Skandha 3, Adhyāya 3

ततः स आगत्य पुरं स्वपित्रो- श्चिकीर्षया शं बलदेवसंयुतः ।निपात्य तुङ्गाद्रिपुयूथनाथं हतं व्यकर्षद्व्यसुमोजसोर्व्याम्॥ 1 ॥

tataḥ sa āgatya puraṃ svapitro- ścikīrṣayā śaṃ baladevasaṃyutaḥ | nipātya tuṅgādripuyūthanāthaṃ hataṃ vyakarṣadvyasumojasorvyām

सान्दीपनेः सकृत्प्रोक्तं ब्रह्माधीत्य सविस्तरम् ।तस्मै प्रादाद्वरं पुत्रं मृतं पञ्चजनोदरात्॥ 2 ॥

sāndīpaneḥ sakṛtproktaṃ brahmādhītya savistaram | tasmai prādādvaraṃ putraṃ mṛtaṃ pañcajanodarāt

समाहुता भीष्मककन्यया ये श्रियः सवर्णेन बुभूषयैषाम् ।गान्धर्ववृत्त्या मिषतां स्वभागं जह्रे पदं मूर्ध्नि दधत्सुपर्णः॥ 3 ॥

samāhutā bhīṣmakakanyayā ye śriyaḥ savarṇena bubhūṣayaiṣām | gāndharvavṛttyā miṣatāṃ svabhāgaṃ jahre padaṃ mūrdhni dadhatsuparṇaḥ

ककुद्मतोऽविद्धनसो दमित्वा स्वयंवरे नाग्नजितीमुवाह ।तद्भग्नमानानपि गृध्यतोऽज्ञान् जघ्नेऽक्षतः शस्त्रभृतः स्वशस्त्रैः॥ 4 ॥

kakudmato'viddhanaso damitvā svayaṃvare nāgnajitīmuvāha | tadbhagnamānānapi gṛdhyato'jñān jaghne'kṣataḥ śastrabhṛtaḥ svaśastraiḥ

प्रियं प्रभुर्ग्राम्य इव प्रियाया विधित्सुरार्च्छद् द्युतरुं यदर्थे ।वज्र्याद्रवत्तं सगणो रुषान्धः क्रीडामृगो नूनमयं वधूनाम्॥ 5 ॥

priyaṃ prabhurgrāmya iva priyāyā vidhitsurārcchad dyutaruṃ yadarthe | vajryādravattaṃ sagaṇo ruṣāndhaḥ krīḍāmṛgo nūnamayaṃ vadhūnām

सुतं मृधे खं वपुषा ग्रसन्तं दृष्ट्वा सुनाभोन्मथितं धरित्र्या ।आमन्त्रितस्तत्तनयाय शेषं दत्त्वा तदन्तःपुरमाविवेश॥ 6 ॥

sutaṃ mṛdhe khaṃ vapuṣā grasantaṃ dṛṣṭvā sunābhonmathitaṃ dharitryā | āmantritastattanayāya śeṣaṃ dattvā tadantaḥpuramāviveśa

तत्राहृतास्ता नरदेवकन्याः कुजेन दृष्ट्वा हरिमार्तबन्धुम् ।उत्थाय सद्यो जगृहुः प्रहर्ष- व्रीडानुरागप्रहितावलोकैः॥ 7 ॥

tatrāhṛtāstā naradevakanyāḥ kujena dṛṣṭvā harimārtabandhum | utthāya sadyo jagṛhuḥ praharṣa- vrīḍānurāgaprahitāvalokaiḥ

आसां मुहूर्त एकस्मिन्नानागारेषु योषिताम् ।सविधं जगृहे पाणीननुरूपः स्वमायया॥ 8 ॥

āsāṃ muhūrta ekasminnānāgāreṣu yoṣitām | savidhaṃ jagṛhe pāṇīnanurūpaḥ svamāyayā

तास्वपत्यान्यजनयदात्मतुल्यानि सर्वतः ।एकैकस्यां दश दश प्रकृतेर्विबुभूषया॥ 9 ॥

tāsvapatyānyajanayadātmatulyāni sarvataḥ | ekaikasyāṃ daśa daśa prakṛtervibubhūṣayā

कालमागधशाल्वादीननीकै रुन्धतः पुरम् ।अजीघनत्स्वयं दिव्यं स्वपुंसां तेज आदिशत्॥ 10 ॥

kālamāgadhaśālvādīnanīkai rundhataḥ puram | ajīghanatsvayaṃ divyaṃ svapuṃsāṃ teja ādiśat

शम्बरं द्विविदं बाणं मुरं बल्वलमेव च ।अन्यांश्च दन्तवक्त्रादीनवधीत्कांश्च घातयत्॥ 11 ॥

śambaraṃ dvividaṃ bāṇaṃ muraṃ balvalameva ca | anyāṃśca dantavaktrādīnavadhītkāṃśca ghātayat

अथ ते भ्रातृपुत्राणां पक्षयोः पतितान्नृपान् ।चचाल भूः कुरुक्षेत्रं येषामापततां बलैः॥ 12 ॥

atha te bhrātṛputrāṇāṃ pakṣayoḥ patitānnṛpān | cacāla bhūḥ kurukṣetraṃ yeṣāmāpatatāṃ balaiḥ

सकर्णदुःशासनसौबलानां कुमन्त्रपाकेन हतश्रियायुषम् ।सुयोधनं सानुचरं शयानं भग्नोरुमुर्व्यां न ननन्द पश्यन्॥ 13 ॥

sakarṇaduḥśāsanasaubalānāṃ kumantrapākena hataśriyāyuṣam | suyodhanaṃ sānucaraṃ śayānaṃ bhagnorumurvyāṃ na nananda paśyan

कियान्भुवोऽयं क्षपितोरुभारो यद्द्रोणभीष्मार्जुनभीममूलैः ।अष्टादशाक्षौहिणिको मदंशै- रास्ते बलं दुर्विषहं यदूनाम्॥ 14 ॥

kiyānbhuvo'yaṃ kṣapitorubhāro yaddroṇabhīṣmārjunabhīmamūlaiḥ | aṣṭādaśākṣauhiṇiko madaṃśai- rāste balaṃ durviṣahaṃ yadūnām

मिथो यदैषां भविता विवादो मध्वामदाताम्रविलोचनानाम् ।नैषां वधोपाय इयानतोऽन्यो मय्युद्यतेऽन्तर्दधते स्वयं स्म॥ 15 ॥

mitho yadaiṣāṃ bhavitā vivādo madhvāmadātāmravilocanānām | naiṣāṃ vadhopāya iyānato'nyo mayyudyate'ntardadhate svayaṃ sma

एवं सञ्चिन्त्य भगवान्स्वराज्ये स्थाप्य धर्मजम् ।नन्दयामास सुहृदः साधूनां वर्त्म दर्शयन्॥ 16 ॥

evaṃ sañcintya bhagavānsvarājye sthāpya dharmajam | nandayāmāsa suhṛdaḥ sādhūnāṃ vartma darśayan

उत्तरायां धृतः पूरोर्वंशः साध्वभिमन्युना ।स वै द्रौण्यस्त्रसञ्च्छिन्नः पुनर्भगवता धृतः॥ 17 ॥

uttarāyāṃ dhṛtaḥ pūrorvaṃśaḥ sādhvabhimanyunā | sa vai drauṇyastrasañcchinnaḥ punarbhagavatā dhṛtaḥ

अयाजयद्धर्मसुतमश्वमेधैस्त्रिभिर्विभुः ।सोऽपि क्ष्मामनुजै रक्षन् रेमे कृष्णमनुव्रतः॥ 18 ॥

ayājayaddharmasutamaśvamedhaistribhirvibhuḥ | so'pi kṣmāmanujai rakṣan reme kṛṣṇamanuvrataḥ

भगवानपि विश्वात्मा लोकवेदपथानुगः ।कामान् सिषेवे द्वार्वत्यामसक्तः साङ्ख्यमास्थितः॥ 19 ॥

bhagavānapi viśvātmā lokavedapathānugaḥ | kāmān siṣeve dvārvatyāmasaktaḥ sāṅkhyamāsthitaḥ

स्निग्द्धस्मितावलोकेन वाचा पीयूषकल्पया ।चरित्रेणानवद्येन श्रीनिकेतेन चात्मना॥ 20 ॥

snigddhasmitāvalokena vācā pīyūṣakalpayā | caritreṇānavadyena śrīniketena cātmanā

इमं लोकममुं चैव रमयन् सुतरां यदून् ।रेमे क्षणदया दत्तक्षणस्त्रीक्षणसौहृदः॥ 21 ॥

imaṃ lokamamuṃ caiva ramayan sutarāṃ yadūn | reme kṣaṇadayā dattakṣaṇastrīkṣaṇasauhṛdaḥ

तस्यैवं रममाणस्य संवत्सरगणान् बहून् ।गृहमेधेषु योगेषु विरागः समजायत॥ 22 ॥

tasyaivaṃ ramamāṇasya saṃvatsaragaṇān bahūn | gṛhamedheṣu yogeṣu virāgaḥ samajāyata

दैवाधीनेषु कामेषु दैवाधीनः स्वयं पुमान् ।को विश्रम्भेत योगेन योगेश्वरमनुव्रतः॥ 23 ॥

daivādhīneṣu kāmeṣu daivādhīnaḥ svayaṃ pumān | ko viśrambheta yogena yogeśvaramanuvrataḥ

पुर्यां कदाचित्क्रीडद्भिर्यदुभोजकुमारकैः ।कोपिता मुनयः शेपुर्भगवन्मतकोविदाः॥ 24 ॥

puryāṃ kadācitkrīḍadbhiryadubhojakumārakaiḥ | kopitā munayaḥ śepurbhagavanmatakovidāḥ

ततः कतिपयैर्मासैर्वृष्णिभोजान्धकादयः ।ययुः प्रभासं संहृष्टा रथैर्देवविमोहिताः॥ 25 ॥

tataḥ katipayairmāsairvṛṣṇibhojāndhakādayaḥ | yayuḥ prabhāsaṃ saṃhṛṣṭā rathairdevavimohitāḥ

तत्र स्नात्वा पितॄन् देवान् ऋषींश्चैव तदम्भसा ।तर्पयित्वाथ विप्रेभ्यो गावो बहुगुणा ददुः॥ 26 ॥

tatra snātvā pitṝn devān ṛṣīṃścaiva tadambhasā | tarpayitvātha viprebhyo gāvo bahuguṇā daduḥ

हिरण्यं रजतं शय्यां वासांस्यजिनकम्बलान् ।यानं रथानिभान्कन्या धरां वृत्तिकरीमपि॥ 27 ॥

hiraṇyaṃ rajataṃ śayyāṃ vāsāṃsyajinakambalān | yānaṃ rathānibhānkanyā dharāṃ vṛttikarīmapi

अन्नं चोरुरसं तेभ्यो दत्त्वा भगवदर्पणम् ।गोविप्रार्थासवः शूराः प्रणेमुर्भुवि मूर्धभिः॥ 28 ॥

annaṃ corurasaṃ tebhyo dattvā bhagavadarpaṇam | goviprārthāsavaḥ śūrāḥ praṇemurbhuvi mūrdhabhiḥ

तृतीयस्कन्धेविदुरोद्धवसंवादे तृतीयोऽध्यायः॥ 3b ॥

tṛtīyaskandheviduroddhavasaṃvāde tṛtīyo'dhyāyaḥ