Skandha 9, Adhyāya 21

वितथस्य सुतो मन्युर्बृहत्क्षत्रो जयस्ततः ।महावीर्यो नरो गर्गः सङ्कृतिस्तु नरात्मजः॥ 1 ॥

vitathasya suto manyurbṛhatkṣatro jayastataḥ | mahāvīryo naro gargaḥ saṅkṛtistu narātmajaḥ

गुरुश्च रन्तिदेवश्च सङ्कृतेः पाण्डुनन्दन ।रन्तिदेवस्य हि यश इहामुत्र च गीयते॥ 2 ॥

guruśca rantidevaśca saṅkṛteḥ pāṇḍunandana | rantidevasya hi yaśa ihāmutra ca gīyate

वियद्वित्तस्य ददतो लब्धं लब्धं बुभुक्षतः ।निष्किञ्चनस्य धीरस्य सकुटुम्बस्य सीदतः॥ 3 ॥

viyadvittasya dadato labdhaṃ labdhaṃ bubhukṣataḥ | niṣkiñcanasya dhīrasya sakuṭumbasya sīdataḥ

व्यतीयुरष्टचत्वारिंशदहान्यपिबतः किल ।घृतपायससंयावं तोयं प्रातरुपस्थितम्॥ 4 ॥

vyatīyuraṣṭacatvāriṃśadahānyapibataḥ kila | ghṛtapāyasasaṃyāvaṃ toyaṃ prātarupasthitam

कृच्छ्रप्राप्तकुटुम्बस्य क्षुत्तृड्भ्यां जातवेपथोः ।अतिथिर्ब्राह्मणः काले भोक्तुकामस्य चागमत्॥ 5 ॥

kṛcchraprāptakuṭumbasya kṣuttṛḍbhyāṃ jātavepathoḥ | atithirbrāhmaṇaḥ kāle bhoktukāmasya cāgamat

तस्मै संव्यभजत्सोऽन्नमादृत्य श्रद्धयान्वितः ।हरिं सर्वत्र सम्पश्यन् स भुक्त्वा प्रययौ द्विजः॥ 6 ॥

tasmai saṃvyabhajatso'nnamādṛtya śraddhayānvitaḥ | hariṃ sarvatra sampaśyan sa bhuktvā prayayau dvijaḥ

अथान्यो भोक्ष्यमाणस्य विभक्तस्य महीपते ।विभक्तं व्यभजत्तस्मै वृषलाय हरिं स्मरन्॥ 7 ॥

athānyo bhokṣyamāṇasya vibhaktasya mahīpate | vibhaktaṃ vyabhajattasmai vṛṣalāya hariṃ smaran

याते शूद्रे तमन्योऽगादतिथिः श्वभिरावृतः ।राजन् मे दीयतामन्नं सगणाय बुभुक्षते॥ 8 ॥

yāte śūdre tamanyo'gādatithiḥ śvabhirāvṛtaḥ | rājan me dīyatāmannaṃ sagaṇāya bubhukṣate

स आदृत्यावशिष्टं यद्बहुमानपुरस्कृतम् ।तच्च दत्त्वा नमश्चक्रे श्वभ्यः श्वपतये विभुः॥ 9 ॥

sa ādṛtyāvaśiṣṭaṃ yadbahumānapuraskṛtam | tacca dattvā namaścakre śvabhyaḥ śvapataye vibhuḥ

पानीयमात्रमुच्छेषं तच्चैकपरितर्पणम् ।पास्यतः पुल्कसोऽभ्यागादपो देह्यशुभस्य मे॥ 10 ॥

pānīyamātramuccheṣaṃ taccaikaparitarpaṇam | pāsyataḥ pulkaso'bhyāgādapo dehyaśubhasya me

तस्य तां करुणां वाचं निशम्य विपुलश्रमाम् ।कृपया भृशसन्तप्त इदमाहामृतं वचः॥ 11 ॥

tasya tāṃ karuṇāṃ vācaṃ niśamya vipulaśramām | kṛpayā bhṛśasantapta idamāhāmṛtaṃ vacaḥ

न कामयेऽहं गतिमीश्वरात्परा- मष्टर्द्धियुक्तामपुनर्भवं वा ।आर्तिं प्रपद्येऽखिलदेहभाजा- मन्तःस्थितो येन भवन्त्यदुःखाः॥ 12 ॥

na kāmaye'haṃ gatimīśvarātparā- maṣṭarddhiyuktāmapunarbhavaṃ vā | ārtiṃ prapadye'khiladehabhājā- mantaḥsthito yena bhavantyaduḥkhāḥ

क्षुत्तृट् श्रमो गात्रपरिश्रमश्च दैन्यं क्लमः शोकविषादमोहाः ।सर्वे निवृत्ताः कृपणस्य जन्तो- र्जिजीविषोर्जीवजलार्पणान्मे॥ 13 ॥

kṣuttṛṭ śramo gātrapariśramaśca dainyaṃ klamaḥ śokaviṣādamohāḥ | sarve nivṛttāḥ kṛpaṇasya janto- rjijīviṣorjīvajalārpaṇānme

पुल्कसायाददाद्धीरो निसर्गकरुणो नृपः॥ 14 ॥

pulkasāyādadāddhīro nisargakaruṇo nṛpaḥ

तस्य त्रिभुवनाधीशाः फलदाः फलमिच्छताम् ।आत्मानं दर्शयाञ्चक्रुर्माया विष्णुविनिर्मिताः॥ 15 ॥

tasya tribhuvanādhīśāḥ phaladāḥ phalamicchatām | ātmānaṃ darśayāñcakrurmāyā viṣṇuvinirmitāḥ

स वै तेभ्यो नमस्कृत्य निःसङ्गो विगतस्पृहः ।वासुदेवे भगवति भक्त्या चक्रे मनः परम्॥ 16 ॥

sa vai tebhyo namaskṛtya niḥsaṅgo vigataspṛhaḥ | vāsudeve bhagavati bhaktyā cakre manaḥ param

ईश्वरालम्बनं चित्तं कुर्वतोऽनन्यराधसः ।माया गुणमयी राजन् स्वप्नवत्प्रत्यलीयत॥ 17 ॥

īśvarālambanaṃ cittaṃ kurvato'nanyarādhasaḥ | māyā guṇamayī rājan svapnavatpratyalīyata

तत्प्रसङ्गानुभावेन रन्तिदेवानुवर्तिनः ।अभवन् योगिनः सर्वे नारायणपरायणाः॥ 18 ॥

tatprasaṅgānubhāvena rantidevānuvartinaḥ | abhavan yoginaḥ sarve nārāyaṇaparāyaṇāḥ

गर्गाच्छिनिस्ततो गार्ग्यः क्षत्राद्ब्रह्म ह्यवर्तत ।दुरितक्षयो महावीर्यात्तस्य त्रय्यारुणिः कविः॥ 19 ॥

gargācchinistato gārgyaḥ kṣatrādbrahma hyavartata | duritakṣayo mahāvīryāttasya trayyāruṇiḥ kaviḥ

पुष्करारुणिरित्यत्र ये ब्राह्मणगतिं गताः ।बृहत्क्षत्रस्य पुत्रोऽभूद्धस्ती यद्धस्तिनापुरम्॥ 20 ॥

puṣkarāruṇirityatra ye brāhmaṇagatiṃ gatāḥ | bṛhatkṣatrasya putro'bhūddhastī yaddhastināpuram

अजमीढो द्विमीढश्च पुरुमीढश्च हस्तिनः ।अजमीढस्य वंश्याः स्युः प्रियमेधादयो द्विजाः॥ 21 ॥

ajamīḍho dvimīḍhaśca purumīḍhaśca hastinaḥ | ajamīḍhasya vaṃśyāḥ syuḥ priyamedhādayo dvijāḥ

अजमीढाद्बृहदिषुस्तस्य पुत्रो बृहद्धनुः ।बृहत्कायस्ततस्तस्य पुत्र आसीज्जयद्रथः॥ 22 ॥

ajamīḍhādbṛhadiṣustasya putro bṛhaddhanuḥ | bṛhatkāyastatastasya putra āsījjayadrathaḥ

तत्सुतो विशदस्तस्य सेनजित्समजायत ।रुचिराश्वो दृढहनुः काश्यो वत्सश्च तत्सुताः॥ 23 ॥

tatsuto viśadastasya senajitsamajāyata | rucirāśvo dṛḍhahanuḥ kāśyo vatsaśca tatsutāḥ

रुचिराश्वसुतः पारः पृथुसेनस्तदात्मजः ।पारस्य तनयो नीपस्तस्य पुत्रशतं त्वभूत्॥ 24 ॥

rucirāśvasutaḥ pāraḥ pṛthusenastadātmajaḥ | pārasya tanayo nīpastasya putraśataṃ tvabhūt

स कृत्व्यां शुककन्यायां ब्रह्मदत्तमजीजनत् ।स योगी गवि भार्यायां विष्वक्सेनमधात्सुतम्॥ 25 ॥

sa kṛtvyāṃ śukakanyāyāṃ brahmadattamajījanat | sa yogī gavi bhāryāyāṃ viṣvaksenamadhātsutam

जैगीषव्योपदेशेन योगतन्त्रं चकार ह ।उदक्स्वनस्ततस्तस्माद्भल्लादो बार्हदीषवाः॥ 26 ॥

jaigīṣavyopadeśena yogatantraṃ cakāra ha | udaksvanastatastasmādbhallādo bārhadīṣavāḥ

यवीनरो द्विमीढस्य कृतिमांस्तत्सुतः स्मृतः ।नाम्ना सत्यधृतिर्यस्य दृढनेमिः सुपार्श्वकृत्॥ 27 ॥

yavīnaro dvimīḍhasya kṛtimāṃstatsutaḥ smṛtaḥ | nāmnā satyadhṛtiryasya dṛḍhanemiḥ supārśvakṛt

सुपार्श्वात्सुमतिस्तस्य पुत्रः सन्नतिमांस्ततः ।कृतिर्हिरण्यनाभाद्यो योगं प्राप्य जगौ स्म षट्॥ 28 ॥

supārśvātsumatistasya putraḥ sannatimāṃstataḥ | kṛtirhiraṇyanābhādyo yogaṃ prāpya jagau sma ṣaṭ

संहिताः प्राच्यसाम्नां वै नीपो ह्युग्रायुधस्ततः ।तस्य क्षेम्यः सुवीरोऽथ सुवीरस्य रिपुञ्जयः॥ 29 ॥

saṃhitāḥ prācyasāmnāṃ vai nīpo hyugrāyudhastataḥ | tasya kṣemyaḥ suvīro'tha suvīrasya ripuñjayaḥ

ततो बहुरथो नाम पुरमीढोऽप्रजोऽभवत् ।नलिन्यामजमीढस्य नीलः शान्तिः सुतस्ततः॥ 30 ॥

tato bahuratho nāma puramīḍho'prajo'bhavat | nalinyāmajamīḍhasya nīlaḥ śāntiḥ sutastataḥ

शान्तेः सुशान्तिस्तत्पुत्रः पुरुजोऽर्कस्ततोऽभवत् ।भर्म्याश्वस्तनयस्तस्य पञ्चासन् मुद्गलादयः॥ 31 ॥

śānteḥ suśāntistatputraḥ purujo'rkastato'bhavat | bharmyāśvastanayastasya pañcāsan mudgalādayaḥ

यवीनरो बृहदिषुः काम्पिल्यः सञ्जयः सुताः ।भर्म्याश्वः प्राह पुत्रा मे पञ्चानां रक्षणाय हि॥ 32 ॥

yavīnaro bṛhadiṣuḥ kāmpilyaḥ sañjayaḥ sutāḥ | bharmyāśvaḥ prāha putrā me pañcānāṃ rakṣaṇāya hi

विषयाणामलमिमे इति पञ्चालसंज्ञिताः ।मुद्गलाद्ब्रह्म निर्वृत्तं गोत्रं मौद्गल्यसंज्ञितम्॥ 33 ॥

viṣayāṇāmalamime iti pañcālasaṃjñitāḥ | mudgalādbrahma nirvṛttaṃ gotraṃ maudgalyasaṃjñitam

मिथुनं मुद्गलाद्भार्म्याद्दिवोदासः पुमानभूत् ।अहल्या कन्यका यस्यां शतानन्दस्तु गौतमात्॥ 34 ॥

mithunaṃ mudgalādbhārmyāddivodāsaḥ pumānabhūt | ahalyā kanyakā yasyāṃ śatānandastu gautamāt

तस्य सत्यधृतिः पुत्रो धनुर्वेदविशारदः ।शरद्वांस्तत्सुतो यस्मादुर्वशीदर्शनात्किल॥ 35 ॥

tasya satyadhṛtiḥ putro dhanurvedaviśāradaḥ | śaradvāṃstatsuto yasmādurvaśīdarśanātkila

शरस्तम्बेऽपतद्रेतो मिथुनं तदभूच्छुभम् ।तद्दृष्ट्वा कृपयागृह्णाच्छन्तनुर्मृगयां चरन् ।कृपः कुमारः कन्या च द्रोणपत्न्यभवत्कृपी॥ 36 ॥

śarastambe'patadreto mithunaṃ tadabhūcchubham | taddṛṣṭvā kṛpayāgṛhṇācchantanurmṛgayāṃ caran | kṛpaḥ kumāraḥ kanyā ca droṇapatnyabhavatkṛpī

संहितायां नवमस्कन्धे एकविंशोऽध्यायः॥ 21b ॥

saṃhitāyāṃ navamaskandhe ekaviṃśo'dhyāyaḥ