Garuda Purana
180
अध्याय 180 / 317

Book 1 - Adhyaya 181

11 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ11 श्लोक

अध्याय 180

श्लोक 1

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे अशीत्यधिकशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- १८१ हरिरुवाच ।ताम्बूलञ्च घृतं क्षौद्रं लवणं ताम्रभाजने ।तथा पयः समायुक्तं चक्षुः शूलहरं परम्

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe aśītyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 181 hariruvāca / tāmbūlañca ghṛtaṃ kṣaudraṃ lavaṇaṃ tāmrabhājane / tathā payaḥ samāyuktaṃ cakṣuḥ śūlaharaṃ param

हिन्दी अर्थ

सवा सेर घृतमें सिद्ध अश्वगन्धाका रस सेवन करनेसे भी स्त्रीको पुत्रकी प्राप्ति होती है । घृतके साथ व्योष (सोंठ, पिप्पली और काली मिर्च) तथा केसरके चूर्णका सेवन करके तो वन्ध्या स्त्री

English

Equal parts of Vaca, Marhsi, Bilva, Tagara, Padma- keara, Nagapuspa and Priyangu powdered together and used for fumigating the body enables the man to become as hand¬ some as Cupid himself.

अध्याय 180

श्लोक 2

हरीतकी वचा कुष्ठं व्योषं हिङ्गु मनः शिला ।कासे श्वासे च हिक्कायां लिह्यात्क्षौद्रं घृप्लुतम्

harītakī vacā kuṣṭhaṃ vyoṣaṃ hiṅgu manaḥ śilā / kāse śvāse ca hikkāyāṃ lihyātkṣaudraṃ ghṛplutam

हिन्दी अर्थ

भी पुत्रवती बन जाती है । कुश, काश, एरण्ड और गोखरूकी जड्को 'पीसकर उनके ही द्वारा सिद्ध गोदुग्ध एवं शर्कराका पान करनेसे गर्भिणी स्त्रीके उदरभागमें होनेवाला

English

A paste of Karpura and Devadaru with honey applied ovci' the penis enables a man to enamour any woman.

अध्याय 180

श्लोक 3

पिप्पलीत्रिफलाचूर्णं मधुना लेहयेन्नरः ।नश्यते पीनसः कासः श्वासश्च बलवत्तरः

pippalītriphalācūrṇaṃ madhunā lehayennaraḥ / naśyate pīnasaḥ kāsaḥ śvāsaśca balavattaraḥ

हिन्दी अर्थ

शूल शान्त हो जाता है। पाठा (पाढा), लाङ्गलि

English

Orh Raktacunif Amukarh Mt VaSatn Anaya Anaya Orft Hflrh Hrurh Htah Phal Repeat this mantra ten thousand limes and apply a tilaka mark on the forehead with your own blood and Gorocana. You can keep everyone under your control, O Sankara.

अध्याय 180

श्लोक 4

समूलचित्रकं भस्मपिप्पलीचूर्णकं लिहेत् ।श्वासं कासञ्च हिक्काञ्च मधुमिश्रं वृषध्वज !

samūlacitrakaṃ bhasmapippalīcūrṇakaṃ lihet / śvāsaṃ kāsañca hikkāñca madhumiśraṃ vṛṣadhvaja !

हिन्दी अर्थ

और कुटज (गिरिमल्लिका या कुरैया)-को अलग- अलग पीसकर नाभि, पेडू तथा योनिभागमें लेप करनेसे स्त्रीको सुखपूर्वक प्रसव होता है । मदार या बकुलकी जड़का लेप प्रसूता स्त्रीके हृदय,

English

Powdered Bhulata inserted into the vaginal passage induces numbness of the local muscles.

अध्याय 180

श्लोक 5

नीलोत्पलं शर्करा च मधुकं पद्मकं समम् ।तण्डुलोदकसंमिश्रं प्रशमेद्रक्तविक्रियाः

nīlotpalaṃ śarkarā ca madhukaṃ padmakaṃ samam / taṇḍulodakasaṃmiśraṃ praśamedraktavikriyāḥ

हिन्दी अर्थ

मस्तक और वस्ति (पेड़)-भागमें होनेवाली पीडाका हरण करता है। ऐसी स्थितिमें स्त्रीको दही अथवा गुनगुने जलमें यवक्षारको मिलाकर पीना चाहिए। दशमूलके क्वाथसे सिद्ध घृतपाक भी प्रसूता स्त्रीकी

English

Powdered Bhulata inserted into the vaginal passage induces numbness of the local muscles.

अध्याय 180

श्लोक 6

शुण्ठी च शर्करा चैव तथा क्षौद्रेण संयुता ।कोकिलस्वर एव स्याद्गुटिका भुक्तिमात्रतः

śuṇṭhī ca śarkarā caiva tathā kṣaudreṇa saṃyutā / kokilasvara eva syādguṭikā bhuktimātrataḥ

हिन्दी अर्थ

पीडाका विनाशक है । दुग्धके साथ साठी चावलका चूर्ण सेवन करनेसे प्रसूता स्त्रीको दूध होने लगता है। विदारीकन्द, सतावर तथा कपासके बीजोंका योग भी प्रसूताके दुग्धवृद्धिमें सहायक है । स्तनशोधनके

English

Powdered Bhulata inserted into the vaginal passage induces numbness of the local muscles.

अध्याय 180

श्लोक 7

हरितालं शङ्खचूर्णं कदलीदलभस्मना ।एतद्द्रव्येण चोद्वर्त्य लोमशातनमुत्तमम्

haritālaṃ śaṅkhacūrṇaṃ kadalīdalabhasmanā / etaddravyeṇa codvartya lomaśātanamuttamam

हिन्दी अर्थ

लिये प्रसूता स्त्रियोंको मूँगका जूस पीना चाहिए। कूट, वच, हरीतकी, ब्राह्मी, द्राक्षाफल, मधु और घृतका योग रंग, आयु तथा सौन्दर्यवर्धक

English

Powdered Bhulata inserted into the vaginal passage induces numbness of the local muscles.

अध्याय 180

श्लोक 8

लवणं हरितालञ्च तुम्बिन्याश्च फलानि च ।लाक्षारससमायुक्तं लोमशातनमुत्तम्

lavaṇaṃ haritālañca tumbinyāśca phalāni ca / lākṣārasasamāyuktaṃ lomaśātanamuttam

हिन्दी अर्थ

बकरी अथवा गायका दुग्ध बालकके लिये उचित होता है । बच्चेकी नाभिमें सूजन आ जानेपर उसको अग्निमें गरम की गयी मिट्टीसे सेंकना चाहिए ।

English

Powdered Bhulata inserted into the vaginal passage induces numbness of the local muscles.

अध्याय 180

श्लोक 9

सुधा च हरितालञ्च शङ्खभस्म मनः शिला ।सैन्धवेन सहैकत्र छागमूत्रेण पेषयेत्

sudhā ca haritālañca śaṅkhabhasma manaḥ śilā / saindhavena sahaikatra chāgamūtreṇa peṣayet

हिन्दी अर्थ

तथा विषा (सोंठ)-के चूर्णको मधु आदिके साथ चाटना या क्वाथ बनाकर पीना चाहिए । नागरमोथा,

English

Powdered Bhulata inserted into the vaginal passage induces numbness of the local muscles.

अध्याय 180

श्लोक 10

तत्क्षणोद्वर्तनादेव लोमशातनमुत्तमम् ।शङ्खमामलकं पत्रं धातक्याः कुसुमानि च

tatkṣaṇodvartanādeva lomaśātanamuttamam / śaṅkhamāmalakaṃ patraṃ dhātakyāḥ kusumāni ca

हिन्दी अर्थ

औषधियोंका रस अतिसाररोगका विनाश करता है। व्योष (सोंठ, पिप्पली और काली मिर्च), बिजौरा नीबू तथा मधुके योगसे हिचकी और वमनरोग दूर होते हैं। कुष्ठ (कूट), इन्द्रयव,

English

Powdered Bhulata inserted into the vaginal passage induces numbness of the local muscles.

अध्याय 180

श्लोक 11

पिष्ट्वा तत्पयसा सार्धं सप्ताहं धारयेन्मुखे ।स्निग्धाः श्वेताश्च दन्ताश्च भवन्ति विमलप्रभाः

piṣṭvā tatpayasā sārdhaṃ saptāhaṃ dhārayenmukhe / snigdhāḥ śvetāśca dantāśca bhavanti vimalaprabhāḥ

हिन्दी अर्थ

सरसों, हल्दी तथा दूर्वारससे कुष्ठरोगपर सफलता प्राप्त की जा सकती है। महामुण्डिनिका (महाश्रावणिका) तथा उदीच्य (हीवेर या चोपचीनी)-के क्वाथसे स्नान करनेपर

English

Powdered Bhulata inserted into the vaginal passage induces numbness of the local muscles.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_garuDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।