Skandha 9, Adhyāya 2

नारद उवाच ।समासेन श्रुतं सर्वं देवीनां चरितं प्रभो ।विबोधनाय बोधस्य व्यासेन वक्तुमर्हसि॥ 1 ॥

nārada uvāca | samāsena śrutaṃ sarvaṃ devīnāṃ caritaṃ prabho | vibodhanāya bodhasya vyāsena vaktumarhasi

सृष्टेराद्या सृष्टिविधौ कथमाविर्बभूव ह ।कथं वा पञ्चधा भूता वद वेदविदांवर॥ 2 ॥

sṛṣṭerādyā sṛṣṭividhau kathamāvirbabhūva ha | kathaṃ vā pañcadhā bhūtā vada vedavidāṃvara

भूता ययांशकलया तया त्रिगुणया भवे ।व्यासेन तासां चरितं श्रोतुमिच्छामि साम्प्रतम्॥ 3 ॥

bhūtā yayāṃśakalayā tayā triguṇayā bhave | vyāsena tāsāṃ caritaṃ śrotumicchāmi sāmpratam

तासां जन्मानुकथनं पूजाध्यानविधिं बुध ।स्तोत्रं कवचमैश्वर्यं शौर्यं वर्णय मङ्गलम्॥ 4 ॥

tāsāṃ janmānukathanaṃ pūjādhyānavidhiṃ budha | stotraṃ kavacamaiśvaryaṃ śauryaṃ varṇaya maṅgalam

श्रीनारायण उवाच ।नित्य आत्मा नभो नित्यं कालो नित्यो दिशो यथा ।विश्वानां गोलकं नित्यं नित्यो गोलोक एव च॥ 5 ॥

śrīnārāyaṇa uvāca | nitya ātmā nabho nityaṃ kālo nityo diśo yathā | viśvānāṃ golakaṃ nityaṃ nityo goloka eva ca

तदेकदेशो वैकुण्ठो नम्रभागानुसारकः ।तथैव प्रकृतिर्नित्या ब्रह्मलीला सनातनी॥ 6 ॥

tadekadeśo vaikuṇṭho namrabhāgānusārakaḥ | tathaiva prakṛtirnityā brahmalīlā sanātanī

यथाग्नौ दाहिका चन्द्रे पद्मे शोभा प्रभा रवौ ।शश्वद्युक्ता न भिन्ना सा तथा प्रकृतिरात्मनि॥ 7 ॥

yathāgnau dāhikā candre padme śobhā prabhā ravau | śaśvadyuktā na bhinnā sā tathā prakṛtirātmani

विना स्वर्णं स्वर्णकारः कुण्डलं कर्तुमक्षमः ।विना मृदा घटं कर्तुं कुलालो हि नहीश्वरः॥ 8 ॥

vinā svarṇaṃ svarṇakāraḥ kuṇḍalaṃ kartumakṣamaḥ | vinā mṛdā ghaṭaṃ kartuṃ kulālo hi nahīśvaraḥ

न हि क्षमस्तथात्मा च सृष्टिं स्रष्टुं तया विना ।सर्वशक्तिस्वरूपा सा यया च शक्तिमान्सदा॥ 9 ॥

na hi kṣamastathātmā ca sṛṣṭiṃ sraṣṭuṃ tayā vinā | sarvaśaktisvarūpā sā yayā ca śaktimānsadā

ऐश्वर्यवचनः शश्च क्तिः पराक्रम एव च ।तत्स्वरूपा तयोर्दात्री सा शक्तिः परिकीर्तिता॥ 10 ॥

aiśvaryavacanaḥ śaśca ktiḥ parākrama eva ca | tatsvarūpā tayordātrī sā śaktiḥ parikīrtitā

ज्ञानं समृद्धिः सम्पत्तिर्यशश्चैव बलं भगः ।तेन शक्तिर्भगवती भगरूपा च सा सदा॥ 11 ॥

jñānaṃ samṛddhiḥ sampattiryaśaścaiva balaṃ bhagaḥ | tena śaktirbhagavatī bhagarūpā ca sā sadā

तया युक्तः सदात्मा च भगवांस्तेन कथ्यते ।स च स्वेच्छामयो देवः साकारश्च निराकृतिः॥ 12 ॥

tayā yuktaḥ sadātmā ca bhagavāṃstena kathyate | sa ca svecchāmayo devaḥ sākāraśca nirākṛtiḥ

तेजोरूपं निराकारं ध्यायन्ते योगिनः सदा ।वदन्ति च परं ब्रह्म परमानन्दमीश्वरम्॥ 13 ॥

tejorūpaṃ nirākāraṃ dhyāyante yoginaḥ sadā | vadanti ca paraṃ brahma paramānandamīśvaram

अदृश्यं सर्वद्रष्टारं सर्वज्ञं सर्वकारणम् ।सर्वदं सर्वरूपं तं वैष्णवास्तन्न मन्वते॥ 14 ॥

adṛśyaṃ sarvadraṣṭāraṃ sarvajñaṃ sarvakāraṇam | sarvadaṃ sarvarūpaṃ taṃ vaiṣṇavāstanna manvate

वदन्ति चैव ते कस्य तेजस्तेजस्विना विना ।तेजोमण्डलमध्यस्थं ब्रह्म तेजस्विनं परम्॥ 15 ॥

vadanti caiva te kasya tejastejasvinā vinā | tejomaṇḍalamadhyasthaṃ brahma tejasvinaṃ param

स्वेच्छामयं सर्वरूपं सर्वकारणकारणम् ।अतीव सुन्दरं रूपं बिभ्रतं सुमनोहरम्॥ 16 ॥

svecchāmayaṃ sarvarūpaṃ sarvakāraṇakāraṇam | atīva sundaraṃ rūpaṃ bibhrataṃ sumanoharam

किशोरवयसं शान्तं सर्वकान्तं परात्परम् ।नवीननीरदाभासधामैकं श्यामविग्रहम्॥ 17 ॥

kiśoravayasaṃ śāntaṃ sarvakāntaṃ parātparam | navīnanīradābhāsadhāmaikaṃ śyāmavigraham

शरन्मध्याह्नपद्मौघशोभामोचनलोचनम् ।मुक्ताच्छविविनिन्द्यैकदन्तपङ्क्तिमनोरमम्॥ 18 ॥

śaranmadhyāhnapadmaughaśobhāmocanalocanam | muktācchavivinindyaikadantapaṅktimanoramam

मयूरपिच्छचूडं च मालतीमाल्यमण्डितम् ।सुनसं सस्मितं कान्तं भक्तानुग्रहकारणम्॥ 19 ॥

mayūrapicchacūḍaṃ ca mālatīmālyamaṇḍitam | sunasaṃ sasmitaṃ kāntaṃ bhaktānugrahakāraṇam

ज्वलदग्निविशुद्धैकपीतांशुकसुशोभितम् ।द्विभुजं मुरलीहस्तं रत्नभूषणभूषितम्॥ 20 ॥

jvaladagniviśuddhaikapītāṃśukasuśobhitam | dvibhujaṃ muralīhastaṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitam

सर्वाधारं च सर्वेशं सर्वशक्तियुतं विभुम् ।सर्वैश्वर्यप्रदं सर्वस्वतन्त्रं सर्वमङ्गलम्॥ 21 ॥

sarvādhāraṃ ca sarveśaṃ sarvaśaktiyutaṃ vibhum | sarvaiśvaryapradaṃ sarvasvatantraṃ sarvamaṅgalam

परिपूर्णतमं सिद्धं सिद्धेशं सिद्धिकारकम् ।ध्यायन्ते वैष्णवाः शश्वद्देवदेवं सनातनम्॥ 22 ॥

paripūrṇatamaṃ siddhaṃ siddheśaṃ siddhikārakam | dhyāyante vaiṣṇavāḥ śaśvaddevadevaṃ sanātanam

जन्ममृत्युजराव्याधिशोकभीतिहरं परम् ।ब्रह्मणो वयसा यस्य निमेष उपचर्यते॥ 23 ॥

janmamṛtyujarāvyādhiśokabhītiharaṃ param | brahmaṇo vayasā yasya nimeṣa upacaryate

स चात्मा स परं ब्रह्म कृष्ण इत्यभिधीयते ।कृषिस्तद्भक्तिवचनो नश्च तद्दास्यवाचकः॥ 24 ॥

sa cātmā sa paraṃ brahma kṛṣṇa ityabhidhīyate | kṛṣistadbhaktivacano naśca taddāsyavācakaḥ

भक्तिदास्यप्रदाता यः स च कृष्णः प्रकीर्तितः ।कृषिश्च सर्ववचनो नकारो बीजमेव च॥ 25 ॥

bhaktidāsyapradātā yaḥ sa ca kṛṣṇaḥ prakīrtitaḥ | kṛṣiśca sarvavacano nakāro bījameva ca

स कृष्णः सर्वस्रष्टाऽऽदौ सिसृक्षन्नेक एव च ।सृष्ट्युन्मुखस्तदंशेन कालेन प्रेरितः प्रभुः॥ 26 ॥

sa kṛṣṇaḥ sarvasraṣṭā''dau sisṛkṣanneka eva ca | sṛṣṭyunmukhastadaṃśena kālena preritaḥ prabhuḥ

स्वेच्छामयः स्वेच्छया च द्विधारूपो बभूव ह ।स्त्रीरूपो वामभागांशो दक्षिणांशः पुमान्स्मृतः॥ 27 ॥

svecchāmayaḥ svecchayā ca dvidhārūpo babhūva ha | strīrūpo vāmabhāgāṃśo dakṣiṇāṃśaḥ pumānsmṛtaḥ

तां ददर्श महाकामी कामाधारां सनातनः ।अतीव कमनीया च चारुपङ्कजसन्निभाम्॥ 28 ॥

tāṃ dadarśa mahākāmī kāmādhārāṃ sanātanaḥ | atīva kamanīyā ca cārupaṅkajasannibhām

चन्द्रबिम्बविनिन्द्यैकनितम्बयुगलां पराम् ।सुचारुकदलीस्तम्भनिन्दितश्रोणिसुन्दरीम्॥ 29 ॥

candrabimbavinindyaikanitambayugalāṃ parām | sucārukadalīstambhaninditaśroṇisundarīm

श्रीयुक्तश्रीफलाकारस्तनयुग्ममनोरमाम् ।पुष्पजुष्टां सुवलितां मध्यक्षीणां मनोहराम्॥ 30 ॥

śrīyuktaśrīphalākārastanayugmamanoramām | puṣpajuṣṭāṃ suvalitāṃ madhyakṣīṇāṃ manoharām

अतीव सुन्दरीं शान्तां सस्मितां वक्रलोचनाम् ।वह्निशुद्धांशुकाधारां रत्नभूषणभूषिताम्॥ 31 ॥

atīva sundarīṃ śāntāṃ sasmitāṃ vakralocanām | vahniśuddhāṃśukādhārāṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitām

शश्वच्चक्षुश्चकोराभ्यां पिबन्तीं सततं मुदा ।कृष्णस्य मुखचन्द्रं च चन्द्रकोटिविनिन्दितम्॥ 32 ॥

śaśvaccakṣuścakorābhyāṃ pibantīṃ satataṃ mudā | kṛṣṇasya mukhacandraṃ ca candrakoṭivininditam

कस्तूरीबिन्दुना सार्धमधश्चन्दनबिन्दुना ।समं सिन्दूरबिन्दुं च भालमध्ये च बिभ्रतीम्॥ 33 ॥

kastūrībindunā sārdhamadhaścandanabindunā | samaṃ sindūrabinduṃ ca bhālamadhye ca bibhratīm

वक्रिमं कबरीभारं मालतीमाल्यभूषितम् ।रत्नेन्द्रसारहारं च दधतीं कान्तकामुकीम्॥ 34 ॥

vakrimaṃ kabarībhāraṃ mālatīmālyabhūṣitam | ratnendrasārahāraṃ ca dadhatīṃ kāntakāmukīm

कोटिचन्द्रप्रभामृष्टपुष्टशोभासमन्विताम् ।गमनेन राजहंसगजगर्वविनाशिनीम्॥ 35 ॥

koṭicandraprabhāmṛṣṭapuṣṭaśobhāsamanvitām | gamanena rājahaṃsagajagarvavināśinīm

दृष्ट्वा तां तु तया सार्धं रासेशो रासमण्डले ।रासोल्लासे सुरसिको रासक्रीडाञ्चकार ह॥ 36 ॥

dṛṣṭvā tāṃ tu tayā sārdhaṃ rāseśo rāsamaṇḍale | rāsollāse surasiko rāsakrīḍāñcakāra ha

नानाप्रकारशृङ्गारं शृङ्गारो मूर्तिमानिव ।चकार सुखसम्भोगं यावद्वै ब्रह्मणो दिनम्॥ 37 ॥

nānāprakāraśṛṅgāraṃ śṛṅgāro mūrtimāniva | cakāra sukhasambhogaṃ yāvadvai brahmaṇo dinam

ततः स च परिश्रान्तस्तस्या योनौ जगत्पिता ।चकार वीर्याधानं च नित्यानन्दे शुभक्षणे॥ 38 ॥

tataḥ sa ca pariśrāntastasyā yonau jagatpitā | cakāra vīryādhānaṃ ca nityānande śubhakṣaṇe

गात्रतो योषितस्तस्याः सुरतान्ते च सुव्रत ।निःससार श्रमजलं श्रान्तायास्तेजसा हरेः॥ 39 ॥

gātrato yoṣitastasyāḥ suratānte ca suvrata | niḥsasāra śramajalaṃ śrāntāyāstejasā hareḥ

महाक्रमणक्लिष्टाया निःश्वासश्च बभूव ह ।तदा वव्रे श्रमजलं तत्सर्वं विश्वगोलकम्॥ 40 ॥

mahākramaṇakliṣṭāyā niḥśvāsaśca babhūva ha | tadā vavre śramajalaṃ tatsarvaṃ viśvagolakam

स च निःश्वासवायुश्च सर्वाधारो बभूव ह ।निःश्वासवायुः सर्वेषां जीविनां च भवेषु च॥ 41 ॥

sa ca niḥśvāsavāyuśca sarvādhāro babhūva ha | niḥśvāsavāyuḥ sarveṣāṃ jīvināṃ ca bhaveṣu ca

बभूव मूर्तिमद्वायोर्वामाङ्गात्प्राणवल्लभा ।तत्पत्नी सा च तत्पुत्राः प्राणाः पञ्च च जीविनाम्॥ 42 ॥

babhūva mūrtimadvāyorvāmāṅgātprāṇavallabhā | tatpatnī sā ca tatputrāḥ prāṇāḥ pañca ca jīvinām

प्राणोऽपानः समानश्चोदानव्यानौ च वायवः ।बभूवुरेव तत्पुत्रा अधः प्राणाश्च पञ्च च॥ 43 ॥

prāṇo'pānaḥ samānaścodānavyānau ca vāyavaḥ | babhūvureva tatputrā adhaḥ prāṇāśca pañca ca

घर्मतोयाधिदेवश्च बभूव वरुणो महान् ।तद्वामाङ्गाच्च तत्पत्नी वरुणानी बभूव सा॥ 44 ॥

gharmatoyādhidevaśca babhūva varuṇo mahān | tadvāmāṅgācca tatpatnī varuṇānī babhūva sā

अथ सा कृष्णचिच्छक्तिः कृष्णगर्भं दधार ह ।शतमन्वन्तरं यावज्ज्वलन्ती ब्रह्मतेजसा॥ 45 ॥

atha sā kṛṣṇacicchaktiḥ kṛṣṇagarbhaṃ dadhāra ha | śatamanvantaraṃ yāvajjvalantī brahmatejasā

कृष्णप्राणाधिदेवी सा कृष्णप्राणाधिकप्रिया ।कृष्णस्य सङ्गिनी शश्वत्कृष्णवक्षःस्थलस्थिता॥ 46 ॥

kṛṣṇaprāṇādhidevī sā kṛṣṇaprāṇādhikapriyā | kṛṣṇasya saṅginī śaśvatkṛṣṇavakṣaḥsthalasthitā

शतमन्वन्तरान्ते च कालेऽतीते तु सुन्दरी ।सुषाव डिम्भं स्वर्णाभं विश्वाधारालयं परम्॥ 47 ॥

śatamanvantarānte ca kāle'tīte tu sundarī | suṣāva ḍimbhaṃ svarṇābhaṃ viśvādhārālayaṃ param

दृष्ट्वा डिम्भं च सा देवी हृदयेन व्यदूयत ।उत्ससर्ज च कोपेन ब्रह्माण्डगोलके जले॥ 48 ॥

dṛṣṭvā ḍimbhaṃ ca sā devī hṛdayena vyadūyata | utsasarja ca kopena brahmāṇḍagolake jale

दृष्ट्वा कृष्णश्च तत्त्यागं हाहाकारं चकार ह ।शशाप देवीं देवेशस्तत्क्षणं च यथोचितम्॥ 49 ॥

dṛṣṭvā kṛṣṇaśca tattyāgaṃ hāhākāraṃ cakāra ha | śaśāpa devīṃ deveśastatkṣaṇaṃ ca yathocitam

यतोऽपत्यं त्वया त्यक्तं कोपशीले च निष्ठुरे ।भव त्वमनपत्यापि चाद्यप्रभृति निश्चितम्॥ 50 ॥

yato'patyaṃ tvayā tyaktaṃ kopaśīle ca niṣṭhure | bhava tvamanapatyāpi cādyaprabhṛti niścitam

या यास्त्वदंशरूपाश्च भविष्यन्ति सुरस्त्रियः ।अनपत्याश्च ताः सर्वास्त्वत्समा नित्ययौवनाः॥ 51 ॥

yā yāstvadaṃśarūpāśca bhaviṣyanti surastriyaḥ | anapatyāśca tāḥ sarvāstvatsamā nityayauvanāḥ

एतस्मिन्नन्तरे देवी जिह्वाग्रात्सहसा ततः ।आविर्बभूव कन्यैका शुक्लवर्णा मनोहरा॥ 52 ॥

etasminnantare devī jihvāgrātsahasā tataḥ | āvirbabhūva kanyaikā śuklavarṇā manoharā

श्वेतवस्त्रपरीधाना वीणापुस्तकधारिणी ।रत्नभूषणभूषाढ्या सर्वशास्त्राधिदेवता॥ 53 ॥

śvetavastraparīdhānā vīṇāpustakadhāriṇī | ratnabhūṣaṇabhūṣāḍhyā sarvaśāstrādhidevatā

अथ कालान्तरे सा च द्विधारूपो बभूव ह ।वामार्धाङ्गाच्च कमला दक्षिणार्धाच्च राधिका॥ 54 ॥

atha kālāntare sā ca dvidhārūpo babhūva ha | vāmārdhāṅgācca kamalā dakṣiṇārdhācca rādhikā

एतस्मिन्नन्तरे कृष्णो द्विधारूपो बभूव सः ।दक्षिणार्धश्च द्विभुजो वामार्धश्च चतुर्भुजः॥ 55 ॥

etasminnantare kṛṣṇo dvidhārūpo babhūva saḥ | dakṣiṇārdhaśca dvibhujo vāmārdhaśca caturbhujaḥ

उवाच वाणीं कृष्णस्तां त्वमस्य कामिनी भव ।अत्रैव मानिनी राधा तव भद्रं भविष्यति॥ 56 ॥

uvāca vāṇīṃ kṛṣṇastāṃ tvamasya kāminī bhava | atraiva māninī rādhā tava bhadraṃ bhaviṣyati

एवं लक्ष्मीं च प्रददौ तुष्टो नारायणाय च ।स जगाम च वैकुण्ठं ताभ्यां सार्धं जगत्पतिः॥ 57 ॥

evaṃ lakṣmīṃ ca pradadau tuṣṭo nārāyaṇāya ca | sa jagāma ca vaikuṇṭhaṃ tābhyāṃ sārdhaṃ jagatpatiḥ

अनपत्ये च ते द्वे च जाते राधांशसम्भवे ।भूता नारायणाङ्गाच्च पार्षदाश्च चतुर्भुजाः॥ 58 ॥

anapatye ca te dve ca jāte rādhāṃśasambhave | bhūtā nārāyaṇāṅgācca pārṣadāśca caturbhujāḥ

तेजसा वयसा रूपगुणाभ्यां च समा हरेः ।बभूवुः कमलाङ्गाच्च दासीकोट्यश्च तत्समाः॥ 59 ॥

tejasā vayasā rūpaguṇābhyāṃ ca samā hareḥ | babhūvuḥ kamalāṅgācca dāsīkoṭyaśca tatsamāḥ

अथ गोलोकनाथस्य लोम्नां विवरतो मुने ।भूताश्चासङ्ख्यगोपाश्च वयसा तेजसा समाः॥ 60 ॥

atha golokanāthasya lomnāṃ vivarato mune | bhūtāścāsaṅkhyagopāśca vayasā tejasā samāḥ

रूपेण च गुणेनैव बलेन विक्रमेण च ।प्राणतुल्यप्रियाः सर्वे बभूवुः पार्षदा विभोः॥ 61 ॥

rūpeṇa ca guṇenaiva balena vikrameṇa ca | prāṇatulyapriyāḥ sarve babhūvuḥ pārṣadā vibhoḥ

राधाङ्गलोमकूपेभ्यो बभूवुर्गोपकन्यकाः ।राधातुल्याश्च ताः सर्वा राधादास्यः प्रियंवदाः॥ 62 ॥

rādhāṅgalomakūpebhyo babhūvurgopakanyakāḥ | rādhātulyāśca tāḥ sarvā rādhādāsyaḥ priyaṃvadāḥ

रत्नभूषणभूषाढ्याः शश्वत्सुस्थिरयौवनाः ।अनपत्याश्च ताः सर्वाः पुंसः शापेन सन्ततम्॥ 63 ॥

ratnabhūṣaṇabhūṣāḍhyāḥ śaśvatsusthirayauvanāḥ | anapatyāśca tāḥ sarvāḥ puṃsaḥ śāpena santatam

एतस्मिन्नन्तरे विप्र सहसा कृष्णदेवता ।आविर्बभूव दुर्गा सा विष्णुमाया सनातनी॥ 64 ॥

etasminnantare vipra sahasā kṛṣṇadevatā | āvirbabhūva durgā sā viṣṇumāyā sanātanī

देवी नारायणीशाना सर्वशक्तिस्वरूपिणी ।बुद्ध्यधिष्ठात्री देवी सा कृष्णस्य परमात्मनः॥ 65 ॥

devī nārāyaṇīśānā sarvaśaktisvarūpiṇī | buddhyadhiṣṭhātrī devī sā kṛṣṇasya paramātmanaḥ

देवीनां बीजरूपा च मूलप्रकृतिरीश्वरी ।परिपूर्णतमा तेजःस्वरूपा त्रिगुणात्मिका॥ 66 ॥

devīnāṃ bījarūpā ca mūlaprakṛtirīśvarī | paripūrṇatamā tejaḥsvarūpā triguṇātmikā

तप्तकाञ्चनवर्णाभा कोटिसूर्यसमप्रभा ।ईषद्धास्यप्रसन्नास्या सहस्रभुजसंयुता॥ 67 ॥

taptakāñcanavarṇābhā koṭisūryasamaprabhā | īṣaddhāsyaprasannāsyā sahasrabhujasaṃyutā

नानाशस्त्रास्त्रनिकरं बिभ्रती सा त्रिलोचना ।वह्निशुद्धांशुकाधाना रत्नभूषणभूषिता॥ 68 ॥

nānāśastrāstranikaraṃ bibhratī sā trilocanā | vahniśuddhāṃśukādhānā ratnabhūṣaṇabhūṣitā

यस्याश्चांशांशकलया बभूवुः सर्वयोषितः ।सर्वे विश्वस्थिता लोका मोहिताः स्युश्च मायया॥ 69 ॥

yasyāścāṃśāṃśakalayā babhūvuḥ sarvayoṣitaḥ | sarve viśvasthitā lokā mohitāḥ syuśca māyayā

सर्वैश्वर्यप्रदात्री च कामिनां गृहवासिनाम् ।कृष्णभक्तिप्रदा या च वैष्णवानां च वैष्णवी॥ 70 ॥

sarvaiśvaryapradātrī ca kāmināṃ gṛhavāsinām | kṛṣṇabhaktipradā yā ca vaiṣṇavānāṃ ca vaiṣṇavī

मुमुक्षूणां मोक्षदात्री सुखिनां सुखदायिनी ।स्वर्गेषु स्वर्गलक्ष्मीश्च गृहलक्ष्यीर्गृहेषु च॥ 71 ॥

mumukṣūṇāṃ mokṣadātrī sukhināṃ sukhadāyinī | svargeṣu svargalakṣmīśca gṛhalakṣyīrgṛheṣu ca

तपस्विषु तपस्या च श्रीरूपा तु नृपेषु च ।या वह्नौ दाहिकारूपा प्रभारूपा च भास्करे॥ 72 ॥

tapasviṣu tapasyā ca śrīrūpā tu nṛpeṣu ca | yā vahnau dāhikārūpā prabhārūpā ca bhāskare

शोभारूपा च चन्द्रे च सा पद्मेषु च शोभना ।सर्वशक्तिस्वरूपा या श्रीकृष्णे परमात्मनि॥ 73 ॥

śobhārūpā ca candre ca sā padmeṣu ca śobhanā | sarvaśaktisvarūpā yā śrīkṛṣṇe paramātmani

यया च शक्तिमानात्मा यया च शक्तिमज्जगत् ।यया विना जगत्सर्वं जीवन्मृतमिव स्थितम्॥ 74 ॥

yayā ca śaktimānātmā yayā ca śaktimajjagat | yayā vinā jagatsarvaṃ jīvanmṛtamiva sthitam

या च संसारवृक्षस्य बीजरूपा सनातनी ।स्थितिरूपा वृद्धिरूपा फलरूपा च नारद॥ 75 ॥

yā ca saṃsāravṛkṣasya bījarūpā sanātanī | sthitirūpā vṛddhirūpā phalarūpā ca nārada

क्षुत्पिपासादयारूपा निद्रा तन्द्रा क्षमा मतिः ।शान्तिलज्जातुष्टिपुष्टिभ्रान्तिकान्त्यादिरूपिणी॥ 76 ॥

kṣutpipāsādayārūpā nidrā tandrā kṣamā matiḥ | śāntilajjātuṣṭipuṣṭibhrāntikāntyādirūpiṇī

सा च संस्तूय सर्वेशं तत्पुरः समुवास ह ।रत्नसिंहासनं तस्यै प्रददौ राधिकेश्वरः॥ 77 ॥

sā ca saṃstūya sarveśaṃ tatpuraḥ samuvāsa ha | ratnasiṃhāsanaṃ tasyai pradadau rādhikeśvaraḥ

एतस्मिन्नन्तरे तत्र सस्त्रीकश्च चतुर्मुखः ।पद्मनाभेर्नाभिपद्मान्निःससार महामुने॥ 78 ॥

etasminnantare tatra sastrīkaśca caturmukhaḥ | padmanābhernābhipadmānniḥsasāra mahāmune

कमण्डलुधरः श्रीमांस्तपस्वी ज्ञानिनां वरः ।चतुर्मुखैस्तं तुष्टाव प्रज्वलन्ब्रह्मतेजसा॥ 79 ॥

kamaṇḍaludharaḥ śrīmāṃstapasvī jñānināṃ varaḥ | caturmukhaistaṃ tuṣṭāva prajvalanbrahmatejasā

सा तदा सुन्दरी सृष्टा शतचन्द्रसमप्रभा ।वह्निशुद्धांशुकाधाना रत्नभूषणभूषणा॥ 80 ॥

sā tadā sundarī sṛṣṭā śatacandrasamaprabhā | vahniśuddhāṃśukādhānā ratnabhūṣaṇabhūṣaṇā

रत्नसिंहासने रम्ये संस्तूय सर्वकारणम् ।उवास स्वामिना सार्धं कृष्णस्य पुरतो मुदा॥ 81 ॥

ratnasiṃhāsane ramye saṃstūya sarvakāraṇam | uvāsa svāminā sārdhaṃ kṛṣṇasya purato mudā

एतस्मिन्नन्तरे कृष्णो द्विधारूपो बभूव सः ।वामार्धाङ्गो महादेवो दक्षिणे गोपिकापतिः॥ 82 ॥

etasminnantare kṛṣṇo dvidhārūpo babhūva saḥ | vāmārdhāṅgo mahādevo dakṣiṇe gopikāpatiḥ

शुद्धस्फटिकसङ्काशः शतकोटिरविप्रभः ।त्रिशूलपट्टिशधरो व्याघ्रचर्माम्बरो हरः॥ 83 ॥

śuddhasphaṭikasaṅkāśaḥ śatakoṭiraviprabhaḥ | triśūlapaṭṭiśadharo vyāghracarmāmbaro haraḥ

तप्तकाञ्चनवर्णाभो जटाभारधरः परः ।भस्मभूषितगात्रश्च सस्मितश्चन्द्रशेखरः॥ 84 ॥

taptakāñcanavarṇābho jaṭābhāradharaḥ paraḥ | bhasmabhūṣitagātraśca sasmitaścandraśekharaḥ

दिगम्बरो नीलकण्ठः सर्पभूषणभूषितः ।बिभ्रद्दक्षिणहस्तेन रत्नमालां सुसंस्कृताम्॥ 85 ॥

digambaro nīlakaṇṭhaḥ sarpabhūṣaṇabhūṣitaḥ | bibhraddakṣiṇahastena ratnamālāṃ susaṃskṛtām

प्रजपन्पञ्चवक्त्रेण ब्रह्मज्योतिः सनातनम् ।सत्यस्वरूपं श्रीकृष्णं परमात्मानमीश्वरम्॥ 86 ॥

prajapanpañcavaktreṇa brahmajyotiḥ sanātanam | satyasvarūpaṃ śrīkṛṣṇaṃ paramātmānamīśvaram

कारणं कारणानां च सर्वमङ्गलमङ्गलम् ।जन्ममृत्युजराव्याधिशोकभीतिहरं परम्॥ 87 ॥

kāraṇaṃ kāraṇānāṃ ca sarvamaṅgalamaṅgalam | janmamṛtyujarāvyādhiśokabhītiharaṃ param

संस्तूय मृत्योर्मृत्युं तं यतो मृत्युञ्जयाभिधः ।रत्नसिंहासने रम्ये समुवास हरेः पुरः॥ 88 ॥

saṃstūya mṛtyormṛtyuṃ taṃ yato mṛtyuñjayābhidhaḥ | ratnasiṃhāsane ramye samuvāsa hareḥ puraḥ