Garuda Purana
121
अध्याय 121 / 317

Book 1 - Adhyaya 122

7 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ7 श्लोक

अध्याय 121

श्लोक 1

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे चातुर्मास्यव्रतनिरूपणं नामकावशत्युत्तरशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- १२२ ब्रह्मोवाच ।व्रतं मासोपवासाख्यं सर्वोत्कृष्टं वदामिते ।वानप्रस्थो यतिर्नारी कुर्यान्मासोपवासकम्

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe cāturmāsyavratanirūpaṇaṃ nāmakāvaśatyuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 122 brahmovāca / vrataṃ māsopavāsākhyaṃ sarvotkṛṣṭaṃ vadāmite / vānaprastho yatirnārī kuryānmāsopavāsakam

हिन्दी अर्थ

३-एकेनापि सुपुत्रेण विद्यायुक्तेन धीमता। कुलं पुरुषसिंहेन चन्द्रेण

English

Coitus with a friend's wife, a virgin, a woman of a low castC) a woman of the same clan or one who gave birth to oneselfall these are sins akin to dehling of preceptor's wife.

अध्याय 121

श्लोक 2

आश्विनस्य सिते पक्षे एकादश्यामुपोषितः ।व्रतमेतत्तु गृह्णीयाद्यावत्त्रिंशद्दिनानि तु

āśvinasya site pakṣe ekādaśyāmupoṣitaḥ / vratametattu gṛhṇīyādyāvattriṃśaddināni tu

हिन्दी अर्थ

एकेनापि सुवृक्षेण पुष्पितेन सुगन्धिना। वनं सुवासितं सर्व सुपुत्रेण कुलं यथा॥ एको हि गुणवान् पुत्रो निर्गुणेन शतेन किम्। चन्द्रो हन्ति तमांस्येको न च ज्योतिः सहस्रकम् ॥ (११४।५६-५८)

English

A brahmin woman drinking wine should similarly perform expiatory rite by drinking semen, faeces and cow's urine. Otherwise, she becomes fallen from husband's world (Patiloka) and is born as a vulture, pig or bitch.

अध्याय 121

श्लोक 3

अद्यप्रभृत्यहं विष्णो यावदुत्थानकं तव ।अर्चयेत्वामनश्रंस्तु दिनानि त्रिंशदेव तु

adyaprabhṛtyahaṃ viṣṇo yāvadutthānakaṃ tava / arcayetvāmanaśraṃstu dināni triṃśadeva tu

हिन्दी अर्थ

५-केचिन्मृगमुखा व्याघ्राः केचिद्व्याघ्रमुखा मृगाः। तत्स्वरूपपरिज्ञाने ह्यविश्वासः

English

A brahmin stealgold should hand over a pestle to the king proclaiming his guilt. If the king strikes him with it the brahmin becomes pure. Or he should give the king

अध्याय 121

श्लोक 4

कार्तिकाश्विनयोर्विष्णो द्वादश्योः शुक्लयोरहम् ।म्रियेयद्यन्तराले तु व्रतभङ्गो न मे भवेत्

kārtikāśvinayorviṣṇo dvādaśyoḥ śuklayoraham / mriyeyadyantarāle tu vratabhaṅgo na me bhavet

हिन्दी अर्थ

पिता ही है; क्योंकि वह सभीका पालन-पोषण करता है। वह समस्त छोटोंके प्रति एक-समान भाव रखता है। वह समान उपभोग करनेवाले परिजनोंके विषयमें वैसा ही व्यवहार करता है,

English

The wicked defiler of the preceptor's bed should perform the Prij&patya Kfcchra Vrata or die CandriyaQa Vrata or should re Veda Saihhita for three months.

अध्याय 121

श्लोक 5

हरिं यजोत्त्रिषवणस्नायी गन्धादिभिर्व्रती ।गात्राभ्यङ्गं गन्धलेपं देवतायतने त्यजेत्

hariṃ yajottriṣavaṇasnāyī gandhādibhirvratī / gātrābhyaṅgaṃ gandhalepaṃ devatāyatane tyajet

हिन्दी अर्थ

जैसा अपने पुत्रोंके प्रति उसका व्यवहार होता है। अतः छोटे भाइयोंको बड़े भाईके प्रति पिताके समान आदर-भाव रखना चाहिए ।

English

The wicked defiler of the preceptor's bed should perform the Prij&patya Kfcchra Vrata or die CandriyaQa Vrata or should re Veda Saihhita for three months.

अध्याय 121

श्लोक 6

द्वादश्यामथ संपूज्य प्रदद्याद्द्विजभोजनम् ।ततश्च पारणं कुर्याद्धरेर्मासोपवासकृत्

dvādaśyāmatha saṃpūjya pradadyāddvijabhojanam / tataśca pāraṇaṃ kuryāddharermāsopavāsakṛt

हिन्दी अर्थ

कम शक्तिशाली वस्तुओंका समुदाय (संगठन) भी अत्यधिक शक्तिसम्पन्न हो जाता है, जैसे तृणको बटकर बनायी गयी रस्सीसे हाथी भी बाँध लिया जाता है।

English

The wicked defiler of the preceptor's bed should perform the Prij&patya Kfcchra Vrata or die CandriyaQa Vrata or should re Veda Saihhita for three months.

अध्याय 121

श्लोक 7

दुग्धादिप्राशनं कुर्याद्व्रतस्थो मूर्छितो ऽन्तरा ।दुग्धाद्यैर्न व्रतं नश्येद्भुक्तिमुक्तिमवाप्नुयात्

dugdhādiprāśanaṃ kuryādvratastho mūrchito 'ntarā / dugdhādyairna vrataṃ naśyedbhuktimuktimavāpnuyāt

हिन्दी अर्थ

जो दूसरेका धन चुराकर दान देता है, वह नरकमें जाता है। जिसका धन है उसीको उस दानका फल प्राप्त होता है देव-द्रव्य (देवताओंके पूजन आदिमें समर्पित किये जाने योग्य द्रव्यों)-

English

The wicked defiler of the preceptor's bed should perform the Prij&patya Kfcchra Vrata or die CandriyaQa Vrata or should re Veda Saihhita for three months.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_garuDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।