Parva 2, Adhyāya 107

प्रद्युम्नेन शम्बरासुरस्य वधं शम्बरस्तु ततः क्रुद्धो मुद्गरं तं समाददे ।मुद्गरे गृह्यमाणे तु द्वादशार्काः समुत्थिताः॥ 1 ॥

pradyumnena śambarāsurasya vadhaṃ śambarastu tataḥ kruddho mudgaraṃ taṃ samādade | mudgare gṛhyamāṇe tu dvādaśārkāḥ samutthitāḥ

पर्वताश्चलिताः सर्वे तथैव वसुधातलम् ।उन्मार्गाः सागरा याताः सङ्क्षुब्धाश्चापि देवताः॥ 2 ॥

parvatāścalitāḥ sarve tathaiva vasudhātalam | unmārgāḥ sāgarā yātāḥ saṅkṣubdhāścāpi devatāḥ

गृध्रचक्राकुलं व्योम उल्कापातो बभूव ह ।ववर्ष रुधिरं देवः परुषं पवनो ववौ॥ 3 ॥

gṛdhracakrākulaṃ vyoma ulkāpāto babhūva ha | vavarṣa rudhiraṃ devaḥ paruṣaṃ pavano vavau

एवं दृष्ट्वा महोत्पातान् प्रद्युम्नः स त्वरान्वितः ।अवतीर्य रथाद् वीरः कृताञ्जलिपुटः स्थितः॥ 4 ॥

evaṃ dṛṣṭvā mahotpātān pradyumnaḥ sa tvarānvitaḥ | avatīrya rathād vīraḥ kṛtāñjalipuṭaḥ sthitaḥ

देवीं सस्मार मनसा पार्वतीं शङ्करप्रियाम् ।प्रणम्य शिरसा देवीं स्तोतुं समुपचक्रमे॥ 5 ॥

devīṃ sasmāra manasā pārvatīṃ śaṅkarapriyām | praṇamya śirasā devīṃ stotuṃ samupacakrame

ॐ नमः कात्यायन्यै गिरीशायै नमो नमः ।नमस्त्रैलोक्यमायायै कात्यायन्यै नमो नमः॥ 6 ॥

oṃ namaḥ kātyāyanyai girīśāyai namo namaḥ | namastrailokyamāyāyai kātyāyanyai namo namaḥ

नमः शत्रुविनाशिन्यै नमो गौर्यै शिवप्रिये ।नमस्ये शुम्भमथनीं निशुम्भमथनीमपि॥ 7 ॥

namaḥ śatruvināśinyai namo gauryai śivapriye | namasye śumbhamathanīṃ niśumbhamathanīmapi

कालरात्रि नमस्तुभ्यं कौमार्यै च नमो नमः ।कान्तारवासिनीं देवीं नमस्यामि कृताञ्जलिः॥ 8 ॥

kālarātri namastubhyaṃ kaumāryai ca namo namaḥ | kāntāravāsinīṃ devīṃ namasyāmi kṛtāñjaliḥ

विन्ध्यवासिनीं दुर्गघ्नां रणदुर्गां रणप्रियाम् ।नमस्यामि महादेवीं जयां च विजयां तथा॥ 9 ॥

vindhyavāsinīṃ durgaghnāṃ raṇadurgāṃ raṇapriyām | namasyāmi mahādevīṃ jayāṃ ca vijayāṃ tathā

अपराजितां नमस्येऽहमजितां शत्रुनाशिनीम् ।घण्टाहस्तां नमस्यामि घण्टामालाकुलां तथा॥ 10 ॥

aparājitāṃ namasye'hamajitāṃ śatrunāśinīm | ghaṇṭāhastāṃ namasyāmi ghaṇṭāmālākulāṃ tathā

त्रिशूलिनीं नमस्यामि महिषासुरघातिनीम् ।सिंहवाहां नमस्यामि सिंहप्रवरकेतनाम्॥ 11 ॥

triśūlinīṃ namasyāmi mahiṣāsuraghātinīm | siṃhavāhāṃ namasyāmi siṃhapravaraketanām

एकानंशां नमस्यामि गायत्रीं यज्ञसत्कृताम् ।सावित्रीं चापि विप्राणां नमस्येऽहं कृताञ्जलिः॥ 12 ॥

ekānaṃśāṃ namasyāmi gāyatrīṃ yajñasatkṛtām | sāvitrīṃ cāpi viprāṇāṃ namasye'haṃ kṛtāñjaliḥ

रक्ष मां देवि सततं सङ्ग्रामे विजयं कुरु ।इति कामवचस्तुष्टा दुर्गा सम्प्रीतमानसा॥ 13 ॥

rakṣa māṃ devi satataṃ saṅgrāme vijayaṃ kuru | iti kāmavacastuṣṭā durgā samprītamānasā

उवाच वचनं देवी सुप्रीतेनान्तरात्मना ।पश्य पश्य महाबाहो रुक्मिण्यानन्दवर्द्धन॥ 14 ॥

uvāca vacanaṃ devī suprītenāntarātmanā | paśya paśya mahābāho rukmiṇyānandavarddhana

वरं वरय वत्स त्वममोघं दर्शनं मम ।देव्यास्तु वचनं श्रुत्वा रोमाञ्चोद्गतमानसः॥ 15 ॥

varaṃ varaya vatsa tvamamoghaṃ darśanaṃ mama | devyāstu vacanaṃ śrutvā romāñcodgatamānasaḥ

प्रणम्य शिरसा देवीं विज्ञप्तुमुपचक्रमे ।यदि त्वं देवि तुष्टासि दीयतां मे यदीप्सितम्॥ 16 ॥

praṇamya śirasā devīṃ vijñaptumupacakrame | yadi tvaṃ devi tuṣṭāsi dīyatāṃ me yadīpsitam

वरं च वरदे याचे सर्वामित्रेषु मे जयः ।यस्त्वया मुद्गरो दत्तः शम्बरस्यात्मसम्भवः॥ 17 ॥

varaṃ ca varade yāce sarvāmitreṣu me jayaḥ | yastvayā mudgaro dattaḥ śambarasyātmasambhavaḥ

एष मे गात्रमासाद्य माला पद्मवती भवेत् ।तथास्त्विति च साप्युक्त्वा तत्रैवान्तरधीयत॥ 18 ॥

eṣa me gātramāsādya mālā padmavatī bhavet | tathāstviti ca sāpyuktvā tatraivāntaradhīyata

प्रद्युम्नस्तु महातेजास्तुष्टो रथमथारुहत् ।मुद्गरं तं गृहीत्वा च शम्बरः क्रोधमूर्च्छितः॥ 19 ॥

pradyumnastu mahātejāstuṣṭo rathamathāruhat | mudgaraṃ taṃ gṛhītvā ca śambaraḥ krodhamūrcchitaḥ

भ्रामयित्वा स चिक्षेप प्रद्युम्नोरसि वीर्यवान् ।स गत्वा मदनाभ्याशं माला भूत्वा तु पौष्करी॥ 20 ॥

bhrāmayitvā sa cikṣepa pradyumnorasi vīryavān | sa gatvā madanābhyāśaṃ mālā bhūtvā tu pauṣkarī

प्रद्युम्नस्य च कण्ठे तु समासक्ता व्यराजत ।नक्षत्राणां तु मालायां यथा परिवृतो विधुः॥ 21 ॥

pradyumnasya ca kaṇṭhe tu samāsaktā vyarājata | nakṣatrāṇāṃ tu mālāyāṃ yathā parivṛto vidhuḥ

ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः ।साधुसाध्विति वाचोचुः पूजयन्केशवात्मजम्॥ 22 ॥

tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāśca paramarṣayaḥ | sādhusādhviti vācocuḥ pūjayankeśavātmajam

मुद्गरं पुष्पभूतं तु दृष्ट्वा प्रद्युम्नसन्निधौ ।वैष्णवं परमास्त्रं तु नारदेन यथाहृतम्॥ 23 ॥

mudgaraṃ puṣpabhūtaṃ tu dṛṣṭvā pradyumnasannidhau | vaiṣṇavaṃ paramāstraṃ tu nāradena yathāhṛtam

सन्दधे चापमानम्य इदं वचनमब्रवीत् ।यद्यहं रुक्मिणीपुत्रः केशवस्यात्मजो ह्यहम्॥ 24 ॥

sandadhe cāpamānamya idaṃ vacanamabravīt | yadyahaṃ rukmiṇīputraḥ keśavasyātmajo hyaham

तेन सत्येन बाणेन जहि त्वं शम्बरं रणे ।इत्युक्त्वा चापमाकृष्य सन्धाय च महामनाः॥ 25 ॥

tena satyena bāṇena jahi tvaṃ śambaraṃ raṇe | ityuktvā cāpamākṛṣya sandhāya ca mahāmanāḥ

चिक्षेप शम्बरस्याथ दहँल्लोकत्रयं यथा ।स क्षिप्तो वृष्णिसिंहेन शरा क्रव्यादमोहनः॥ 26 ॥

cikṣepa śambarasyātha daha~llokatrayaṃ yathā | sa kṣipto vṛṣṇisiṃhena śarā kravyādamohanaḥ

हदयं शम्बरस्याथ भित्त्वा धरणिमागतः ।न चास्य मांसं न स्नायुर्नास्थि न त्वङ् न शोणितम्॥ 27 ॥

hadayaṃ śambarasyātha bhittvā dharaṇimāgataḥ | na cāsya māṃsaṃ na snāyurnāsthi na tvaṅ na śoṇitam

सर्वं तद् भस्मसाद्भूतं वैष्णवास्त्रस्य तेजसा ।हते दैत्ये महाकाये दानवे शम्बरेऽधमे॥ 28 ॥

sarvaṃ tad bhasmasādbhūtaṃ vaiṣṇavāstrasya tejasā | hate daitye mahākāye dānave śambare'dhame

जहृषुर्देवगन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः ।उर्वशी मेनका रम्भा विप्रचित्तिस्तिलोत्तमा॥ 29 ॥

jahṛṣurdevagandharvā nanṛtuścāpsarogaṇāḥ | urvaśī menakā rambhā vipracittistilottamā

ननृतुर्हृष्टमनसो जगत् स्थावरजङ्गमम् ।देवराजस्तु सुप्रीतः सर्वदेवगणैः सह ।प्रद्युम्नं पुष्पवर्षेण तमभ्यर्च्य प्रहृष्टवत्॥ 30 ॥

nanṛturhṛṣṭamanaso jagat sthāvarajaṅgamam | devarājastu suprītaḥ sarvadevagaṇaiḥ saha | pradyumnaṃ puṣpavarṣeṇa tamabhyarcya prahṛṣṭavat

अथ समरहते तु दैत्यराजे मधुमथनस्य सुतेन वैष्णवास्त्रैः ।विगतरिपुभयाः सुराश्च जग्मुर्मकरविभूषणकेतनं स्तुवन्तः॥ 31 ॥

atha samarahate tu daityarāje madhumathanasya sutena vaiṣṇavāstraiḥ | vigataripubhayāḥ surāśca jagmurmakaravibhūṣaṇaketanaṃ stuvantaḥ

स च समरपरिश्रमं वहन् वै नगरमुखं प्रविवेश रौक्मिणेयः ।प्रियतम इव कान्तया प्रहृष्टस्त्वरितपदं रतिदर्शनं चकार॥ 32 ॥

sa ca samarapariśramaṃ vahan vai nagaramukhaṃ praviveśa raukmiṇeyaḥ | priyatama iva kāntayā prahṛṣṭastvaritapadaṃ ratidarśanaṃ cakāra