Bhagavata Purana
146
अध्याय 146 / 335

Skandha 7, Adhyāya 8

57 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ57 श्लोक

अध्याय 146

श्लोक 1

अथ दैत्यसुताः सर्वे श्रुत्वा तदनुवर्णितम् ।जगृहुर्निरवद्यत्वान्नैव गुर्वनुशिक्षितम्

atha daityasutāḥ sarve śrutvā tadanuvarṇitam | jagṛhurniravadyatvānnaiva gurvanuśikṣitam

अध्याय 146

श्लोक 2

अथाचार्यसुतस्तेषां बुद्धिमेकान्तसंस्थिताम् ।आलक्ष्य भीतस्त्वरितो राज्ञ आवेदयद्यथा

athācāryasutasteṣāṃ buddhimekāntasaṃsthitām | ālakṣya bhītastvarito rājña āvedayadyathā

अध्याय 146

श्लोक 3

श्रुत्वा तदप्रियं दैत्यो दुःसहं तनयानयम् ।कोपावेशचलद्गात्रः पुत्रं हन्तुं मनो दधे

śrutvā tadapriyaṃ daityo duḥsahaṃ tanayānayam | kopāveśacaladgātraḥ putraṃ hantuṃ mano dadhe

अध्याय 146

श्लोक 4

क्षिप्त्वा परुषया वाचा प्रह्लादमतदर्हणम् ।आहेक्षमाणः पापेन तिरश्चीनेन चक्षुषा

kṣiptvā paruṣayā vācā prahlādamatadarhaṇam | āhekṣamāṇaḥ pāpena tiraścīnena cakṣuṣā

अध्याय 146

श्लोक 5

प्रश्रयावनतं दान्तं बद्धाञ्जलिमवस्थितम् ।सर्पः पदाहत इव श्वसन् प्रकृतिदारुणः

praśrayāvanataṃ dāntaṃ baddhāñjalimavasthitam | sarpaḥ padāhata iva śvasan prakṛtidāruṇaḥ

अध्याय 146

श्लोक 6

हे दुर्विनीत मन्दात्मन् कुलभेदकराधम ।स्तब्धं मच्छासनोद्धूतं नेष्ये त्वाद्य यमक्षयम्

he durvinīta mandātman kulabhedakarādhama | stabdhaṃ macchāsanoddhūtaṃ neṣye tvādya yamakṣayam

अध्याय 146

श्लोक 7

क्रुद्धस्य यस्य कम्पन्ते त्रयो लोकाः सहेश्वराः ।तस्य मेऽभीतवन्मूढ शासनं किं बलोऽत्यगाः

kruddhasya yasya kampante trayo lokāḥ saheśvarāḥ | tasya me'bhītavanmūḍha śāsanaṃ kiṃ balo'tyagāḥ

अध्याय 146

श्लोक 8

न केवलं मे भवतश्च राजन् स वै बलं बलिनां चापरेषाम् ।परेऽवरेऽमी स्थिरजङ्गमा ये ब्रह्मादयो येन वशं प्रणीताः

na kevalaṃ me bhavataśca rājan sa vai balaṃ balināṃ cāpareṣām | pare'vare'mī sthirajaṅgamā ye brahmādayo yena vaśaṃ praṇītāḥ

अध्याय 146

श्लोक 9

स ईश्वरः काल उरुक्रमोऽसा- वोजःसहःसत्त्वबलेन्द्रियात्मा ।स एव विश्वं परमः स्वशक्तिभिः सृजत्यवत्यत्ति गुणत्रयेशः

sa īśvaraḥ kāla urukramo'sā- vojaḥsahaḥsattvabalendriyātmā | sa eva viśvaṃ paramaḥ svaśaktibhiḥ sṛjatyavatyatti guṇatrayeśaḥ

अध्याय 146

श्लोक 10

जह्यासुरं भावमिमं त्वमात्मनः समं मनो धत्स्व न सन्ति विद्विषः ।ऋतेऽजितादात्मन उत्पथस्थिता- त्तद्धि ह्यनन्तस्य महत्समर्हणम्

jahyāsuraṃ bhāvamimaṃ tvamātmanaḥ samaṃ mano dhatsva na santi vidviṣaḥ | ṛte'jitādātmana utpathasthitā- ttaddhi hyanantasya mahatsamarhaṇam

अध्याय 146

श्लोक 11

दस्यून् पुरा षण् न विजित्य लुम्पतो मन्यन्त एके स्वजिता दिशो दश ।जितात्मनो ज्ञस्य समस्य देहिनां साधोः स्वमोहप्रभवाः कुतः परे

dasyūn purā ṣaṇ na vijitya lumpato manyanta eke svajitā diśo daśa | jitātmano jñasya samasya dehināṃ sādhoḥ svamohaprabhavāḥ kutaḥ pare

अध्याय 146

श्लोक 12

व्यक्तं त्वं मर्तुकामोऽसि योऽतिमात्रं विकत्थसे ।मुमूर्षूणां हि मन्दात्मन् ननु स्युर्विप्लवा गिरः

vyaktaṃ tvaṃ martukāmo'si yo'timātraṃ vikatthase | mumūrṣūṇāṃ hi mandātman nanu syurviplavā giraḥ

अध्याय 146

श्लोक 13

यस्त्वया मन्दभाग्योक्तो मदन्यो जगदीश्वरः ।क्वासौ यदि स सर्वत्र कस्मात्स्तम्भे न दृश्यते

yastvayā mandabhāgyokto madanyo jagadīśvaraḥ | kvāsau yadi sa sarvatra kasmātstambhe na dṛśyate

अध्याय 146

श्लोक 14

सोऽहं विकत्थमानस्य शिरः कायाद्धरामि ते ।गोपायेत हरिस्त्वाद्य यस्ते शरणमीप्सितम्

so'haṃ vikatthamānasya śiraḥ kāyāddharāmi te | gopāyeta haristvādya yaste śaraṇamīpsitam

अध्याय 146

श्लोक 15

एवं दुरुक्तैर्मुहुरर्दयन् रुषा सुतं महाभागवतं महासुरः ।खड्गं प्रगृह्योत्पतितो वरासना- त्स्तम्भं तताडातिबलः स्वमुष्टिना

evaṃ duruktairmuhurardayan ruṣā sutaṃ mahābhāgavataṃ mahāsuraḥ | khaḍgaṃ pragṛhyotpatito varāsanā- tstambhaṃ tatāḍātibalaḥ svamuṣṭinā

अध्याय 146

श्लोक 16

तदैव तस्मिन्निनदोऽतिभीषणो बभूव येनाण्डकटाहमस्फुटत् ।यं वै स्वधिष्ण्योपगतं त्वजादयः श्रुत्वा स्वधामात्ययमङ्ग मेनिरे

tadaiva tasminninado'tibhīṣaṇo babhūva yenāṇḍakaṭāhamasphuṭat | yaṃ vai svadhiṣṇyopagataṃ tvajādayaḥ śrutvā svadhāmātyayamaṅga menire

अध्याय 146

श्लोक 17

स विक्रमन् पुत्रवधेप्सुरोजसा निशम्य निर्ह्रादमपूर्वमद्भुतम् ।अन्तःसभायां न ददर्श तत्पदं वितत्रसुर्येन सुरारियूथपाः

sa vikraman putravadhepsurojasā niśamya nirhrādamapūrvamadbhutam | antaḥsabhāyāṃ na dadarśa tatpadaṃ vitatrasuryena surāriyūthapāḥ

अध्याय 146

श्लोक 18

सत्यं विधातुं निजभृत्यभाषितं व्याप्तिं च भूतेष्वखिलेषु चात्मनः ।अदृश्यतात्यद्भुतरूपमुद्वहन् स्तम्भे सभायां न मृगं न मानुषम्

satyaṃ vidhātuṃ nijabhṛtyabhāṣitaṃ vyāptiṃ ca bhūteṣvakhileṣu cātmanaḥ | adṛśyatātyadbhutarūpamudvahan stambhe sabhāyāṃ na mṛgaṃ na mānuṣam

अध्याय 146

श्लोक 19

स सत्त्वमेनं परितोऽपि पश्यन् स्तम्भस्य मध्यादनु निर्जिहानम् ।नायं मृगो नापि नरो विचित्र- महो किमेतन्नृमृगेन्द्ररूपम्

sa sattvamenaṃ parito'pi paśyan stambhasya madhyādanu nirjihānam | nāyaṃ mṛgo nāpi naro vicitra- maho kimetannṛmṛgendrarūpam

अध्याय 146

श्लोक 20

मीमांसमानस्य समुत्थितोऽग्रतो नृसिंहरूपस्तदलं भयानकम् ।प्रतप्तचामीकरचण्डलोचनं स्फुरत्सटाकेसरजृम्भिताननम्

mīmāṃsamānasya samutthito'grato nṛsiṃharūpastadalaṃ bhayānakam | prataptacāmīkaracaṇḍalocanaṃ sphuratsaṭākesarajṛmbhitānanam

अध्याय 146

श्लोक 21

करालदंष्ट्रं करवालचञ्चल- क्षुरान्तजिह्वं भ्रुकुटीमुखोल्बणम् ।स्तब्धोर्ध्वकर्णं गिरिकन्दराद्भुत- व्यात्तास्यनासं हनुभेदभीषणम्

karāladaṃṣṭraṃ karavālacañcala- kṣurāntajihvaṃ bhrukuṭīmukholbaṇam | stabdhordhvakarṇaṃ girikandarādbhuta- vyāttāsyanāsaṃ hanubhedabhīṣaṇam

अध्याय 146

श्लोक 22

दिविस्पृशत्कायमदीर्घपीवर- ग्रीवोरुवक्षःस्थलमल्पमध्यमम् ।चन्द्रांशुगौरैश्छुरितं तनूरुहै- र्विष्वग्भुजानीकशतं नखायुधम्

divispṛśatkāyamadīrghapīvara- grīvoruvakṣaḥsthalamalpamadhyamam | candrāṃśugauraiśchuritaṃ tanūruhai- rviṣvagbhujānīkaśataṃ nakhāyudham

अध्याय 146

श्लोक 23

दुरासदं सर्वनिजेतरायुध- प्रवेकविद्रावितदैत्यदानवम् ।प्रायेण मेऽयं हरिणोरुमायिना वधः स्मृतोऽनेन समुद्यतेन किम्

durāsadaṃ sarvanijetarāyudha- pravekavidrāvitadaityadānavam | prāyeṇa me'yaṃ hariṇorumāyinā vadhaḥ smṛto'nena samudyatena kim

अध्याय 146

श्लोक 24

एवं ब्रुवंस्त्वभ्यपतद्गदायुधो नदन् नृसिंहं प्रति दैत्यकुञ्जरः ।अलक्षितोऽग्नौ पतितः पतङ्गमो यथा नृसिंहौजसि सोऽसुरस्तदा

evaṃ bruvaṃstvabhyapatadgadāyudho nadan nṛsiṃhaṃ prati daityakuñjaraḥ | alakṣito'gnau patitaḥ pataṅgamo yathā nṛsiṃhaujasi so'surastadā

अध्याय 146

श्लोक 25

न तद्विचित्रं खलु सत्त्वधामनि स्वतेजसा यो नु पुरापिबत्तमः ।ततोऽभिपद्याभ्यहनन्महासुरो रुषा नृसिंहं गदयोरुवेगया

na tadvicitraṃ khalu sattvadhāmani svatejasā yo nu purāpibattamaḥ | tato'bhipadyābhyahananmahāsuro ruṣā nṛsiṃhaṃ gadayoruvegayā

अध्याय 146

श्लोक 26

तं विक्रमन्तं सगदं गदाधरो महोरगं तार्क्ष्यसुतो यथाग्रहीत् ।स तस्य हस्तोत्कलितस्तदासुरो विक्रीडतो यद्वदहिर्गरुत्मतः

taṃ vikramantaṃ sagadaṃ gadādharo mahoragaṃ tārkṣyasuto yathāgrahīt | sa tasya hastotkalitastadāsuro vikrīḍato yadvadahirgarutmataḥ

अध्याय 146

श्लोक 27

असाध्वमन्यन्त हृतौकसोऽमरा घनच्छदा भारत सर्वधिष्ण्यपाः ।तं मन्यमानो निजवीर्यशङ्कितं यद्धस्तमुक्तो नृहरिं महासुरः ।पुनस्तमासज्जत खड्गचर्मणी प्रगृह्य वेगेन जितश्रमो मृधे

asādhvamanyanta hṛtaukaso'marā ghanacchadā bhārata sarvadhiṣṇyapāḥ | taṃ manyamāno nijavīryaśaṅkitaṃ yaddhastamukto nṛhariṃ mahāsuraḥ | punastamāsajjata khaḍgacarmaṇī pragṛhya vegena jitaśramo mṛdhe

अध्याय 146

श्लोक 28

तं श्येनवेगं शतचन्द्रवर्त्मभि- श्चरन्तमच्छिद्रमुपर्यधो हरिः ।कृत्वाट्टहासं खरमुत्स्वनोल्बणं निमीलिताक्षं जगृहे महाजवः

taṃ śyenavegaṃ śatacandravartmabhi- ścarantamacchidramuparyadho hariḥ | kṛtvāṭṭahāsaṃ kharamutsvanolbaṇaṃ nimīlitākṣaṃ jagṛhe mahājavaḥ

अध्याय 146

श्लोक 29

विष्वक्स्फुरन्तं ग्रहणातुरं हरि- र्व्यालो यथाऽऽखुं कुलिशाक्षतत्वचम् ।द्वार्यूर आपात्य ददार लीलया नखैर्यथाहिं गरुडो महाविषम्

viṣvaksphurantaṃ grahaṇāturaṃ hari- rvyālo yathā''khuṃ kuliśākṣatatvacam | dvāryūra āpātya dadāra līlayā nakhairyathāhiṃ garuḍo mahāviṣam

अध्याय 146

श्लोक 30

संरम्भदुष्प्रेक्ष्यकराललोचनो व्यात्ताननान्तं विलिहन् स्वजिह्वया ।असृग्लवाक्तारुणकेसराननो यथान्त्रमाली द्विपहत्यया हरिः

saṃrambhaduṣprekṣyakarālalocano vyāttānanāntaṃ vilihan svajihvayā | asṛglavāktāruṇakesarānano yathāntramālī dvipahatyayā hariḥ

अध्याय 146

श्लोक 31

नखाङ्कुरोत्पाटितहृत्सरोरुहं विसृज्य तस्यानुचरानुदायुधान् ।अहन् समन्तान्नखशस्त्रपार्ष्णिभि- र्दोर्दण्डयूथोऽनुपथान् सहस्रशः

nakhāṅkurotpāṭitahṛtsaroruhaṃ visṛjya tasyānucarānudāyudhān | ahan samantānnakhaśastrapārṣṇibhi- rdordaṇḍayūtho'nupathān sahasraśaḥ

अध्याय 146

श्लोक 32

सटावधूता जलदाः परापतन् ग्रहाश्च तद्दृष्टिविमुष्टरोचिषः ।अम्भोधयः श्वासहता विचुक्षुभु- र्निर्ह्रादभीता दिगिभा विचुक्रुशुः

saṭāvadhūtā jaladāḥ parāpatan grahāśca taddṛṣṭivimuṣṭarociṣaḥ | ambhodhayaḥ śvāsahatā vicukṣubhu- rnirhrādabhītā digibhā vicukruśuḥ

अध्याय 146

श्लोक 33

द्यौस्तत्सटोत्क्षिप्तविमानसङ्कुला प्रोत्सर्पत क्ष्मा च पदाभिपीडिता ।शैलाः समुत्पेतुरमुष्य रंहसा तत्तेजसा खं ककुभो न रेजिरे

dyaustatsaṭotkṣiptavimānasaṅkulā protsarpata kṣmā ca padābhipīḍitā | śailāḥ samutpeturamuṣya raṃhasā tattejasā khaṃ kakubho na rejire

अध्याय 146

श्लोक 34

ततः सभायामुपविष्टमुत्तमे नृपासने सम्भृततेजसं विभुम् ।अलक्षितद्वैरथमत्यमर्षणं प्रचण्डवक्त्रं न बभाज कश्चन

tataḥ sabhāyāmupaviṣṭamuttame nṛpāsane sambhṛtatejasaṃ vibhum | alakṣitadvairathamatyamarṣaṇaṃ pracaṇḍavaktraṃ na babhāja kaścana

अध्याय 146

श्लोक 35

निशाम्य लोकत्रयमस्तकज्वरं तमादिदैत्यं हरिणा हतं मृधे ।प्रहर्षवेगोत्कलितानना मुहुः प्रसूनवर्षैर्ववृषुः सुरस्त्रियः

niśāmya lokatrayamastakajvaraṃ tamādidaityaṃ hariṇā hataṃ mṛdhe | praharṣavegotkalitānanā muhuḥ prasūnavarṣairvavṛṣuḥ surastriyaḥ

अध्याय 146

श्लोक 36

तदा विमानावलिभिर्नभस्तलं दिदृक्षतां सङ्कुलमास नाकिनाम् ।सुरानका दुन्दुभयोऽथ जघ्निरे गन्धर्वमुख्या ननृतुर्जगुः स्त्रियः

tadā vimānāvalibhirnabhastalaṃ didṛkṣatāṃ saṅkulamāsa nākinām | surānakā dundubhayo'tha jaghnire gandharvamukhyā nanṛturjaguḥ striyaḥ

अध्याय 146

श्लोक 37

तत्रोपव्रज्य विबुधा ब्रह्मेन्द्रगिरिशादयः ।ऋषयः पितरः सिद्धा विद्याधरमहोरगाः

tatropavrajya vibudhā brahmendragiriśādayaḥ | ṛṣayaḥ pitaraḥ siddhā vidyādharamahoragāḥ

अध्याय 146

श्लोक 38

मनवः प्रजानां पतयो गन्धर्वाप्सरचारणाः ।यक्षाः किम्पुरुषास्तात वेतालाः सिद्धकिन्नराः

manavaḥ prajānāṃ patayo gandharvāpsaracāraṇāḥ | yakṣāḥ kimpuruṣāstāta vetālāḥ siddhakinnarāḥ

अध्याय 146

श्लोक 39

ते विष्णुपार्षदाः सर्वे सुनन्दकुमुदादयः ।मूर्ध्नि बद्धाञ्जलिपुटा आसीनं तीव्रतेजसम् ।ईडिरे नरशार्दुलं नातिदूरचराः पृथक्

te viṣṇupārṣadāḥ sarve sunandakumudādayaḥ | mūrdhni baddhāñjalipuṭā āsīnaṃ tīvratejasam | īḍire naraśārdulaṃ nātidūracarāḥ pṛthak

अध्याय 146

श्लोक 40

ब्रह्मोवाच ।नतोऽस्म्यनन्ताय दुरन्तशक्तये विचित्रवीर्याय पवित्रकर्मणे ।विश्वस्य सर्गस्थितिसंयमान् गुणैः स्वलीलया सन्दधतेऽव्ययात्मने

brahmovāca | nato'smyanantāya durantaśaktaye vicitravīryāya pavitrakarmaṇe | viśvasya sargasthitisaṃyamān guṇaiḥ svalīlayā sandadhate'vyayātmane

अध्याय 146

श्लोक 41

कोपकालो युगान्तस्ते हतोऽयमसुरोऽल्पकः ।तत्सुतं पाह्युपसृतं भक्तं ते भक्तवत्सल

kopakālo yugāntaste hato'yamasuro'lpakaḥ | tatsutaṃ pāhyupasṛtaṃ bhaktaṃ te bhaktavatsala

अध्याय 146

श्लोक 42

प्रत्यानीताः परम भवता त्रायता नः स्वभागा दैत्याक्रान्तं हृदयकमलं त्वद्गृहं प्रत्यबोधि ।कालग्रस्तं कियदिदमहो नाथ शुश्रूषतां ते मुक्तिस्तेषां न हि बहुमता नारसिंहापरैः किम्

pratyānītāḥ parama bhavatā trāyatā naḥ svabhāgā daityākrāntaṃ hṛdayakamalaṃ tvadgṛhaṃ pratyabodhi | kālagrastaṃ kiyadidamaho nātha śuśrūṣatāṃ te muktisteṣāṃ na hi bahumatā nārasiṃhāparaiḥ kim

अध्याय 146

श्लोक 43

त्वं नस्तपः परममात्थ यदात्मतेजो येनेदमादिपुरुषात्मगतं ससर्ज ।तद्विप्रलुप्तममुनाद्य शरण्यपाल रक्षागृहीतवपुषा पुनरन्वमंस्थाः

tvaṃ nastapaḥ paramamāttha yadātmatejo yenedamādipuruṣātmagataṃ sasarja | tadvipraluptamamunādya śaraṇyapāla rakṣāgṛhītavapuṣā punaranvamaṃsthāḥ

अध्याय 146

श्लोक 44

श्राद्धानि नोऽधिबुभुजे प्रसभं तनूजै- र्दत्तानि तीर्थसमयेऽप्यपिबत्तिलाम्बु ।तस्योदरान्नखविदीर्णवपाद्य आर्च्छ- त्तस्मै नमो नृहरयेऽखिलधर्मगोप्त्रे

śrāddhāni no'dhibubhuje prasabhaṃ tanūjai- rdattāni tīrthasamaye'pyapibattilāmbu | tasyodarānnakhavidīrṇavapādya ārccha- ttasmai namo nṛharaye'khiladharmagoptre

अध्याय 146

श्लोक 45

यो नो गतिं योगसिद्धामसाधु- रहार्षीद्योगतपोबलेन ।नानादर्पं तं नखैर्निर्ददार तस्मै तुभ्यं प्रणताः स्मो नृसिंह

yo no gatiṃ yogasiddhāmasādhu- rahārṣīdyogatapobalena | nānādarpaṃ taṃ nakhairnirdadāra tasmai tubhyaṃ praṇatāḥ smo nṛsiṃha

अध्याय 146

श्लोक 46

विद्यां पृथग्धारणयानुराद्धां न्यषेधदज्ञो बलवीर्यदृप्तः ।स येन सङ्ख्ये पशुवद्धतस्तं मायानृसिंहं प्रणताः स्म नित्यम्

vidyāṃ pṛthagdhāraṇayānurāddhāṃ nyaṣedhadajño balavīryadṛptaḥ | sa yena saṅkhye paśuvaddhatastaṃ māyānṛsiṃhaṃ praṇatāḥ sma nityam

अध्याय 146

श्लोक 47

येन पापेन रत्नानि स्त्रीरत्नानि हृतानि नः ।तद्वक्षःपाटनेनासां दत्तानन्द नमोऽस्तु ते

yena pāpena ratnāni strīratnāni hṛtāni naḥ | tadvakṣaḥpāṭanenāsāṃ dattānanda namo'stu te

अध्याय 146

श्लोक 48

मनवो वयं तव निदेशकारिणो दितिजेन देव परिभूतसेतवः ।भवता खलः स उपसंहृतः प्रभो करवाम ते किमनुशाधि किङ्करान्

manavo vayaṃ tava nideśakāriṇo ditijena deva paribhūtasetavaḥ | bhavatā khalaḥ sa upasaṃhṛtaḥ prabho karavāma te kimanuśādhi kiṅkarān

अध्याय 146

श्लोक 49

प्रजेशा वयं ते परेशाभिसृष्टा न येन प्रजा वै सृजामो निषिद्धाः ।स एष त्वया भिन्नवक्षा नु शेते जगन्मङ्गलं सत्त्वमूर्तेऽवतारः

prajeśā vayaṃ te pareśābhisṛṣṭā na yena prajā vai sṛjāmo niṣiddhāḥ | sa eṣa tvayā bhinnavakṣā nu śete jaganmaṅgalaṃ sattvamūrte'vatāraḥ

अध्याय 146

श्लोक 50

वयं विभो ते नटनाट्यगायका येनात्मसाद्वीर्यबलौजसा कृताः ।स एष नीतो भवता दशामिमां किमुत्पथस्थः कुशलाय कल्पते

vayaṃ vibho te naṭanāṭyagāyakā yenātmasādvīryabalaujasā kṛtāḥ | sa eṣa nīto bhavatā daśāmimāṃ kimutpathasthaḥ kuśalāya kalpate

अध्याय 146

श्लोक 51

हरे तवाङ्घ्रिपङ्कजं भवापवर्गमाश्रिताः ।यदेष साधुहृच्छयस्त्वयासुरः समापितः

hare tavāṅghripaṅkajaṃ bhavāpavargamāśritāḥ | yadeṣa sādhuhṛcchayastvayāsuraḥ samāpitaḥ

अध्याय 146

श्लोक 52

वयमनुचरमुख्याः कर्मभिस्ते मनोज्ञै- स्त इह दितिसुतेन प्रापिता वाहकत्वम् ।स तु जनपरितापं तत्कृतं जानता ते नरहर उपनीतः पञ्चतां पञ्चविंश

vayamanucaramukhyāḥ karmabhiste manojñai- sta iha ditisutena prāpitā vāhakatvam | sa tu janaparitāpaṃ tatkṛtaṃ jānatā te narahara upanītaḥ pañcatāṃ pañcaviṃśa

अध्याय 146

श्लोक 53

वयं किम्पुरुषास्त्वं तु महापुरुष ईश्वरः ।अयं कुपुरुषो नष्टो धिक्कृतः साधुभिर्यदा

vayaṃ kimpuruṣāstvaṃ tu mahāpuruṣa īśvaraḥ | ayaṃ kupuruṣo naṣṭo dhikkṛtaḥ sādhubhiryadā

अध्याय 146

श्लोक 54

सभासु सत्रेषु तवामलं यशो गीत्वा सपर्यां महतीं लभामहे ।यस्तां व्यनैषीद्भृशमेष दुर्जनो दिष्ट्या हतस्ते भगवन् यथाऽऽमयः

sabhāsu satreṣu tavāmalaṃ yaśo gītvā saparyāṃ mahatīṃ labhāmahe | yastāṃ vyanaiṣīdbhṛśameṣa durjano diṣṭyā hataste bhagavan yathā''mayaḥ

अध्याय 146

श्लोक 55

वयमीश किन्नरगणास्तवानुगा दितिजेन विष्टिममुनानुकारिताः ।भवता हरे स वृजिनोऽवसादितो नरसिंह नाथ विभवाय नो भव

vayamīśa kinnaragaṇāstavānugā ditijena viṣṭimamunānukāritāḥ | bhavatā hare sa vṛjino'vasādito narasiṃha nātha vibhavāya no bhava

अध्याय 146

श्लोक 56

अद्यैतद्धरिनररूपमद्भुतं ते दृष्टं नः शरणद सर्वलोकशर्म ।सोऽयं ते विधिकर ईश विप्रशप्त- स्तस्येदं निधनमनुग्रहाय विद्मः

adyaitaddharinararūpamadbhutaṃ te dṛṣṭaṃ naḥ śaraṇada sarvalokaśarma | so'yaṃ te vidhikara īśa vipraśapta- stasyedaṃ nidhanamanugrahāya vidmaḥ

अध्याय 146

श्लोक 8b

प्रह्लादानुचरिते दैत्यराजवधे नरसिंहस्तवो नामाष्टमोऽध्यायः

prahlādānucarite daityarājavadhe narasiṃhastavo nāmāṣṭamo'dhyāyaḥ

स्रोत: local proofread transcription: Sanskrit shlokas of the Bhagavata Purana (skandhas 1-12) from sanskritdocuments.org. One chapter per adhyaya; verse numbers as printed in the source (restarting in each adhyaya). The Mahatmya is not included. · प्राप्त 19/10/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पाठ-भेद एवं संशोधनVariants & corrections

पाठ-भेद टिप्पणी (Alternative Reading / Variant Notes):

Collated with Sridhara Swami Bhāvarthadīpikā recension.