Skandha 10, Adhyāya 5

नन्दस्त्वात्मज उत्पन्ने जाताह्लादो महामनाः ।आहूय विप्रान् वेदज्ञान् स्नातः शुचिरलङ्कृतः॥ 1 ॥

nandastvātmaja utpanne jātāhlādo mahāmanāḥ | āhūya viprān vedajñān snātaḥ śuciralaṅkṛtaḥ

वाचयित्वा स्वस्त्ययनं जातकर्मात्मजस्य वै ।कारयामास विधिवत्पितृदेवार्चनं तथा॥ 2 ॥

vācayitvā svastyayanaṃ jātakarmātmajasya vai | kārayāmāsa vidhivatpitṛdevārcanaṃ tathā

धेनूनां नियुते प्रादाद्विप्रेभ्यः समलङ्कृते ।तिलाद्रीन् सप्त रत्नौघशातकौम्भाम्बरावृतान्॥ 3 ॥

dhenūnāṃ niyute prādādviprebhyaḥ samalaṅkṛte | tilādrīn sapta ratnaughaśātakaumbhāmbarāvṛtān

कालेन स्नानशौचाभ्यां संस्कारैस्तपसेज्यया ।शुध्यन्ति दानैः सन्तुष्ट्या द्रव्याण्यात्माऽऽत्मविद्यया॥ 4 ॥

kālena snānaśaucābhyāṃ saṃskāraistapasejyayā | śudhyanti dānaiḥ santuṣṭyā dravyāṇyātmā''tmavidyayā

सौमङ्गल्यगिरो विप्राः सूतमागधवन्दिनः ।गायकाश्च जगुर्नेदुर्भेर्यो दुन्दुभयो मुहुः॥ 5 ॥

saumaṅgalyagiro viprāḥ sūtamāgadhavandinaḥ | gāyakāśca jagurnedurbheryo dundubhayo muhuḥ

व्रजः सम्मृष्टसंसिक्तद्वाराजिरगृहान्तरः ।चित्रध्वजपताकास्रक् चैलपल्लवतोरणैः॥ 6 ॥

vrajaḥ sammṛṣṭasaṃsiktadvārājiragṛhāntaraḥ | citradhvajapatākāsrak cailapallavatoraṇaiḥ

गावो वृषा वत्सतरा हरिद्रातैलरूषिताः ।विचित्रधातुबर्हस्रग्वस्त्रकाञ्चनमालिनः॥ 7 ॥

gāvo vṛṣā vatsatarā haridrātailarūṣitāḥ | vicitradhātubarhasragvastrakāñcanamālinaḥ

महार्हवस्त्राभरणकञ्चुकोष्णीषभूषिताः ।गोपाः समाययू राजन् नानोपायनपाणयः॥ 8 ॥

mahārhavastrābharaṇakañcukoṣṇīṣabhūṣitāḥ | gopāḥ samāyayū rājan nānopāyanapāṇayaḥ

गोप्यश्चाकर्ण्य मुदिता यशोदायाः सुतोद्भवम् ।आत्मानं भूषयाञ्चक्रुर्वस्त्राकल्पाञ्जनादिभिः॥ 9 ॥

gopyaścākarṇya muditā yaśodāyāḥ sutodbhavam | ātmānaṃ bhūṣayāñcakrurvastrākalpāñjanādibhiḥ

नवकुङ्कुमकिञ्जल्कमुखपङ्कजभूतयः ।बलिभिस्त्वरितं जग्मुः पृथुश्रोण्यश्चलत्कुचाः॥ 10 ॥

navakuṅkumakiñjalkamukhapaṅkajabhūtayaḥ | balibhistvaritaṃ jagmuḥ pṛthuśroṇyaścalatkucāḥ

गोप्यः सुमृष्टमणिकुण्डलनिष्ककण्ठ्य- श्चित्राम्बराः पथि शिखाच्युतमाल्यवर्षाः ।नन्दालयं सवलया व्रजतीर्विरेजु- र्व्यालोलकुण्डलपयोधरहारशोभाः॥ 11 ॥

gopyaḥ sumṛṣṭamaṇikuṇḍalaniṣkakaṇṭhya- ścitrāmbarāḥ pathi śikhācyutamālyavarṣāḥ | nandālayaṃ savalayā vrajatīrvireju- rvyālolakuṇḍalapayodharahāraśobhāḥ

ता आशिषः प्रयुञ्जानाश्चिरं पाहीति बालके ।हरिद्राचूर्णतैलाद्भिः सिञ्चन्त्योऽजनमुज्जगुः॥ 12 ॥

tā āśiṣaḥ prayuñjānāściraṃ pāhīti bālake | haridrācūrṇatailādbhiḥ siñcantyo'janamujjaguḥ

अवाद्यन्त विचित्राणि वादित्राणि महोत्सवे ।कृष्णे विश्वेश्वरेऽनन्ते नन्दस्य व्रजमागते॥ 13 ॥

avādyanta vicitrāṇi vāditrāṇi mahotsave | kṛṣṇe viśveśvare'nante nandasya vrajamāgate

गोपाः परस्परं हृष्टा दधिक्षीरघृताम्बुभिः ।आसिञ्चन्तो विलिम्पन्तो नवनीतैश्च चिक्षिपुः॥ 14 ॥

gopāḥ parasparaṃ hṛṣṭā dadhikṣīraghṛtāmbubhiḥ | āsiñcanto vilimpanto navanītaiśca cikṣipuḥ

नन्दो महामनास्तेभ्यो वासोऽलङ्कारगोधनम् ।सूतमागधवन्दिभ्यो येऽन्ये विद्योपजीविनः॥ 15 ॥

nando mahāmanāstebhyo vāso'laṅkāragodhanam | sūtamāgadhavandibhyo ye'nye vidyopajīvinaḥ

तैस्तैः कामैरदीनात्मा यथोचितमपूजयत् ।विष्णोराराधनार्थाय स्वपुत्रस्योदयाय च॥ 16 ॥

taistaiḥ kāmairadīnātmā yathocitamapūjayat | viṣṇorārādhanārthāya svaputrasyodayāya ca

रोहिणी च महाभागा नन्दगोपाभिनन्दिता ।व्यचरद्दिव्यवासस्रक्कण्ठाभरणभूषिता॥ 17 ॥

rohiṇī ca mahābhāgā nandagopābhinanditā | vyacaraddivyavāsasrakkaṇṭhābharaṇabhūṣitā

तत आरभ्य नन्दस्य व्रजः सर्वसमृद्धिमान् ।हरेर्निवासात्मगुणै रमाक्रीडमभून्नृप॥ 18 ॥

tata ārabhya nandasya vrajaḥ sarvasamṛddhimān | harernivāsātmaguṇai ramākrīḍamabhūnnṛpa

गोपान् गोकुलरक्षायां निरूप्य मथुरां गतः ।नन्दः कंसस्य वार्षिक्यं करं दातुं कुरूद्वह॥ 19 ॥

gopān gokularakṣāyāṃ nirūpya mathurāṃ gataḥ | nandaḥ kaṃsasya vārṣikyaṃ karaṃ dātuṃ kurūdvaha

वसुदेव उपश्रुत्य भ्रातरं नन्दमागतम् ।ज्ञात्वा दत्तकरं राज्ञे ययौ तदवमोचनम्॥ 20 ॥

vasudeva upaśrutya bhrātaraṃ nandamāgatam | jñātvā dattakaraṃ rājñe yayau tadavamocanam

तं दृष्ट्वा सहसोत्थाय देहः प्राणमिवागतम् ।प्रीतः प्रियतमं दोर्भ्यां सस्वजे प्रेमविह्वलः॥ 21 ॥

taṃ dṛṣṭvā sahasotthāya dehaḥ prāṇamivāgatam | prītaḥ priyatamaṃ dorbhyāṃ sasvaje premavihvalaḥ

पूजितः सुखमासीनः पृष्ट्वानामयमादृतः ।प्रसक्तधीः स्वात्मजयोरिदमाह विशाम्पते॥ 22 ॥

pūjitaḥ sukhamāsīnaḥ pṛṣṭvānāmayamādṛtaḥ | prasaktadhīḥ svātmajayoridamāha viśāmpate

दिष्ट्या भ्रातः प्रवयस इदानीमप्रजस्य ते ।प्रजाशाया निवृत्तस्य प्रजा यत्समपद्यत॥ 23 ॥

diṣṭyā bhrātaḥ pravayasa idānīmaprajasya te | prajāśāyā nivṛttasya prajā yatsamapadyata

दिष्ट्या संसारचक्रेऽस्मिन् वर्तमानः पुनर्भवः ।उपलब्धो भवानद्य दुर्लभं प्रियदर्शनम्॥ 24 ॥

diṣṭyā saṃsāracakre'smin vartamānaḥ punarbhavaḥ | upalabdho bhavānadya durlabhaṃ priyadarśanam

नैकत्र प्रियसंवासः सुहृदां चित्रकर्मणाम् ।ओघेन व्यूह्यमानानां प्लवानां स्रोतसो यथा॥ 25 ॥

naikatra priyasaṃvāsaḥ suhṛdāṃ citrakarmaṇām | oghena vyūhyamānānāṃ plavānāṃ srotaso yathā

कच्चित्पशव्यं निरुजं भूर्यम्बुतृणवीरुधम् ।बृहद्वनं तदधुना यत्रास्से त्वं सुहृद्वृतः॥ 26 ॥

kaccitpaśavyaṃ nirujaṃ bhūryambutṛṇavīrudham | bṛhadvanaṃ tadadhunā yatrāsse tvaṃ suhṛdvṛtaḥ

भ्रातर्मम सुतः कच्चिन्मात्रा सह भवद्व्रजे ।तातं भवन्तं मन्वानो भवद्भ्यामुपलालितः॥ 27 ॥

bhrātarmama sutaḥ kaccinmātrā saha bhavadvraje | tātaṃ bhavantaṃ manvāno bhavadbhyāmupalālitaḥ

पुंसस्त्रिवर्गो विहितः सुहृदो ह्यनुभावितः ।न तेषु क्लिश्यमानेषु त्रिवर्गोऽर्थाय कल्पते॥ 28 ॥

puṃsastrivargo vihitaḥ suhṛdo hyanubhāvitaḥ | na teṣu kliśyamāneṣu trivargo'rthāya kalpate

अहो ते देवकीपुत्राः कंसेन बहवो हताः ।एकावशिष्टावरजा कन्या सापि दिवं गता॥ 29 ॥

aho te devakīputrāḥ kaṃsena bahavo hatāḥ | ekāvaśiṣṭāvarajā kanyā sāpi divaṃ gatā

नूनं ह्यदृष्टनिष्ठोऽयमदृष्टपरमो जनः ।अदृष्टमात्मनस्तत्त्वं यो वेद न स मुह्यति॥ 30 ॥

nūnaṃ hyadṛṣṭaniṣṭho'yamadṛṣṭaparamo janaḥ | adṛṣṭamātmanastattvaṃ yo veda na sa muhyati

करो वै वार्षिको दत्तो राज्ञे दृष्टा वयं च वः ।नेह स्थेयं बहुतिथं सन्त्युत्पाताश्च गोकुले॥ 31 ॥

karo vai vārṣiko datto rājñe dṛṣṭā vayaṃ ca vaḥ | neha stheyaṃ bahutithaṃ santyutpātāśca gokule

अनोभिरनडुद्युक्तैस्तमनुज्ञाप्य गोकुलम्॥ 32 ॥

anobhiranaḍudyuktaistamanujñāpya gokulam

दशमस्कन्धे पूर्वार्धे नन्दवसुदेवसम्मेलनं नाम पञ्चमोऽध्यायः॥ 5b ॥

daśamaskandhe pūrvārdhe nandavasudevasammelanaṃ nāma pañcamo'dhyāyaḥ