अध्याय 181
श्लोक 1
नाभागो नभगापत्यं यं ततं भ्रातरः कविम् ।यविष्ठं व्यभजन् दायं ब्रह्मचारिणमागतम्
nābhāgo nabhagāpatyaṃ yaṃ tataṃ bhrātaraḥ kavim | yaviṣṭhaṃ vyabhajan dāyaṃ brahmacāriṇamāgatam
अध्याय 181
नाभागो नभगापत्यं यं ततं भ्रातरः कविम् ।यविष्ठं व्यभजन् दायं ब्रह्मचारिणमागतम्
nābhāgo nabhagāpatyaṃ yaṃ tataṃ bhrātaraḥ kavim | yaviṣṭhaṃ vyabhajan dāyaṃ brahmacāriṇamāgatam
अध्याय 181
भ्रातरोऽभाङ्क्त किं मह्यं भजाम पितरं तव ।त्वां ममार्यास्तताभाङ्क्षुर्मा पुत्रक तदादृथाः
bhrātaro'bhāṅkta kiṃ mahyaṃ bhajāma pitaraṃ tava | tvāṃ mamāryāstatābhāṅkṣurmā putraka tadādṛthāḥ
अध्याय 181
इमे अङ्गिरसः सत्रमासतेऽद्य सुमेधसः ।षष्ठं षष्ठमुपेत्याहः कवे मुह्यन्ति कर्मणि
ime aṅgirasaḥ satramāsate'dya sumedhasaḥ | ṣaṣṭhaṃ ṣaṣṭhamupetyāhaḥ kave muhyanti karmaṇi
अध्याय 181
तांस्त्वं शंसय सूक्ते द्वे वैश्वदेवे महात्मनः ।ते स्वर्यन्तो धनं सत्रपरिशेषितमात्मनः
tāṃstvaṃ śaṃsaya sūkte dve vaiśvadeve mahātmanaḥ | te svaryanto dhanaṃ satrapariśeṣitamātmanaḥ
अध्याय 181
दास्यन्ति तेऽथ तान् गच्छ तथा स कृतवान् यथा ।तस्मै दत्त्वा ययुः स्वर्गं ते सत्रपरिशेषितम्
dāsyanti te'tha tān gaccha tathā sa kṛtavān yathā | tasmai dattvā yayuḥ svargaṃ te satrapariśeṣitam
अध्याय 181
तं कश्चित्स्वीकरिष्यन्तं पुरुषः कृष्णदर्शनः ।उवाचोत्तरतोऽभ्येत्य ममेदं वास्तुकं वसु
taṃ kaścitsvīkariṣyantaṃ puruṣaḥ kṛṣṇadarśanaḥ | uvācottarato'bhyetya mamedaṃ vāstukaṃ vasu
अध्याय 181
ममेदमृषिभिर्दत्तमिति तर्हि स्म मानवः ।स्यान्नौ ते पितरि प्रश्नः पृष्टवान् पितरं तथा
mamedamṛṣibhirdattamiti tarhi sma mānavaḥ | syānnau te pitari praśnaḥ pṛṣṭavān pitaraṃ tathā
अध्याय 181
यज्ञवास्तुगतं सर्वमुच्छिष्टमृषयः क्वचित् ।चक्रुर्विभागं रुद्राय स देवः सर्वमर्हति
yajñavāstugataṃ sarvamucchiṣṭamṛṣayaḥ kvacit | cakrurvibhāgaṃ rudrāya sa devaḥ sarvamarhati
अध्याय 181
नाभागस्तं प्रणम्याह तवेश किल वास्तुकम् ।इत्याह मे पिता ब्रह्मञ्छिरसा त्वां प्रसादये
nābhāgastaṃ praṇamyāha taveśa kila vāstukam | ityāha me pitā brahmañchirasā tvāṃ prasādaye
अध्याय 181
यत्ते पितावदद्धर्मं त्वं च सत्यं प्रभाषसे ।ददामि ते मन्त्रदृशे ज्ञानं ब्रह्म सनातनम्
yatte pitāvadaddharmaṃ tvaṃ ca satyaṃ prabhāṣase | dadāmi te mantradṛśe jñānaṃ brahma sanātanam
अध्याय 181
गृहाण द्रविणं दत्तं मत्सत्रे परिशेषितम् ।इत्युक्त्वान्तर्हितो रुद्रो भगवान् सत्यवत्सलः
gṛhāṇa draviṇaṃ dattaṃ matsatre pariśeṣitam | ityuktvāntarhito rudro bhagavān satyavatsalaḥ
अध्याय 181
य एतत्संस्मरेत्प्रातः सायं च सुसमाहितः ।कविर्भवति मन्त्रज्ञो गतिं चैव तथाऽऽत्मनः
ya etatsaṃsmaretprātaḥ sāyaṃ ca susamāhitaḥ | kavirbhavati mantrajño gatiṃ caiva tathā''tmanaḥ
अध्याय 181
नाभागादम्बरीषोऽभून्महाभागवतः कृती ।नास्पृशद्ब्रह्मशापोऽपि यं न प्रतिहतः क्वचित्
nābhāgādambarīṣo'bhūnmahābhāgavataḥ kṛtī | nāspṛśadbrahmaśāpo'pi yaṃ na pratihataḥ kvacit
अध्याय 181
राजोवाच ।भगवन्छ्रोतुमिच्छामि राजर्षेस्तस्य धीमतः ।न प्राभूद्यत्र निर्मुक्तो ब्रह्मदण्डो दुरत्ययः
rājovāca | bhagavanchrotumicchāmi rājarṣestasya dhīmataḥ | na prābhūdyatra nirmukto brahmadaṇḍo duratyayaḥ
अध्याय 181
अम्बरीषो महाभागः सप्तद्वीपवतीं महीम् ।अव्ययां च श्रियं लब्ध्वा विभवं चातुलं भुवि
ambarīṣo mahābhāgaḥ saptadvīpavatīṃ mahīm | avyayāṃ ca śriyaṃ labdhvā vibhavaṃ cātulaṃ bhuvi
अध्याय 181
मेनेऽतिदुर्लभं पुंसां सर्वं तत्स्वप्नसंस्तुतम् ।विद्वान् विभवनिर्वाणं तमो विशति यत्पुमान्
mene'tidurlabhaṃ puṃsāṃ sarvaṃ tatsvapnasaṃstutam | vidvān vibhavanirvāṇaṃ tamo viśati yatpumān
अध्याय 181
वासुदेवे भगवति तद्भक्तेषु च साधुषु ।प्राप्तो भावं परं विश्वं येनेदं लोष्टवत्स्मृतम्
vāsudeve bhagavati tadbhakteṣu ca sādhuṣu | prāpto bhāvaṃ paraṃ viśvaṃ yenedaṃ loṣṭavatsmṛtam
अध्याय 181
स वै मनः कृष्णपदारविन्दयो- र्वचांसि वैकुण्ठगुणानुवर्णने ।करौ हरेर्मन्दिरमार्जनादिषु श्रुतिं चकाराच्युतसत्कथोदये
sa vai manaḥ kṛṣṇapadāravindayo- rvacāṃsi vaikuṇṭhaguṇānuvarṇane | karau harermandiramārjanādiṣu śrutiṃ cakārācyutasatkathodaye
अध्याय 181
मुकुन्दलिङ्गालयदर्शने दृशौ तद्भृत्यगात्रस्पर्शेऽङ्गसङ्गमम् ।घ्राणं च तत्पादसरोजसौरभे श्रीमत्तुलस्या रसनां तदर्पिते
mukundaliṅgālayadarśane dṛśau tadbhṛtyagātrasparśe'ṅgasaṅgamam | ghrāṇaṃ ca tatpādasarojasaurabhe śrīmattulasyā rasanāṃ tadarpite
अध्याय 181
पादौ हरेः क्षेत्रपदानुसर्पणे शिरो हृषीकेशपदाभिवन्दने ।कामं च दास्ये न तु कामकाम्यया यथोत्तमश्लोकजनाश्रया रतिः
pādau hareḥ kṣetrapadānusarpaṇe śiro hṛṣīkeśapadābhivandane | kāmaṃ ca dāsye na tu kāmakāmyayā yathottamaślokajanāśrayā ratiḥ
अध्याय 181
एवं सदा कर्मकलापमात्मनः परेऽधियज्ञे भगवत्यधोक्षजे ।सर्वात्मभावं विदधन्महीमिमां तन्निष्ठविप्राभिहितः शशास ह
evaṃ sadā karmakalāpamātmanaḥ pare'dhiyajñe bhagavatyadhokṣaje | sarvātmabhāvaṃ vidadhanmahīmimāṃ tanniṣṭhaviprābhihitaḥ śaśāsa ha
अध्याय 181
ईजेऽश्वमेधैरधियज्ञमीश्वरं महाविभूत्योपचिताङ्गदक्षिणैः ।ततैर्वसिष्ठासितगौतमादिभि- र्धन्वन्यभिस्रोतमसौ सरस्वतीम्
īje'śvamedhairadhiyajñamīśvaraṃ mahāvibhūtyopacitāṅgadakṣiṇaiḥ | tatairvasiṣṭhāsitagautamādibhi- rdhanvanyabhisrotamasau sarasvatīm
अध्याय 181
यस्य क्रतुषु गीर्वाणैः सदस्या ऋत्विजो जनाः ।तुल्यरूपाश्चानिमिषा व्यदृश्यन्त सुवाससः
yasya kratuṣu gīrvāṇaiḥ sadasyā ṛtvijo janāḥ | tulyarūpāścānimiṣā vyadṛśyanta suvāsasaḥ
अध्याय 181
स्वर्गो न प्रार्थितो यस्य मनुजैरमरप्रियः ।शृण्वद्भिरुपगायद्भिरुत्तमश्लोकचेष्टितम्
svargo na prārthito yasya manujairamarapriyaḥ | śṛṇvadbhirupagāyadbhiruttamaślokaceṣṭitam
अध्याय 181
समर्द्धयन्ति तान् कामाः स्वाराज्यपरिभाविताः ।दुर्लभा नापि सिद्धानां मुकुन्दं हृदि पश्यतः
samarddhayanti tān kāmāḥ svārājyaparibhāvitāḥ | durlabhā nāpi siddhānāṃ mukundaṃ hṛdi paśyataḥ
अध्याय 181
स इत्थं भक्तियोगेन तपोयुक्तेन पार्थिवः ।स्वधर्मेण हरिं प्रीणन् सङ्गान् सर्वान् शनैर्जहौ
sa itthaṃ bhaktiyogena tapoyuktena pārthivaḥ | svadharmeṇa hariṃ prīṇan saṅgān sarvān śanairjahau
अध्याय 181
गृहेषु दारेषु सुतेषु बन्धुषु द्विपोत्तमस्यन्दनवाजिवस्तुषु ।अक्षय्यरत्नाभरणायुधादि- ष्वनन्तकोशेष्वकरोदसन्मतिम्
gṛheṣu dāreṣu suteṣu bandhuṣu dvipottamasyandanavājivastuṣu | akṣayyaratnābharaṇāyudhādi- ṣvanantakośeṣvakarodasanmatim
अध्याय 181
तस्मा अदाद्धरिश्चक्रं प्रत्यनीकभयावहम् ।एकान्तभक्तिभावेन प्रीतो भृत्याभिरक्षणम्
tasmā adāddhariścakraṃ pratyanīkabhayāvaham | ekāntabhaktibhāvena prīto bhṛtyābhirakṣaṇam
अध्याय 181
आरिराधयिषुः कृष्णं महिष्या तुल्यशीलया ।युक्तः सांवत्सरं वीरो दधार द्वादशीव्रतम्
ārirādhayiṣuḥ kṛṣṇaṃ mahiṣyā tulyaśīlayā | yuktaḥ sāṃvatsaraṃ vīro dadhāra dvādaśīvratam
अध्याय 181
व्रतान्ते कार्तिके मासि त्रिरात्रं समुपोषितः ।स्नातः कदाचित्कालिन्द्यां हरिं मधुवनेऽर्चयत्
vratānte kārtike māsi trirātraṃ samupoṣitaḥ | snātaḥ kadācitkālindyāṃ hariṃ madhuvane'rcayat
अध्याय 181
महाभिषेकविधिना सर्वोपस्करसम्पदा ।अभिषिच्याम्बराकल्पैर्गन्धमाल्यार्हणादिभिः
mahābhiṣekavidhinā sarvopaskarasampadā | abhiṣicyāmbarākalpairgandhamālyārhaṇādibhiḥ
अध्याय 181
तद्गतान्तरभावेन पूजयामास केशवम् ।ब्राह्मणांश्च महाभागान् सिद्धार्थानपि भक्तितः
tadgatāntarabhāvena pūjayāmāsa keśavam | brāhmaṇāṃśca mahābhāgān siddhārthānapi bhaktitaḥ
अध्याय 181
गवां रुक्मविषाणीनां रूप्याङ्घ्रीणां सुवाससाम् ।पयःशीलवयोरूपवत्सोपस्करसम्पदाम्
gavāṃ rukmaviṣāṇīnāṃ rūpyāṅghrīṇāṃ suvāsasām | payaḥśīlavayorūpavatsopaskarasampadām
अध्याय 181
प्राहिणोत्साधुविप्रेभ्यो गृहेषु न्यर्बुदानि षट् ।भोजयित्वा द्विजानग्रे स्वाद्वन्नं गुणवत्तमम्
prāhiṇotsādhuviprebhyo gṛheṣu nyarbudāni ṣaṭ | bhojayitvā dvijānagre svādvannaṃ guṇavattamam
अध्याय 181
लब्धकामैरनुज्ञातः पारणायोपचक्रमे ।तस्य तर्ह्यतिथिः साक्षाद्दुर्वासा भगवानभूत्
labdhakāmairanujñātaḥ pāraṇāyopacakrame | tasya tarhyatithiḥ sākṣāddurvāsā bhagavānabhūt
अध्याय 181
तमानर्चातिथिं भूपः प्रत्युत्थानासनार्हणैः ।ययाचेऽभ्यवहाराय पादमूलमुपागतः
tamānarcātithiṃ bhūpaḥ pratyutthānāsanārhaṇaiḥ | yayāce'bhyavahārāya pādamūlamupāgataḥ
अध्याय 181
प्रतिनन्द्य स तद्याच्ञां कर्तुमावश्यकं गतः ।निममज्ज बृहद्ध्यायन् कालिन्दीसलिले शुभे
pratinandya sa tadyācñāṃ kartumāvaśyakaṃ gataḥ | nimamajja bṛhaddhyāyan kālindīsalile śubhe
अध्याय 181
मुहूर्तार्धावशिष्टायां द्वादश्यां पारणं प्रति ।चिन्तयामास धर्मज्ञो द्विजैस्तद्धर्मसङ्कटे
muhūrtārdhāvaśiṣṭāyāṃ dvādaśyāṃ pāraṇaṃ prati | cintayāmāsa dharmajño dvijaistaddharmasaṅkaṭe
अध्याय 181
ब्राह्मणातिक्रमे दोषो द्वादश्यां यदपारणे ।यत्कृत्वा साधु मे भूयादधर्मो वा न मां स्पृशेत्
brāhmaṇātikrame doṣo dvādaśyāṃ yadapāraṇe | yatkṛtvā sādhu me bhūyādadharmo vā na māṃ spṛśet
अध्याय 181
अम्भसा केवलेनाथ करिष्ये व्रतपारणम् ।प्राहुरब्भक्षणं विप्रा ह्यशितं नाशितं च तत्
ambhasā kevalenātha kariṣye vratapāraṇam | prāhurabbhakṣaṇaṃ viprā hyaśitaṃ nāśitaṃ ca tat
अध्याय 181
इत्यपः प्राश्य राजर्षिश्चिन्तयन् मनसाच्युतम् ।प्रत्यचष्ट कुरुश्रेष्ठ द्विजागमनमेव सः
ityapaḥ prāśya rājarṣiścintayan manasācyutam | pratyacaṣṭa kuruśreṣṭha dvijāgamanameva saḥ
अध्याय 181
दुर्वासा यमुनाकूलात्कृतावश्यक आगतः ।राज्ञाभिनन्दितस्तस्य बुबुधे चेष्टितं धिया
durvāsā yamunākūlātkṛtāvaśyaka āgataḥ | rājñābhinanditastasya bubudhe ceṣṭitaṃ dhiyā
अध्याय 181
मन्युना प्रचलद्गात्रो भ्रुकुटीकुटिलाननः ।बुभुक्षितश्च सुतरां कृताञ्जलिमभाषत
manyunā pracaladgātro bhrukuṭīkuṭilānanaḥ | bubhukṣitaśca sutarāṃ kṛtāñjalimabhāṣata
अध्याय 181
अहो अस्य नृशंसस्य श्रियोन्मत्तस्य पश्यत ।धर्मव्यतिक्रमं विष्णोरभक्तस्येशमानिनः
aho asya nṛśaṃsasya śriyonmattasya paśyata | dharmavyatikramaṃ viṣṇorabhaktasyeśamāninaḥ
अध्याय 181
यो मामतिथिमायातमातिथ्येन निमन्त्र्य च ।अदत्त्वा भुक्तवांस्तस्य सद्यस्ते दर्शये फलम्
yo māmatithimāyātamātithyena nimantrya ca | adattvā bhuktavāṃstasya sadyaste darśaye phalam
अध्याय 181
एवं ब्रुवाण उत्कृत्य जटां रोषविदीपितः ।तया स निर्ममे तस्मै कृत्यां कालानलोपमाम्
evaṃ bruvāṇa utkṛtya jaṭāṃ roṣavidīpitaḥ | tayā sa nirmame tasmai kṛtyāṃ kālānalopamām
अध्याय 181
तामापतन्तीं ज्वलतीमसिहस्तां पदा भुवम् ।वेपयन्तीं समुद्वीक्ष्य न चचाल पदान्नृपः
tāmāpatantīṃ jvalatīmasihastāṃ padā bhuvam | vepayantīṃ samudvīkṣya na cacāla padānnṛpaḥ
अध्याय 181
प्राग्दिष्टं भृत्यरक्षायां पुरुषेण महात्मना ।ददाह कृत्यां तां चक्रं क्रुद्धाहिमिव पावकः
prāgdiṣṭaṃ bhṛtyarakṣāyāṃ puruṣeṇa mahātmanā | dadāha kṛtyāṃ tāṃ cakraṃ kruddhāhimiva pāvakaḥ
अध्याय 181
तदभिद्रवदुद्वीक्ष्य स्वप्रयासं च निष्फलम् ।दुर्वासा दुद्रुवे भीतो दिक्षु प्राणपरीप्सया
tadabhidravadudvīkṣya svaprayāsaṃ ca niṣphalam | durvāsā dudruve bhīto dikṣu prāṇaparīpsayā
अध्याय 181
तमन्वधावद्भगवद्रथाङ्गं दावाग्निरुद्धूतशिखो यथाहिम् ।तथानुषक्तं मुनिरीक्षमाणो गुहां विविक्षुः प्रससार मेरोः
tamanvadhāvadbhagavadrathāṅgaṃ dāvāgniruddhūtaśikho yathāhim | tathānuṣaktaṃ munirīkṣamāṇo guhāṃ vivikṣuḥ prasasāra meroḥ
अध्याय 181
दिशो नभः क्ष्मां विवरान् समुद्रान् लोकान् सपालांस्त्रिदिवं गतः सः ।यतो यतो धावति तत्र तत्र सुदर्शनं दुष्प्रसहं ददर्श
diśo nabhaḥ kṣmāṃ vivarān samudrān lokān sapālāṃstridivaṃ gataḥ saḥ | yato yato dhāvati tatra tatra sudarśanaṃ duṣprasahaṃ dadarśa
अध्याय 181
अलब्धनाथः स यदा कुतश्चित् सन्त्रस्तचित्तोऽरणमेषमाणः ।देवं विरिञ्चं समगाद्विधात- स्त्राह्यात्मयोनेऽजिततेजसो माम्
alabdhanāthaḥ sa yadā kutaścit santrastacitto'raṇameṣamāṇaḥ | devaṃ viriñcaṃ samagādvidhāta- strāhyātmayone'jitatejaso mām
अध्याय 181
ब्रह्मोवाच ।स्थानं मदीयं सहविश्वमेत- त्क्रीडावसाने द्विपरार्धसंज्ञे ।भ्रूभङ्गमात्रेण हि सन्दिधक्षोः कालात्मनो यस्य तिरोभविष्यति
brahmovāca | sthānaṃ madīyaṃ sahaviśvameta- tkrīḍāvasāne dviparārdhasaṃjñe | bhrūbhaṅgamātreṇa hi sandidhakṣoḥ kālātmano yasya tirobhaviṣyati
अध्याय 181
अहं भवो दक्षभृगुप्रधानाः प्रजेशभूतेशसुरेशमुख्याः ।सर्वे वयं यन्नियमं प्रपन्नाः मूर्ध्न्यर्पितं लोकहितं वहामः
ahaṃ bhavo dakṣabhṛgupradhānāḥ prajeśabhūteśasureśamukhyāḥ | sarve vayaṃ yanniyamaṃ prapannāḥ mūrdhnyarpitaṃ lokahitaṃ vahāmaḥ
अध्याय 181
प्रत्याख्यातो विरिञ्चेन विष्णुचक्रोपतापितः ।दुर्वासाः शरणं यातः शर्वं कैलासवासिनम्
pratyākhyāto viriñcena viṣṇucakropatāpitaḥ | durvāsāḥ śaraṇaṃ yātaḥ śarvaṃ kailāsavāsinam
अध्याय 181
वयं न तात प्रभवाम भूम्नि यस्मिन् परेऽन्येऽप्यजजीवकोशाः ।भवन्ति काले न भवन्ति हीदृशाः सहस्रशो यत्र वयं भ्रमामः
vayaṃ na tāta prabhavāma bhūmni yasmin pare'nye'pyajajīvakośāḥ | bhavanti kāle na bhavanti hīdṛśāḥ sahasraśo yatra vayaṃ bhramāmaḥ
अध्याय 181
अहं सनत्कुमारश्च नारदो भगवानजः ।कपिलोऽपान्तरतमो देवलो धर्म आसुरिः
ahaṃ sanatkumāraśca nārado bhagavānajaḥ | kapilo'pāntaratamo devalo dharma āsuriḥ
अध्याय 181
मरीचिप्रमुखाश्चान्ये सिद्धेशाः पारदर्शनाः ।विदाम न वयं सर्वे यन्मायां माययावृताः
marīcipramukhāścānye siddheśāḥ pāradarśanāḥ | vidāma na vayaṃ sarve yanmāyāṃ māyayāvṛtāḥ
अध्याय 181
तस्य विश्वेश्वरस्येदं शस्त्रं दुर्विषहं हि नः ।तमेवं शरणं याहि हरिस्ते शं विधास्यति
tasya viśveśvarasyedaṃ śastraṃ durviṣahaṃ hi naḥ | tamevaṃ śaraṇaṃ yāhi hariste śaṃ vidhāsyati
अध्याय 181
ततो निराशो दुर्वासाः पदं भगवतो ययौ ।वैकुण्ठाख्यं यदध्यास्ते श्रीनिवासः श्रिया सह
tato nirāśo durvāsāḥ padaṃ bhagavato yayau | vaikuṇṭhākhyaṃ yadadhyāste śrīnivāsaḥ śriyā saha
अध्याय 181
सन्दह्यमानोऽजितशस्त्रवह्निना तत्पादमूले पतितः सवेपथुः ।आहाच्युतानन्त सदीप्सित प्रभो कृतागसं माव हि विश्वभावन
sandahyamāno'jitaśastravahninā tatpādamūle patitaḥ savepathuḥ | āhācyutānanta sadīpsita prabho kṛtāgasaṃ māva hi viśvabhāvana
अध्याय 181
अजानता ते परमानुभावं कृतं मयाघं भवतः प्रियाणाम् ।विधेहि तस्यापचितिं विधात- र्मुच्येत यन्नाम्न्युदिते नारकोऽपि
ajānatā te paramānubhāvaṃ kṛtaṃ mayāghaṃ bhavataḥ priyāṇām | vidhehi tasyāpacitiṃ vidhāta- rmucyeta yannāmnyudite nārako'pi
अध्याय 181
अहं भक्तपराधीनो ह्यस्वतन्त्र इव द्विज ।साधुभिर्ग्रस्तहृदयो भक्तैर्भक्तजनप्रियः
ahaṃ bhaktaparādhīno hyasvatantra iva dvija | sādhubhirgrastahṛdayo bhaktairbhaktajanapriyaḥ
अध्याय 181
नाहमात्मानमाशासे मद्भक्तैः साधुभिर्विना ।श्रियं चात्यन्तिकीं ब्रह्मन् येषां गतिरहं परा
nāhamātmānamāśāse madbhaktaiḥ sādhubhirvinā | śriyaṃ cātyantikīṃ brahman yeṣāṃ gatirahaṃ parā
अध्याय 181
ये दारागारपुत्राप्तान् प्राणान् वित्तमिमं परम् ।हित्वा मां शरणं याताः कथं तांस्त्यक्तुमुत्सहे
ye dārāgāraputrāptān prāṇān vittamimaṃ param | hitvā māṃ śaraṇaṃ yātāḥ kathaṃ tāṃstyaktumutsahe
अध्याय 181
मयि निर्बद्धहृदयाः साधवः समदर्शनाः ।वशीकुर्वन्ति मां भक्त्या सत्स्त्रियः सत्पतिं यथा
mayi nirbaddhahṛdayāḥ sādhavaḥ samadarśanāḥ | vaśīkurvanti māṃ bhaktyā satstriyaḥ satpatiṃ yathā
अध्याय 181
मत्सेवया प्रतीतं च सालोक्यादिचतुष्टयम् ।नेच्छन्ति सेवया पूर्णाः कुतोऽन्यत्कालविद्रुतम्
matsevayā pratītaṃ ca sālokyādicatuṣṭayam | necchanti sevayā pūrṇāḥ kuto'nyatkālavidrutam
अध्याय 181
साधवो हृदयं मह्यं साधूनां हृदयं त्वहम् ।मदन्यत्ते न जानन्ति नाहं तेभ्यो मनागपि
sādhavo hṛdayaṃ mahyaṃ sādhūnāṃ hṛdayaṃ tvaham | madanyatte na jānanti nāhaṃ tebhyo manāgapi
अध्याय 181
उपायं कथयिष्यामि तव विप्र शृणुष्व तत् ।अयं ह्यात्माभिचारस्ते यतस्तं यातु वै भवान् ।साधुषु प्रहितं तेजः प्रहर्तुः कुरुतेऽशिवम्
upāyaṃ kathayiṣyāmi tava vipra śṛṇuṣva tat | ayaṃ hyātmābhicāraste yatastaṃ yātu vai bhavān | sādhuṣu prahitaṃ tejaḥ prahartuḥ kurute'śivam
अध्याय 181
तपो विद्या च विप्राणां निःश्रेयसकरे उभे ।त एव दुर्विनीतस्य कल्पेते कर्तुरन्यथा
tapo vidyā ca viprāṇāṃ niḥśreyasakare ubhe | ta eva durvinītasya kalpete karturanyathā
अध्याय 181
ब्रह्मंस्तद्गच्छ भद्रं ते नाभागतनयं नृपम् ।क्षमापय महाभागं ततः शान्तिर्भविष्यति
brahmaṃstadgaccha bhadraṃ te nābhāgatanayaṃ nṛpam | kṣamāpaya mahābhāgaṃ tataḥ śāntirbhaviṣyati
अध्याय 181
नवमस्कन्धे अम्बरीषचरिते चतुर्थोऽध्यायः
navamaskandhe ambarīṣacarite caturtho'dhyāyaḥ
पाठ सेटिंग्स · Reading settings
भाषा एवं सामग्री · Language and layers
स्रोत: local proofread transcription: Sanskrit shlokas of the Bhagavata Purana (skandhas 1-12) from sanskritdocuments.org. One chapter per adhyaya; verse numbers as printed in the source (restarting in each adhyaya). The Mahatmya is not included. · प्राप्त 19/10/2026
धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded
धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।
अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)
मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।
पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)
व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।
आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)
प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।
भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)
आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।
समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)
दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।
पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)
पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।
Collated with Sridhara Swami Bhāvarthadīpikā recension.