Skandha 9, Adhyāya 19

नारद उवाच ।विचित्रमिदमाख्यानं भवता समुदाहृतम् ।श्रुतेन येन मे तृप्तिर्न कदापि हि जायते॥ 1 ॥

nārada uvāca | vicitramidamākhyānaṃ bhavatā samudāhṛtam | śrutena yena me tṛptirna kadāpi hi jāyate

ततः परं तु यज्जातं तत्त्वं वद महामते ।श्रीनारायण उवाच ।इत्येवमाशिषं दत्त्वा स्वालयं च ययौ विधिः॥ 2 ॥

tataḥ paraṃ tu yajjātaṃ tattvaṃ vada mahāmate | śrīnārāyaṇa uvāca | ityevamāśiṣaṃ dattvā svālayaṃ ca yayau vidhiḥ

गान्धर्वेण विवाहेन जगृहे तां च दानवः ।स्वर्गे दुन्दुभिवाद्यं च पुष्पवृष्टिर्बभूव ह॥ 3 ॥

gāndharveṇa vivāhena jagṛhe tāṃ ca dānavaḥ | svarge dundubhivādyaṃ ca puṣpavṛṣṭirbabhūva ha

स रेमे रामया सार्धं वासगेहे मनोरमे ।मूर्च्छां सा प्राप तुलसी नवसङ्गमसङ्गता॥ 4 ॥

sa reme rāmayā sārdhaṃ vāsagehe manorame | mūrcchāṃ sā prāpa tulasī navasaṅgamasaṅgatā

निमग्ना निर्जले साध्वी सम्भोगसुखसागरे ।चतुःषष्टिकलामानं चतुःषष्टिविधं सुखम्॥ 5 ॥

nimagnā nirjale sādhvī sambhogasukhasāgare | catuḥṣaṣṭikalāmānaṃ catuḥṣaṣṭividhaṃ sukham

कामशास्त्रे यन्निरुक्तं रसिकानां यथेप्सितम् ।अङ्गप्रत्यङ्गसंश्लेषपूर्वकं स्त्रीमनोहरम्॥ 6 ॥

kāmaśāstre yanniruktaṃ rasikānāṃ yathepsitam | aṅgapratyaṅgasaṃśleṣapūrvakaṃ strīmanoharam

तत्सर्वं रसशृङ्गारं चकार रसिकेश्वरः ।अतीव रम्यदेशे च सर्वजन्तुविवर्जिते॥ 7 ॥

tatsarvaṃ rasaśṛṅgāraṃ cakāra rasikeśvaraḥ | atīva ramyadeśe ca sarvajantuvivarjite

पुष्पचन्दनतल्पे च पुष्पचन्दनवायुना ।पुष्पोद्याने नदीतीरे पुष्पचन्दनचर्चिते॥ 8 ॥

puṣpacandanatalpe ca puṣpacandanavāyunā | puṣpodyāne nadītīre puṣpacandanacarcite

गहीत्वा रसिको रासे पुष्पचन्दनचर्चिताम् ।भूषितो भूषणेनैव रत्नभूषणभूषिताम्॥ 9 ॥

gahītvā rasiko rāse puṣpacandanacarcitām | bhūṣito bhūṣaṇenaiva ratnabhūṣaṇabhūṣitām

सुरते विरतिर्नास्ति तयोः सुरतिविज्ञयोः ।जहार मानसं भर्तुर्लोलया लीलया सती॥ 10 ॥

surate viratirnāsti tayoḥ surativijñayoḥ | jahāra mānasaṃ bharturlolayā līlayā satī

चेतनां रसिकायाश्च जहार रसभाववित् ।वक्षसश्चन्दनं राज्ञस्तिलकं विजहार सा॥ 11 ॥

cetanāṃ rasikāyāśca jahāra rasabhāvavit | vakṣasaścandanaṃ rājñastilakaṃ vijahāra sā

स च जहार तस्याश्च सिन्दूरं बिन्दुपत्रकम् ।तद्वक्षस्युरोजे च नखरेखां ददौ मुदा॥ 12 ॥

sa ca jahāra tasyāśca sindūraṃ bindupatrakam | tadvakṣasyuroje ca nakharekhāṃ dadau mudā

सा ददौ तद्वामपार्श्वे करभूषणलक्षणम् ।राजा तदोष्ठपुटके ददौ रदनदंशनम्॥ 13 ॥

sā dadau tadvāmapārśve karabhūṣaṇalakṣaṇam | rājā tadoṣṭhapuṭake dadau radanadaṃśanam

तद्गण्डयुगले सा च प्रददौ तच्चतुर्गुणम् ।आलिङ्गनं चुम्बनं च जङ्घादिमर्दनं तथा॥ 14 ॥

tadgaṇḍayugale sā ca pradadau taccaturguṇam | āliṅganaṃ cumbanaṃ ca jaṅghādimardanaṃ tathā

एवं परस्परं क्रीडां चक्रतुस्तौ विजानतौ ।सुरते विरते तौ च समुत्थाय परस्परम्॥ 15 ॥

evaṃ parasparaṃ krīḍāṃ cakratustau vijānatau | surate virate tau ca samutthāya parasparam

सुवेषं चक्रतुस्तत्र यद्यन्मनसि वाञ्छितम् ।चन्दनैः कुङ्कुमारक्तैः सा तस्य तिलकं ददौ॥ 16 ॥

suveṣaṃ cakratustatra yadyanmanasi vāñchitam | candanaiḥ kuṅkumāraktaiḥ sā tasya tilakaṃ dadau

सर्वाङ्गे सुन्दरे रम्ये चकार चानुलेपनम् ।सुवासं चैव ताम्बूलं वह्निशुद्धे च वाससी॥ 17 ॥

sarvāṅge sundare ramye cakāra cānulepanam | suvāsaṃ caiva tāmbūlaṃ vahniśuddhe ca vāsasī

पारिजातस्य कुसुमं जरारोगहरं परम् ।अमूल्यरत्ननिर्माणमङ्गुलीयकमुत्तमम्॥ 18 ॥

pārijātasya kusumaṃ jarārogaharaṃ param | amūlyaratnanirmāṇamaṅgulīyakamuttamam

सुन्दरं च मणिवरं त्रिषु लोकेषु दुर्लभम् ।दासी तवाहमित्येवं समुच्चार्य पुनः पुनः॥ 19 ॥

sundaraṃ ca maṇivaraṃ triṣu lokeṣu durlabham | dāsī tavāhamityevaṃ samuccārya punaḥ punaḥ

ननाम परया भक्त्या स्वामिनं गुणशालिनम् ।सस्मिता तन्मुखाम्भोजं लोचनाभ्यां पुनः पुनः॥ 20 ॥

nanāma parayā bhaktyā svāminaṃ guṇaśālinam | sasmitā tanmukhāmbhojaṃ locanābhyāṃ punaḥ punaḥ

निमेषरहिताभ्यां चाप्यपश्यत्कामसुन्दरम् ।स च तां च समाकृष्य चकार वक्षसि प्रियाम्॥ 21 ॥

nimeṣarahitābhyāṃ cāpyapaśyatkāmasundaram | sa ca tāṃ ca samākṛṣya cakāra vakṣasi priyām

सस्मितं वाससाच्छन्नं ददर्श मुखपङ्कजम् ।चुचुम्ब कठिने गण्डे बिम्बोष्ठौ पुनरेव च॥ 22 ॥

sasmitaṃ vāsasācchannaṃ dadarśa mukhapaṅkajam | cucumba kaṭhine gaṇḍe bimboṣṭhau punareva ca

ददौ तस्यै वस्त्रयुग्मं वरुणादाहृतं च यत् ।तदाहृतां रत्नमालां त्रिषु लोकेषु दुर्लभाम्॥ 23 ॥

dadau tasyai vastrayugmaṃ varuṇādāhṛtaṃ ca yat | tadāhṛtāṃ ratnamālāṃ triṣu lokeṣu durlabhām

ददौ मञ्जीरयुग्मं च स्वाहाया आहृतं च यत् ।केयूरयुग्मं छायाया रोहिण्याश्चैव कुण्डलम्॥ 24 ॥

dadau mañjīrayugmaṃ ca svāhāyā āhṛtaṃ ca yat | keyūrayugmaṃ chāyāyā rohiṇyāścaiva kuṇḍalam

अङ्गुलीयकरत्नानि रत्याश्च करभूषणम् ।शङ्खं च रुचिरं चित्रं यद्दत्तं विश्वकर्मणा॥ 25 ॥

aṅgulīyakaratnāni ratyāśca karabhūṣaṇam | śaṅkhaṃ ca ruciraṃ citraṃ yaddattaṃ viśvakarmaṇā

विचित्रपद्मकश्रेणीं शय्यां चापि सुदुर्लभाम् ।भूषणानि च दत्त्वा स भूपो हासं चकार ह॥ 26 ॥

vicitrapadmakaśreṇīṃ śayyāṃ cāpi sudurlabhām | bhūṣaṇāni ca dattvā sa bhūpo hāsaṃ cakāra ha

निर्ममे कबरीभारे तस्या माङ्गल्यभूषणम् ।सुचित्रं पत्रकं गण्डमण्डलेऽस्याः समं तथा॥ 27 ॥

nirmame kabarībhāre tasyā māṅgalyabhūṣaṇam | sucitraṃ patrakaṃ gaṇḍamaṇḍale'syāḥ samaṃ tathā

चन्द्रलेखात्रिभिर्युक्तं चन्दनेन सुगन्धिना ।परीतं परितश्चित्रैः सार्धं कुङ्कुमबिन्दुभिः॥ 28 ॥

candralekhātribhiryuktaṃ candanena sugandhinā | parītaṃ paritaścitraiḥ sārdhaṃ kuṅkumabindubhiḥ

ज्वलत्प्रदीपाकारं च सिन्दूरतिलकं ददौ ।तत्पादपद्मयुगले स्थलपद्मविनिन्दिते॥ 29 ॥

jvalatpradīpākāraṃ ca sindūratilakaṃ dadau | tatpādapadmayugale sthalapadmavinindite

चित्रालक्तकरागं च नखरेषु ददौ मुदा ।स्ववक्षसि मुहुर्न्यस्य सरागं चरणाम्बुजम्॥ 30 ॥

citrālaktakarāgaṃ ca nakhareṣu dadau mudā | svavakṣasi muhurnyasya sarāgaṃ caraṇāmbujam

हे देवि तव दासोऽहमित्युच्चार्य पुनः पुनः ।रत्नभूषितहस्तेन तां च कृत्वा स्ववक्षसि॥ 31 ॥

he devi tava dāso'hamityuccārya punaḥ punaḥ | ratnabhūṣitahastena tāṃ ca kṛtvā svavakṣasi

तपोवनं परित्यज्य राजा स्थानान्तरं ययौ ।मलये देवनिलये शैले शैले तपोवने॥ 32 ॥

tapovanaṃ parityajya rājā sthānāntaraṃ yayau | malaye devanilaye śaile śaile tapovane

स्थाने स्थानेऽतिरम्ये च पुष्पोद्याने च निर्जने ।कन्दरे कन्दरे सिन्धुतीरे चैवातिसुन्दरे॥ 33 ॥

sthāne sthāne'tiramye ca puṣpodyāne ca nirjane | kandare kandare sindhutīre caivātisundare

पुष्पभद्रानदीतीरे नीरवातमनोहरे ।पुलिने पुलिने दिव्ये नद्यां नद्यां नदे नदे॥ 34 ॥

puṣpabhadrānadītīre nīravātamanohare | puline puline divye nadyāṃ nadyāṃ nade nade

मधौ मधुकराणां च मधुरध्वनिनादिते ।विस्पन्दने सुरसने नन्दने गन्धमादने॥ 35 ॥

madhau madhukarāṇāṃ ca madhuradhvaninādite | vispandane surasane nandane gandhamādane

देवोद्याने नन्दने च चित्रचन्दनकानने ।चम्पकानां केतकीनां माधवीनां च माधवे॥ 36 ॥

devodyāne nandane ca citracandanakānane | campakānāṃ ketakīnāṃ mādhavīnāṃ ca mādhave

कुन्दानां मालतीनां च कुमुदाम्भोजकानने ।कल्पवृक्षे कल्पवृक्षे पारिजातवने वने॥ 37 ॥

kundānāṃ mālatīnāṃ ca kumudāmbhojakānane | kalpavṛkṣe kalpavṛkṣe pārijātavane vane

निर्जने काञ्चने स्थाने धन्ये काञ्चनपर्वते ।काञ्चीवने किञ्जलके कञ्चुके काञ्चनाकरे॥ 38 ॥

nirjane kāñcane sthāne dhanye kāñcanaparvate | kāñcīvane kiñjalake kañcuke kāñcanākare

पुष्पचन्दनतल्पेषु पुंस्कोकिलरुतश्रुते ।पुष्पचन्दनसंयुक्तः पुष्पचन्दनवायुना॥ 39 ॥

puṣpacandanatalpeṣu puṃskokilarutaśrute | puṣpacandanasaṃyuktaḥ puṣpacandanavāyunā

कामुक्या कामुकः कामात्स रेमे रामया सह ।न हि तृप्तो दानवेन्द्रस्तृप्तिं नैव जगाम सा॥ 40 ॥

kāmukyā kāmukaḥ kāmātsa reme rāmayā saha | na hi tṛpto dānavendrastṛptiṃ naiva jagāma sā

हविषा कृष्णवर्त्मेव ववृधे मदनस्तयोः ।तया सह समागत्य स्वाश्रमं दानवस्ततः॥ 41 ॥

haviṣā kṛṣṇavartmeva vavṛdhe madanastayoḥ | tayā saha samāgatya svāśramaṃ dānavastataḥ

रम्यं क्रीडालयं गत्वा विजहार पुनः पुनः ।एवं स बुभुजे राज्यं शङ्खचूडः प्रतापवान्॥ 42 ॥

ramyaṃ krīḍālayaṃ gatvā vijahāra punaḥ punaḥ | evaṃ sa bubhuje rājyaṃ śaṅkhacūḍaḥ pratāpavān

एकमन्वन्तरं पूर्णं राजराजेश्वरो महान् ।देवानामसुराणां च दानवानां च सन्ततम्॥ 43 ॥

ekamanvantaraṃ pūrṇaṃ rājarājeśvaro mahān | devānāmasurāṇāṃ ca dānavānāṃ ca santatam

गन्धर्वाणां किन्नराणां राक्षसानां च शान्तिदः ।हृताधिकारा देवाश्च चरन्ति भिक्षुका यथा॥ 44 ॥

gandharvāṇāṃ kinnarāṇāṃ rākṣasānāṃ ca śāntidaḥ | hṛtādhikārā devāśca caranti bhikṣukā yathā

ते सर्वेऽतिविषण्णाश्च प्रजग्मुर्ब्रह्मणः सभाम् ।वृत्तान्तं कथयामासू रुरुदुश्च भृशं मुहुः॥ 45 ॥

te sarve'tiviṣaṇṇāśca prajagmurbrahmaṇaḥ sabhām | vṛttāntaṃ kathayāmāsū ruruduśca bhṛśaṃ muhuḥ

तदा ब्रह्मा सुरैः सार्धं जगाम शङ्करालयम् ।सर्वेशं कथयामास विधाता चन्द्रशेखरम्॥ 46 ॥

tadā brahmā suraiḥ sārdhaṃ jagāma śaṅkarālayam | sarveśaṃ kathayāmāsa vidhātā candraśekharam

ब्रह्मा शिवश्च तैः सार्धं वैकुण्ठं च जगाम ह ।दुर्लभं परमं धाम जरामृत्युहरं परम्॥ 47 ॥

brahmā śivaśca taiḥ sārdhaṃ vaikuṇṭhaṃ ca jagāma ha | durlabhaṃ paramaṃ dhāma jarāmṛtyuharaṃ param

सम्प्राप च वरं द्वारमाश्रमाणां हरेरहो ।ददर्श द्वारपालांश्च रत्नसिंहासनस्थितान्॥ 48 ॥

samprāpa ca varaṃ dvāramāśramāṇāṃ hareraho | dadarśa dvārapālāṃśca ratnasiṃhāsanasthitān

शोभितान्पीतवस्त्रैश्च रत्नभूषणभूषितान् ।वनमालान्वितान्सर्वान् श्यामसुन्दरविग्रहान्॥ 49 ॥

śobhitānpītavastraiśca ratnabhūṣaṇabhūṣitān | vanamālānvitānsarvān śyāmasundaravigrahān

शङ्खचक्रगदापद्मधरांश्चैव चतुर्भुजान् ।सस्मितान्स्मेरवक्त्रास्यान्पद्मनेत्रान्मनोहरान्॥ 50 ॥

śaṅkhacakragadāpadmadharāṃścaiva caturbhujān | sasmitānsmeravaktrāsyānpadmanetrānmanoharān

ब्रह्मा तान्कथयामास वृत्तान्तं गमनार्थकम् ।तेऽनुज्ञां च ददुस्तस्मै प्रविवेश तदाज्ञया॥ 51 ॥

brahmā tānkathayāmāsa vṛttāntaṃ gamanārthakam | te'nujñāṃ ca dadustasmai praviveśa tadājñayā

एवं षोडश द्वाराणि निरीक्ष्य कमलोद्भवः ।देवैः सार्धं तानतीत्य प्रविवेश हरेः सभाम्॥ 52 ॥

evaṃ ṣoḍaśa dvārāṇi nirīkṣya kamalodbhavaḥ | devaiḥ sārdhaṃ tānatītya praviveśa hareḥ sabhām

देवर्षिभिः परिवृतां पार्षदैश्च चतुर्भुजैः ।नारायणस्वरूपैश्च सर्वैः कौस्तुभभूषितैः॥ 53 ॥

devarṣibhiḥ parivṛtāṃ pārṣadaiśca caturbhujaiḥ | nārāyaṇasvarūpaiśca sarvaiḥ kaustubhabhūṣitaiḥ

नवेन्दुमण्डलाकारां चतुरस्रां मनोहराम् ।मणीन्द्रहारनिर्माणां हीरासारसुशोभिताम्॥ 54 ॥

navendumaṇḍalākārāṃ caturasrāṃ manoharām | maṇīndrahāranirmāṇāṃ hīrāsārasuśobhitām

अमूल्यरत्नखचितां रचितां स्वेच्छया हरेः ।माणिक्यमालाजालाभां मुक्तापङ्क्तिविभूषिताम्॥ 55 ॥

amūlyaratnakhacitāṃ racitāṃ svecchayā hareḥ | māṇikyamālājālābhāṃ muktāpaṅktivibhūṣitām

मण्डितां मण्डलाकारै रत्नदर्पणकोटिभिः ।विचित्रैश्चित्ररेखाभिर्नानाचित्रविचित्रिताम्॥ 56 ॥

maṇḍitāṃ maṇḍalākārai ratnadarpaṇakoṭibhiḥ | vicitraiścitrarekhābhirnānācitravicitritām

पद्मरागेन्द्ररचितां रुचिरां मणिपङ्कजैः ।सोपानशतकैर्युक्तां स्यमन्तकविनिर्मितैः॥ 57 ॥

padmarāgendraracitāṃ rucirāṃ maṇipaṅkajaiḥ | sopānaśatakairyuktāṃ syamantakavinirmitaiḥ

पट्टसूत्रग्रन्थियुक्तैश्चारुचन्दनपल्लवैः ।इन्द्रनीलस्तम्भवर्यैर्वेष्टितां सुमनोहराम्॥ 58 ॥

paṭṭasūtragranthiyuktaiścārucandanapallavaiḥ | indranīlastambhavaryairveṣṭitāṃ sumanoharām

सद्रत्नपूर्णकुम्भानां समूहैश्च समन्विताम् ।पारिजातप्रसूनानां मालाजालैर्विराजिताम्॥ 59 ॥

sadratnapūrṇakumbhānāṃ samūhaiśca samanvitām | pārijātaprasūnānāṃ mālājālairvirājitām

कस्तूरीकुङ्कुमारक्तैः सुगन्धिचन्दनद्रुमैः ।सुसंस्कृतां तु सर्वत्र वासितां गन्धवायुना॥ 60 ॥

kastūrīkuṅkumāraktaiḥ sugandhicandanadrumaiḥ | susaṃskṛtāṃ tu sarvatra vāsitāṃ gandhavāyunā

विद्याधरीसमूहानां नृत्यजालैर्विराजिताम् ।सहस्रयोजनायामां परिपूर्णां च किङ्करैः॥ 61 ॥

vidyādharīsamūhānāṃ nṛtyajālairvirājitām | sahasrayojanāyāmāṃ paripūrṇāṃ ca kiṅkaraiḥ

ददर्श श्रीहरिं ब्रह्मा शङ्करश्च सुरैः सह ।वसन्तं तन्मध्यदेशे यथेन्दुं तारकावृतम्॥ 62 ॥

dadarśa śrīhariṃ brahmā śaṅkaraśca suraiḥ saha | vasantaṃ tanmadhyadeśe yathenduṃ tārakāvṛtam

अमूल्यरत्ननिर्माणचित्रसिंहासने स्थितम् ।किरीटिनं कुण्डलिनं वनमालाविभूषितम्॥ 63 ॥

amūlyaratnanirmāṇacitrasiṃhāsane sthitam | kirīṭinaṃ kuṇḍalinaṃ vanamālāvibhūṣitam

चन्दनोक्षितसर्वाङ्गं बिभ्रतं केलिपङ्कजम् ।पुरतो नृत्यगीतं च पश्यन्तं सस्मितं मुदा॥ 64 ॥

candanokṣitasarvāṅgaṃ bibhrataṃ kelipaṅkajam | purato nṛtyagītaṃ ca paśyantaṃ sasmitaṃ mudā

शान्तं सरस्वतीकान्तं लक्ष्मीधृतपदाम्बुजम् ।लक्ष्म्या प्रदत्तं ताम्बूलं भुक्तवन्तं सुवासितम्॥ 65 ॥

śāntaṃ sarasvatīkāntaṃ lakṣmīdhṛtapadāmbujam | lakṣmyā pradattaṃ tāmbūlaṃ bhuktavantaṃ suvāsitam

गङ्गया परया भक्त्या सेवितं श्वेतचामरैः ।सर्वैश्च स्तूयमानं च भक्तिनम्रात्मकन्धरैः॥ 66 ॥

gaṅgayā parayā bhaktyā sevitaṃ śvetacāmaraiḥ | sarvaiśca stūyamānaṃ ca bhaktinamrātmakandharaiḥ

एवं विशिष्टं तं दृष्ट्वा परिपूर्णतमं प्रभुम् ।ब्रह्मादयः सुराः सर्वे प्रणम्य तुष्टुवुस्तदा॥ 67 ॥

evaṃ viśiṣṭaṃ taṃ dṛṣṭvā paripūrṇatamaṃ prabhum | brahmādayaḥ surāḥ sarve praṇamya tuṣṭuvustadā

पुलकाञ्चितसर्वाङ्गाः साश्रुनेत्राश्च गद्गदाः ।भक्ताश्च परया भक्त्या भीता नम्रात्मकन्धराः॥ 68 ॥

pulakāñcitasarvāṅgāḥ sāśrunetrāśca gadgadāḥ | bhaktāśca parayā bhaktyā bhītā namrātmakandharāḥ

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा विधाता जगतामपि ।वृत्तान्तं कथयामास विनयेन हरेः पुरः॥ 69 ॥

kṛtāñjalipuṭo bhūtvā vidhātā jagatāmapi | vṛttāntaṃ kathayāmāsa vinayena hareḥ puraḥ

हरिस्तद्वचनं श्रुत्वा सर्वज्ञः सर्वभाववित् ।प्रहस्योवाच ब्रह्माणं रहस्यं च मनोहरम्॥ 70 ॥

haristadvacanaṃ śrutvā sarvajñaḥ sarvabhāvavit | prahasyovāca brahmāṇaṃ rahasyaṃ ca manoharam

श्रीभगवानुवाच ।शङ्खचूडस्य वृत्तान्तं सर्वं जानामि पद्मज ।मद्भक्तस्य च गोपस्य महातेजस्विनः पुरा॥ 71 ॥

śrībhagavānuvāca | śaṅkhacūḍasya vṛttāntaṃ sarvaṃ jānāmi padmaja | madbhaktasya ca gopasya mahātejasvinaḥ purā

शृणु तत्सर्ववृत्तान्तमितिहासं पुरातनम् ।गोलोकस्यैव चरितं पापघ्नं पुण्यकारकम्॥ 72 ॥

śṛṇu tatsarvavṛttāntamitihāsaṃ purātanam | golokasyaiva caritaṃ pāpaghnaṃ puṇyakārakam

सुदामा नाम गोपश्च पार्षदप्रवरो मम ।स प्राप दानवीं योनिं राधाशापात्सुदारुणात्॥ 73 ॥

sudāmā nāma gopaśca pārṣadapravaro mama | sa prāpa dānavīṃ yoniṃ rādhāśāpātsudāruṇāt

तत्रैकदाहमगमं स्वालयाद्रासमण्डलम् ।विरजामपि नीत्वा च मम प्राणाधिका परा॥ 74 ॥

tatraikadāhamagamaṃ svālayādrāsamaṇḍalam | virajāmapi nītvā ca mama prāṇādhikā parā

सा मां विरजया सार्धं विज्ञाय किङ्करीमुखात् ।पश्चात्क्रुद्धा साजगाम न ददर्श च तत्र माम्॥ 75 ॥

sā māṃ virajayā sārdhaṃ vijñāya kiṅkarīmukhāt | paścātkruddhā sājagāma na dadarśa ca tatra mām

विरजां च नदीरूपां मां ज्ञात्वा च तिरोहितम् ।पुनर्जगाम सा दृष्ट्वा स्वालयं सखिभिः सह॥ 76 ॥

virajāṃ ca nadīrūpāṃ māṃ jñātvā ca tirohitam | punarjagāma sā dṛṣṭvā svālayaṃ sakhibhiḥ saha

मां दृष्ट्वा मन्दिरे देवी सुदाम्ना सहितं पुरा ।भृशं सा भर्त्सयामास मौनीभूतं च सुस्थिरम्॥ 77 ॥

māṃ dṛṣṭvā mandire devī sudāmnā sahitaṃ purā | bhṛśaṃ sā bhartsayāmāsa maunībhūtaṃ ca susthiram

तच्छ्रुत्वासहमानश्च सुदामा तां चुकोप ह ।स च तां भर्त्सयामास कोपेन मम सनिधौ॥ 78 ॥

tacchrutvāsahamānaśca sudāmā tāṃ cukopa ha | sa ca tāṃ bhartsayāmāsa kopena mama sanidhau

तच्छ्रुत्वा कोपयुक्ता सा रक्तपङ्कजलोचना ।बहिष्कर्तुं चकाराज्ञां सन्त्रस्तं मम संसदि॥ 79 ॥

tacchrutvā kopayuktā sā raktapaṅkajalocanā | bahiṣkartuṃ cakārājñāṃ santrastaṃ mama saṃsadi

सखीलक्षं समुत्तस्थौ दुर्वारं तेजसोल्बणम् ।बहिश्चकार तं तूर्णं जल्पन्तं च पुनः पुनः॥ 80 ॥

sakhīlakṣaṃ samuttasthau durvāraṃ tejasolbaṇam | bahiścakāra taṃ tūrṇaṃ jalpantaṃ ca punaḥ punaḥ

सा च तत्ताडनं तासां श्रुत्वा रुष्टा शशाप ह ।याहि रे दानवीं योनिमित्येवं दारुणं वचः॥ 81 ॥

sā ca tattāḍanaṃ tāsāṃ śrutvā ruṣṭā śaśāpa ha | yāhi re dānavīṃ yonimityevaṃ dāruṇaṃ vacaḥ

तं गच्छन्तं शपन्तं च रुदन्तं मां प्रणम्य च ।वारयामास तुष्टा सा रुदती कृपया पुनः॥ 82 ॥

taṃ gacchantaṃ śapantaṃ ca rudantaṃ māṃ praṇamya ca | vārayāmāsa tuṣṭā sā rudatī kṛpayā punaḥ

हे वत्स तिष्ठ मा गच्छ क्व यासीति पुनः पुनः ।समुच्चार्य च तत्पश्चाज्जगाम सा च विक्लवम्॥ 83 ॥

he vatsa tiṣṭha mā gaccha kva yāsīti punaḥ punaḥ | samuccārya ca tatpaścājjagāma sā ca viklavam

गोप्यश्च रुरुदुः सर्वा गोपाश्चापि सुदुःखिताः ।ते सर्वे राधिका चापि तत्पश्चाद् बोधिता मया॥ 84 ॥

gopyaśca ruruduḥ sarvā gopāścāpi suduḥkhitāḥ | te sarve rādhikā cāpi tatpaścād bodhitā mayā

आयास्यति क्षणार्धेन कृत्वा शापस्य पालनम् ।सुदामंस्त्वमिहागच्छेत्युक्त्वा सा च निवारिता॥ 85 ॥

āyāsyati kṣaṇārdhena kṛtvā śāpasya pālanam | sudāmaṃstvamihāgacchetyuktvā sā ca nivāritā

गोलोकस्य क्षणार्धेन चैकं मन्वन्तरं भवेत् ।पृथिव्यां जगतां धातरित्येव वचनं ध्रुवम्॥ 86 ॥

golokasya kṣaṇārdhena caikaṃ manvantaraṃ bhavet | pṛthivyāṃ jagatāṃ dhātarityeva vacanaṃ dhruvam

इत्येवं शङ्खचूडश्च पुनस्तत्रैव यास्यति ।महाबलिष्ठो योगेशः सर्वमायाविशारदः॥ 87 ॥

ityevaṃ śaṅkhacūḍaśca punastatraiva yāsyati | mahābaliṣṭho yogeśaḥ sarvamāyāviśāradaḥ

मम शूलं गृहीत्वा च शीघ्रं गच्छत भारतम् ।शिवः करोतु संहारं मम शूलेन रक्षसः॥ 88 ॥

mama śūlaṃ gṛhītvā ca śīghraṃ gacchata bhāratam | śivaḥ karotu saṃhāraṃ mama śūlena rakṣasaḥ

ममैव कवचं कण्ठे सर्वमङ्गलकारकम् ।बिभर्ति दानवः शश्वत्संसारे विजयी ततः॥ 89 ॥

mamaiva kavacaṃ kaṇṭhe sarvamaṅgalakārakam | bibharti dānavaḥ śaśvatsaṃsāre vijayī tataḥ

तस्मिन् ब्रह्मन् स्थिते चैव न कोऽपि हिंसितुं क्षमः ।तद्याचनां करिष्यामि विप्ररूपोऽहमेव च॥ 90 ॥

tasmin brahman sthite caiva na ko'pi hiṃsituṃ kṣamaḥ | tadyācanāṃ kariṣyāmi viprarūpo'hameva ca

सतीत्वहानिस्तत्पत्न्या यत्र काले भविष्यति ।तत्रैव काले तन्मृत्युरिति दत्तो वरस्त्वया॥ 91 ॥

satītvahānistatpatnyā yatra kāle bhaviṣyati | tatraiva kāle tanmṛtyuriti datto varastvayā

तत्पत्न्याश्चोदरे वीर्यमर्पयिष्यामि निश्चितम् ।तत्क्षणे चैव तन्मृत्युर्भविष्यति न संशयः॥ 92 ॥

tatpatnyāścodare vīryamarpayiṣyāmi niścitam | tatkṣaṇe caiva tanmṛtyurbhaviṣyati na saṃśayaḥ

पश्चात्सा देहमुत्सज्य भविष्यति मम प्रिया ।इत्युक्त्वा जगतां नाथो ददौ शूलं हराय च॥ 93 ॥

paścātsā dehamutsajya bhaviṣyati mama priyā | ityuktvā jagatāṃ nātho dadau śūlaṃ harāya ca

शूलं दत्त्वा ययौ शीघ्रं हरिरभ्यन्तरे मुदा ।भारतं च ययुर्देवा ब्रह्यरुद्रपुरोगमाः॥ 94 ॥

śūlaṃ dattvā yayau śīghraṃ harirabhyantare mudā | bhārataṃ ca yayurdevā brahyarudrapurogamāḥ