Brahmanda Purana
119
अध्याय 119 / 156

Book 3 - Adhyaya 7

79 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ79 श्लोक

अध्याय 119

श्लोक 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने हिंसाद्यस्वरूपकथनं नाम षष्ठो ऽध्यायः इन्द्र उवाच भगवन्सर्वमाख्यातं हिंसाद्यस्य तु लक्षणम् ।स्तेयस्य लक्षणं किं वा तन्मे विस्तरतो वद

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne hiṃsādyasvarūpakathanaṃ nāma ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ indra uvāca bhagavansarvamākhyātaṃ hiṃsādyasya tu lakṣaṇam / steyasya lakṣaṇaṃ kiṃ vā tanme vistarato vada

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"O holy lord, the characteristic of violence has been entirely recounted. What is the characteristic feature of stealth? Tell me in detail".

अध्याय 119

श्लोक 2

बृहस्पतिरुवाच पापानामधिकं पापं हननं जीवजातिनाम् ।एतस्मादधिकं पापं विश्वस्ते शरणं गते

bṛhaspatiruvāca pāpānāmadhikaṃ pāpaṃ hananaṃ jīvajātinām / etasmādadhikaṃ pāpaṃ viśvaste śaraṇaṃ gate

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The theft of the property ofa person who has trusted you is a greater sin. One should never steal the wealth of a poor man whether he has trusted you or not.

अध्याय 119

श्लोक 3

विश्वस्य हत्वा पापिष्ठं शूद्रं वाप्यन्त्यजातिजम् ।ब्रह्महत्याधिकं पापं तस्मान्नास्त्यस्य निष्कृतिः

viśvasya hatvā pāpiṣṭhaṃ śūdraṃ vāpyantyajātijam / brahmahatyādhikaṃ pāpaṃ tasmānnāstyasya niṣkṛtiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Therefore, one who unhesitatingly kills the thief of gold, gems a.nd jewels of twice-born ones and deities (in temples) acquires the fruit ofa horse-sacrifice.

अध्याय 119

श्लोक 4

ब्रह्मज्ञस्य दरिद्रस्य कृच्छ्रार्जितधनस्य च ।बहुपुत्रकलत्रस्य तेन जीवितुमिच्छतः ।तद्द्रव्यस्तेयदोषस्य प्रायश्चित्तं न विद्यते

brahmajñasya daridrasya kṛcchrārjitadhanasya ca / bahuputrakalatrasya tena jīvitumicchataḥ / taddravyasteyadoṣasya prāyaścittaṃ na vidyate

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On account of theft (in regard to the property) •cfthe preceptor, deity, Brahmana, one's own friend, son and others, the sin accruing in this order is ten times the preceding one.

अध्याय 119

श्लोक 5

विश्वस्तद्रव्यहरणं तस्याप्यधिकमुच्यते ।विश्वस्ते वाप्यविश्वस्ते न दरिद्रधनं हरेत्

viśvastadravyaharaṇaṃ tasyāpyadhikamucyate / viśvaste vāpyaviśvaste na daridradhanaṃ haret

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The person who steals wealth from a Candala, a Sudra, a Vaisya, a Ksatriya and a Brahmana is defiled by sins ten times more dreadful in each case than the previous one.

अध्याय 119

श्लोक 6

ततो देवद्विजातीनां हेमरत्नापहारकम् ।यो हन्यादविचारेण सो ऽश्वमेधफलं लभेत्

tato devadvijātīnāṃ hemaratnāpahārakam / yo hanyādavicāreṇa so 'śvamedhaphalaṃ labhet

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In this context they cite the following traditional legend. It is a greater secret than all other secrets. It is destruc- tive of all sins.

अध्याय 119

श्लोक 7

गुरुदेवद्विजसुहृत्पुत्रस्वात्मसुखेषु च ।स्तेयादधःक्रमेणैव दशोत्तरगुणं त्वघम्

gurudevadvijasuhṛtputrasvātmasukheṣu ca / steyādadhaḥkrameṇaiva daśottaraguṇaṃ tvagham

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The story illustrates how the fruit i.e. merit of good actions from theft of property it distributed among the parties concerned.

अध्याय 119

श्लोक 8

अन्त्यजात्पादजाद्वैश्यात्क्षत्रियाद्ब्राह्मणादपि ।दशोत्तरगुणैः पापैर्लिप्यते धनहारकः

antyajātpādajādvaiśyātkṣatriyādbrāhmaṇādapi / daśottaraguṇaiḥ pāpairlipyate dhanahārakaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

In this city flourishing exceedingly with all sorts of riches, that thief starting with a small amount and proceeding ahead little by little amassed a great deal of money.

अध्याय 119

श्लोक 9

अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।रहस्यातिरहस्यं च सर्वपापप्रणाशनम्

atraivodāharantīmamitihāsaṃ purātanam / rahasyātirahasyaṃ ca sarvapāpapraṇāśanam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Getting more and more wealth, he thus deposited it under the ground. After reaching home; the delighted Kirata said to* his wife.

अध्याय 119

श्लोक 10

पुरा काञ्चीपुरे जातो वज्राख्यो नाम चोरकः ।तस्मिन्पुरवरे रम्ये सर्वैश्वर्यसमन्विताः ।सर्वे नीरोगिणो दान्ताः सुखिनो दययाञ्चिताः

purā kāñcīpure jāto vajrākhyo nāma corakaḥ / tasminpuravare ramye sarvaiśvaryasamanvitāḥ / sarve nīrogiṇo dāntāḥ sukhino dayayāñcitāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"As I was going about gathering firewood, O timo- /Tbus woman, this wealth was acquired by me at a lonely place / on the way. O lady seeking wealth, keep this safe."

अध्याय 119

श्लोक 11

सर्वैश्वर्यसमृद्धे ऽस्मिन्नगरे स तु तस्करः ।स्तोकास्तोकक्रमेणैव बहुद्रव्यमपाहरत्

sarvaiśvaryasamṛddhe 'sminnagare sa tu taskaraḥ / stokāstokakrameṇaiva bahudravyamapāharat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The Brahmana who passes by my house everyday saw me and said: — "Ere long you will be very fortunate".

अध्याय 119

श्लोक 12

तदरण्ये ऽवटं कृत्वा स्थापयामास लोभतः ।तद्गोपनं निशार्धायां तस्मिन्दूरं गते सति

tadaraṇye 'vaṭaṃ kṛtvā sthāpayāmāsa lobhataḥ / tadgopanaṃ niśārdhāyāṃ tasmindūraṃ gate sati

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

If one (you) were amidst the women of the first four castes one would rather be a king's beloved. But LaksmI, the goddess ofwealth, does not stay for a long time amongst Bhillas, Kiratas and Candalas as well as in the family of a Sailusa (Musician, actor, da ncer). This is due to the curse of sage Valmlki.

अध्याय 119

श्लोक 13

किरातः कश्चिदागत्य तं दृष्ट्वा तु दशांशतः ।जहाराविदितस्तेन काष्ठभारं वहन्ययौ

kirātaḥ kaścidāgatya taṃ dṛṣṭvā tu daśāṃśataḥ / jahārāviditastena kāṣṭhabhāraṃ vahanyayau

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Still in the case of one blessed by merits, the cause ofgrcat fortune, his statement can never be in vain, as seen before.

अध्याय 119

श्लोक 14

सो ऽपि तच्छिलयाच्छाद्य मृद्भिरापूर्ययत्नतः ।पुनश्च तत्पुरं प्रायाद्वज्रो ऽपि धनतृष्मया

so 'pi tacchilayācchādya mṛdbhirāpūryayatnataḥ / punaśca tatpuraṃ prāyādvajro 'pi dhanatṛṣmayā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

One should utilize for sacred activities that wealth which comes to him by chance. Hence build and dig splendid tanks, wells etc. with this amount."

अध्याय 119

श्लोक 15

एवं बहुधनं त्दृत्वा निश्चिक्षेप महीतले ।किरातो ऽपि गृहं प्राप्य बभाषे मुदितः प्रियाम्

evaṃ bahudhanaṃ tdṛtvā niścikṣepa mahītale / kirāto 'pi gṛhaṃ prāpya babhāṣe muditaḥ priyām

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

That tank became a very splendid and huge reser- voir ofwater that never dried up. In the middle of the bund, he built a big shrine of Sankara.

अध्याय 119

श्लोक 16

मया काष्ठं समाहर्तुं गच्छता पथि निर्जने ।लब्धं धनमिदं भीरु समाधत्स्व धनार्थिनि

mayā kāṣṭhaṃ samāhartuṃ gacchatā pathi nirjane / labdhaṃ dhanamidaṃ bhīru samādhatsva dhanārthini

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The forest that had been infested with many wild beasts was denuded. Thereby he prepared many excellent fields of very great value.

अध्याय 119

श्लोक 17

तच्छ्रुत्वा तत्समादाय निधायाभ्यन्तरे ततः ।चिन्तयन्ती ततो वाक्यमिदं स्वपतिमब्रवीत्

tacchrutvā tatsamādāya nidhāyābhyantare tataḥ / cintayantī tato vākyamidaṃ svapatimabravīt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On hearing the words ofNarada, all the messengers went back. Dvijavarma assumed a gaseous state and moved about in space for a' period of twelve years.

अध्याय 119

श्लोक 18

नित्यं संचरते विप्रो मामकानां गृहेषु यः ।मां विलोक्यैवमचिराद्बहुभाग्यवती भवेत्

nityaṃ saṃcarate vipro māmakānāṃ gṛheṣu yaḥ / māṃ vilokyaivamacirādbahubhāgyavatī bhavet

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The sage said to his wife — "You have not committed any defect or sin. With the meritorious acts committed by you, go to the region of Brahma from this world."

अध्याय 119

श्लोक 19

चातुर्वर्ण्यासु नरीषु स्थेयं चेद्राजवल्लभा ।किं तु भिल्ले किराते च शैलूषे चान्त्यजातिजे ।लक्ष्मीर्न तिष्ठति चिरं शापाद्वल्मीकजन्मनः

cāturvarṇyāsu narīṣu stheyaṃ cedrājavallabhā / kiṃ tu bhille kirāte ca śailūṣe cāntyajātije / lakṣmīrna tiṣṭhati ciraṃ śāpādvalmīkajanmanaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On seeing her husband transformed to a gaseous state she did not relish the idea ofgoing to) the abode of Brahma. Attaining the state ofcomplete indifference to worldly affairs, she spoke thus to the sage.

अध्याय 119

श्लोक 20

तथापि बहुभाग्यानां पुण्यानामपि पात्रिणे ।दृष्टपूर्वं तु तद्वाक्यं न कदाचिद्वृथा भवेत्

tathāpi bahubhāgyānāṃ puṇyānāmapi pātriṇe / dṛṣṭapūrvaṃ tu tadvākyaṃ na kadācidvṛthā bhavet

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

For the sake of doing something pleasing to her husband, she performed rites of meditation and the repeti- tion ofthe great Mantras. Liberated from the sin of theft, he regained his physical body.

अध्याय 119

श्लोक 21

अथ वात्मप्रयासेन कृच्छ्राद्यल्लभ्यते धनम् ।तदेव तिष्ठति चिरादन्यद्गच्छति कालतः

atha vātmaprayāsena kṛcchrādyallabhyate dhanam / tadeva tiṣṭhati cirādanyadgacchati kālataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

On hearing his words thus, Vajra and others said: —

अध्याय 119

श्लोक 22

स्वयमागतवित्तं तु धर्मार्थैर्विनियोजयेत् ।कुरुष्वैतेन तस्मात्त्वं वापीकूपादिकाञ्छुभान्

svayamāgatavittaṃ tu dharmārthairviniyojayet / kuruṣvaitena tasmāttvaṃ vāpīkūpādikāñchubhān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Name of a celebrated hymn in Vaj. Sarhhita XVI. 1-66. But how- was the Kirata lady regarded eligible for repeating Vedic Mantras?

अध्याय 119

श्लोक 23

इति तद्वचनं श्रुत्वा भाविभाग्यप्रबोधितम् ।बहूदकसमं देशं तत्र तत्र व्यलोकयत्

iti tadvacanaṃ śrutvā bhāvibhāgyaprabodhitam / bahūdakasamaṃ deśaṃ tatra tatra vyalokayat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

O highly intelligent one, mention the divisions and the comparative merits of construction of bunds and other meritorious deeds. It is conducive to the increase ofmerit."

अध्याय 119

श्लोक 24

निर्ममे ऽथ महेन्द्रस्य दिग्भागे विमलोदकम् ।सुबहुद्रव्यसं साध्यं तटाकं चाक्षयोदकम्

nirmame 'tha mahendrasya digbhāge vimalodakam / subahudravyasaṃ sādhyaṃ taṭākaṃ cākṣayodakam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"What is the nature of Asava? (Liquor). What is its defect? What is its merit? What type of cooked food is defective? Mention this in detail to me." 1

अध्याय 119

श्लोक 25

दत्तेषु कर्मकारिभ्यो निखिलेषु धनेषु च ।असंबूर्णं तु तत्कर्म दृष्ट्वा चिन्ताकुलो ऽभवत्

datteṣu karmakāribhyo nikhileṣu dhaneṣu ca / asaṃbūrṇaṃ tu tatkarma dṛṣṭvā cintākulo 'bhavat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The different types of intoxicating beverages are as follows: Paiffika (made from flour or rice), Talaja (from the date palm) Kaira (coconut palm -juice), Mddhuka (made from honey or Madhuka flowers), Gudasambhava (prepared from molasses). In regard to sinful nature the later ones mentioned above are half as dreadful as the earlier ones.

अध्याय 119

श्लोक 26

तं चोर वज्रनामानमज्ञातो ऽनुचराम्यहम् ।तेनैव बहुधा क्षिप्तं धनं भूरि महीतले

taṃ cora vajranāmānamajñāto 'nucarāmyaham / tenaiva bahudhā kṣiptaṃ dhanaṃ bhūri mahītale

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Asava can be used as a beverage by the three castes beginning with the Ksatriyas. Excepting a Brahmana lady,

अध्याय 119

श्लोक 27

स्तोकंस्तोकं हरिष्यामि तत्रतत्र धनं बहु ।इति निश्चित्य मनसा तेनाज्ञातस्तमन्वगात्

stokaṃstokaṃ hariṣyāmi tatratatra dhanaṃ bahu / iti niścitya manasā tenājñātastamanvagāt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The ratio of drinking liquors in the case of four castes beginning with the Brahmanas shall be ten to eight or six to four. In the case of women it shall be half of the above. If they drink in the company of their husbands it shall be one-fourth of the above.

अध्याय 119

श्लोक 28

तथैवात्दृत्य तद्द्रव्यं तेन सेतुमपूरयत् ।मध्ये जलावृतस्तेन प्रासादश्चापि शार्ङ्गिणः

tathaivātdṛtya taddravyaṃ tena setumapūrayat / madhye jalāvṛtastena prāsādaścāpi śārṅgiṇaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

LaksmI, Sarasvatl, GaurT, Candika, Tripura, Ambika Vaisnavl, Bhairavl, Kali and MahendrI are the Mothers.

अध्याय 119

श्लोक 29

तत्तटाकमभूद्दिव्यमशोषितजलं महत् ।सेतुमध्ये चकारासौ शङ्करायतनं महत्

tattaṭākamabhūddivyamaśoṣitajalaṃ mahat / setumadhye cakārāsau śaṅkarāyatanaṃ mahat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

There are other Sakti goddesses. In worshipping them the liquor prepared from honey is approved of. A Brahmana who has mastered the Vedarigas shall perform worship without wine.

अध्याय 119

श्लोक 30

काननं च क्षयं नीतं बहुसत्त्वसमाकुलम् ।तेनाग्र्याणि महार्हाणि क्षेत्राण्यपि चकार सः

kānanaṃ ca kṣayaṃ nītaṃ bahusattvasamākulam / tenāgryāṇi mahārhāṇi kṣetrāṇyapi cakāra saḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Those who are unattached to worldly objects attain

अध्याय 119

श्लोक 31

देवताभ्यो द्विजेभ्यश्च पदत्तानि विभज्य वै ।ब्राह्मणांश्च समामन्त्र्य देवव्रातमुखान्बहून्

devatābhyo dvijebhyaśca padattāni vibhajya vai / brāhmaṇāṃśca samāmantrya devavrātamukhānbahūn

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

This remembrance of the fact ofthe supreme power (para-Sakti) is prescribed as the expiation for all sins com- mitted cither knowingly or unknowingly.

अध्याय 119

श्लोक 32

संतोष्य हेमवस्त्राद्यैरिदं वचनमब्रवीत् ।क्व चाहं वीरदत्ताख्यः किरातः काष्ठविक्रयी

saṃtoṣya hemavastrādyairidaṃ vacanamabravīt / kva cāhaṃ vīradattākhyaḥ kirātaḥ kāṣṭhavikrayī

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The base fellow who drinks liquor without worship- ping Para Sakti shall stay in hell called Raurava for a period calculated at the rate of a year for every drop so- consumed.

अध्याय 119

श्लोक 33

क्व वा महासेतुबन्धः क्व देवालयकल्पना ।क्व वा क्षेत्राणि कॢप्तानि ब्राह्मणायतनानि च

kva vā mahāsetubandhaḥ kva devālayakalpanā / kva vā kṣetrāṇi kḷptāni brāhmaṇāyatanāni ca

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

He who drinks liquor with a desire for enjoying pleasures is the vilest of men. Excepting a fall from preci- pitous rock or immolation into the fire, there is no other means of atonement for him.

अध्याय 119

श्लोक 34

कृपयैव कृतं सर्वं भवतां भूसुरोत्तमाः ।प्रतिगृह्य तथैवैतद्देवव्रातमुखा द्विजाः

kṛpayaiva kṛtaṃ sarvaṃ bhavatāṃ bhūsurottamāḥ / pratigṛhya tathaivaitaddevavrātamukhā dvijāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"All this has been done out of compassion by you, O best of brahmins." The brahmins led by Devavrata accepted it in the same way,

अध्याय 119

श्लोक 35

द्विजवर्मेति नामास्मै तस्यै शीलवतीति च ।चक्रुः संतुष्टमनसो महात्मानो महौजसः

dvijavarmeti nāmāsmai tasyai śīlavatīti ca / cakruḥ saṃtuṣṭamanaso mahātmāno mahaujasaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and the great-souled, mighty ones, content in mind, gave him the name Dvijavarman and her the name Shilavati.

अध्याय 119

श्लोक 36

तेषां संरक्षणार्थाय बन्धुमिः सहितो वशी ।तत्रैव वसतिं चक्रे मुदितो भार्यया सह

teṣāṃ saṃrakṣaṇārthāya bandhumiḥ sahito vaśī / tatraiva vasatiṃ cakre mudito bhāryayā saha

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

For their protection the self-controlled man, together with his kinsmen, joyfully made his dwelling there with his wife.

अध्याय 119

श्लोक 37

पुरोहिताभिधानेन देवरातपुरन्त्विति ।नाम चक्रे पुरस्यास्य तोष यन्नखिलान्द्विजान्

purohitābhidhānena devarātapurantviti / nāma cakre purasyāsya toṣa yannakhilāndvijān

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Pleasing all the brahmins, he named this city Devaratapura after the name of the family priest.

अध्याय 119

श्लोक 38

ततः कालवशं प्राप्तो द्विजवर्मा मृतस्तदा ।यमस्य ब्रह्मणो विष्णोर्दूता रुद्रस्य चागताः

tataḥ kālavaśaṃ prāpto dvijavarmā mṛtastadā / yamasya brahmaṇo viṣṇordūtā rudrasya cāgatāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then in the course of time Dvijavarman died, and the messengers of Yama, Brahma, Vishnu and Rudra came.

अध्याय 119

श्लोक 39

अन्यो ऽन्यमभवत्तेषां युद्धं देवासुरोपमम् ।अत्रान्तरे समागत्य नारदो मुनिरब्रवीत्

anyo 'nyamabhavatteṣāṃ yuddhaṃ devāsuropamam / atrāntare samāgatya nārado munirabravīt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

A battle arose among them like that of gods and Asuras. Meanwhile the sage Narada arrived and said:

अध्याय 119

श्लोक 40

मा कुर्वन्तु मिथो युद्धं शृण्वन्तु वचनं मम ।अयं किरातश्चैर्येण सेतुबन्धं पुराकरोत्

mā kurvantu mitho yuddhaṃ śṛṇvantu vacanaṃ mama / ayaṃ kirātaścairyeṇa setubandhaṃ purākarot

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"Do not fight one another; listen to my words. This hunter formerly built a causeway with stolen wealth.

अध्याय 119

श्लोक 41

वायुभूतस्चरेदेको यावद्द्रव्यवतो मृतिः ।स बहुभ्यो हरेद्द्रव्यं तेषां यावत्तथा मृतिः

vāyubhūtascaredeko yāvaddravyavato mṛtiḥ / sa bahubhyo hareddravyaṃ teṣāṃ yāvattathā mṛtiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

He must wander alone as a wind-spirit until the death of the owners of the wealth; he took wealth from many, so until their deaths likewise."

अध्याय 119

श्लोक 42

गतेष्वखिलदूतेषु श्रुत्वा नारदभाषितम् ।चचार द्वादशाब्दं तु वायुभूत्ॐऽतरिक्षगः

gateṣvakhiladūteṣu śrutvā nāradabhāṣitam / cacāra dvādaśābdaṃ tu vāyubhūtoṃ'tarikṣagaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

When all the messengers had gone, having heard Narada's words, he wandered for twelve years as a wind-spirit in the sky.

अध्याय 119

श्लोक 43

भार्यां तस्याह स मुनिस्तव दोषो न किञ्चन ।त्वया कृतेन पुण्येन ब्रह्मलोकमितो व्रज

bhāryāṃ tasyāha sa munistava doṣo na kiñcana / tvayā kṛtena puṇyena brahmalokamito vraja

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The sage said to his wife, "You have no fault at all; by the merit you have earned, go from here to Brahma's world."

अध्याय 119

श्लोक 44

वायुभूतं पतिं दृष्ट्वा नेच्छति ब्रह्ममन्दिरम् ।निर्वेदं परमापन्ना मुनिमेवमभाषत

vāyubhūtaṃ patiṃ dṛṣṭvā necchati brahmamandiram / nirvedaṃ paramāpannā munimevamabhāṣata

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Seeing her husband as a wind-spirit, she did not wish for Brahma's abode; filled with deep despondency, she spoke thus to the sage:

अध्याय 119

श्लोक 45

विना पतिमहं तेन न गच्छेयं पितामहम् ।हहैवास्ते पतिर्यावत्स्वदेहं लभते तथा

vinā patimahaṃ tena na gaccheyaṃ pitāmaham / hahaivāste patiryāvatsvadehaṃ labhate tathā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"I will not go to the Grandsire without my husband. I will stay here until my husband regains his own body.

अध्याय 119

श्लोक 46

ततस्तु या गतिस्तस्य तामेवानुचराम्यहम् ।परिहारो ऽथवा किं तु मया कार्यस्तु तेन वा

tatastu yā gatistasya tāmevānucarāmyaham / parihāro 'thavā kiṃ tu mayā kāryastu tena vā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then whatever course he takes, I will follow. Or is there some remedy that I or he should perform?"

अध्याय 119

श्लोक 47

इति तस्या वचः श्रुत्वा प्रीतः प्राह तपोधनः ।भोगात्मकं शरीरं तु कर्म कार्यकरं तव

iti tasyā vacaḥ śrutvā prītaḥ prāha tapodhanaḥ / bhogātmakaṃ śarīraṃ tu karma kāryakaraṃ tava

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Hearing her words, the ascetic was pleased and said: "Your body is made for enjoyment, and your actions bring results.

अध्याय 119

श्लोक 48

मम प्रभावाद्भविता परिहारं वदामि ते ।निराहारो महातीर्थेस्नात्वा नित्यं हि सांबिकम्

mama prabhāvādbhavitā parihāraṃ vadāmi te / nirāhāro mahātīrthesnātvā nityaṃ hi sāṃbikam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

By my power it will come about; I shall tell you the remedy. Fasting, bathing daily at a great holy place, worshipping Shiva with Amba,

अध्याय 119

श्लोक 49

पूजयित्वा शिवं भक्त्या कन्दमूलफलाशनः ।ध्यात्वा हृदि महेशानं शतरुद्रमनुं जपेत्

pūjayitvā śivaṃ bhaktyā kandamūlaphalāśanaḥ / dhyātvā hṛdi maheśānaṃ śatarudramanuṃ japet

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

worshipping Shiva with devotion and eating bulbs, roots and fruits, meditating on the great Lord in the heart, one should recite the Shatarudra hymn.

अध्याय 119

श्लोक 50

ब्रह्महा मुच्यते पापैरष्टोत्तरसहस्रतः ।पापैरन्यैश्च सकलैर्मुच्यते नात्र संशयः

brahmahā mucyate pāpairaṣṭottarasahasrataḥ / pāpairanyaiśca sakalairmucyate nātra saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

By a thousand and eight recitations even the slayer of a brahmin is freed from sin; one is freed from all other sins as well, without doubt."

अध्याय 119

श्लोक 51

इत्यादिश्य ददौ तस्यै रुद्राध्यायं तपोधनः ।अनुगृह्येति तां नारीं तत्रैवान्तर्द्धिमागमत्

ityādiśya dadau tasyai rudrādhyāyaṃ tapodhanaḥ / anugṛhyeti tāṃ nārīṃ tatraivāntarddhimāgamat

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Having instructed her thus, the ascetic gave her the Rudradhyaya; having blessed that woman, he vanished right there.

अध्याय 119

श्लोक 52

भर्तुः प्रियार्थे संकल्प्य जजाप परमं जपम् ।विमुक्तस्तेयदोषेण स्वशरीरमवाप सः

bhartuḥ priyārthe saṃkalpya jajāpa paramaṃ japam / vimuktasteyadoṣeṇa svaśarīramavāpa saḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

For her husband's sake she resolved and performed that supreme recitation; freed from the sin of theft, he regained his own body.

अध्याय 119

श्लोक 53

ततो वज्राभिधश्चौरः कालधर्ममुपागतः ।अन्ये तद्द्रव्यवन्तो ऽपि कालधर्ममुपागताः

tato vajrābhidhaścauraḥ kāladharmamupāgataḥ / anye taddravyavanto 'pi kāladharmamupāgatāḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Then the thief named Vajra died, and the others who owned that wealth also died.

अध्याय 119

श्लोक 54

यमस्तु तान्समाहूय वाक्यं चैतदुवाच ह

yamastu tānsamāhūya vākyaṃ caitaduvāca ha

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Yama summoned them and spoke these words:

अध्याय 119

श्लोक 55

भवद्भिस्तु कृतं पापं दैवात्सुकृतमप्युत ।किमिच्छथ फलं भोक्तुं दुष्कृतस्य शुभस्य वा

bhavadbhistu kṛtaṃ pāpaṃ daivātsukṛtamapyuta / kimicchatha phalaṃ bhoktuṃ duṣkṛtasya śubhasya vā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

"You have committed sin, and by chance also some good. Which fruit do you wish to enjoy first — that of the evil or of the good?"

अध्याय 119

श्लोक 56

इति तस्य वचः श्रुत्वा प्रोचुर्वज्रादिकास्ततः ।सुकृतस्य फलं त्वादौ पश्चात्पापस्य भुज्यते

iti tasya vacaḥ śrutvā procurvajrādikāstataḥ / sukṛtasya phalaṃ tvādau paścātpāpasya bhujyate

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Hearing his words, Vajra and the others said, "Let the fruit of good deeds be enjoyed first, and afterward that of sin."

अध्याय 119

श्लोक 57

पुनराह यमो यूयं पुत्रमित्र कलत्रकैः ।एतस्यैव बलात्सर्वे त्रिदिवं गच्छत द्रुतम्

punarāha yamo yūyaṃ putramitra kalatrakaiḥ / etasyaiva balātsarve tridivaṃ gacchata drutam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Yama said again, "By the power of this man alone, go quickly to heaven, all of you, with your sons, friends and wives."

अध्याय 119

श्लोक 58

ते ऽधिरुह्य विमानाग्र्यं द्विजवर्माणमाश्रिताः ।यथोचितफलोपेतास्त्रिदिवं जग्मुरञ्जसा

te 'dhiruhya vimānāgryaṃ dvijavarmāṇamāśritāḥ / yathocitaphalopetāstridivaṃ jagmurañjasā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

They mounted an excellent celestial car, attached to Dvijavarman, and, endowed with fitting rewards, went swiftly to heaven.

अध्याय 119

श्लोक 59

द्विजवर्माखिलांल्लोकानतीत्य प्रमदासखः ।गाणपत्यमनुप्राप्य कैलासे ऽद्यापि मोदते

dvijavarmākhilāṃllokānatītya pramadāsakhaḥ / gāṇapatyamanuprāpya kailāse 'dyāpi modate

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Dvijavarman, with his wife, passed beyond all the worlds, attained leadership of Shiva's hosts, and rejoices on Kailasa even today.

अध्याय 119

श्लोक 60

इन्द्र उवाच तारतम्यविभागं च कथय त्वं महामते ।सेतुबन्धादिकानां च पुण्यानां पुण्यवर्धनम्

indra uvāca tāratamyavibhāgaṃ ca kathaya tvaṃ mahāmate / setubandhādikānāṃ ca puṇyānāṃ puṇyavardhanam

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Indra said: O wise one, tell me the gradation of merit, and how the merit of building causeways and the like increases.

अध्याय 119

श्लोक 61

बृहस्पतिरुवाच पुण्यस्यार्द्धफलं प्राप्य द्विजवर्मा महायशाः ।वज्रः प्राप्य तदर्धं तु तदर्धेन युताः परे

bṛhaspatiruvāca puṇyasyārddhaphalaṃ prāpya dvijavarmā mahāyaśāḥ / vajraḥ prāpya tadardhaṃ tu tadardhena yutāḥ pare

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Brihaspati said: The illustrious Dvijavarman obtained half the fruit of the merit; Vajra obtained half of that, and the others shared the half of that.

अध्याय 119

श्लोक 62

मनोवाक्कायचेष्टाभिश्चतुर्धाक्रियते कृतिः ।विनश्येत्तेन तेनैव कृतैस्तत्परिहारकैः

manovākkāyaceṣṭābhiścaturdhākriyate kṛtiḥ / vinaśyettena tenaiva kṛtaistatparihārakaiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

An act is done in four ways, through mind, speech, body and effort; it is destroyed by the corresponding acts of expiation.

अध्याय 119

श्लोक 63

इन्द्र उवाच आसवस्य तु किं रूपं को दोषः कश्चवा गुणः ।अन्नं दोषकरं किं तु तन्मे विस्तरतो वद

indra uvāca āsavasya tu kiṃ rūpaṃ ko doṣaḥ kaścavā guṇaḥ / annaṃ doṣakaraṃ kiṃ tu tanme vistarato vada

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Indra said: What is the nature of liquor, what is its fault and what its merit? What food causes fault? Tell me this in detail.

अध्याय 119

श्लोक 64

बृहस्पतिरुवाच पैष्टिकं तालजं कैरं माधूकं गुडसंभवम् ।क्रमान्न्यूनतरं पापं तदर्द्धार्द्धार्द्धतस्तथा

bṛhaspatiruvāca paiṣṭikaṃ tālajaṃ kairaṃ mādhūkaṃ guḍasaṃbhavam / kramānnyūnataraṃ pāpaṃ tadarddhārddhārddhatastathā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Brihaspati said: Liquor from grain, from palm, from kaira, from madhuka flowers and from molasses — the sin decreases in that order, each by half.

अध्याय 119

श्लोक 65

क्षत्रियादित्रिवर्णानामासवं पेयमुच्यते ।स्त्रीणामपि तृतीयादि पेयं स्याद्ब्राह्मणीं विना

kṣatriyāditrivarṇānāmāsavaṃ peyamucyate / strīṇāmapi tṛtīyādi peyaṃ syādbrāhmaṇīṃ vinā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

For the three classes beginning with the kshatriyas liquor is said to be drinkable; for women too, the third kind and the rest may be drunk, except for brahmin women.

अध्याय 119

श्लोक 66

पतिहीना च कन्या च त्यजेदृतुमती तथा ।अभर्तृसन्निधौ नारी मद्यं पिबति लोलुपा

patihīnā ca kanyā ca tyajedṛtumatī tathā / abhartṛsannidhau nārī madyaṃ pibati lolupā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

A widow, a maiden and a woman in her season should avoid it. A woman who greedily drinks liquor in her husband's absence

अध्याय 119

श्लोक 67

उन्मादिनीति साख्याता तां त्यजेदन्त्यजामिव

unmādinīti sākhyātā tāṃ tyajedantyajāmiva

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

is called a madwoman; she should be shunned like an outcaste.

अध्याय 119

श्लोक 68

दशाष्टषट्चतस्रस्तु द्विजातीनामयं भवेत् ।स्त्रीणां मद्यं तदर्द्धं स्यात्पादं स्याद्भर्तृसङ्गमे

daśāṣṭaṣaṭcatasrastu dvijātīnāmayaṃ bhavet / strīṇāṃ madyaṃ tadarddhaṃ syātpādaṃ syādbhartṛsaṅgame

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The penance for the twice-born is ten, eight, six and four; for women it is half that for liquor, and a quarter if in her husband's company.

अध्याय 119

श्लोक 69

मद्यं पीत्वा द्विजो मोहात्कृच्छ्रचान्द्रायमं चरेत् ।जपेच्चायुतगायत्रीं जातवेदसमेव वा

madyaṃ pītvā dvijo mohātkṛcchracāndrāyamaṃ caret / japeccāyutagāyatrīṃ jātavedasameva vā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

A twice-born who drinks liquor out of delusion should perform the Krichchhra and Chandrayana penances and recite the Gayatri ten thousand times, or the Jataveda hymn.

अध्याय 119

श्लोक 70

अम्बिका हृदयं वापि जपेच्छुद्धो भवेन्नरः ।क्षत्रियो ऽपि त्रिवर्णानां द्विजादर्धोर्ऽधतः क्रमात्

ambikā hṛdayaṃ vāpi japecchuddho bhavennaraḥ / kṣatriyo 'pi trivarṇānāṃ dvijādardhor'dhataḥ kramāt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Or he should recite the Ambika Hridaya and become pure. For the kshatriya and the other classes it is half and half again of that for the brahmin, in order;

अध्याय 119

श्लोक 71

स्त्रीणामर्धार्धकॢप्तिः स्यात्कारयेद्वा द्विजैरपि ।अन्तर्जले सहस्रं वा जपेच्छुद्धिमवाप्नुयात्

strīṇāmardhārdhakḷptiḥ syātkārayedvā dvijairapi / antarjale sahasraṃ vā japecchuddhimavāpnuyāt

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

for women the prescription is halved again, or it may be performed by brahmins on their behalf; or one may recite a thousand times standing in water and attain purity.

अध्याय 119

श्लोक 72

लक्ष्मीः सरस्वती गौरी चण्डिका त्रिपुरांबिका ।भैरवो भैरवी काली महाशास्त्री च मातरः

lakṣmīḥ sarasvatī gaurī caṇḍikā tripurāṃbikā / bhairavo bhairavī kālī mahāśāstrī ca mātaraḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Lakshmi, Sarasvati, Gauri, Chandika, Tripurambika, Bhairava, Bhairavi, Kali, Mahashastri and the Mothers,

अध्याय 119

श्लोक 73

अन्याश्च शक्तयस्तासां पूजने मधु शस्यते ।ब्राह्मणस्तु विना तेन यजेद्वेदाङ्गपारगः

anyāśca śaktayastāsāṃ pūjane madhu śasyate / brāhmaṇastu vinā tena yajedvedāṅgapāragaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

and other Shaktis — in their worship liquor is commended; but a brahmin versed in the Veda and its limbs should worship them without it.

अध्याय 119

श्लोक 74

तन्निवेदितमश्नन्तस्तदनन्यास्तदात्मकाः ।तासां प्रवाहा गच्छन्ति निर्लेपास्ते परां गतिम्

tanniveditamaśnantastadananyāstadātmakāḥ / tāsāṃ pravāhā gacchanti nirlepāste parāṃ gatim

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

Those who eat what has been offered to them, devoted solely to them and one with them, go with their current and, untainted, reach the supreme goal.

अध्याय 119

श्लोक 75

कृतस्याखिलपापस्य ज्ञानतो ऽज्ञानतो ऽपि वा ।प्रायश्चित्तमिदं प्रोक्तं पराशक्तेः पदस्मृतिः

kṛtasyākhilapāpasya jñānato 'jñānato 'pi vā / prāyaścittamidaṃ proktaṃ parāśakteḥ padasmṛtiḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

For all sins committed knowingly or unknowingly, this expiation is declared: remembering the feet of the supreme Shakti.

अध्याय 119

श्लोक 76

अनभ्यर्च्य परां शक्तिं पिबेन्मद्यं तु यो ऽधमः ।रौरवे नरके ऽब्दं तु निवसेद्ब्रिन्दुसंख्यया

anabhyarcya parāṃ śaktiṃ pibenmadyaṃ tu yo 'dhamaḥ / raurave narake 'bdaṃ tu nivasedbrindusaṃkhyayā

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The base man who drinks liquor without worshipping the supreme Shakti dwells in the hell Raurava for as many years as there are drops.

अध्याय 119

श्लोक 77

भोगेच्छया तु यो मद्यं पिबेत्स मानुषाधमः ।प्रायश्चितं न चैवास्य शिलाग्निपतनादृते

bhogecchayā tu yo madyaṃ pibetsa mānuṣādhamaḥ / prāyaścitaṃ na caivāsya śilāgnipatanādṛte

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

The man who drinks liquor for pleasure is the lowest of men; there is no expiation for him other than falling from a rock or into fire.

अध्याय 119

श्लोक 78

द्विजो मोहान्न तु पिबेत्स्नेहाद्वा कामतो ऽपि वा ।अनुग्रहाच्च महतामनुतापाच्च कर्मणः

dvijo mohānna tu pibetsnehādvā kāmato 'pi vā / anugrahācca mahatāmanutāpācca karmaṇaḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

A twice-born should not drink out of delusion, affection or desire. Through the grace of the great, through repentance for the deed,

अध्याय 119

श्लोक 79

अर्चनाच्च पराशक्तेर्यमैश्च नियमैरपि ।चान्द्रायणेन कृच्छ्रेण दिनसंख्याकृतेन च ।शुद्ध्येच्च ब्राह्मणो दोषाद्द्विगुणाद्बुद्धिपूर्वतः

arcanācca parāśakteryamaiśca niyamairapi / cāndrāyaṇena kṛcchreṇa dinasaṃkhyākṛtena ca / śuddhyecca brāhmaṇo doṣāddviguṇādbuddhipūrvataḥ

हिन्दी अर्थ

चरूथी--विल्मी--कवची-श्रुत--सेन--दुम्दुभी. इत्यादि रुद्र है

English

through worship of the supreme Shakti, through restraints and observances, and through Chandrayana and Krichchhra penances performed for the stated number of days, a brahmin is purified; for a deliberate offence the penance is doubled.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmANDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।