Parva 3, Adhyāya 98

बलभद्रस्य एकलव्येन सार्धं युद्धं, बलभद्रेण निषादानां संहारः एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्ध एकलव्यो निषादपः ।बलभद्रमभि क्षिप्रं धनुरादाय सत्वरम्॥ 1 ॥

balabhadrasya ekalavyena sārdhaṃ yuddhaṃ, balabhadreṇa niṣādānāṃ saṃhāraḥ etasminnantare kruddha ekalavyo niṣādapaḥ | balabhadramabhi kṣipraṃ dhanurādāya satvaram

नाराचैर्दशभिर्विद्ध्वा बाणैश्च दशभिः परैः ।चिच्छेद धनुरर्धं तत् सर्वक्षत्रस्य पश्यतः॥ 2 ॥

nārācairdaśabhirviddhvā bāṇaiśca daśabhiḥ paraiḥ | ciccheda dhanurardhaṃ tat sarvakṣatrasya paśyataḥ

सूतं दशभिराहत्य रथं त्रिंशद्भिरेव च ।ध्वजं चिच्छेद भल्लेन निषादस्य जगत्पतिः॥ 3 ॥

sūtaṃ daśabhirāhatya rathaṃ triṃśadbhireva ca | dhvajaṃ ciccheda bhallena niṣādasya jagatpatiḥ

ततः परं महच्चापं निषादो वीर्यसम्मतः ।दृढमौर्व्या समायुक्तं दशतालप्रमाणतः॥ 4 ॥

tataḥ paraṃ mahaccāpaṃ niṣādo vīryasammataḥ | dṛḍhamaurvyā samāyuktaṃ daśatālapramāṇataḥ

कामपालं शरेणाशु जघान जनमध्यतः ।बलदेवो महावीर्यः सर्पः शेष इव श्वसन्॥ 5 ॥

kāmapālaṃ śareṇāśu jaghāna janamadhyataḥ | baladevo mahāvīryaḥ sarpaḥ śeṣa iva śvasan

दशभिस्तद्धनुर्दिव्यं शरैः सर्पसमैर्बलः ।चिच्छेद मुष्टिदेशे तु माधवो माधवाग्रजः॥ 6 ॥

daśabhistaddhanurdivyaṃ śaraiḥ sarpasamairbalaḥ | ciccheda muṣṭideśe tu mādhavo mādhavāgrajaḥ

एकलव्यो निषादेशः खड्गमादाय सत्वरः ।प्राहिणोद् बलमादाय निशितं घोरविग्रहम्॥ 7 ॥

ekalavyo niṣādeśaḥ khaḍgamādāya satvaraḥ | prāhiṇod balamādāya niśitaṃ ghoravigraham

तमन्तरे पटुर्वीरो वृष्णिवीरः प्रतापवान् ।तिलशः पञ्चभिर्बाणैश्चकार यदुनन्दनः॥ 8 ॥

tamantare paṭurvīro vṛṣṇivīraḥ pratāpavān | tilaśaḥ pañcabhirbāṇaiścakāra yadunandanaḥ

ततोऽपरं महत् खड्गं सर्वकालायसं शुभम् ।प्राहिणोत् सारथेः कायमालोक्याथ निषादजः॥ 9 ॥

tato'paraṃ mahat khaḍgaṃ sarvakālāyasaṃ śubham | prāhiṇot sāratheḥ kāyamālokyātha niṣādajaḥ

तं चापि दशभिर्वीरो माधवो यदुनन्दनः ।बाह्वोरन्तरयोश्चैव निर्बिभेद महारणे॥ 10 ॥

taṃ cāpi daśabhirvīro mādhavo yadunandanaḥ | bāhvorantarayoścaiva nirbibheda mahāraṇe

ततः शक्तिं समादाय घण्टामालाकुलां नृपः ।निषादो बलदेवाय प्रेषयित्वा महाबलः॥ 11 ॥

tataḥ śaktiṃ samādāya ghaṇṭāmālākulāṃ nṛpaḥ | niṣādo baladevāya preṣayitvā mahābalaḥ

सिंहनादं महाघोरमकरोत् स निषादपः ।सा शक्तिः सर्वकल्याणी बलदेवमुपागमत्॥ 12 ॥

siṃhanādaṃ mahāghoramakarot sa niṣādapaḥ | sā śaktiḥ sarvakalyāṇī baladevamupāgamat

उत्पतन्तीं महाघोरां बलभद्रः प्रतापवान् ।आदायाथ निषादेशं सर्वान् विस्मापयन्निव॥ 13 ॥

utpatantīṃ mahāghorāṃ balabhadraḥ pratāpavān | ādāyātha niṣādeśaṃ sarvān vismāpayanniva

तयैव तं जघानाशु वक्षोदेशे च माधवः ।स तया ताडितो वीरः स्वशक्त्याथ निषादपः॥ 14 ॥

tayaiva taṃ jaghānāśu vakṣodeśe ca mādhavaḥ | sa tayā tāḍito vīraḥ svaśaktyātha niṣādapaḥ

विह्वलः सर्वगात्रेषु निपपात महीतले ।प्राणसंशयमापन्नो निषादो रामताडितः॥ 15 ॥

vihvalaḥ sarvagātreṣu nipapāta mahītale | prāṇasaṃśayamāpanno niṣādo rāmatāḍitaḥ

निषादास्तस्य राजेन्द्र शतशोऽथ सहस्रशः ।अष्टाशीतिसहस्राणि निषादास्तस्य योधिनः॥ 16 ॥

niṣādāstasya rājendra śataśo'tha sahasraśaḥ | aṣṭāśītisahasrāṇi niṣādāstasya yodhinaḥ

गदिनः खड्गिनश्चैव महेष्वासा महाबलाः ।शरैरनेकसाहस्रैः शक्तिभिश्च परश्वधैः॥ 17 ॥

gadinaḥ khaḍginaścaiva maheṣvāsā mahābalāḥ | śarairanekasāhasraiḥ śaktibhiśca paraśvadhaiḥ

गदाभिः पट्टिशैः शूलैः परिघैः प्रासतोमरैः ।कुन्तैरथ कुठारैश्च यादवानां महौजसाम्॥ 18 ॥

gadābhiḥ paṭṭiśaiḥ śūlaiḥ parighaiḥ prāsatomaraiḥ | kuntairatha kuṭhāraiśca yādavānāṃ mahaujasām

शलभा इव राजेन्द्र दीप्यमानं हुताशनम् ।ते शरैः पातयाञ्चक्रू रामं राममिवापरम्॥ 19 ॥

śalabhā iva rājendra dīpyamānaṃ hutāśanam | te śaraiḥ pātayāñcakrū rāmaṃ rāmamivāparam

केचित् कुठारैराजघ्नुः केचित् कुन्तैः परश्वधैः ।गदाभिः केचिदाघ्नन्ति शक्तिभिश्च तथा परे॥ 20 ॥

kecit kuṭhārairājaghnuḥ kecit kuntaiḥ paraśvadhaiḥ | gadābhiḥ kecidāghnanti śaktibhiśca tathā pare

निजघ्नुः सहसा रामं स्फुरन्तं पावकं यथा ।ततः क्रुद्धो हली साक्षाद्धलमुद्यम्य सत्वरम्॥ 21 ॥

nijaghnuḥ sahasā rāmaṃ sphurantaṃ pāvakaṃ yathā | tataḥ kruddho halī sākṣāddhalamudyamya satvaram

सर्वानाकर्षयामास मुसलेन हि पीडयन् ।ते हन्यमाना राजेन्द्र निषादाः पर्वताश्रयाः॥ 22 ॥

sarvānākarṣayāmāsa musalena hi pīḍayan | te hanyamānā rājendra niṣādāḥ parvatāśrayāḥ

निपेतुर्धरणीपृष्ठे शतशोऽथ सहस्रशः ।क्षणेन तन्महाराज हत्वा सर्वान् महाबलान्॥ 23 ॥

nipeturdharaṇīpṛṣṭhe śataśo'tha sahasraśaḥ | kṣaṇena tanmahārāja hatvā sarvān mahābalān

सिंहवद् व्यनदंस्तत्र तस्थौ रामो महाबलः ।ततो रात्रौ महाघोराः पिशाचाः पिशिताशनाः॥ 24 ॥

siṃhavad vyanadaṃstatra tasthau rāmo mahābalaḥ | tato rātrau mahāghorāḥ piśācāḥ piśitāśanāḥ

आकृष्य मांसयूथानि भक्षयन्तः समासते ।पिबन्तः शोणितं कोष्ठात् सञ्छिद्य च शवं बहु॥ 25 ॥

ākṛṣya māṃsayūthāni bhakṣayantaḥ samāsate | pibantaḥ śoṇitaṃ koṣṭhāt sañchidya ca śavaṃ bahu