Skandha 9, Adhyāya 7

मान्धातुः पुत्रप्रवरो योऽम्बरीषः प्रकीर्तितः ।पितामहेन प्रवृतो यौवनाश्वश्च तत्सुतः ।हारीतस्तस्य पुत्रोऽभून्मान्धातृप्रवरा इमे॥ 1 ॥

māndhātuḥ putrapravaro yo'mbarīṣaḥ prakīrtitaḥ | pitāmahena pravṛto yauvanāśvaśca tatsutaḥ | hārītastasya putro'bhūnmāndhātṛpravarā ime

नर्मदा भ्रातृभिर्दत्ता पुरुकुत्साय योरगैः ।तया रसातलं नीतो भुजगेन्द्रप्रयुक्तया॥ 2 ॥

narmadā bhrātṛbhirdattā purukutsāya yoragaiḥ | tayā rasātalaṃ nīto bhujagendraprayuktayā

गन्धर्वानवधीत्तत्र वध्यान् वै विष्णुशक्तिधृक् ।नागाल्लब्धवरः सर्पादभयं स्मरतामिदम्॥ 3 ॥

gandharvānavadhīttatra vadhyān vai viṣṇuśaktidhṛk | nāgāllabdhavaraḥ sarpādabhayaṃ smaratāmidam

त्रसद्दस्युः पौरुकुत्सो योऽनरण्यस्य देहकृत् ।हर्यश्वस्तत्सुतस्तस्मादरुणोऽथ त्रिबन्धनः॥ 4 ॥

trasaddasyuḥ paurukutso yo'naraṇyasya dehakṛt | haryaśvastatsutastasmādaruṇo'tha tribandhanaḥ

तस्य सत्यव्रतः पुत्रस्त्रिशङ्कुरिति विश्रुतः ।प्राप्तश्चाण्डालतां शापाद्गुरोः कौशिकतेजसा॥ 5 ॥

tasya satyavrataḥ putrastriśaṅkuriti viśrutaḥ | prāptaścāṇḍālatāṃ śāpādguroḥ kauśikatejasā

सशरीरो गतः स्वर्गमद्यापि दिवि दृश्यते ।पातितोऽवाक्शिरा देवैस्तेनैव स्तम्भितो बलात्॥ 6 ॥

saśarīro gataḥ svargamadyāpi divi dṛśyate | pātito'vākśirā devaistenaiva stambhito balāt

त्रैशङ्कवो हरिश्चन्द्रो विश्वामित्रवसिष्ठयोः ।यन्निमित्तमभूद्युद्धं पक्षिणोर्बहुवार्षिकम्॥ 7 ॥

traiśaṅkavo hariścandro viśvāmitravasiṣṭhayoḥ | yannimittamabhūdyuddhaṃ pakṣiṇorbahuvārṣikam

सोऽनपत्यो विषण्णात्मा नारदस्योपदेशतः ।वरुणं शरणं यातः पुत्रो मे जायतां प्रभो॥ 8 ॥

so'napatyo viṣaṇṇātmā nāradasyopadeśataḥ | varuṇaṃ śaraṇaṃ yātaḥ putro me jāyatāṃ prabho

यदि वीरो महाराज तेनैव त्वां यजे इति ।तथेति वरुणेनास्य पुत्रो जातस्तु रोहितः॥ 9 ॥

yadi vīro mahārāja tenaiva tvāṃ yaje iti | tatheti varuṇenāsya putro jātastu rohitaḥ

जातःसुतो ह्यनेनाङ्ग मां यजस्वेति सोऽब्रवीत् ।यदा पशुर्निर्दशः स्यादथ मेध्यो भवेदिति॥ 10 ॥

jātaḥsuto hyanenāṅga māṃ yajasveti so'bravīt | yadā paśurnirdaśaḥ syādatha medhyo bhavediti

निर्दशे च स आगत्य यजस्वेत्याह सोऽब्रवीत् ।दन्ताः पशोर्यज्जायेरन्नथ मेध्यो भवेदिति॥ 11 ॥

nirdaśe ca sa āgatya yajasvetyāha so'bravīt | dantāḥ paśoryajjāyerannatha medhyo bhavediti

जाता दन्ता यजस्वेति स प्रत्याहाथ सोऽब्रवीत् ।यदा पतन्त्यस्य दन्ता अथ मेध्यो भवेदिति॥ 12 ॥

jātā dantā yajasveti sa pratyāhātha so'bravīt | yadā patantyasya dantā atha medhyo bhavediti

पशोर्निपतिता दन्ता यजस्वेत्याह सोऽब्रवीत् ।यदा पशोः पुनर्दन्ता जायन्तेऽथ पशुः शुचिः॥ 13 ॥

paśornipatitā dantā yajasvetyāha so'bravīt | yadā paśoḥ punardantā jāyante'tha paśuḥ śuciḥ

पुनर्जाता यजस्वेति स प्रत्याहाथ सोऽब्रवीत् ।सान्नाहिको यदा राजन् राजन्योऽथ पशुः शुचिः॥ 14 ॥

punarjātā yajasveti sa pratyāhātha so'bravīt | sānnāhiko yadā rājan rājanyo'tha paśuḥ śuciḥ

कालं वञ्चयता तं तमुक्तो देवस्तमैक्षत॥ 15 ॥

kālaṃ vañcayatā taṃ tamukto devastamaikṣata

रोहितस्तदभिज्ञाय पितुः कर्म चिकीर्षितम् ।प्राणप्रेप्सुर्धनुष्पाणिररण्यं प्रत्यपद्यत॥ 16 ॥

rohitastadabhijñāya pituḥ karma cikīrṣitam | prāṇaprepsurdhanuṣpāṇiraraṇyaṃ pratyapadyata

पितरं वरुणग्रस्तं श्रुत्वा जातमहोदरम् ।रोहितो ग्राममेयाय तमिन्द्रः प्रत्यषेधत॥ 17 ॥

pitaraṃ varuṇagrastaṃ śrutvā jātamahodaram | rohito grāmameyāya tamindraḥ pratyaṣedhata

भूमेः पर्यटनं पुण्यं तीर्थक्षेत्रनिषेवणैः ।रोहितायादिशच्छक्रः सोऽप्यरण्येऽवसत्समाम्॥ 18 ॥

bhūmeḥ paryaṭanaṃ puṇyaṃ tīrthakṣetraniṣevaṇaiḥ | rohitāyādiśacchakraḥ so'pyaraṇye'vasatsamām

एवं द्वितीये तृतीये चतुर्थे पञ्चमे तथा ।अभ्येत्याभ्येत्य स्थविरो विप्रो भूत्वाऽऽह वृत्रहा॥ 19 ॥

evaṃ dvitīye tṛtīye caturthe pañcame tathā | abhyetyābhyetya sthaviro vipro bhūtvā''ha vṛtrahā

षष्ठं संवत्सरं तत्र चरित्वा रोहितः पुरीम् ।उपव्रजन्नजीगर्तादक्रीणान्मध्यमं सुतम्॥ 20 ॥

ṣaṣṭhaṃ saṃvatsaraṃ tatra caritvā rohitaḥ purīm | upavrajannajīgartādakrīṇānmadhyamaṃ sutam

शुनःशेफं पशुं पित्रे प्रदाय समवन्दत ।ततः पुरुषमेधेन हरिश्चन्द्रो महायशाः॥ 21 ॥

śunaḥśephaṃ paśuṃ pitre pradāya samavandata | tataḥ puruṣamedhena hariścandro mahāyaśāḥ

मुक्तोदरोऽयजद्देवान् वरुणादीन् महत्कथः ।विश्वामित्रोऽभवत्तस्मिन् होता चाध्वर्युरात्मवान्॥ 22 ॥

muktodaro'yajaddevān varuṇādīn mahatkathaḥ | viśvāmitro'bhavattasmin hotā cādhvaryurātmavān

जमदग्निरभूद्ब्रह्मा वसिष्ठोऽयास्यसामगः ।तस्मै तुष्टो ददाविन्द्रः शातकौम्भमयं रथम्॥ 23 ॥

jamadagnirabhūdbrahmā vasiṣṭho'yāsyasāmagaḥ | tasmai tuṣṭo dadāvindraḥ śātakaumbhamayaṃ ratham

शुनःशेफस्य माहात्म्यमुपरिष्टात्प्रचक्ष्यते ।सत्यसारां धृतिं दृष्ट्वा सभार्यस्य च भूपतेः॥ 24 ॥

śunaḥśephasya māhātmyamupariṣṭātpracakṣyate | satyasārāṃ dhṛtiṃ dṛṣṭvā sabhāryasya ca bhūpateḥ

विश्वामित्रो भृशं प्रीतो ददावविहतां गतिम् ।मनः पृथिव्यां तामद्भिस्तेजसापोऽनिलेन तत्॥ 25 ॥

viśvāmitro bhṛśaṃ prīto dadāvavihatāṃ gatim | manaḥ pṛthivyāṃ tāmadbhistejasāpo'nilena tat

खे वायुं धारयंस्तच्च भूतादौ तं महात्मनि ।तस्मिन् ज्ञानकलां ध्यात्वा तयाज्ञानं विनिर्दहन्॥ 26 ॥

khe vāyuṃ dhārayaṃstacca bhūtādau taṃ mahātmani | tasmin jñānakalāṃ dhyātvā tayājñānaṃ vinirdahan

हित्वा तां स्वेन भावेन निर्वाणसुखसंविदा ।अनिर्देश्याप्रतर्क्येण तस्थौ विध्वस्तबन्धनः॥ 27 ॥

hitvā tāṃ svena bhāvena nirvāṇasukhasaṃvidā | anirdeśyāpratarkyeṇa tasthau vidhvastabandhanaḥ

नवमस्कन्धे हरिश्चन्द्रोपाख्यानं नाम सप्तमोऽध्यायः॥ 7b ॥

navamaskandhe hariścandropākhyānaṃ nāma saptamo'dhyāyaḥ