Garuda Purana
276
अध्याय 276 / 317

Book 2 - Adhyaya 37

16 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ16 श्लोक

अध्याय 276

श्लोक 1

इति श्रीगारुडे महापुराणे उत्तरखण्डे द्वितीयांशे धर्मकाण्डे प्रेतकल्पे श्रीकृष्णगरुडसंवादे ऽनशनमृत गतिनिरूपणं नाम षट्त्रिंशो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- ३७ तार्क्ष्य उवाच ।उदकुम्भप्रदानं मे कथयस्व यथातथम् ।विधिना केन कर्तव्या कृतिरेषा जनार्दन

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe dvitīyāṃśe dharmakāṇḍe pretakalpe śrīkṛṣṇagaruḍasaṃvāde 'naśanamṛta gatinirūpaṇaṃ nāma ṣaṭtriṃśo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 37 tārkṣya uvāca / udakumbhapradānaṃ me kathayasva yathātatham / vidhinā kena kartavyā kṛtireṣā janārdana

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

O Tarksya, now I shall explain the mode of gifting a water-jar. It should be offered to the brahman in favour of the dead along with a rice-ball and the libation of water.

अध्याय 276

श्लोक 2

किंलक्षणाः केन पूर्णाः कस्य देया जनार्दन ।कस्मिन् काले प्रदातव्या प्रेततृप्तिप्रसाधकाः

kiṃlakṣaṇāḥ kena pūrṇāḥ kasya deyā janārdana / kasmin kāle pradātavyā pretatṛptiprasādhakāḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

For the pleasure of the dead on their way to Yama's abode, these vessels should be given on the twelfth day, after six weeks, after six months or at the end of a year.

अध्याय 276

श्लोक 3

श्रीकृष्ण उवाच ।सत्यं पुनः प्रवक्ष्यामि उदकुम्भप्रदानकम् ।प्रेतोद्देशेन दातव्या अन्नपानीयसंयुताः ।विशेषेण महापक्षिन् प्रेतमुक्तिप्रदायकाः

śrīkṛṣṇa uvāca / satyaṃ punaḥ pravakṣyāmi udakumbhapradānakam / pretoddeśena dātavyā annapānīyasaṃyutāḥ / viśeṣeṇa mahāpakṣin pretamuktipradāyakāḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

The vessel should be placed on the ground cleaned and smeared with cowdung. They should be filled with cooked food and water.

अध्याय 276

श्लोक 4

द्वादशाहे च पण्मासे त्रैपक्षे वापि वत्सरे ।उदकुम्भाः प्रदातव्या मार्गे तस्य सुखाय वै

dvādaśāhe ca paṇmāse traipakṣe vāpi vatsare / udakumbhāḥ pradātavyā mārge tasya sukhāya vai

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Satiating food should be given to the dead. The dead man is delighted thereby as he goes along with the attendants of Yama.

अध्याय 276

श्लोक 5

अहन्यहनि दातव्या उदकुम्भास्तिलैर्युताः ।सुलिप्ते भूमिभागे तु पक्कान्नजलपूरिताः

ahanyahani dātavyā udakumbhāstilairyutāḥ / sulipte bhūmibhāge tu pakkānnajalapūritāḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

On the twelfth day, twelve such jars should be given.

अध्याय 276

श्लोक 6

प्रेतस्य तत्र दातव्यं भाजनञ्च यदृच्छया ।सुप्रीतस्तेन दत्तेन प्रेतो याम्यैः स गच्छति

pretasya tatra dātavyaṃ bhājanañca yadṛcchayā / suprītastena dattena preto yāmyaiḥ sa gacchati

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

A Vardhani [a vessel] filled with cooked food and water should be given to a brahmin with Visnu in view after due sathkalpa.

अध्याय 276

श्लोक 7

द्वादशाहे विशेषेण उदकम्भान् प्रदापयेत् ।विधिना तत्र सङ्कल्पय घटान् द्वादशसंख्यकान्

dvādaśāhe viśeṣeṇa udakambhān pradāpayet / vidhinā tatra saṅkalpaya ghaṭān dvādaśasaṃkhyakān

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Sixteen vessels filled with cooked black gram and water should be given to sixteen brahmanas, one to each.

अध्याय 276

श्लोक 8

एकाषि बर्धनी तत्र पक्वान्नफलपूरिता ।विष्णुमुद्दिश्य दातव्या संकल्प्य ब्राह्मणे शुभे

ekāṣi bardhanī tatra pakvānnaphalapūritā / viṣṇumuddiśya dātavyā saṃkalpya brāhmaṇe śubhe

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

The sixteen <$raddhas are performed beginning with Utkranti-raddha (the first of the scries).

अध्याय 276

श्लोक 9

एको वै धर्मराजाय तेन तुष्टेन मुक्तिभाक् ।चित्रगुप्ताय चैकं तु गतस्तत्र सुखी भवेत्

eko vai dharmarājāya tena tuṣṭena muktibhāk / citraguptāya caikaṃ tu gatastatra sukhī bhavet

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

From the eleventh day a vessel should be given every day for a year.

अध्याय 276

श्लोक 10

षोडशाद्याः प्रदातव्या माषान्नजलपूरिताः

ṣoḍaśādyāḥ pradātavyā māṣānnajalapūritāḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

A Vardhani filled with cooked rice and water should be given everyday for a year along with a bamboo vessel.

अध्याय 276

श्लोक 11

उक्त्रान्तिश्राद्धमारभ्य श्राद्धषोडषोडशकस्य तु ।षोडशब्राह्मणानान्तु एकैकं विनिवदयेत्

uktrāntiśrāddhamārabhya śrāddhaṣoḍaṣoḍaśakasya tu / ṣoḍaśabrāhmaṇānāntu ekaikaṃ vinivadayet

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

A vessel full of water should be gpven to a brahmin, after covering it with a cloth and scenting it with fragrant stuffs.

अध्याय 276

श्लोक 12

एकादशाहात्प्रभृति देयो नित्यं दृढाह्वयः ।पक्वान्नजलपूर्णो हि यावत् संवत्सरं दिनम्

ekādaśāhātprabhṛti deyo nityaṃ dṛḍhāhvayaḥ / pakvānnajalapūrṇo hi yāvat saṃvatsaraṃ dinam

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

From the eleventh day onward a pot called drdha, filled with cooked food and water, should be given daily for a full year.

अध्याय 276

श्लोक 13

जलपात्राणि वृद्धानि दत्तानिघटकानि च ।एका वै वर्धनी तत्र तस्यां पात्रन्तु वंशजम्

jalapātrāṇi vṛddhāni dattānighaṭakāni ca / ekā vai vardhanī tatra tasyāṃ pātrantu vaṃśajam

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Large water vessels and pitchers should be given; one of them is the vardhani, and in it a vessel of bamboo.

अध्याय 276

श्लोक 14

वस्त्रेणाच्छादयेत् तान्तु पूजयित्वा सुगन्धिभिः ।ब्राह्मणेभ्यो विशेषेण जलपूर्णानि दापयेत्

vastreṇācchādayet tāntu pūjayitvā sugandhibhiḥ / brāhmaṇebhyo viśeṣeṇa jalapūrṇāni dāpayet

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

One should cover them with cloth, worship them with fragrant substances, and especially have them given, filled with water, to brahmins.

अध्याय 276

श्लोक 15

अहन्यहनि सङ्कल्प्य विधिपूर्वं खगेश्वर ।ब्राह्मणाय कुलीनाय वेदवृत्तयुताय च

ahanyahani saṅkalpya vidhipūrvaṃ khageśvara / brāhmaṇāya kulīnāya vedavṛttayutāya ca

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Day after day, making the resolve according to rule, O lord of birds, it should be given to a brahmin of good family, endowed with Vedic conduct,

अध्याय 276

श्लोक 16

विद्यावृत्तवते देयं मूर्खे तन्न कदाचन ।समर्थो वेदवृत्ताढ्यस्तारणे तरणे ऽपि च

vidyāvṛttavate deyaṃ mūrkhe tanna kadācana / samartho vedavṛttāḍhyastāraṇe taraṇe 'pi ca

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

possessed of learning and good conduct — never to a fool. One rich in Vedic conduct is able both to cross over and to carry others across.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_garuDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।