Skandha 6, Adhyāya 18

पृश्निस्तु पत्नी सवितुः सावित्रीं व्याहृतिं त्रयीम् ।अग्निहोत्रं पशुं सोमं चातुर्मास्यं महामखान्॥ 1 ॥

pṛśnistu patnī savituḥ sāvitrīṃ vyāhṛtiṃ trayīm | agnihotraṃ paśuṃ somaṃ cāturmāsyaṃ mahāmakhān

सिद्धिर्भगस्य भार्याङ्ग महिमानं विभुं प्रभुम् ।आशिषं च वरारोहां कन्यां प्रासूत सुव्रताम्॥ 2 ॥

siddhirbhagasya bhāryāṅga mahimānaṃ vibhuṃ prabhum | āśiṣaṃ ca varārohāṃ kanyāṃ prāsūta suvratām

धातुः कुहूः सिनीवाली राका चानुमतिस्तथा ।सायं दर्शमथ प्रातः पूर्णमासमनुक्रमात्॥ 3 ॥

dhātuḥ kuhūḥ sinīvālī rākā cānumatistathā | sāyaṃ darśamatha prātaḥ pūrṇamāsamanukramāt

अग्नीन् पुरीष्यानाधत्त क्रियायां समनन्तरः ।चर्षणी वरुणस्यासीद्यस्यां जातो भृगुः पुनः॥ 4 ॥

agnīn purīṣyānādhatta kriyāyāṃ samanantaraḥ | carṣaṇī varuṇasyāsīdyasyāṃ jāto bhṛguḥ punaḥ

वाल्मीकिश्च महायोगी वल्मीकादभवत्किल ।अगस्त्यश्च वसिष्ठश्च मित्रावरुणयोरृषी॥ 5 ॥

vālmīkiśca mahāyogī valmīkādabhavatkila | agastyaśca vasiṣṭhaśca mitrāvaruṇayorṛṣī

रेतः सिषिचतुः कुम्भे उर्वश्याः सन्निधौ द्रुतम् ।रेवत्यां मित्र उत्सर्गमरिष्टं पिप्पलं व्यधात्॥ 6 ॥

retaḥ siṣicatuḥ kumbhe urvaśyāḥ sannidhau drutam | revatyāṃ mitra utsargamariṣṭaṃ pippalaṃ vyadhāt

पौलोम्यामिन्द्र आधत्त त्रीन् पुत्रानिति नः श्रुतम् ।जयन्तमृषभं तात तृतीयं मीढुषं प्रभुः॥ 7 ॥

paulomyāmindra ādhatta trīn putrāniti naḥ śrutam | jayantamṛṣabhaṃ tāta tṛtīyaṃ mīḍhuṣaṃ prabhuḥ

उरुक्रमस्य देवस्य मायावामनरूपिणः ।कीर्तौ पत्न्यां बृहच्छ्लोकस्तस्यासन् सौभगादयः॥ 8 ॥

urukramasya devasya māyāvāmanarūpiṇaḥ | kīrtau patnyāṃ bṛhacchlokastasyāsan saubhagādayaḥ

तत्कर्मगुणवीर्याणि काश्यपस्य महात्मनः ।पश्चाद्वक्ष्यामहेऽदित्यां यथा वावततार ह॥ 9 ॥

tatkarmaguṇavīryāṇi kāśyapasya mahātmanaḥ | paścādvakṣyāmahe'dityāṃ yathā vāvatatāra ha

अथ कश्यपदायादान् दैतेयान् कीर्तयामि ते ।यत्र भागवतः श्रीमान् प्रह्लादो बलिरेव च॥ 10 ॥

atha kaśyapadāyādān daiteyān kīrtayāmi te | yatra bhāgavataḥ śrīmān prahlādo balireva ca

दितेर्द्वावेव दायादौ दैत्यदानववन्दितौ ।हिरण्यकशिपुर्नाम हिरण्याक्षश्च कीर्तितौ॥ 11 ॥

diterdvāveva dāyādau daityadānavavanditau | hiraṇyakaśipurnāma hiraṇyākṣaśca kīrtitau

हिरण्यकशिपोर्भार्या कयाधुर्नाम दानवी ।जम्भस्य तनया दत्ता सुषुवे चतुरः सुतान्॥ 12 ॥

hiraṇyakaśiporbhāryā kayādhurnāma dānavī | jambhasya tanayā dattā suṣuve caturaḥ sutān

संह्लादं प्रागनुह्लादं ह्लादं प्रह्लादमेव च ।तत्स्वसा सिंहिका नाम राहुं विप्रचितोऽग्रहीत्॥ 13 ॥

saṃhlādaṃ prāganuhlādaṃ hlādaṃ prahlādameva ca | tatsvasā siṃhikā nāma rāhuṃ vipracito'grahīt

शिरोऽहरद्यस्य हरिश्चक्रेण पिबतोऽमृतम् ।संह्लादस्य कृतिर्भार्यासूत पञ्चजनं ततः॥ 14 ॥

śiro'haradyasya hariścakreṇa pibato'mṛtam | saṃhlādasya kṛtirbhāryāsūta pañcajanaṃ tataḥ

ह्लादस्य धमनिर्भार्यासूत वातापिमिल्वलम् ।योऽगस्त्याय त्वतिथये पेचे वातापिमिल्वलः॥ 15 ॥

hlādasya dhamanirbhāryāsūta vātāpimilvalam | yo'gastyāya tvatithaye pece vātāpimilvalaḥ

अनुह्लादस्य सूर्म्यायां बाष्कलो महिषस्तथा ।विरोचनस्तु प्राह्लादिर्देव्यास्तस्याभवद्बलिः॥ 16 ॥

anuhlādasya sūrmyāyāṃ bāṣkalo mahiṣastathā | virocanastu prāhlādirdevyāstasyābhavadbaliḥ

बाणज्येष्ठं पुत्रशतमशनायां ततोऽभवत् ।तस्यानुभावं सुश्लोक्याः पश्चादेवाभिधास्यते॥ 17 ॥

bāṇajyeṣṭhaṃ putraśatamaśanāyāṃ tato'bhavat | tasyānubhāvaṃ suślokyāḥ paścādevābhidhāsyate

बाण आराध्य गिरिशं लेभे तद्गणमुख्यताम् ।यत्पार्श्वे भगवानास्ते ह्यद्यापि पुरपालकः॥ 18 ॥

bāṇa ārādhya giriśaṃ lebhe tadgaṇamukhyatām | yatpārśve bhagavānāste hyadyāpi purapālakaḥ

मरुतश्च दितेः पुत्राश्चत्वारिंशन्नवाधिकाः ।त आसन्नप्रजाः सर्वे नीता इन्द्रेण सात्मताम्॥ 19 ॥

marutaśca diteḥ putrāścatvāriṃśannavādhikāḥ | ta āsannaprajāḥ sarve nītā indreṇa sātmatām

राजोवाच ।कथं त आसुरं भावमपोह्यौत्पत्तिकं गुरो ।इन्द्रेण प्रापिताः सात्म्यं किं तत्साधु कृतं हि तैः॥ 20 ॥

rājovāca | kathaṃ ta āsuraṃ bhāvamapohyautpattikaṃ guro | indreṇa prāpitāḥ sātmyaṃ kiṃ tatsādhu kṛtaṃ hi taiḥ

इमे श्रद्दधते ब्रह्मन्नृषयो हि मया सह ।परिज्ञानाय भगवंस्तन्नो व्याख्यातुमर्हसि॥ 21 ॥

ime śraddadhate brahmannṛṣayo hi mayā saha | parijñānāya bhagavaṃstanno vyākhyātumarhasi

तद्विष्णुरातस्य स बादरायणि- र्वचो निशम्यादृतमल्पमर्थवत् ।सभाजयन् सन्निभृतेन चेतसा जगाद सत्रायण सर्वदर्शनः॥ 22 ॥

tadviṣṇurātasya sa bādarāyaṇi- rvaco niśamyādṛtamalpamarthavat | sabhājayan sannibhṛtena cetasā jagāda satrāyaṇa sarvadarśanaḥ

हतपुत्रा दितिः शक्रपार्ष्णिग्राहेण विष्णुना ।मन्युना शोकदीप्तेन ज्वलन्ती पर्यचिन्तयत्॥ 23 ॥

hataputrā ditiḥ śakrapārṣṇigrāheṇa viṣṇunā | manyunā śokadīptena jvalantī paryacintayat

कदा नु भ्रातृहन्तारमिन्द्रियाराममुल्बणम् ।अक्लिन्नहृदयं पापं घातयित्वा शये सुखम्॥ 24 ॥

kadā nu bhrātṛhantāramindriyārāmamulbaṇam | aklinnahṛdayaṃ pāpaṃ ghātayitvā śaye sukham

कृमिविड्भस्मसंज्ञासीद्यस्येशाभिहितस्य च ।भूतध्रुक् तत्कृते स्वार्थं किं वेद निरयो यतः॥ 25 ॥

kṛmiviḍbhasmasaṃjñāsīdyasyeśābhihitasya ca | bhūtadhruk tatkṛte svārthaṃ kiṃ veda nirayo yataḥ

आशासानस्य तस्येदं ध्रुवमुन्नद्धचेतसः ।मदशोषक इन्द्रस्य भूयाद्येन सुतो हि मे॥ 26 ॥

āśāsānasya tasyedaṃ dhruvamunnaddhacetasaḥ | madaśoṣaka indrasya bhūyādyena suto hi me

शुश्रूषयानुरागेण प्रश्रयेण दमेन च॥ 27 ॥

śuśrūṣayānurāgeṇa praśrayeṇa damena ca

भक्त्या परमया राजन् मनोज्ञैर्वल्गुभाषितैः ।मनो जग्राह भावज्ञा सुस्मितापाङ्गवीक्षणैः॥ 28 ॥

bhaktyā paramayā rājan manojñairvalgubhāṣitaiḥ | mano jagrāha bhāvajñā susmitāpāṅgavīkṣaṇaiḥ

एवं स्त्रिया जडीभूतो विद्वानपि विदग्धया ।बाढमित्याह विवशो न तच्चित्रं हि योषिति॥ 29 ॥

evaṃ striyā jaḍībhūto vidvānapi vidagdhayā | bāḍhamityāha vivaśo na taccitraṃ hi yoṣiti

विलोक्यैकान्तभूतानि भूतान्यादौ प्रजापतिः ।स्त्रियं चक्रे स्वदेहार्धं यया पुंसां मतिर्हृता॥ 30 ॥

vilokyaikāntabhūtāni bhūtānyādau prajāpatiḥ | striyaṃ cakre svadehārdhaṃ yayā puṃsāṃ matirhṛtā

एवं शुश्रूषितस्तात भगवान् कश्यपः स्त्रिया ।प्रहस्य परमप्रीतो दितिमाहाभिनन्द्य च॥ 31 ॥

evaṃ śuśrūṣitastāta bhagavān kaśyapaḥ striyā | prahasya paramaprīto ditimāhābhinandya ca

वरं वरय वामोरु प्रीतस्तेऽहमनिन्दिते ।स्त्रिया भर्तरि सुप्रीते कः काम इह चागमः॥ 32 ॥

varaṃ varaya vāmoru prītaste'hamanindite | striyā bhartari suprīte kaḥ kāma iha cāgamaḥ

पतिरेव हि नारीणां दैवतं परमं स्मृतम् ।मानसः सर्वभूतानां वासुदेवः श्रियः पतिः॥ 33 ॥

patireva hi nārīṇāṃ daivataṃ paramaṃ smṛtam | mānasaḥ sarvabhūtānāṃ vāsudevaḥ śriyaḥ patiḥ

स एव देवतालिङ्गैर्नामरूपविकल्पितैः ।इज्यते भगवान् पुम्भिः स्त्रीभिश्च पतिरूपधृक्॥ 34 ॥

sa eva devatāliṅgairnāmarūpavikalpitaiḥ | ijyate bhagavān pumbhiḥ strībhiśca patirūpadhṛk

तस्मात्पतिव्रतानार्यः श्रेयस्कामाः सुमध्यमे ।यजन्तेऽनन्यभावेन पतिमात्मानमीश्वरम्॥ 35 ॥

tasmātpativratānāryaḥ śreyaskāmāḥ sumadhyame | yajante'nanyabhāvena patimātmānamīśvaram

सोऽहं त्वयार्चितो भद्रे ईदृग्भावेन भक्तितः ।तत्ते सम्पादये काममसतीनां सुदुर्लभम्॥ 36 ॥

so'haṃ tvayārcito bhadre īdṛgbhāvena bhaktitaḥ | tatte sampādaye kāmamasatīnāṃ sudurlabham

वरदो यदि मे ब्रह्मन् पुत्रमिन्द्रहणं वृणे ।अमृत्युं मृतपुत्राहं येन मे घातितौ सुतौ॥ 37 ॥

varado yadi me brahman putramindrahaṇaṃ vṛṇe | amṛtyuṃ mṛtaputrāhaṃ yena me ghātitau sutau

निशम्य तद्वचो विप्रो विमनाः पर्यतप्यत ।अहो अधर्मः सुमहानद्य मे समुपस्थितः॥ 38 ॥

niśamya tadvaco vipro vimanāḥ paryatapyata | aho adharmaḥ sumahānadya me samupasthitaḥ

अहो अद्येन्द्रियारामो योषिन्मय्येह मायया ।गृहीतचेताः कृपणः पतिष्ये नरके ध्रुवम्॥ 39 ॥

aho adyendriyārāmo yoṣinmayyeha māyayā | gṛhītacetāḥ kṛpaṇaḥ patiṣye narake dhruvam

कोऽतिक्रमोऽनुवर्तन्त्याः स्वभावमिह योषितः ।धिङ् मां बताबुधं स्वार्थे यदहं त्वजितेन्द्रियः॥ 40 ॥

ko'tikramo'nuvartantyāḥ svabhāvamiha yoṣitaḥ | dhiṅ māṃ batābudhaṃ svārthe yadahaṃ tvajitendriyaḥ

शरत्पद्मोत्सवं वक्त्रं वचश्च श्रवणामृतम् ।हृदयं क्षुरधाराभं स्त्रीणां को वेद चेष्टितम्॥ 41 ॥

śaratpadmotsavaṃ vaktraṃ vacaśca śravaṇāmṛtam | hṛdayaṃ kṣuradhārābhaṃ strīṇāṃ ko veda ceṣṭitam

न हि कश्चित्प्रियः स्त्रीणामञ्जसा स्वाशिषात्मनाम् ।पतिं पुत्रं भ्रातरं वा घ्नन्त्यर्थे घातयन्ति च॥ 42 ॥

na hi kaścitpriyaḥ strīṇāmañjasā svāśiṣātmanām | patiṃ putraṃ bhrātaraṃ vā ghnantyarthe ghātayanti ca

प्रतिश्रुतं ददामीति वचस्तन्न मृषा भवेत् ।वधं नार्हति चेन्द्रोऽपि तत्रेदमुपकल्पते॥ 43 ॥

pratiśrutaṃ dadāmīti vacastanna mṛṣā bhavet | vadhaṃ nārhati cendro'pi tatredamupakalpate

उवाच किञ्चित्कुपित आत्मानं च विगर्हयन्॥ 44 ॥

uvāca kiñcitkupita ātmānaṃ ca vigarhayan

पुत्रस्ते भविता भद्रे इन्द्रहा देवबान्धवः ।संवत्सरं व्रतमिदं यद्यञ्जो धारयिष्यसि॥ 45 ॥

putraste bhavitā bhadre indrahā devabāndhavaḥ | saṃvatsaraṃ vratamidaṃ yadyañjo dhārayiṣyasi

धारयिष्ये व्रतं ब्रह्मन् ब्रूहि कार्याणि यानि मे ।यानि चेह निषिद्धानि न व्रतं घ्नन्ति यानि तु॥ 46 ॥

dhārayiṣye vrataṃ brahman brūhi kāryāṇi yāni me | yāni ceha niṣiddhāni na vrataṃ ghnanti yāni tu

न हिंस्याद्भूतजातानि न शपेन्नानृतं वदेत् ।न छिन्द्यान्नखरोमाणि न स्पृशेद्यदमङ्गलम्॥ 47 ॥

na hiṃsyādbhūtajātāni na śapennānṛtaṃ vadet | na chindyānnakharomāṇi na spṛśedyadamaṅgalam

नाप्सु स्नायान्न कुप्येत न सम्भाषेत दुर्जनैः ।न वसीताधौतवासः स्रजं च विधृतां क्वचित्॥ 48 ॥

nāpsu snāyānna kupyeta na sambhāṣeta durjanaiḥ | na vasītādhautavāsaḥ srajaṃ ca vidhṛtāṃ kvacit

नोच्छिष्टं चण्डिकान्नं च सामिषं वृषलाहृतम् ।भुञ्जीतोदक्यया दृष्टं पिबेदञ्जलिना त्वपः॥ 49 ॥

nocchiṣṭaṃ caṇḍikānnaṃ ca sāmiṣaṃ vṛṣalāhṛtam | bhuñjītodakyayā dṛṣṭaṃ pibedañjalinā tvapaḥ

नोच्छिष्टास्पृष्टसलिला सन्ध्यायां मुक्तमूर्धजा ।अनर्चितासंयतवाक् नासंवीता बहिश्चरेत्॥ 50 ॥

nocchiṣṭāspṛṣṭasalilā sandhyāyāṃ muktamūrdhajā | anarcitāsaṃyatavāk nāsaṃvītā bahiścaret

नाधौतपादाप्रयता नार्द्रपादा उदक्शिराः ।शयीत नापराङ्नान्यैर्न नग्ना न च सन्ध्ययोः॥ 51 ॥

nādhautapādāprayatā nārdrapādā udakśirāḥ | śayīta nāparāṅnānyairna nagnā na ca sandhyayoḥ

धौतवासा शुचिर्नित्यं सर्वमङ्गलसंयुता ।पूजयेत्प्रातराशात्प्राग्गोविप्राञ्श्रियमच्युतम्॥ 52 ॥

dhautavāsā śucirnityaṃ sarvamaṅgalasaṃyutā | pūjayetprātarāśātprāggoviprāñśriyamacyutam

स्त्रियो वीरवतीश्चार्चेत्स्रग्गन्धबलिमण्डनैः ।पतिं चार्च्योपतिष्ठेत ध्यायेत्कोष्ठगतं च तम्॥ 53 ॥

striyo vīravatīścārcetsraggandhabalimaṇḍanaiḥ | patiṃ cārcyopatiṣṭheta dhyāyetkoṣṭhagataṃ ca tam

सांवत्सरं पुंसवनं व्रतमेतदविप्लुतम् ।धारयिष्यसि चेत्तुभ्यं शक्रहा भविता सुतः॥ 54 ॥

sāṃvatsaraṃ puṃsavanaṃ vratametadaviplutam | dhārayiṣyasi cettubhyaṃ śakrahā bhavitā sutaḥ

बाढमित्यभिप्रेत्याथ दिती राजन् महामनाः ।कश्यपाद्गर्भमाधत्त व्रतं चाञ्जो दधार सा॥ 55 ॥

bāḍhamityabhipretyātha ditī rājan mahāmanāḥ | kaśyapādgarbhamādhatta vrataṃ cāñjo dadhāra sā

मातृष्वसुरभिप्रायमिन्द्र आज्ञाय मानद ।शुश्रूषणेनाश्रमस्थां दितिं पर्यचरत्कविः॥ 56 ॥

mātṛṣvasurabhiprāyamindra ājñāya mānada | śuśrūṣaṇenāśramasthāṃ ditiṃ paryacaratkaviḥ

नित्यं वनात्सुमनसः फलमूलसमित्कुशान् ।पत्राङ्कुरमृदोऽपश्च काले काल उपाहरत्॥ 57 ॥

nityaṃ vanātsumanasaḥ phalamūlasamitkuśān | patrāṅkuramṛdo'paśca kāle kāla upāharat

एवं तस्या व्रतस्थाया व्रतच्छिद्रं हरिर्नृप ।प्रेप्सुः पर्यचरज्जिह्मो मृगहेव मृगाकृतिः॥ 58 ॥

evaṃ tasyā vratasthāyā vratacchidraṃ harirnṛpa | prepsuḥ paryacarajjihmo mṛgaheva mṛgākṛtiḥ

नाध्यगच्छद्व्रतच्छिद्रं तत्परोऽथ महीपते ।चिन्तां तीव्रां गतः शक्रः केन मे स्याच्छिवं त्विह॥ 59 ॥

nādhyagacchadvratacchidraṃ tatparo'tha mahīpate | cintāṃ tīvrāṃ gataḥ śakraḥ kena me syācchivaṃ tviha

एकदा सा तु सन्ध्यायामुच्छिष्टा व्रतकर्शिता ।अस्पृष्टवार्यधौताङ्घ्रिः सुष्वाप विधिमोहिता॥ 60 ॥

ekadā sā tu sandhyāyāmucchiṣṭā vratakarśitā | aspṛṣṭavāryadhautāṅghriḥ suṣvāpa vidhimohitā

लब्ध्वा तदन्तरं शक्रो निद्रापहृतचेतसः ।दितेः प्रविष्ट उदरं योगेशो योगमायया॥ 61 ॥

labdhvā tadantaraṃ śakro nidrāpahṛtacetasaḥ | diteḥ praviṣṭa udaraṃ yogeśo yogamāyayā

चकर्त सप्तधा गर्भं वज्रेण कनकप्रभम् ।रुदन्तं सप्तधैकैकं मा रोदीरिति तान् पुनः॥ 62 ॥

cakarta saptadhā garbhaṃ vajreṇa kanakaprabham | rudantaṃ saptadhaikaikaṃ mā rodīriti tān punaḥ

ते तमूचुः पाट्यमानास्ते सर्वे प्राञ्जलयो नृप ।नो जिघांससि किमिन्द्र भ्रातरो मरुतस्तव॥ 63 ॥

te tamūcuḥ pāṭyamānāste sarve prāñjalayo nṛpa | no jighāṃsasi kimindra bhrātaro marutastava

मा भैष्ट भ्रातरो मह्यं यूयमित्याह कौशिकः ।अनन्यभावान् पार्षदानात्मनो मरुतां गणान्॥ 64 ॥

mā bhaiṣṭa bhrātaro mahyaṃ yūyamityāha kauśikaḥ | ananyabhāvān pārṣadānātmano marutāṃ gaṇān

न ममार दितेर्गर्भः श्रीनिवासानुकम्पया ।बहुधा कुलिशक्षुण्णो द्रौण्यस्त्रेण यथा भवान्॥ 65 ॥

na mamāra ditergarbhaḥ śrīnivāsānukampayā | bahudhā kuliśakṣuṇṇo drauṇyastreṇa yathā bhavān

सकृदिष्ट्वाऽऽदिपुरुषं पुरुषो याति साम्यताम् ।संवत्सरं किञ्चिदूनं दित्या यद्धरिरर्चितः॥ 66 ॥

sakṛdiṣṭvā''dipuruṣaṃ puruṣo yāti sāmyatām | saṃvatsaraṃ kiñcidūnaṃ dityā yaddharirarcitaḥ

सजूरिन्द्रेण पञ्चाशद्देवास्ते मरुतोऽभवन् ।व्यपोह्य मातृदोषं ते हरिणा सोमपाः कृताः॥ 67 ॥

sajūrindreṇa pañcāśaddevāste maruto'bhavan | vyapohya mātṛdoṣaṃ te hariṇā somapāḥ kṛtāḥ

दितिरुत्थाय ददृशे कुमाराननलप्रभान् ।इन्द्रेण सहितान् देवी पर्यतुष्यदनिन्दिता॥ 68 ॥

ditirutthāya dadṛśe kumārānanalaprabhān | indreṇa sahitān devī paryatuṣyadaninditā

अथेन्द्रमाह ताताहमादित्यानां भयावहम् ।अपत्यमिच्छन्त्यचरं व्रतमेतत्सुदुष्करम्॥ 69 ॥

athendramāha tātāhamādityānāṃ bhayāvaham | apatyamicchantyacaraṃ vratametatsuduṣkaram

एकः सङ्कल्पितः पुत्रः सप्त सप्ताभवन् कथम् ।यदि ते विदितं पुत्र सत्यं कथय मा मृषा॥ 70 ॥

ekaḥ saṅkalpitaḥ putraḥ sapta saptābhavan katham | yadi te viditaṃ putra satyaṃ kathaya mā mṛṣā

अम्ब तेऽहं व्यवसितमुपधार्यागतोऽन्तिकम् ।लब्धान्तरोऽच्छिदं गर्भमर्थबुद्धिर्न धर्मदृक्॥ 71 ॥

amba te'haṃ vyavasitamupadhāryāgato'ntikam | labdhāntaro'cchidaṃ garbhamarthabuddhirna dharmadṛk

कृत्तो मे सप्तधा गर्भ आसन् सप्त कुमारकाः ।तेऽपि चैकैकशो वृक्णाः सप्तधा नापि मम्रिरे॥ 72 ॥

kṛtto me saptadhā garbha āsan sapta kumārakāḥ | te'pi caikaikaśo vṛkṇāḥ saptadhā nāpi mamrire

ततस्तत्परमाश्चर्यं वीक्ष्याध्यवसितं मया ।महापुरुषपूजायाः सिद्धिः काप्यनुषङ्गिणी॥ 73 ॥

tatastatparamāścaryaṃ vīkṣyādhyavasitaṃ mayā | mahāpuruṣapūjāyāḥ siddhiḥ kāpyanuṣaṅgiṇī

आराधनं भगवत ईहमाना निराशिषः ।ये तु नेच्छन्त्यपि परं ते स्वार्थकुशलाः स्मृताः॥ 74 ॥

ārādhanaṃ bhagavata īhamānā nirāśiṣaḥ | ye tu necchantyapi paraṃ te svārthakuśalāḥ smṛtāḥ

आराध्यात्मप्रदं देवं स्वात्मानं जगदीश्वरम् ।को वृणीते गुणस्पर्शं बुधः स्यान्नरकेऽपि यत्॥ 75 ॥

ārādhyātmapradaṃ devaṃ svātmānaṃ jagadīśvaram | ko vṛṇīte guṇasparśaṃ budhaḥ syānnarake'pi yat

तदिदं मम दौर्जन्यं बालिशस्य महीयसि ।क्षन्तुमर्हसि मातस्त्वं दिष्ट्या गर्भो मृतोत्थितः॥ 76 ॥

tadidaṃ mama daurjanyaṃ bāliśasya mahīyasi | kṣantumarhasi mātastvaṃ diṣṭyā garbho mṛtotthitaḥ

इन्द्रस्तयाभ्यनुज्ञातः शुद्धभावेन तुष्टया ।मरुद्भिः सह तां नत्वा जगाम त्रिदिवं प्रभुः॥ 77 ॥

indrastayābhyanujñātaḥ śuddhabhāvena tuṣṭayā | marudbhiḥ saha tāṃ natvā jagāma tridivaṃ prabhuḥ

एवं ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।मङ्गलं मरुतां जन्म किं भूयः कथयामि ते॥ 78 ॥

evaṃ te sarvamākhyātaṃ yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi | maṅgalaṃ marutāṃ janma kiṃ bhūyaḥ kathayāmi te

षष्ठस्कन्धे मरुदुत्पत्तिकथनं नाम अष्टादशोऽध्यायः॥ 18b ॥

ṣaṣṭhaskandhe marudutpattikathanaṃ nāma aṣṭādaśo'dhyāyaḥ