Parva 3, Adhyāya 119

हंसडिम्भकयोः सात्यकिं प्रति रोषपूर्णं वचनानि तथा सात्यकिना तान् तथैवोत्तरं दत्त्वा द्वारकां प्रति प्रस्थानं ततः क्रुद्धौ महाराज हंसो डिम्भक एव च ।इदं वै प्रोचतुर्वाक्त्यं रोषव्याकुलितेक्षणौ॥ 1 ॥

haṃsaḍimbhakayoḥ sātyakiṃ prati roṣapūrṇaṃ vacanāni tathā sātyakinā tān tathaivottaraṃ dattvā dvārakāṃ prati prasthānaṃ tataḥ kruddhau mahārāja haṃso ḍimbhaka eva ca | idaṃ vai procaturvāktyaṃ roṣavyākulitekṣaṇau

दिधक्षन्तौ दिशः सर्वाः सर्वान् वीक्ष्य नृपोत्तमान् ।करेण निष्पीड्य करं स्मरन्तौ तद्वचो महत्॥ 2 ॥

didhakṣantau diśaḥ sarvāḥ sarvān vīkṣya nṛpottamān | kareṇa niṣpīḍya karaṃ smarantau tadvaco mahat

क्व नु क्व वा नन्दसूनुः क्व वा रामो बलोत्कटः ।इति ब्रुवाणौ साक्षेपौ सात्यकिं सत्यसङ्गरम्॥ 3 ॥

kva nu kva vā nandasūnuḥ kva vā rāmo balotkaṭaḥ | iti bruvāṇau sākṣepau sātyakiṃ satyasaṅgaram

अरे यादवदायाद किं ब्रूषे नः पुरो गतः ।इतो निर्गच्छ मन्दात्मन्दूतस्त्वमसि साम्प्रतम्॥ 4 ॥

are yādavadāyāda kiṃ brūṣe naḥ puro gataḥ | ito nirgaccha mandātmandūtastvamasi sāmpratam

अन्यथा वध्य एव त्वं प्रलपन् परुषं वचः ।सत्यं निर्लज्ज एवासि यद् ब्रूया ईदृशं वचः॥ 5 ॥

anyathā vadhya eva tvaṃ pralapan paruṣaṃ vacaḥ | satyaṃ nirlajja evāsi yad brūyā īdṛśaṃ vacaḥ

आवामिदं जगत् सर्वं शासितुं संयतौ नृपौ ।को नाम मानुषे लोके करदो नैव जीवति॥ 6 ॥

āvāmidaṃ jagat sarvaṃ śāsituṃ saṃyatau nṛpau | ko nāma mānuṣe loke karado naiva jīvati

हत्वा गोपालकान् सर्वान् बद्ध्वा यादवकान् बहून् ।गृह्णीमः करसर्वस्वं ततो गच्छ नराधम॥ 7 ॥

hatvā gopālakān sarvān baddhvā yādavakān bahūn | gṛhṇīmaḥ karasarvasvaṃ tato gaccha narādhama

अवध्यो दूततां प्राप्तो बह्वबद्धं प्रभाषसे ।ईश्वरो नौ वरं दाता ह्यस्त्राणामपि च प्रभुः॥ 8 ॥

avadhyo dūtatāṃ prāpto bahvabaddhaṃ prabhāṣase | īśvaro nau varaṃ dātā hyastrāṇāmapi ca prabhuḥ

रक्षितारौ महाभूतौ सङ्ग्रामं गच्छतोश्च नौ ।पितरं याजयिष्यावो जित्वा गोपालकं रणे॥ 9 ॥

rakṣitārau mahābhūtau saṅgrāmaṃ gacchatośca nau | pitaraṃ yājayiṣyāvo jitvā gopālakaṃ raṇe

एते प्रोक्ता भृशं युद्धे कातराः सर्व एव ते ।हत्वा तान्सबलान् युद्धे पुनर्जेष्यामि केशवम्॥ 10 ॥

ete proktā bhṛśaṃ yuddhe kātarāḥ sarva eva te | hatvā tānsabalān yuddhe punarjeṣyāmi keśavam

संहर्तव्या महासेना प्रगृहीतशरासना ।गृहीतप्रासमुशला गृहीतकवचा सदा॥ 11 ॥

saṃhartavyā mahāsenā pragṛhītaśarāsanā | gṛhītaprāsamuśalā gṛhītakavacā sadā

आरूढरथसाहस्रा गदापरिघसङ्कुला ।सुप्रभूतेन्धनवती प्रभूतबलसाधना॥ 12 ॥

ārūḍharathasāhasrā gadāparighasaṅkulā | suprabhūtendhanavatī prabhūtabalasādhanā

चाल्यतां वाहिनी घोरा बलाध्यक्षाः समन्ततः ।अवध्य एव गच्छ त्वं न ते मरणतो भयम्॥ 13 ॥

cālyatāṃ vāhinī ghorā balādhyakṣāḥ samantataḥ | avadhya eva gaccha tvaṃ na te maraṇato bhayam

सङ्ग्रामः पुष्करेऽस्माकं श्वः परश्वोऽपि वा नृप ।ततो ज्ञास्यामहे वीर्यं केशवस्य वलस्य च ।ये त्वयोक्ता नृपाः सङ्ख्ये तेषामपि च यद् बलम्॥ 14 ॥

saṅgrāmaḥ puṣkare'smākaṃ śvaḥ paraśvo'pi vā nṛpa | tato jñāsyāmahe vīryaṃ keśavasya valasya ca | ye tvayoktā nṛpāḥ saṅkhye teṣāmapi ca yad balam

हंसागच्छामि वां हन्तुं श्वः परश्वोऽपि वा नृप ।अद्यैव हि मया वध्यौ न चेद् दूतो भवाम्यहम्॥ 15 ॥

haṃsāgacchāmi vāṃ hantuṃ śvaḥ paraśvo'pi vā nṛpa | adyaiva hi mayā vadhyau na ced dūto bhavāmyaham

न हि श्वो वा परश्वो वा युवां कटुकभाषिणौ ।दौत्ये हि दुःखमतुलं वहाम्येव सदा नृणाम्॥ 16 ॥

na hi śvo vā paraśvo vā yuvāṃ kaṭukabhāṣiṇau | dautye hi duḥkhamatulaṃ vahāmyeva sadā nṛṇām

अन्यथाहं युवां हत्वा ततो यास्यामि निर्वृतिम् ।स्ववीर्यं बाहुदर्पं च दर्शयन् वां नृपाधमौ॥ 17 ॥

anyathāhaṃ yuvāṃ hatvā tato yāsyāmi nirvṛtim | svavīryaṃ bāhudarpaṃ ca darśayan vāṃ nṛpādhamau

शङ्खचक्रगदापाणिः शार्ङ्धन्वा किरीटभृत् ।नीलकुञ्चितकेशाढ्यो लम्बबाहुः श्रिया वृतः॥ 18 ॥

śaṅkhacakragadāpāṇiḥ śārṅdhanvā kirīṭabhṛt | nīlakuñcitakeśāḍhyo lambabāhuḥ śriyā vṛtaḥ

स सर्वलोकप्रभवो विश्वरूपः सुरूपवान् ।दैत्यदानवहन्तासौ योगिध्येयः पुरातनः॥ 19 ॥

sa sarvalokaprabhavo viśvarūpaḥ surūpavān | daityadānavahantāsau yogidhyeyaḥ purātanaḥ

पद्मकिञ्जल्कनयनः श्यामलः सिंहविक्रमः ।सृष्टिस्थितिलयेष्वेकः कर्ता त्रिजगतो गुरुः॥ 20 ॥

padmakiñjalkanayanaḥ śyāmalaḥ siṃhavikramaḥ | sṛṣṭisthitilayeṣvekaḥ kartā trijagato guruḥ

शरेण निशितेनाजौ दर्पं वां व्यपनेष्यति ।इत्युक्त्वा रथमारुह्य प्रययौ सात्यकिः किल॥ 21 ॥

śareṇa niśitenājau darpaṃ vāṃ vyapaneṣyati | ityuktvā rathamāruhya prayayau sātyakiḥ kila