Parva 3, Adhyāya 121

हंसडिम्भकयोः सेनयोः पुष्करतीर्थे प्रवेशः अथ तौ हंसडिम्भकौ जग्मतुः पुष्करं प्रति ।प्रगृहीतमहाचापौ सरथौ सध्वजौ नृप॥ 1 ॥

haṃsaḍimbhakayoḥ senayoḥ puṣkaratīrthe praveśaḥ atha tau haṃsaḍimbhakau jagmatuḥ puṣkaraṃ prati | pragṛhītamahācāpau sarathau sadhvajau nṛpa

पुरःसरमहाभूतौ संहरन्ताविवोल्बणौ ।प्रकुर्वन्तौ सिंहरवं भस्मना परिलेपितौ॥ 2 ॥

puraḥsaramahābhūtau saṃharantāvivolbaṇau | prakurvantau siṃharavaṃ bhasmanā parilepitau

त्रिपुण्ड्रकललाटान्तौ रुद्राक्षपरिशोभितौ ।अन्यौ द्वाविव रुद्रौ तौ लोकसंहारकारकौ॥ 3 ॥

tripuṇḍrakalalāṭāntau rudrākṣapariśobhitau | anyau dvāviva rudrau tau lokasaṃhārakārakau

ततोऽनुजग्मुः शतशः सैन्यानि नृपसत्तम ।अक्षौहिण्यो दशैवासंस्तयोरथ समागताः॥ 4 ॥

tato'nujagmuḥ śataśaḥ sainyāni nṛpasattama | akṣauhiṇyo daśaivāsaṃstayoratha samāgatāḥ

विचक्रस्तु महाराज दानवो नगसन्निभः ।तयोरेव सखा पूर्वमासीच्च बलशालिनोः॥ 5 ॥

vicakrastu mahārāja dānavo nagasannibhaḥ | tayoreva sakhā pūrvamāsīcca balaśālinoḥ

शक्रो यस्य पुरःसरः स्थातुं शक्तो न वज्रभृत् ।यो हि वीरो महाराज देवदैत्यसमागमे॥ 6 ॥

śakro yasya puraḥsaraḥ sthātuṃ śakto na vajrabhṛt | yo hi vīro mahārāja devadaityasamāgame

देवान् निघ्नंस्तथा राजन् देवेन्द्रमजयन्महान् ।अकरोच्च पुरा युद्धं विष्णुना प्रभविष्णुना॥ 7 ॥

devān nighnaṃstathā rājan devendramajayanmahān | akarocca purā yuddhaṃ viṣṇunā prabhaviṣṇunā

यो हि द्वारवतीं प्राप्य बबाधे यदुपुङ्गवान् ।स तदानीं महाराज श्रुत्वा युद्धमुपस्थितम्॥ 8 ॥

yo hi dvāravatīṃ prāpya babādhe yadupuṅgavān | sa tadānīṃ mahārāja śrutvā yuddhamupasthitam

अनेकशतसाहस्रैर्दानवैः परिघायुधैः ।वृतः समभवद् दैत्यो वृष्णिद्वेषान् नृपोत्तम॥ 9 ॥

anekaśatasāhasrairdānavaiḥ parighāyudhaiḥ | vṛtaḥ samabhavad daityo vṛṣṇidveṣān nṛpottama

हंसस्य डिम्भकस्याथ साहाय्यं कर्तुमुद्यतः ।विचक्रस्याथ दैत्यस्य हिडिम्बो राक्षसेश्वरः॥ 10 ॥

haṃsasya ḍimbhakasyātha sāhāyyaṃ kartumudyataḥ | vicakrasyātha daityasya hiḍimbo rākṣaseśvaraḥ

अतीव मित्रतां यातो दद्यात् प्राणांश्च संयति ।राक्षसैरपरैः सार्धं शिलाशूलासिपाणिभिः॥ 11 ॥

atīva mitratāṃ yāto dadyāt prāṇāṃśca saṃyati | rākṣasairaparaiḥ sārdhaṃ śilāśūlāsipāṇibhiḥ

ययौ तस्य सहायार्थं हिडिम्बः पुरुषादपः ।अष्टाशीति सहस्राणि राक्षसास्तस्य चाभवन्॥ 12 ॥

yayau tasya sahāyārthaṃ hiḍimbaḥ puruṣādapaḥ | aṣṭāśīti sahasrāṇi rākṣasāstasya cābhavan

अनुयाता महाराज शिलापरिघबाहवः ।तयोस्तत्र महासैन्यं गच्छतोः केशवं प्रति॥ 13 ॥

anuyātā mahārāja śilāparighabāhavaḥ | tayostatra mahāsainyaṃ gacchatoḥ keśavaṃ prati

मिश्रितं दैत्यसङ्घैश्च राक्षसैश्च समन्ततः ।अत्यद्भुतं महारौद्रं त्रैलौक्यभयदायकम्॥ 14 ॥

miśritaṃ daityasaṅghaiśca rākṣasaiśca samantataḥ | atyadbhutaṃ mahāraudraṃ trailaukyabhayadāyakam

दैत्येन सहितौ तौ हि जग्मतुः पुष्करं प्रति ।तावेतौ हंसडिम्भकौ हन्तुं केशवमञ्जसा॥ 15 ॥

daityena sahitau tau hi jagmatuḥ puṣkaraṃ prati | tāvetau haṃsaḍimbhakau hantuṃ keśavamañjasā

ततः श्रुत्वा जरासन्धो विग्रहं यदुभिः सह ।नाकरोन्नृपसाहाय्यं पापं मे भवितेति ह॥ 16 ॥

tataḥ śrutvā jarāsandho vigrahaṃ yadubhiḥ saha | nākaronnṛpasāhāyyaṃ pāpaṃ me bhaviteti ha

गच्छतोः समितिं राजन्हंसस्य डिम्भकस्य च ।अतित्वरितविक्रान्तास्ते ययुः पुष्करं प्रति॥ 17 ॥

gacchatoḥ samitiṃ rājanhaṃsasya ḍimbhakasya ca | atitvaritavikrāntāste yayuḥ puṣkaraṃ prati

सिंहनादं विमुञ्चन्तः कथयन्तः परस्परम् ।अहमेव नृपा युद्धं करोमि प्रथमं हरेः॥ 18 ॥

siṃhanādaṃ vimuñcantaḥ kathayantaḥ parasparam | ahameva nṛpā yuddhaṃ karomi prathamaṃ hareḥ

इत्यब्रुवन् नृपा राजञ्छतशः केशवं प्रति ।सम्प्राप्तास्ते नृपश्रेष्ठाः पुष्करं पुण्यवर्धनम्॥ 19 ॥

ityabruvan nṛpā rājañchataśaḥ keśavaṃ prati | samprāptāste nṛpaśreṣṭhāḥ puṣkaraṃ puṇyavardhanam

मुनिजुष्टं तपोवृद्धैरृषिभिश्च निषेवितम् ।अत्यन्तभद्रं लोकेषु पुष्करं प्रथमं नृप॥ 20 ॥

munijuṣṭaṃ tapovṛddhairṛṣibhiśca niṣevitam | atyantabhadraṃ lokeṣu puṣkaraṃ prathamaṃ nṛpa

पुष्करं पुण्डरीकाक्षो द्वावेव जगतीपते ।दर्शनात् स्पर्शनाच्चैव किल्विषच्छेदिनौ नृप॥ 21 ॥

puṣkaraṃ puṇḍarīkākṣo dvāveva jagatīpate | darśanāt sparśanāccaiva kilviṣacchedinau nṛpa

पुष्करं पुण्डरीकाक्षो द्वावेव नृपसत्तम ।सेव्यमानौ मुनिश्रेष्ठैरमरौघैर्महात्मभिः॥ 22 ॥

puṣkaraṃ puṇḍarīkākṣo dvāveva nṛpasattama | sevyamānau muniśreṣṭhairamaraughairmahātmabhiḥ

द्वावेव हि नृपश्रेष्ठ सर्वपापप्रणाशकौ ।तावुभौ यत्र सहितौ तत्र ते संस्थिता नृपाः॥ 23 ॥

dvāveva hi nṛpaśreṣṭha sarvapāpapraṇāśakau | tāvubhau yatra sahitau tatra te saṃsthitā nṛpāḥ

दृष्टवन्तो हरिं विष्णुं विष्टरश्रवसं परम् ।पुष्करं पुण्यनिलयं तीर्थं ब्रह्मनिषेवितम्॥ 24 ॥

dṛṣṭavanto hariṃ viṣṇuṃ viṣṭaraśravasaṃ param | puṣkaraṃ puṇyanilayaṃ tīrthaṃ brahmaniṣevitam

ताभ्यां कुरु नमस्कारं मनसा नृपसत्तम ।अहो निःशेषमभवत् तत्र भूयो न संशयः॥ 25 ॥

tābhyāṃ kuru namaskāraṃ manasā nṛpasattama | aho niḥśeṣamabhavat tatra bhūyo na saṃśayaḥ

सैन्यं तत्र च सम्प्राप्तं दैत्यरक्षःसमाकुलम् ।अनेकभेरीपणवझर्झरीडिण्डिमाकुलम्॥ 26 ॥

sainyaṃ tatra ca samprāptaṃ daityarakṣaḥsamākulam | anekabherīpaṇavajharjharīḍiṇḍimākulam

नानापणवसम्मिश्रं रक्षोनादविनादितम् ।प्रविश्य सरसस्तीरं पुष्करस्य विशाम्पते ।दर्शयामास देवेशं युद्धाय समुपस्थितम्॥ 27 ॥

nānāpaṇavasammiśraṃ rakṣonādavināditam | praviśya sarasastīraṃ puṣkarasya viśāmpate | darśayāmāsa deveśaṃ yuddhāya samupasthitam