Skandha 9, Adhyāya 5

एवं भगवताऽऽदिष्टो दुर्वासाश्चक्रतापितः ।अम्बरीषमुपावृत्य तत्पादौ दुःखितोऽग्रहीत्॥ 1 ॥

evaṃ bhagavatā''diṣṭo durvāsāścakratāpitaḥ | ambarīṣamupāvṛtya tatpādau duḥkhito'grahīt

तस्य सोद्यमनं वीक्ष्य पादस्पर्शविलज्जितः ।अस्तावीत्तद्धरेरस्त्रं कृपया पीडितो भृशम्॥ 2 ॥

tasya sodyamanaṃ vīkṣya pādasparśavilajjitaḥ | astāvīttaddharerastraṃ kṛpayā pīḍito bhṛśam

त्वमग्निर्भगवान् सूर्यस्त्वं सोमो ज्योतिषां पतिः ।त्वमापस्त्वं क्षितिर्व्योम वायुर्मात्रेन्द्रियाणि च॥ 3 ॥

tvamagnirbhagavān sūryastvaṃ somo jyotiṣāṃ patiḥ | tvamāpastvaṃ kṣitirvyoma vāyurmātrendriyāṇi ca

सुदर्शन नमस्तुभ्यं सहस्राराच्युतप्रिय ।सर्वास्त्रघातिन् विप्राय स्वस्ति भूया इडस्पते॥ 4 ॥

sudarśana namastubhyaṃ sahasrārācyutapriya | sarvāstraghātin viprāya svasti bhūyā iḍaspate

त्वं धर्मस्त्वमृतं सत्यं त्वं यज्ञोऽखिलयज्ञभुक् ।त्वं लोकपालः सर्वात्मा त्वं तेजः पौरुषं परम्॥ 5 ॥

tvaṃ dharmastvamṛtaṃ satyaṃ tvaṃ yajño'khilayajñabhuk | tvaṃ lokapālaḥ sarvātmā tvaṃ tejaḥ pauruṣaṃ param

नमः सुनाभाखिलधर्मसेतवे ह्यधर्मशीलासुरधूमकेतवे ।त्रैलोक्यगोपाय विशुद्धवर्चसे मनोजवायाद्भुतकर्मणे गृणे॥ 6 ॥

namaḥ sunābhākhiladharmasetave hyadharmaśīlāsuradhūmaketave | trailokyagopāya viśuddhavarcase manojavāyādbhutakarmaṇe gṛṇe

त्वत्तेजसा धर्ममयेन संहृतं तमः प्रकाशश्च धृतो महात्मनाम् ।दुरत्ययस्ते महिमा गिरां पते त्वद्रूपमेतत्सदसत्परावरम्॥ 7 ॥

tvattejasā dharmamayena saṃhṛtaṃ tamaḥ prakāśaśca dhṛto mahātmanām | duratyayaste mahimā girāṃ pate tvadrūpametatsadasatparāvaram

यदा विसृष्टस्त्वमनञ्जनेन वै बलं प्रविष्टोऽजित दैत्यदानवम् ।बाहूदरोर्वङ्घ्रिशिरोधराणि वृक्णन्नजस्रं प्रधने विराजसे॥ 8 ॥

yadā visṛṣṭastvamanañjanena vai balaṃ praviṣṭo'jita daityadānavam | bāhūdarorvaṅghriśirodharāṇi vṛkṇannajasraṃ pradhane virājase

स त्वं जगत्त्राणखलप्रहाणये निरूपितः सर्वसहो गदाभृता ।विप्रस्य चास्मत्कुलदैवहेतवे विधेहि भद्रं तदनुग्रहो हि नः॥ 9 ॥

sa tvaṃ jagattrāṇakhalaprahāṇaye nirūpitaḥ sarvasaho gadābhṛtā | viprasya cāsmatkuladaivahetave vidhehi bhadraṃ tadanugraho hi naḥ

यद्यस्ति दत्तमिष्टं वा स्वधर्मो वा स्वनुष्ठितः ।कुलं नो विप्रदैवं चेद्द्विजो भवतु विज्वरः॥ 10 ॥

yadyasti dattamiṣṭaṃ vā svadharmo vā svanuṣṭhitaḥ | kulaṃ no vipradaivaṃ ceddvijo bhavatu vijvaraḥ

यदि नो भगवान् प्रीत एकः सर्वगुणाश्रयः ।सर्वभूतात्मभावेन द्विजो भवतु विज्वरः॥ 11 ॥

yadi no bhagavān prīta ekaḥ sarvaguṇāśrayaḥ | sarvabhūtātmabhāvena dvijo bhavatu vijvaraḥ

अशाम्यत्सर्वतो विप्रं प्रदहद्राजयाच्ञया॥ 12 ॥

aśāmyatsarvato vipraṃ pradahadrājayācñayā

स मुक्तोऽस्त्राग्नितापेन दुर्वासाः स्वस्तिमांस्ततः ।प्रशशंस तमुर्वीशं युञ्जानः परमाशिषः॥ 13 ॥

sa mukto'strāgnitāpena durvāsāḥ svastimāṃstataḥ | praśaśaṃsa tamurvīśaṃ yuñjānaḥ paramāśiṣaḥ

अहो अनन्तदासानां महत्त्वं दृष्टमद्य मे ।कृतागसोऽपि यद्राजन् मङ्गलानि समीहसे॥ 14 ॥

aho anantadāsānāṃ mahattvaṃ dṛṣṭamadya me | kṛtāgaso'pi yadrājan maṅgalāni samīhase

दुष्करः को नु साधूनां दुस्त्यजो वा महात्मनाम् ।यैः सङ्गृहीतो भगवान् सात्वतामृषभो हरिः॥ 15 ॥

duṣkaraḥ ko nu sādhūnāṃ dustyajo vā mahātmanām | yaiḥ saṅgṛhīto bhagavān sātvatāmṛṣabho hariḥ

यन्नामश्रुतिमात्रेण पुमान् भवति निर्मलः ।तस्य तीर्थपदः किं वा दासानामवशिष्यते॥ 16 ॥

yannāmaśrutimātreṇa pumān bhavati nirmalaḥ | tasya tīrthapadaḥ kiṃ vā dāsānāmavaśiṣyate

राजन्ननुगृहीतोऽहं त्वयातिकरुणात्मना ।मदघं पृष्ठतः कृत्वा प्राणा यन्मेऽभिरक्षिताः॥ 17 ॥

rājannanugṛhīto'haṃ tvayātikaruṇātmanā | madaghaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā prāṇā yanme'bhirakṣitāḥ

राजा तमकृताहारः प्रत्यागमनकाङ्क्षया ।चरणावुपसङ्गृह्य प्रसाद्य समभोजयत्॥ 18 ॥

rājā tamakṛtāhāraḥ pratyāgamanakāṅkṣayā | caraṇāvupasaṅgṛhya prasādya samabhojayat

सोऽशित्वाऽऽदृतमानीतमातिथ्यं सार्वकामिकम् ।तृप्तात्मा नृपतिं प्राह भुज्यतामिति सादरम्॥ 19 ॥

so'śitvā''dṛtamānītamātithyaṃ sārvakāmikam | tṛptātmā nṛpatiṃ prāha bhujyatāmiti sādaram

प्रीतोऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि तव भागवतस्य वै ।दर्शनस्पर्शनालापैरातिथ्येनात्ममेधसा॥ 20 ॥

prīto'smyanugṛhīto'smi tava bhāgavatasya vai | darśanasparśanālāpairātithyenātmamedhasā

कर्मावदातमेतत्ते गायन्ति स्वःस्त्रियो मुहुः ।कीर्तिं परमपुण्यां च कीर्तयिष्यति भूरियम्॥ 21 ॥

karmāvadātametatte gāyanti svaḥstriyo muhuḥ | kīrtiṃ paramapuṇyāṃ ca kīrtayiṣyati bhūriyam

एवं सङ्कीर्त्य राजानं दुर्वासाः परितोषितः ।ययौ विहायसाऽऽमन्त्र्य ब्रह्मलोकमहैतुकम्॥ 22 ॥

evaṃ saṅkīrtya rājānaṃ durvāsāḥ paritoṣitaḥ | yayau vihāyasā''mantrya brahmalokamahaitukam

संवत्सरोऽत्यगात्तावद्यावता नागतो गतः ।मुनिस्तद्दर्शनाकाङ्क्षो राजाब्भक्षो बभूव ह॥ 23 ॥

saṃvatsaro'tyagāttāvadyāvatā nāgato gataḥ | munistaddarśanākāṅkṣo rājābbhakṣo babhūva ha

गतेऽथ दुर्वाससि सोऽम्बरीषो द्विजोपयोगातिपवित्रमाहरत् ।ऋषेर्विमोक्षं व्यसनं च बुद्ध्वा मेने स्ववीर्यं च परानुभावम्॥ 24 ॥

gate'tha durvāsasi so'mbarīṣo dvijopayogātipavitramāharat | ṛṣervimokṣaṃ vyasanaṃ ca buddhvā mene svavīryaṃ ca parānubhāvam

एवं विधानेकगुणः स राजा परात्मनि ब्रह्मणि वासुदेवे ।क्रियाकलापैः समुवाह भक्तिं ययाऽऽविरिञ्च्यान्निरयांश्चकार॥ 25 ॥

evaṃ vidhānekaguṇaḥ sa rājā parātmani brahmaṇi vāsudeve | kriyākalāpaiḥ samuvāha bhaktiṃ yayā''viriñcyānnirayāṃścakāra

अथाम्बरीषस्तनयेषु राज्यं समानशीलेषु विसृज्य धीरः ।वनं विवेशात्मनि वासुदेवे मनो दधद्ध्वस्तगुणप्रवाहः॥ 26 ॥

athāmbarīṣastanayeṣu rājyaṃ samānaśīleṣu visṛjya dhīraḥ | vanaṃ viveśātmani vāsudeve mano dadhaddhvastaguṇapravāhaḥ

इत्येतत्पुण्यमाख्यानमम्बरीषस्य भूपतेः ।सङ्कीर्तयन्ननुध्यायन् भक्तो भगवतो भवेत्॥ 27 ॥

ityetatpuṇyamākhyānamambarīṣasya bhūpateḥ | saṅkīrtayannanudhyāyan bhakto bhagavato bhavet

नवमस्कन्धे अम्बरीषचरितं नाम पञ्चमोऽध्यायः॥ 5b ॥

navamaskandhe ambarīṣacaritaṃ nāma pañcamo'dhyāyaḥ