Skandha 1, Adhyāya 1

जन्माद्यस्य यतोऽन्वयादितरतश्चार्थेष्वभिज्ञः स्वराट् तेने ब्रह्महृदा य आदिकवये मुह्यन्ति यत्सूरयः ।तेजोवारिमृदां यथा विनिमयो यत्र त्रिसर्गोऽमृषा धाम्ना स्वेन सदा निरस्तकुहकं सत्यं परं धीमहि॥ 1 ॥

janmādyasya yato'nvayāditarataścārtheṣvabhijñaḥ svarāṭ tene brahmahṛdā ya ādikavaye muhyanti yatsūrayaḥ | tejovārimṛdāṃ yathā vinimayo yatra trisargo'mṛṣā dhāmnā svena sadā nirastakuhakaṃ satyaṃ paraṃ dhīmahi

धर्मः प्रोज्झितकैतवोऽत्र परमो निर्मत्सराणां सतां वेद्यं वास्तवमत्र वस्तु शिवदं तापत्रयोन्मूलनम् ।श्रीमद्भागवते महामुनिकृते किं वा परैरीश्वरः सद्यो हृद्यवरुध्यतेऽत्र कृतिभिः शुश्रूषुभिस्तत्क्षणात्॥ 2 ॥

dharmaḥ projjhitakaitavo'tra paramo nirmatsarāṇāṃ satāṃ vedyaṃ vāstavamatra vastu śivadaṃ tāpatrayonmūlanam | śrīmadbhāgavate mahāmunikṛte kiṃ vā parairīśvaraḥ sadyo hṛdyavarudhyate'tra kṛtibhiḥ śuśrūṣubhistatkṣaṇāt

निगमकल्पतरोर्गलितं फलं शुकमुखादमृतद्रवसंयुतम् ।पिबत भागवतं रसमालयं मुहुरहो रसिका भुवि भावुकाः॥ 3 ॥

nigamakalpatarorgalitaṃ phalaṃ śukamukhādamṛtadravasaṃyutam | pibata bhāgavataṃ rasamālayaṃ muhuraho rasikā bhuvi bhāvukāḥ

नैमिषेऽनिमिषक्षेत्रे ऋषयः शौनकादयः ।सत्रं स्वर्गाय लोकाय सहस्रसममासत॥ 4 ॥

naimiṣe'nimiṣakṣetre ṛṣayaḥ śaunakādayaḥ | satraṃ svargāya lokāya sahasrasamamāsata

त एकदा तु मुनयः प्रातर्हुतहुताग्नयः ।सत्कृतं सूतमासीनं पप्रच्छुरिदमादरात्॥ 5 ॥

ta ekadā tu munayaḥ prātarhutahutāgnayaḥ | satkṛtaṃ sūtamāsīnaṃ papracchuridamādarāt

त्वया खलु पुराणानि सेतिहासानि चानघ ।आख्यातान्यप्यधीतानि धर्मशास्त्राणि यान्युत॥ 6 ॥

tvayā khalu purāṇāni setihāsāni cānagha | ākhyātānyapyadhītāni dharmaśāstrāṇi yānyuta

यानि वेदविदां श्रेष्ठो भगवान् बादरायणः ।अन्ये च मुनयः सूत परावरविदो विदुः॥ 7 ॥

yāni vedavidāṃ śreṣṭho bhagavān bādarāyaṇaḥ | anye ca munayaḥ sūta parāvaravido viduḥ

वेत्थ त्वं सौम्य तत्सर्वं तत्त्वतस्तदनुग्रहात् ।ब्रूयुः स्निग्धस्य शिष्यस्य गुरवो गुह्यमप्युत॥ 8 ॥

vettha tvaṃ saumya tatsarvaṃ tattvatastadanugrahāt | brūyuḥ snigdhasya śiṣyasya guravo guhyamapyuta

तत्र तत्राञ्जसाऽऽयुष्मन् भवता यद्विनिश्चितम् ।पुंसामेकान्ततः श्रेयस्तन्नः शंसितुमर्हसि॥ 9 ॥

tatra tatrāñjasā''yuṣman bhavatā yadviniścitam | puṃsāmekāntataḥ śreyastannaḥ śaṃsitumarhasi

प्रायेणाल्पायुषः सभ्य कलावस्मिन् युगे जनाः ।मन्दाः सुमन्दमतयो मन्दभाग्या ह्युपद्रुताः॥ 10 ॥

prāyeṇālpāyuṣaḥ sabhya kalāvasmin yuge janāḥ | mandāḥ sumandamatayo mandabhāgyā hyupadrutāḥ

भूरीणि भूरिकर्माणि श्रोतव्यानि विभागशः ।अतः साधोऽत्र यत्सारं समुद्धृत्य मनीषया ।ब्रूहि नः श्रद्दधानानां येनात्मा सम्प्रसीदति॥ 11 ॥

bhūrīṇi bhūrikarmāṇi śrotavyāni vibhāgaśaḥ | ataḥ sādho'tra yatsāraṃ samuddhṛtya manīṣayā | brūhi naḥ śraddadhānānāṃ yenātmā samprasīdati

सूत जानासि भद्रं ते भगवान् सात्वतां पतिः ।देवक्यां वसुदेवस्य जातो यस्य चिकीर्षया॥ 12 ॥

sūta jānāsi bhadraṃ te bhagavān sātvatāṃ patiḥ | devakyāṃ vasudevasya jāto yasya cikīrṣayā

तन्नः शुश्रूषमाणानामर्हस्यङ्गानुवर्णितुम् ।यस्यावतारो भूतानां क्षेमाय च भवाय च॥ 13 ॥

tannaḥ śuśrūṣamāṇānāmarhasyaṅgānuvarṇitum | yasyāvatāro bhūtānāṃ kṣemāya ca bhavāya ca

आपन्नः संसृतिं घोरां यन्नाम विवशो गृणन् ।ततः सद्यो विमुच्येत यद्बिभेति स्वयं भयम्॥ 14 ॥

āpannaḥ saṃsṛtiṃ ghorāṃ yannāma vivaśo gṛṇan | tataḥ sadyo vimucyeta yadbibheti svayaṃ bhayam

यत्पादसंश्रयाः सूत मुनयः प्रशमायनाः ।सद्यः पुनन्त्युपस्पृष्टाः स्वर्धुन्यापोऽनुसेवया॥ 15 ॥

yatpādasaṃśrayāḥ sūta munayaḥ praśamāyanāḥ | sadyaḥ punantyupaspṛṣṭāḥ svardhunyāpo'nusevayā

को वा भगवतस्तस्य पुण्यश्लोकेड्यकर्मणः ।शुद्धिकामो न शृणुयाद्यशः कलिमलापहम्॥ 16 ॥

ko vā bhagavatastasya puṇyaślokeḍyakarmaṇaḥ | śuddhikāmo na śṛṇuyādyaśaḥ kalimalāpaham

तस्य कर्माण्युदाराणि परिगीतानि सूरिभिः ।ब्रूहि नः श्रद्दधानानां लीलया दधतः कलाः॥ 17 ॥

tasya karmāṇyudārāṇi parigītāni sūribhiḥ | brūhi naḥ śraddadhānānāṃ līlayā dadhataḥ kalāḥ

अथाख्याहि हरेर्धीमन्नवतारकथाः शुभाः ।लीला विदधतः स्वैरमीश्वरस्यात्ममायया॥ 18 ॥

athākhyāhi harerdhīmannavatārakathāḥ śubhāḥ | līlā vidadhataḥ svairamīśvarasyātmamāyayā

वयं तु न वितृप्याम उत्तमश्लोकविक्रमे ।यच्छृण्वतां रसज्ञानां स्वादु स्वादु पदे पदे॥ 19 ॥

vayaṃ tu na vitṛpyāma uttamaślokavikrame | yacchṛṇvatāṃ rasajñānāṃ svādu svādu pade pade

कृतवान् किल वीर्याणि सह रामेण केशवः ।अतिमर्त्यानि भगवान् गूढः कपटमानुषः॥ 20 ॥

kṛtavān kila vīryāṇi saha rāmeṇa keśavaḥ | atimartyāni bhagavān gūḍhaḥ kapaṭamānuṣaḥ

कलिमागतमाज्ञाय क्षेत्रेऽस्मिन् वैष्णवे वयम् ।आसीना दीर्घसत्रेण कथायां सक्षणा हरेः॥ 21 ॥

kalimāgatamājñāya kṣetre'smin vaiṣṇave vayam | āsīnā dīrghasatreṇa kathāyāṃ sakṣaṇā hareḥ

त्वं नः सन्दर्शितो धात्रा दुस्तरं निस्तितीर्षताम् ।कलिं सत्त्वहरं पुंसां कर्णधार इवार्णवम्॥ 22 ॥

tvaṃ naḥ sandarśito dhātrā dustaraṃ nistitīrṣatām | kaliṃ sattvaharaṃ puṃsāṃ karṇadhāra ivārṇavam

ब्रूहि योगेश्वरे कृष्णे ब्रह्मण्ये धर्मवर्मणि ।स्वां काष्ठामधुनोपेते धर्मः कं शरणं गतः॥ 23 ॥

brūhi yogeśvare kṛṣṇe brahmaṇye dharmavarmaṇi | svāṃ kāṣṭhāmadhunopete dharmaḥ kaṃ śaraṇaṃ gataḥ

प्रथमस्कन्धे नैमिषीयोपाख्याने प्रथमोऽध्यायः॥ 1b ॥

prathamaskandhe naimiṣīyopākhyāne prathamo'dhyāyaḥ