अध्याय 135
श्लोक 1
अथ देवऋषी राजन् सम्परेतं नृपात्मजम् ।दर्शयित्वेति होवाच ज्ञातीनामनुशोचताम्
atha devaṛṣī rājan samparetaṃ nṛpātmajam | darśayitveti hovāca jñātīnāmanuśocatām
अध्याय 135
अथ देवऋषी राजन् सम्परेतं नृपात्मजम् ।दर्शयित्वेति होवाच ज्ञातीनामनुशोचताम्
atha devaṛṣī rājan samparetaṃ nṛpātmajam | darśayitveti hovāca jñātīnāmanuśocatām
अध्याय 135
जीवात्मन् पश्य भद्रं ते मातरं पितरं च ते ।सुहृदो बान्धवास्तप्ताः शुचा त्वत्कृतया भृशम्
jīvātman paśya bhadraṃ te mātaraṃ pitaraṃ ca te | suhṛdo bāndhavāstaptāḥ śucā tvatkṛtayā bhṛśam
अध्याय 135
कलेवरं स्वमाविश्य शेषमायुः सुहृद्वृतः ।भुङ्क्ष्व भोगान् पितृप्रत्तानधितिष्ठ नृपासनम्
kalevaraṃ svamāviśya śeṣamāyuḥ suhṛdvṛtaḥ | bhuṅkṣva bhogān pitṛprattānadhitiṣṭha nṛpāsanam
अध्याय 135
कस्मिन् जन्मन्यमी मह्यं पितरो मातरोऽभवन् ।कर्मभिर्भ्राम्यमाणस्य देवतिर्यङ्नृयोनिषु
kasmin janmanyamī mahyaṃ pitaro mātaro'bhavan | karmabhirbhrāmyamāṇasya devatiryaṅnṛyoniṣu
अध्याय 135
बन्धुज्ञात्यरिमध्यस्थमित्रोदासीनविद्विषः ।सर्व एव हि सर्वेषां भवन्ति क्रमशो मिथः
bandhujñātyarimadhyasthamitrodāsīnavidviṣaḥ | sarva eva hi sarveṣāṃ bhavanti kramaśo mithaḥ
अध्याय 135
यथा वस्तूनि पण्यानि हेमादीनि ततस्ततः ।पर्यटन्ति नरेष्वेवं जीवो योनिषु कर्तृषु
yathā vastūni paṇyāni hemādīni tatastataḥ | paryaṭanti nareṣvevaṃ jīvo yoniṣu kartṛṣu
अध्याय 135
नित्यस्यार्थस्य सम्बन्धो ह्यनित्यो दृश्यते नृषु ।यावद्यस्य हि सम्बन्धो ममत्वं तावदेव हि
nityasyārthasya sambandho hyanityo dṛśyate nṛṣu | yāvadyasya hi sambandho mamatvaṃ tāvadeva hi
अध्याय 135
एवं योनिगतो जीवः स नित्यो निरहङ्कृतः ।यावद्यत्रोपलभ्येत तावत्स्वत्वं हि तस्य तत्
evaṃ yonigato jīvaḥ sa nityo nirahaṅkṛtaḥ | yāvadyatropalabhyeta tāvatsvatvaṃ hi tasya tat
अध्याय 135
एष नित्योऽव्ययः सूक्ष्म एष सर्वाश्रयः स्वदृक् ।आत्ममायागुणैर्विश्वमात्मानं सृजति प्रभुः
eṣa nityo'vyayaḥ sūkṣma eṣa sarvāśrayaḥ svadṛk | ātmamāyāguṇairviśvamātmānaṃ sṛjati prabhuḥ
अध्याय 135
न ह्यस्यातिप्रियः कश्चिन् नाप्रियः स्वः परोऽपि वा ।एकः सर्वधियां द्रष्टा कर्तॄणां गुणदोषयोः
na hyasyātipriyaḥ kaścin nāpriyaḥ svaḥ paro'pi vā | ekaḥ sarvadhiyāṃ draṣṭā kartṝṇāṃ guṇadoṣayoḥ
अध्याय 135
नादत्त आत्मा हि गुणं न दोषं न क्रियाफलम् ।उदासीनवदासीनः परावरदृगीश्वरः
nādatta ātmā hi guṇaṃ na doṣaṃ na kriyāphalam | udāsīnavadāsīnaḥ parāvaradṛgīśvaraḥ
अध्याय 135
इत्युदीर्य गतो जीवो ज्ञातयस्तस्य ते तदा ।विस्मिता मुमुचुः शोकं छित्त्वाऽऽत्मस्नेहशृङ्खलाम्
ityudīrya gato jīvo jñātayastasya te tadā | vismitā mumucuḥ śokaṃ chittvā''tmasnehaśṛṅkhalām
अध्याय 135
निर्हृत्य ज्ञातयो ज्ञातेर्देहं कृत्वोचिताः क्रियाः ।तत्यजुर्दुस्त्यजं स्नेहं शोकमोहभयार्तिदम्
nirhṛtya jñātayo jñāterdehaṃ kṛtvocitāḥ kriyāḥ | tatyajurdustyajaṃ snehaṃ śokamohabhayārtidam
अध्याय 135
बालघ्न्यो व्रीडितास्तत्र बालहत्याहतप्रभाः ।बालहत्याव्रतं चेरुर्ब्राह्मणैर्यन्निरूपितम् ।यमुनायां महाराज स्मरन्त्यो द्विजभाषितम्
bālaghnyo vrīḍitāstatra bālahatyāhataprabhāḥ | bālahatyāvrataṃ cerurbrāhmaṇairyannirūpitam | yamunāyāṃ mahārāja smarantyo dvijabhāṣitam
अध्याय 135
स इत्थं प्रतिबुद्धात्मा चित्रकेतुर्द्विजोक्तिभिः ।गृहान्धकूपान्निष्क्रान्तः सरःपङ्कादिव द्विपः
sa itthaṃ pratibuddhātmā citraketurdvijoktibhiḥ | gṛhāndhakūpānniṣkrāntaḥ saraḥpaṅkādiva dvipaḥ
अध्याय 135
कालिन्द्यां विधिवत्स्नात्वा कृतपुण्यजलक्रियः ।मौनेन संयतप्राणो ब्रह्मपुत्राववन्दत
kālindyāṃ vidhivatsnātvā kṛtapuṇyajalakriyaḥ | maunena saṃyataprāṇo brahmaputrāvavandata
अध्याय 135
अथ तस्मै प्रपन्नाय भक्ताय प्रयतात्मने ।भगवान्नारदः प्रीतो विद्यामेतामुवाच ह
atha tasmai prapannāya bhaktāya prayatātmane | bhagavānnāradaḥ prīto vidyāmetāmuvāca ha
अध्याय 135
ओं नमस्तुभ्यं भगवते वासुदेवाय धीमहि ।प्रद्युम्नायानिरुद्धाय नमः सङ्कर्षणाय च
oṃ namastubhyaṃ bhagavate vāsudevāya dhīmahi | pradyumnāyāniruddhāya namaḥ saṅkarṣaṇāya ca
अध्याय 135
नमो विज्ञानमात्राय परमानन्दमूर्तये ।आत्मारामाय शान्ताय निवृत्तद्वैतदृष्टये
namo vijñānamātrāya paramānandamūrtaye | ātmārāmāya śāntāya nivṛttadvaitadṛṣṭaye
अध्याय 135
आत्मानन्दानुभूत्यैव न्यस्तशक्त्यूर्मये नमः ।हृषीकेशाय महते नमस्ते विश्वमूर्तये
ātmānandānubhūtyaiva nyastaśaktyūrmaye namaḥ | hṛṣīkeśāya mahate namaste viśvamūrtaye
अध्याय 135
वचस्युपरतेऽप्राप्य य एको मनसा सह ।अनामरूपश्चिन्मात्रः सोऽव्यान्नः सदसत्परः
vacasyuparate'prāpya ya eko manasā saha | anāmarūpaścinmātraḥ so'vyānnaḥ sadasatparaḥ
अध्याय 135
यस्मिन्निदं यतश्चेदं तिष्ठत्यप्येति जायते ।मृण्मयेष्विव मृज्जातिस्तस्मै ते ब्रह्मणे नमः
yasminnidaṃ yataścedaṃ tiṣṭhatyapyeti jāyate | mṛṇmayeṣviva mṛjjātistasmai te brahmaṇe namaḥ
अध्याय 135
यन्न स्पृशन्ति न विदुर्मनोबुद्धीन्द्रियासवः ।अन्तर्बहिश्च विततं व्योमवत्तन्नतोऽस्म्यहम्
yanna spṛśanti na vidurmanobuddhīndriyāsavaḥ | antarbahiśca vitataṃ vyomavattannato'smyaham
अध्याय 135
देहेन्द्रियप्राणमनोधियोऽमी यदंशविद्धाः प्रचरन्ति कर्मसु ।नैवान्यदा लोहमिवाप्रतप्तं स्थानेषु तद्द्रष्ट्रपदेशमेति
dehendriyaprāṇamanodhiyo'mī yadaṃśaviddhāḥ pracaranti karmasu | naivānyadā lohamivāprataptaṃ sthāneṣu taddraṣṭrapadeśameti
अध्याय 135
ओं नमो भगवते महापुरुषाय महानुभावाय महाविभूतिपतये सकलसात्वतपरिवृढ- निकरकरकमलकुड्मलोपलालितचरणा- रविन्दयुगल परम परमेष्ठिन् नमस्ते
oṃ namo bhagavate mahāpuruṣāya mahānubhāvāya mahāvibhūtipataye sakalasātvataparivṛḍha- nikarakarakamalakuḍmalopalālitacaraṇā- ravindayugala parama parameṣṭhin namaste
अध्याय 135
भक्तायैतां प्रपन्नाय विद्यामादिश्य नारदः ।ययावङ्गिरसा साकं धाम स्वायम्भुवं प्रभो
bhaktāyaitāṃ prapannāya vidyāmādiśya nāradaḥ | yayāvaṅgirasā sākaṃ dhāma svāyambhuvaṃ prabho
अध्याय 135
चित्रकेतुस्तु विद्यां तां यथा नारदभाषिताम् ।धारयामास सप्ताहमब्भक्षः सुसमाहितः
citraketustu vidyāṃ tāṃ yathā nāradabhāṣitām | dhārayāmāsa saptāhamabbhakṣaḥ susamāhitaḥ
अध्याय 135
ततः स सप्तरात्रान्ते विद्यया धार्यमाणया ।विद्याधराधिपत्यं स लेभेऽप्रतिहतं नृप
tataḥ sa saptarātrānte vidyayā dhāryamāṇayā | vidyādharādhipatyaṃ sa lebhe'pratihataṃ nṛpa
अध्याय 135
ततः कतिपयाहोभिर्विद्ययेद्धमनोगतिः ।जगाम देवदेवस्य शेषस्य चरणान्तिकम्
tataḥ katipayāhobhirvidyayeddhamanogatiḥ | jagāma devadevasya śeṣasya caraṇāntikam
अध्याय 135
मृणालगौरं शितिवाससं स्फुर- त्किरीटकेयूरकटित्रकङ्कणम् ।प्रसन्नवक्त्रारुणलोचनं वृतं ददर्श सिद्धेश्वरमण्डलैः प्रभुम्
mṛṇālagauraṃ śitivāsasaṃ sphura- tkirīṭakeyūrakaṭitrakaṅkaṇam | prasannavaktrāruṇalocanaṃ vṛtaṃ dadarśa siddheśvaramaṇḍalaiḥ prabhum
अध्याय 135
तद्दर्शनध्वस्तसमस्तकिल्बिषः स्वस्थामलान्तःकरणोऽभ्ययान्मुनिः ।प्रवृद्धभक्त्या प्रणयाश्रुलोचनः प्रहृष्टरोमाऽऽनमदादिपूरुषम्
taddarśanadhvastasamastakilbiṣaḥ svasthāmalāntaḥkaraṇo'bhyayānmuniḥ | pravṛddhabhaktyā praṇayāśrulocanaḥ prahṛṣṭaromā''namadādipūruṣam
अध्याय 135
स उत्तमश्लोकपदाब्जविष्टरं प्रेमाश्रुलेशैरुपमेहयन् मुहुः ।प्रेमोपरुद्धाखिलवर्णनिर्गमो नैवाशकत्तं प्रसमीडितुं चिरम्
sa uttamaślokapadābjaviṣṭaraṃ premāśruleśairupamehayan muhuḥ | premoparuddhākhilavarṇanirgamo naivāśakattaṃ prasamīḍituṃ ciram
अध्याय 135
ततः समाधाय मनो मनीषया बभाष एतत्प्रतिलब्धवागसौ ।नियम्य सर्वेन्द्रियबाह्यवर्तनं जगद्गुरुं सात्वतशास्त्रविग्रहम्
tataḥ samādhāya mano manīṣayā babhāṣa etatpratilabdhavāgasau | niyamya sarvendriyabāhyavartanaṃ jagadguruṃ sātvataśāstravigraham
अध्याय 135
अजित जितः सममतिभिः साधुभि- र्भवान् जितात्मभिर्भवता ।विजितास्तेऽपि च भजतामकामात्मनां य आत्मदोऽतिकरुणः
ajita jitaḥ samamatibhiḥ sādhubhi- rbhavān jitātmabhirbhavatā | vijitāste'pi ca bhajatāmakāmātmanāṃ ya ātmado'tikaruṇaḥ
अध्याय 135
तव विभवः खलु भगवन् जगदुदयस्थितिलयादीनि ।विश्वसृजस्तेंऽशांशास्तत्र मृषा स्पर्धन्ते पृथगभिमत्या
tava vibhavaḥ khalu bhagavan jagadudayasthitilayādīni | viśvasṛjasteṃ'śāṃśāstatra mṛṣā spardhante pṛthagabhimatyā
अध्याय 135
परमाणुपरममहतोस्त्व- माद्यन्तान्तरवर्ती त्रयविधुरः ।आदावन्तेऽपि च सत्त्वानां यद्ध्रुवं तदेवान्तरालेऽपि
paramāṇuparamamahatostva- mādyantāntaravartī trayavidhuraḥ | ādāvante'pi ca sattvānāṃ yaddhruvaṃ tadevāntarāle'pi
अध्याय 135
क्षित्यादिभिरेष किलावृतः सप्तभिर्दशगुणोत्तरैरण्डकोशः ।यत्र पतत्यणुकल्पः सहाण्डकोटिकोटिभिस्तदनन्तः
kṣityādibhireṣa kilāvṛtaḥ saptabhirdaśaguṇottarairaṇḍakośaḥ | yatra patatyaṇukalpaḥ sahāṇḍakoṭikoṭibhistadanantaḥ
अध्याय 135
विषयतृषो नरपशवो य उपासते विभूतीर्न परं त्वाम् ।तेषामाशिष ईश तदनु विनश्यन्ति यथा राजकुलम्
viṣayatṛṣo narapaśavo ya upāsate vibhūtīrna paraṃ tvām | teṣāmāśiṣa īśa tadanu vinaśyanti yathā rājakulam
अध्याय 135
कामधियस्त्वयि रचिता न परम रोहन्ति यथा करम्भबीजानि ।ज्ञानात्मन्यगुणमये गुणगणतोऽस्य द्वन्द्वजालानि
kāmadhiyastvayi racitā na parama rohanti yathā karambhabījāni | jñānātmanyaguṇamaye guṇagaṇato'sya dvandvajālāni
अध्याय 135
जितमजित तदा भवता यदाह भागवतं धर्ममनवद्यम् ।निष्किञ्चना ये मुनय आत्मारामा यमुपासतेऽपवर्गाय
jitamajita tadā bhavatā yadāha bhāgavataṃ dharmamanavadyam | niṣkiñcanā ye munaya ātmārāmā yamupāsate'pavargāya
अध्याय 135
विषममतिर्न यत्र नृणां त्वमहमिति मम तवेति च यदन्यत्र ।विषमधिया रचितो यः स ह्यविशुद्धः क्षयिष्णुरधर्मबहुलः
viṣamamatirna yatra nṛṇāṃ tvamahamiti mama taveti ca yadanyatra | viṣamadhiyā racito yaḥ sa hyaviśuddhaḥ kṣayiṣṇuradharmabahulaḥ
अध्याय 135
कः क्षेमो निजपरयोः कियानर्थः स्वपरद्रुहा धर्मेण ।स्वद्रोहात्तव कोपः परसम्पीडया च तथाधर्मः
kaḥ kṣemo nijaparayoḥ kiyānarthaḥ svaparadruhā dharmeṇa | svadrohāttava kopaḥ parasampīḍayā ca tathādharmaḥ
अध्याय 135
न व्यभिचरति तवेक्षा यया ह्यभिहितो भागवतो धर्मः ।स्थिरचरसत्त्वकदम्बेष्वपृथग्धियो यमुपासते त्वार्याः
na vyabhicarati tavekṣā yayā hyabhihito bhāgavato dharmaḥ | sthiracarasattvakadambeṣvapṛthagdhiyo yamupāsate tvāryāḥ
अध्याय 135
न हि भगवन्नघटितमिदं त्वद्दर्शनान्नृणामखिलपापक्षयः ।यन्नाम सकृच्छ्रवणात्पुल्कसकोऽपि विमुच्यते संसारात्
na hi bhagavannaghaṭitamidaṃ tvaddarśanānnṛṇāmakhilapāpakṣayaḥ | yannāma sakṛcchravaṇātpulkasako'pi vimucyate saṃsārāt
अध्याय 135
अथ भगवन् वयमधुना त्वदवलोकपरिमृष्टाशयमलाः ।सुरऋषिणा यदुदितं तावकेन कथमन्यथा भवति
atha bhagavan vayamadhunā tvadavalokaparimṛṣṭāśayamalāḥ | suraṛṣiṇā yaduditaṃ tāvakena kathamanyathā bhavati
अध्याय 135
विदितमनन्त समस्तं तव जगदात्मनो जनैरिहाचरितम् ।विज्ञाप्यं परमगुरोः कियदिव सवितुरिव खद्योतैः
viditamananta samastaṃ tava jagadātmano janairihācaritam | vijñāpyaṃ paramaguroḥ kiyadiva savituriva khadyotaiḥ
अध्याय 135
नमस्तुभ्यं भगवते सकलजग- त्स्थितिलयोदयेशाय ।दुरवसितात्मगतये कुयोगिनां भिदा परमहंसाय
namastubhyaṃ bhagavate sakalajaga- tsthitilayodayeśāya | duravasitātmagataye kuyogināṃ bhidā paramahaṃsāya
अध्याय 135
यं वै श्वसन्तमनु विश्वसृजः श्वसन्ति यं चेकितानमनु चित्तय उच्चकन्ति ।भूमण्डलं सर्षपायति यस्य मूर्ध्नि तस्मै नमो भगवतेऽस्तु सहस्रमूर्ध्ने
yaṃ vai śvasantamanu viśvasṛjaḥ śvasanti yaṃ cekitānamanu cittaya uccakanti | bhūmaṇḍalaṃ sarṣapāyati yasya mūrdhni tasmai namo bhagavate'stu sahasramūrdhne
अध्याय 135
संस्तुतो भगवानेवमनन्तस्तमभाषत ।विद्याधरपतिं प्रीतश्चित्रकेतुं कुरूद्वह
saṃstuto bhagavānevamanantastamabhāṣata | vidyādharapatiṃ prītaścitraketuṃ kurūdvaha
अध्याय 135
यन्नारदाङ्गिरोभ्यां ते व्याहृतं मेऽनुशासनम् ।संसिद्धोऽसि तया राजन् विद्यया दर्शनाच्च मे
yannāradāṅgirobhyāṃ te vyāhṛtaṃ me'nuśāsanam | saṃsiddho'si tayā rājan vidyayā darśanācca me
अध्याय 135
अहं वै सर्वभूतानि भूतात्मा भूतभावनः ।शब्दब्रह्म परं ब्रह्म ममोभे शाश्वती तनू
ahaṃ vai sarvabhūtāni bhūtātmā bhūtabhāvanaḥ | śabdabrahma paraṃ brahma mamobhe śāśvatī tanū
अध्याय 135
लोके विततमात्मानं लोकं चात्मनि सन्ततम् ।उभयं च मया व्याप्तं मयि चैवोभयं कृतम्
loke vitatamātmānaṃ lokaṃ cātmani santatam | ubhayaṃ ca mayā vyāptaṃ mayi caivobhayaṃ kṛtam
अध्याय 135
यथा सुषुप्तः पुरुषो विश्वं पश्यति चात्मनि ।आत्मानमेकदेशस्थं मन्यते स्वप्न उत्थितः
yathā suṣuptaḥ puruṣo viśvaṃ paśyati cātmani | ātmānamekadeśasthaṃ manyate svapna utthitaḥ
अध्याय 135
एवं जागरणादीनि जीवस्थानानि चात्मनः ।मायामात्राणि विज्ञाय तद्द्रष्टारं परं स्मरेत्
evaṃ jāgaraṇādīni jīvasthānāni cātmanaḥ | māyāmātrāṇi vijñāya taddraṣṭāraṃ paraṃ smaret
अध्याय 135
येन प्रसुप्तः पुरुषः स्वापं वेदात्मनस्तदा ।सुखं च निर्गुणं ब्रह्म तमात्मानमवेहि माम्
yena prasuptaḥ puruṣaḥ svāpaṃ vedātmanastadā | sukhaṃ ca nirguṇaṃ brahma tamātmānamavehi mām
अध्याय 135
उभयं स्मरतः पुंसः प्रस्वापप्रतिबोधयोः ।अन्वेति व्यतिरिच्येत तज्ज्ञानं ब्रह्म तत्परम्
ubhayaṃ smarataḥ puṃsaḥ prasvāpapratibodhayoḥ | anveti vyatiricyeta tajjñānaṃ brahma tatparam
अध्याय 135
यदेतद्विस्मृतं पुंसो मद्भावं भिन्नमात्मनः ।ततः संसार एतस्य देहाद्देहो मृतेर्मृतिः
yadetadvismṛtaṃ puṃso madbhāvaṃ bhinnamātmanaḥ | tataḥ saṃsāra etasya dehāddeho mṛtermṛtiḥ
अध्याय 135
लब्ध्वेह मानुषीं योनिं ज्ञानविज्ञानसम्भवाम् ।आत्मानं यो न बुद्ध्येत न क्वचित्क्षेममाप्नुयात्
labdhveha mānuṣīṃ yoniṃ jñānavijñānasambhavām | ātmānaṃ yo na buddhyeta na kvacitkṣemamāpnuyāt
अध्याय 135
स्मृत्वेहायां परिक्लेशं ततः फलविपर्ययम् ।अभयं चाप्यनीहायां सङ्कल्पाद्विरमेत्कविः
smṛtvehāyāṃ parikleśaṃ tataḥ phalaviparyayam | abhayaṃ cāpyanīhāyāṃ saṅkalpādvirametkaviḥ
अध्याय 135
सुखाय दुःखमोक्षाय कुर्वाते दम्पती क्रियाः ।ततोऽनिवृत्तिरप्राप्तिर्दुःखस्य च सुखस्य च
sukhāya duḥkhamokṣāya kurvāte dampatī kriyāḥ | tato'nivṛttiraprāptirduḥkhasya ca sukhasya ca
अध्याय 135
एवं विपर्ययं बुद्ध्वा नृणां विज्ञाभिमानिनाम् ।आत्मनश्च गतिं सूक्ष्मां स्थानत्रयविलक्षणाम्
evaṃ viparyayaṃ buddhvā nṛṇāṃ vijñābhimāninām | ātmanaśca gatiṃ sūkṣmāṃ sthānatrayavilakṣaṇām
अध्याय 135
दृष्टश्रुताभिर्मात्राभिर्निर्मुक्तः स्वेन तेजसा ।ज्ञानविज्ञानसन्तुष्टो मद्भक्तः पुरुषो भवेत्
dṛṣṭaśrutābhirmātrābhirnirmuktaḥ svena tejasā | jñānavijñānasantuṣṭo madbhaktaḥ puruṣo bhavet
अध्याय 135
एतावानेव मनुजैर्योगनैपुण्यबुद्धिभिः ।स्वार्थः सर्वात्मना ज्ञेयो यत्परात्मैकदर्शनम्
etāvāneva manujairyoganaipuṇyabuddhibhiḥ | svārthaḥ sarvātmanā jñeyo yatparātmaikadarśanam
अध्याय 135
त्वमेतच्छ्रद्धया राजन्नप्रमत्तो वचो मम ।ज्ञानविज्ञानसम्पन्नो धारयन्नाशु सिध्यसि
tvametacchraddhayā rājannapramatto vaco mama | jñānavijñānasampanno dhārayannāśu sidhyasi
अध्याय 135
आश्वास्य भगवानित्थं चित्रकेतुं जगद्गुरुः ।पश्यतस्तस्य विश्वात्मा ततश्चान्तर्दधे हरिः
āśvāsya bhagavānitthaṃ citraketuṃ jagadguruḥ | paśyatastasya viśvātmā tataścāntardadhe hariḥ
अध्याय 135
संहितायां षष्ठस्कन्धे चित्रकेतोः परमात्मदर्शनं नाम षोडशोऽध्यायः
saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhaskandhe citraketoḥ paramātmadarśanaṃ nāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ
पाठ सेटिंग्स · Reading settings
भाषा एवं सामग्री · Language and layers
स्रोत: local proofread transcription: Sanskrit shlokas of the Bhagavata Purana (skandhas 1-12) from sanskritdocuments.org. One chapter per adhyaya; verse numbers as printed in the source (restarting in each adhyaya). The Mahatmya is not included. · प्राप्त 19/10/2026
धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded
धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।
अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)
मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।
पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)
व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।
आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)
प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।
भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)
आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।
समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)
दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।
पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)
पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।
Collated with Sridhara Swami Bhāvarthadīpikā recension.