Parva 3, Adhyāya 109

दुर्वाससः रोषं, हंसेन तेषां तिरस्करणं, दुर्वाससा ताभ्यां शापदानं, जनार्दनाय वरदानं ततः क्रुद्धोऽथ दुर्वासा धक्ष्यन्निव तयोरसून् ।एकेनाक्ष्णाथ दुर्वासा रौद्रेणाग्नियुजा सदा॥ 1 ॥

durvāsasaḥ roṣaṃ, haṃsena teṣāṃ tiraskaraṇaṃ, durvāsasā tābhyāṃ śāpadānaṃ, janārdanāya varadānaṃ tataḥ kruddho'tha durvāsā dhakṣyanniva tayorasūn | ekenākṣṇātha durvāsā raudreṇāgniyujā sadā

पश्यंस्तौ च दुरात्मानौ रोषव्याकुलितेन्द्रियः ।कुर्वन्निव तदा लोकान् भस्मभूतानिमान् नृप॥ 2 ॥

paśyaṃstau ca durātmānau roṣavyākulitendriyaḥ | kurvanniva tadā lokān bhasmabhūtānimān nṛpa

ब्राह्मणं चक्षुषा पश्यन् सौम्येनान्येन केवलम् ।उवाच वचनं राजन् ध्वंसत ध्वंसतेतरान्॥ 3 ॥

brāhmaṇaṃ cakṣuṣā paśyan saumyenānyena kevalam | uvāca vacanaṃ rājan dhvaṃsata dhvaṃsatetarān

इतो गच्छत राजानौ किं विलम्बत मा चिरम् ।न वां वचनसम्भूतं रोषं धारयितुं क्षमे॥ 4 ॥

ito gacchata rājānau kiṃ vilambata mā ciram | na vāṃ vacanasambhūtaṃ roṣaṃ dhārayituṃ kṣame

अन्यथा वो महीपालान्सर्वान् दग्धुमहं क्षमः ।किमतः साहसं वक्तुं कश्च शक्नोति मत्परः॥ 5 ॥

anyathā vo mahīpālānsarvān dagdhumahaṃ kṣamaḥ | kimataḥ sāhasaṃ vaktuṃ kaśca śaknoti matparaḥ

दर्पं वां लोकविख्यातः शङ्खचक्रगदाधरः ।व्यपनेष्यति मन्दज्ञौ किं वां वक्ष्यामि साम्प्रतम्॥ 6 ॥

darpaṃ vāṃ lokavikhyātaḥ śaṅkhacakragadādharaḥ | vyapaneṣyati mandajñau kiṃ vāṃ vakṣyāmi sāmpratam

तत उत्थाय धर्मात्मा गन्तुमैच्छद् यतीश्वरः ।ततो निषेद्धुं हंसस्तं यतते स्म यतीश्वरम्॥ 7 ॥

tata utthāya dharmātmā gantumaicchad yatīśvaraḥ | tato niṣeddhuṃ haṃsastaṃ yatate sma yatīśvaram

तस्य बाहुं समादाय हंसो नृपवरोत्तम ।कौपीनं चिच्छिदे क्रूरः कृतान्त इव सत्तम॥ 8 ॥

tasya bāhuṃ samādāya haṃso nṛpavarottama | kaupīnaṃ cicchide krūraḥ kṛtānta iva sattama

यतयोऽन्ये पलायन्ति दिशो दश विचेतसः ।कष्टं हेति वदन् विप्रो मित्रभावाज्जनार्दनः॥ 9 ॥

yatayo'nye palāyanti diśo daśa vicetasaḥ | kaṣṭaṃ heti vadan vipro mitrabhāvājjanārdanaḥ

न्यवारयद् यथाशक्ति किमिदं साहसं त्विति ।दुर्वासाः सत्यधर्मस्तु हन्तुमीशोऽपि तं ततः॥ 10 ॥

nyavārayad yathāśakti kimidaṃ sāhasaṃ tviti | durvāsāḥ satyadharmastu hantumīśo'pi taṃ tataḥ

मन्दं मन्दमुवाचेदं हंसं डिम्भकमेव च ।शापेनाहं समर्थोऽपि हन्तुं राजकुलाधमौ॥ 11 ॥

mandaṃ mandamuvācedaṃ haṃsaṃ ḍimbhakameva ca | śāpenāhaṃ samartho'pi hantuṃ rājakulādhamau

तथापि न करोम्यन्तं यतयो ह्यत्र ते वयम् ।यो दि देवो जगन्नाथः केशवो यादवेश्वरः॥ 12 ॥

tathāpi na karomyantaṃ yatayo hyatra te vayam | yo di devo jagannāthaḥ keśavo yādaveśvaraḥ

शङ्खचक्रगदापाणिर्गर्वं वां व्यपनेष्यति ।लोके तस्मिन् यदुश्रेष्ठे रक्षत्येवं जगत्पतौ॥ 13 ॥

śaṅkhacakragadāpāṇirgarvaṃ vāṃ vyapaneṣyati | loke tasmin yaduśreṣṭhe rakṣatyevaṃ jagatpatau

युवयोः सर्वथा जीवः सज्जीव इति मे मतिः ।जरासन्धोऽपि वां बन्धुः स च वक्तुं न चेच्छति॥ 14 ॥

yuvayoḥ sarvathā jīvaḥ sajjīva iti me matiḥ | jarāsandho'pi vāṃ bandhuḥ sa ca vaktuṃ na cecchati

ईदृशं लोकविद्विष्टं स हि धर्मपथे सदा ।एतावता स वां बन्धुर्न हि भूयो भविष्यति॥ 15 ॥

īdṛśaṃ lokavidviṣṭaṃ sa hi dharmapathe sadā | etāvatā sa vāṃ bandhurna hi bhūyo bhaviṣyati

विद्वेषो ह्यस्तु वां तस्य मागधस्य महीपतेः ।श्रुत्वेदं घोररूपं तु स हि बन्धुः सहेत चेत्॥ 16 ॥

vidveṣo hyastu vāṃ tasya māgadhasya mahīpateḥ | śrutvedaṃ ghorarūpaṃ tu sa hi bandhuḥ saheta cet

धर्मनाशो भवेत् तस्य नात्र कार्या विचारणा ।इत्युक्त्वा गच्छ गच्छेति हंसं प्राह पुनः पुनः॥ 17 ॥

dharmanāśo bhavet tasya nātra kāryā vicāraṇā | ityuktvā gaccha gaccheti haṃsaṃ prāha punaḥ punaḥ

जनार्दनमुवाचेदं दुर्वासा यतिसत्तमः ।स्वस्त्यस्तु तव विप्रेन्द्र भक्तिरस्तु जनार्दने॥ 18 ॥

janārdanamuvācedaṃ durvāsā yatisattamaḥ | svastyastu tava viprendra bhaktirastu janārdane

संसृतिस्तव तस्यास्तु शङ्खचक्रगदाभृतः ।अद्य श्वो वा परश्वो वा साधुरेव सदा भवान्॥ 19 ॥

saṃsṛtistava tasyāstu śaṅkhacakragadābhṛtaḥ | adya śvo vā paraśvo vā sādhureva sadā bhavān

न हि साधोर्विनाशोऽस्ति लोकयोरुभयोरपि ।गच्छ सर्वं पितुर्ब्रूहि ज्ञात्वा वृत्तं यथाखिलम्॥ 20 ॥

na hi sādhorvināśo'sti lokayorubhayorapi | gaccha sarvaṃ piturbrūhi jñātvā vṛttaṃ yathākhilam