Bhagavata Purana
248
अध्याय 248 / 335

Skandha 10, Adhyāya 47

70 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ70 श्लोक

अध्याय 248

श्लोक 1

तं वीक्ष्य कृष्णानुचरं व्रजस्त्रियः प्रलम्बबाहुं नवकञ्जलोचनम् ।पीताम्बरं पुष्करमालिनं लसन्- मुखारविन्दं परिमृष्टकुण्डलम्

taṃ vīkṣya kṛṣṇānucaraṃ vrajastriyaḥ pralambabāhuṃ navakañjalocanam | pītāmbaraṃ puṣkaramālinaṃ lasan- mukhāravindaṃ parimṛṣṭakuṇḍalam

अध्याय 248

श्लोक 2

स्तमुत्तमश्लोकपदाम्बुजाश्रयम्

stamuttamaślokapadāmbujāśrayam

अध्याय 248

श्लोक 3

तं प्रश्रयेणावनताः सुसत्कृतं सव्रीडहासेक्षणसूनृतादिभिः ।रहस्यपृच्छन्नुपविष्टमासने विज्ञाय सन्देशहरं रमापतेः

taṃ praśrayeṇāvanatāḥ susatkṛtaṃ savrīḍahāsekṣaṇasūnṛtādibhiḥ | rahasyapṛcchannupaviṣṭamāsane vijñāya sandeśaharaṃ ramāpateḥ

अध्याय 248

श्लोक 4

जानीमस्त्वां यदुपतेः पार्षदं समुपागतम् ।भर्त्रेह प्रेषितः पित्रोर्भवान् प्रियचिकीर्षया

jānīmastvāṃ yadupateḥ pārṣadaṃ samupāgatam | bhartreha preṣitaḥ pitrorbhavān priyacikīrṣayā

अध्याय 248

श्लोक 5

अन्यथा गोव्रजे तस्य स्मरणीयं न चक्ष्महे ।स्नेहानुबन्धो बन्धूनां मुनेरपि सुदुस्त्यजः

anyathā govraje tasya smaraṇīyaṃ na cakṣmahe | snehānubandho bandhūnāṃ munerapi sudustyajaḥ

अध्याय 248

श्लोक 6

अन्येष्वर्थकृता मैत्री यावदर्थविडम्बनम् ।पुम्भिः स्त्रीषु कृता यद्वत्सुमनःस्विव षट्पदैः

anyeṣvarthakṛtā maitrī yāvadarthaviḍambanam | pumbhiḥ strīṣu kṛtā yadvatsumanaḥsviva ṣaṭpadaiḥ

अध्याय 248

श्लोक 7

निःस्वं त्यजन्ति गणिका अकल्पं नृपतिं प्रजाः ।अधीतविद्या आचार्यं ऋत्विजो दत्तदक्षिणम्

niḥsvaṃ tyajanti gaṇikā akalpaṃ nṛpatiṃ prajāḥ | adhītavidyā ācāryaṃ ṛtvijo dattadakṣiṇam

अध्याय 248

श्लोक 8

खगा वीतफलं वृक्षं भुक्त्वा चातिथयो गृहम् ।दग्धं मृगास्तथारण्यं जारो भुक्त्वा रतां स्त्रियम्

khagā vītaphalaṃ vṛkṣaṃ bhuktvā cātithayo gṛham | dagdhaṃ mṛgāstathāraṇyaṃ jāro bhuktvā ratāṃ striyam

अध्याय 248

श्लोक 9

कृष्णदूते व्रजं याते उद्धवे त्यक्तलौकिकाः

kṛṣṇadūte vrajaṃ yāte uddhave tyaktalaukikāḥ

अध्याय 248

श्लोक 10

गायन्त्यः प्रियकर्माणि रुदत्यश्च गतह्रियः ।तस्य संस्मृत्य संस्मृत्य यानि कैशोरबाल्ययोः

gāyantyaḥ priyakarmāṇi rudatyaśca gatahriyaḥ | tasya saṃsmṛtya saṃsmṛtya yāni kaiśorabālyayoḥ

अध्याय 248

श्लोक 11

काचिन्मधुकरं दृष्ट्वा ध्यायन्ती कृष्णसङ्गमम् ।प्रियप्रस्थापितं दूतं कल्पयित्वेदमब्रवीत्

kācinmadhukaraṃ dṛṣṭvā dhyāyantī kṛṣṇasaṅgamam | priyaprasthāpitaṃ dūtaṃ kalpayitvedamabravīt

अध्याय 248

श्लोक 12

मधुप कितवबन्धो मा स्पृशाङ्घ्रिं सपत्न्याः कुचविलुलितमालाकुङ्कुमश्मश्रुभिर्नः ।वहतु मधुपतिस्तन्मानिनीनां प्रसादं यदुसदसि विडम्ब्यं यस्य दूतस्त्वमीदृक्

madhupa kitavabandho mā spṛśāṅghriṃ sapatnyāḥ kucavilulitamālākuṅkumaśmaśrubhirnaḥ | vahatu madhupatistanmāninīnāṃ prasādaṃ yadusadasi viḍambyaṃ yasya dūtastvamīdṛk

अध्याय 248

श्लोक 13

सकृदधरसुधां स्वां मोहिनीं पाययित्वा सुमनस इव सद्यस्तत्यजेऽस्मान् भवादृक् ।परिचरति कथं तत्पादपद्मं तु पद्मा ह्यपि बत हृतचेता ह्युत्तमश्लोकजल्पैः

sakṛdadharasudhāṃ svāṃ mohinīṃ pāyayitvā sumanasa iva sadyastatyaje'smān bhavādṛk | paricarati kathaṃ tatpādapadmaṃ tu padmā hyapi bata hṛtacetā hyuttamaślokajalpaiḥ

अध्याय 248

श्लोक 14

किमिह बहु षडङ्घ्रे गायसि त्वं यदूना- मधिपतिमगृहाणामग्रतो नः पुराणम् ।विजयसखसखीनां गीयतां तत्प्रसङ्गः क्षपितकुचरुजस्ते कल्पयन्तीष्टमिष्टाः

kimiha bahu ṣaḍaṅghre gāyasi tvaṃ yadūnā- madhipatimagṛhāṇāmagrato naḥ purāṇam | vijayasakhasakhīnāṃ gīyatāṃ tatprasaṅgaḥ kṣapitakucarujaste kalpayantīṣṭamiṣṭāḥ

अध्याय 248

श्लोक 15

दिवि भुवि च रसायां काः स्त्रियस्तद्दुरापाः कपटरुचिरहासभ्रूविजृम्भस्य याः स्युः ।चरणरज उपास्ते यस्य भूतिर्वयं काः अपि च कृपणपक्षे ह्युत्तमश्लोकशब्दः

divi bhuvi ca rasāyāṃ kāḥ striyastaddurāpāḥ kapaṭarucirahāsabhrūvijṛmbhasya yāḥ syuḥ | caraṇaraja upāste yasya bhūtirvayaṃ kāḥ api ca kṛpaṇapakṣe hyuttamaślokaśabdaḥ

अध्याय 248

श्लोक 16

विसृज शिरसि पादं वेद्म्यहं चाटुकारै- रनुनयविदुषस्तेऽभ्येत्य दौत्यैर्मुकुन्दात् ।स्वकृत इह विसृष्टापत्यपत्यन्यलोकाः व्यसृजदकृतचेताः किं नु सन्धेयमस्मिन्

visṛja śirasi pādaṃ vedmyahaṃ cāṭukārai- ranunayaviduṣaste'bhyetya dautyairmukundāt | svakṛta iha visṛṣṭāpatyapatyanyalokāḥ vyasṛjadakṛtacetāḥ kiṃ nu sandheyamasmin

अध्याय 248

श्लोक 17

मृगयुरिव कपीन्द्रं विव्यधे लुब्धधर्मा स्त्रियमकृत विरूपां स्त्रीजितः कामयानाम् ।बलिमपि बलिमत्त्वावेष्टयद्ध्वाङ्क्षवद्यः तदलमसितसख्यैर्दुस्त्यजस्तत्कथार्थः

mṛgayuriva kapīndraṃ vivyadhe lubdhadharmā striyamakṛta virūpāṃ strījitaḥ kāmayānām | balimapi balimattvāveṣṭayaddhvāṅkṣavadyaḥ tadalamasitasakhyairdustyajastatkathārthaḥ

अध्याय 248

श्लोक 18

यदनुचरितलीलाकर्णपीयूषविप्रुट् सकृददनविधूतद्वन्द्वधर्मा विनष्टाः ।सपदि गृहकुटुम्बं दीनमुत्सृज्य दीना बहव इह विहङ्गा भिक्षुचर्यां चरन्ति

yadanucaritalīlākarṇapīyūṣavipruṭ sakṛdadanavidhūtadvandvadharmā vinaṣṭāḥ | sapadi gṛhakuṭumbaṃ dīnamutsṛjya dīnā bahava iha vihaṅgā bhikṣucaryāṃ caranti

अध्याय 248

श्लोक 19

वयमृतमिव जिह्मव्याहृतं श्रद्दधानाः कुलिकरुतमिवाज्ञाः कृष्णवध्वो हरिण्यः ।ददृशुरसकृदेतत्तन्नखस्पर्शतीव्र- स्मररुज उपमन्त्रिन् भण्यतामन्यवार्ता

vayamṛtamiva jihmavyāhṛtaṃ śraddadhānāḥ kulikarutamivājñāḥ kṛṣṇavadhvo hariṇyaḥ | dadṛśurasakṛdetattannakhasparśatīvra- smararuja upamantrin bhaṇyatāmanyavārtā

अध्याय 248

श्लोक 20

प्रियसख पुनरागाः प्रेयसा प्रेषितः किं वरय किमनुरुन्धे माननीयोऽसि मेऽङ्ग ।नयसि कथमिहास्मान् दुस्त्यजद्वन्द्वपार्श्वं सततमुरसि सौम्य श्रीर्वधूः साकमास्ते

priyasakha punarāgāḥ preyasā preṣitaḥ kiṃ varaya kimanurundhe mānanīyo'si me'ṅga | nayasi kathamihāsmān dustyajadvandvapārśvaṃ satatamurasi saumya śrīrvadhūḥ sākamāste

अध्याय 248

श्लोक 21

अपि बत मधुपुर्यामार्यपुत्रोऽधुनाऽऽस्ते स्मरति स पितृगेहान् सौम्य बन्धूंश्च गोपान् ।क्वचिदपि स कथा नः किङ्करीणां गृणीते भुजमगुरुसुगन्धं मूर्ध्न्यधास्यत्कदा नु

api bata madhupuryāmāryaputro'dhunā''ste smarati sa pitṛgehān saumya bandhūṃśca gopān | kvacidapi sa kathā naḥ kiṅkarīṇāṃ gṛṇīte bhujamagurusugandhaṃ mūrdhnyadhāsyatkadā nu

अध्याय 248

श्लोक 22

अथोद्धवो निशम्यैवं कृष्णदर्शनलालसाः ।सान्त्वयन् प्रियसन्देशैर्गोपीरिदमभाषत

athoddhavo niśamyaivaṃ kṛṣṇadarśanalālasāḥ | sāntvayan priyasandeśairgopīridamabhāṣata

अध्याय 248

श्लोक 23

अहो यूयं स्म पूर्णार्था भवत्यो लोकपूजिताः ।वासुदेवे भगवति यासामित्यर्पितं मनः

aho yūyaṃ sma pūrṇārthā bhavatyo lokapūjitāḥ | vāsudeve bhagavati yāsāmityarpitaṃ manaḥ

अध्याय 248

श्लोक 24

दानव्रततपोहोमजपस्वाध्यायसंयमैः ।श्रेयोभिर्विविधैश्चान्यैः कृष्णे भक्तिर्हि साध्यते

dānavratatapohomajapasvādhyāyasaṃyamaiḥ | śreyobhirvividhaiścānyaiḥ kṛṣṇe bhaktirhi sādhyate

अध्याय 248

श्लोक 25

भगवत्युत्तमश्लोके भवतीभिरनुत्तमा ।भक्तिः प्रवर्तिता दिष्ट्या मुनीनामपि दुर्लभा

bhagavatyuttamaśloke bhavatībhiranuttamā | bhaktiḥ pravartitā diṣṭyā munīnāmapi durlabhā

अध्याय 248

श्लोक 26

दिष्ट्या पुत्रान् पतीन् देहान् स्वजनान् भवनानि च ।हित्वावृणीत यूयं यत्कृष्णाख्यं पुरुषं परम्

diṣṭyā putrān patīn dehān svajanān bhavanāni ca | hitvāvṛṇīta yūyaṃ yatkṛṣṇākhyaṃ puruṣaṃ param

अध्याय 248

श्लोक 27

सर्वात्मभावोऽधिकृतो भवतीनामधोक्षजे ।विरहेण महाभागा महान् मेऽनुग्रहः कृतः

sarvātmabhāvo'dhikṛto bhavatīnāmadhokṣaje | viraheṇa mahābhāgā mahān me'nugrahaḥ kṛtaḥ

अध्याय 248

श्लोक 28

श्रूयतां प्रियसन्देशो भवतीनां सुखावहः ।यमादायागतो भद्रा अहं भर्तू रहस्करः

śrūyatāṃ priyasandeśo bhavatīnāṃ sukhāvahaḥ | yamādāyāgato bhadrā ahaṃ bhartū rahaskaraḥ

अध्याय 248

श्लोक 29

भवतीनां वियोगो मे न हि सर्वात्मना क्वचित् ।यथा भूतानि भूतेषु खं वाय्वग्निर्जलं मही ।तथाहं च मनः प्राणभूतेन्द्रियगुणाश्रयः

bhavatīnāṃ viyogo me na hi sarvātmanā kvacit | yathā bhūtāni bhūteṣu khaṃ vāyvagnirjalaṃ mahī | tathāhaṃ ca manaḥ prāṇabhūtendriyaguṇāśrayaḥ

अध्याय 248

श्लोक 30

आत्मन्येवात्मनाऽऽत्मानं सृजे हन्म्यनुपालये ।आत्ममायानुभावेन भूतेन्द्रियगुणात्मना

ātmanyevātmanā''tmānaṃ sṛje hanmyanupālaye | ātmamāyānubhāvena bhūtendriyaguṇātmanā

अध्याय 248

श्लोक 31

आत्मा ज्ञानमयः शुद्धो व्यतिरिक्तोऽगुणान्वयः ।सुषुप्तिस्वप्नजाग्रद्भिर्मायावृत्तिभिरीयते

ātmā jñānamayaḥ śuddho vyatirikto'guṇānvayaḥ | suṣuptisvapnajāgradbhirmāyāvṛttibhirīyate

अध्याय 248

श्लोक 32

येनेन्द्रियार्थान् ध्यायेत मृषा स्वप्नवदुत्थितः ।तन्निरुन्ध्यादिन्द्रियाणि विनिद्रः प्रत्यपद्यत

yenendriyārthān dhyāyeta mṛṣā svapnavadutthitaḥ | tannirundhyādindriyāṇi vinidraḥ pratyapadyata

अध्याय 248

श्लोक 33

एतदन्तः समाम्नायो योगः साङ्ख्यं मनीषिणाम् ।त्यागस्तपो दमः सत्यं समुद्रान्ता इवापगाः

etadantaḥ samāmnāyo yogaḥ sāṅkhyaṃ manīṣiṇām | tyāgastapo damaḥ satyaṃ samudrāntā ivāpagāḥ

अध्याय 248

श्लोक 34

यत्त्वहं भवतीनां वै दूरे वर्ते प्रियो दृशाम् ।मनसः सन्निकर्षार्थं मदनुध्यानकाम्यया

yattvahaṃ bhavatīnāṃ vai dūre varte priyo dṛśām | manasaḥ sannikarṣārthaṃ madanudhyānakāmyayā

अध्याय 248

श्लोक 35

यथा दूरचरे प्रेष्ठे मन आविश्य वर्तते ।स्त्रीणां च न तथा चेतः सन्निकृष्टेऽक्षिगोचरे

yathā dūracare preṣṭhe mana āviśya vartate | strīṇāṃ ca na tathā cetaḥ sannikṛṣṭe'kṣigocare

अध्याय 248

श्लोक 36

मय्यावेश्य मनः कृत्स्नं विमुक्ताशेषवृत्ति यत् ।अनुस्मरन्त्यो मां नित्यमचिरान्मामुपैष्यथ

mayyāveśya manaḥ kṛtsnaṃ vimuktāśeṣavṛtti yat | anusmarantyo māṃ nityamacirānmāmupaiṣyatha

अध्याय 248

श्लोक 37

या मया क्रीडता रात्र्यां वनेऽस्मिन् व्रज आस्थिताः ।अलब्धरासाः कल्याण्यो माऽऽपुर्मद्वीर्यचिन्तया

yā mayā krīḍatā rātryāṃ vane'smin vraja āsthitāḥ | alabdharāsāḥ kalyāṇyo mā''purmadvīryacintayā

अध्याय 248

श्लोक 38

एवं प्रियतमादिष्टमाकर्ण्य व्रजयोषितः ।ता ऊचुरुद्धवं प्रीतास्तत्सन्देशागतस्मृतीः

evaṃ priyatamādiṣṭamākarṇya vrajayoṣitaḥ | tā ūcuruddhavaṃ prītāstatsandeśāgatasmṛtīḥ

अध्याय 248

श्लोक 39

दिष्ट्याहितो हतः कंसो यदूनां सानुगोऽघकृत् ।दिष्ट्याऽऽप्तैर्लब्धसर्वार्थैः कुशल्यास्तेऽच्युतोऽधुना

diṣṭyāhito hataḥ kaṃso yadūnāṃ sānugo'ghakṛt | diṣṭyā''ptairlabdhasarvārthaiḥ kuśalyāste'cyuto'dhunā

अध्याय 248

श्लोक 40

कच्चिद्गदाग्रजः सौम्य करोति पुरयोषिताम् ।प्रीतिं नः स्निग्धसव्रीडहासोदारेक्षणार्चितः

kaccidgadāgrajaḥ saumya karoti purayoṣitām | prītiṃ naḥ snigdhasavrīḍahāsodārekṣaṇārcitaḥ

अध्याय 248

श्लोक 41

कथं रतिविशेषज्ञः प्रियश्च वरयोषिताम् ।नानुबध्येत तद्वाक्यैर्विभ्रमैश्चानुभाजितः

kathaṃ rativiśeṣajñaḥ priyaśca varayoṣitām | nānubadhyeta tadvākyairvibhramaiścānubhājitaḥ

अध्याय 248

श्लोक 42

अपि स्मरति नः साधो गोविन्दः प्रस्तुते क्वचित् ।गोष्ठीमध्ये पुरस्त्रीणां ग्राम्याः स्वैरकथान्तरे

api smarati naḥ sādho govindaḥ prastute kvacit | goṣṭhīmadhye purastrīṇāṃ grāmyāḥ svairakathāntare

अध्याय 248

श्लोक 43

ताः किं निशाः स्मरति यासु तदा प्रियाभि- र्वृन्दावने कुमुदकुन्दशशाङ्करम्ये ।रेमे क्वणच्चरणनूपुररासगोष्ठ्या- मस्माभिरीडितमनोज्ञकथः कदाचित्

tāḥ kiṃ niśāḥ smarati yāsu tadā priyābhi- rvṛndāvane kumudakundaśaśāṅkaramye | reme kvaṇaccaraṇanūpurarāsagoṣṭhyā- masmābhirīḍitamanojñakathaḥ kadācit

अध्याय 248

श्लोक 44

अप्येष्यतीह दाशार्हस्तप्ताः स्वकृतया शुचा ।सञ्जीवयन् नु नो गात्रैर्यथेन्द्रो वनमम्बुदैः

apyeṣyatīha dāśārhastaptāḥ svakṛtayā śucā | sañjīvayan nu no gātrairyathendro vanamambudaiḥ

अध्याय 248

श्लोक 45

कस्मात्कृष्ण इहायाति प्राप्तराज्यो हताहितः ।नरेन्द्रकन्या उद्वाह्य प्रीतः सर्वसुहृद्वृतः

kasmātkṛṣṇa ihāyāti prāptarājyo hatāhitaḥ | narendrakanyā udvāhya prītaḥ sarvasuhṛdvṛtaḥ

अध्याय 248

श्लोक 46

किमस्माभिर्वनौकोभिरन्याभिर्वा महात्मनः ।श्रीपतेराप्तकामस्य क्रियेतार्थः कृतात्मनः

kimasmābhirvanaukobhiranyābhirvā mahātmanaḥ | śrīpaterāptakāmasya kriyetārthaḥ kṛtātmanaḥ

अध्याय 248

श्लोक 47

परं सौख्यं हि नैराश्यं स्वैरिण्यप्याह पिङ्गला ।तज्जानतीनां नः कृष्णे तथाप्याशा दुरत्यया

paraṃ saukhyaṃ hi nairāśyaṃ svairiṇyapyāha piṅgalā | tajjānatīnāṃ naḥ kṛṣṇe tathāpyāśā duratyayā

अध्याय 248

श्लोक 48

क उत्सहेत सन्त्यक्तुमुत्तमश्लोकसंविदम् ।अनिच्छतोऽपि यस्य श्रीरङ्गान्न च्यवते क्वचित्

ka utsaheta santyaktumuttamaślokasaṃvidam | anicchato'pi yasya śrīraṅgānna cyavate kvacit

अध्याय 248

श्लोक 49

सरिच्छैलवनोद्देशा गावो वेणुरवा इमे ।सङ्कर्षणसहायेन कृष्णेनाचरिताः प्रभो

saricchailavanoddeśā gāvo veṇuravā ime | saṅkarṣaṇasahāyena kṛṣṇenācaritāḥ prabho

अध्याय 248

श्लोक 50

पुनः पुनः स्मारयन्ति नन्दगोपसुतं बत ।श्रीनिकेतैस्तत्पदकैर्विस्मर्तुं नैव शक्नुमः

punaḥ punaḥ smārayanti nandagopasutaṃ bata | śrīniketaistatpadakairvismartuṃ naiva śaknumaḥ

अध्याय 248

श्लोक 51

गत्या ललितयोदारहासलीलावलोकनैः ।माध्व्या गिरा हृतधियः कथं तं विस्मरामहे

gatyā lalitayodārahāsalīlāvalokanaiḥ | mādhvyā girā hṛtadhiyaḥ kathaṃ taṃ vismarāmahe

अध्याय 248

श्लोक 52

हे नाथ हे रमानाथ व्रजनाथार्तिनाशन ।मग्नमुद्धर गोविन्द गोकुलं वृजिनार्णवात्

he nātha he ramānātha vrajanāthārtināśana | magnamuddhara govinda gokulaṃ vṛjinārṇavāt

अध्याय 248

श्लोक 53

ततस्ताः कृष्णसन्देशैर्व्यपेतविरहज्वराः ।उद्धवं पूजयाञ्चक्रुर्ज्ञात्वाऽऽत्मानमधोक्षजम्

tatastāḥ kṛṣṇasandeśairvyapetavirahajvarāḥ | uddhavaṃ pūjayāñcakrurjñātvā''tmānamadhokṣajam

अध्याय 248

श्लोक 54

उवास कतिचिन्मासान् गोपीनां विनुदन् शुचः ।कृष्णलीलाकथां गायन् रमयामास गोकुलम्

uvāsa katicinmāsān gopīnāṃ vinudan śucaḥ | kṛṣṇalīlākathāṃ gāyan ramayāmāsa gokulam

अध्याय 248

श्लोक 55

यावन्त्यहानि नन्दस्य व्रजेऽवात्सीत्स उद्धवः ।व्रजौकसां क्षणप्रायाण्यासन् कृष्णस्य वार्तया

yāvantyahāni nandasya vraje'vātsītsa uddhavaḥ | vrajaukasāṃ kṣaṇaprāyāṇyāsan kṛṣṇasya vārtayā

अध्याय 248

श्लोक 56

सरिद्वनगिरिद्रोणीर्वीक्षन् कुसुमितान् द्रुमान् ।कृष्णं संस्मारयन् रेमे हरिदासो व्रजौकसाम्

saridvanagiridroṇīrvīkṣan kusumitān drumān | kṛṣṇaṃ saṃsmārayan reme haridāso vrajaukasām

अध्याय 248

श्लोक 57

दृष्ट्वैवमादि गोपीनां कृष्णावेशात्मविक्लवम् ।उद्धवः परमप्रीतस्ता नमस्यन्निदं जगौ

dṛṣṭvaivamādi gopīnāṃ kṛṣṇāveśātmaviklavam | uddhavaḥ paramaprītastā namasyannidaṃ jagau

अध्याय 248

श्लोक 58

एताः परं तनुभृतो भुवि गोपवध्वो गोविन्द एव निखिलात्मनि रूढभावाः ।वाञ्छन्ति यद्भवभियो मुनयो वयं च किं ब्रह्मजन्मभिरनन्तकथारसस्य

etāḥ paraṃ tanubhṛto bhuvi gopavadhvo govinda eva nikhilātmani rūḍhabhāvāḥ | vāñchanti yadbhavabhiyo munayo vayaṃ ca kiṃ brahmajanmabhiranantakathārasasya

अध्याय 248

श्लोक 59

क्वेमाः स्त्रियो वनचरीर्व्यभिचारदुष्टाः कृष्णे क्व चैष परमात्मनि रूढभावः ।नन्वीश्वरोऽनुभजतोऽविदुषोऽपि साक्षा- च्छ्रेयस्तनोत्यगदराज इवोपयुक्तः

kvemāḥ striyo vanacarīrvyabhicāraduṣṭāḥ kṛṣṇe kva caiṣa paramātmani rūḍhabhāvaḥ | nanvīśvaro'nubhajato'viduṣo'pi sākṣā- cchreyastanotyagadarāja ivopayuktaḥ

अध्याय 248

श्लोक 60

नायं श्रियोऽङ्ग उ नितान्तरतेः प्रसादः स्वर्योषितां नलिनगन्धरुचां कुतोऽन्याः ।रासोत्सवेऽस्य भुजदण्डगृहीतकण्ठ- लब्धाशिषां य उदगाद्व्रजवल्लवीनाम्

nāyaṃ śriyo'ṅga u nitāntarateḥ prasādaḥ svaryoṣitāṃ nalinagandharucāṃ kuto'nyāḥ | rāsotsave'sya bhujadaṇḍagṛhītakaṇṭha- labdhāśiṣāṃ ya udagādvrajavallavīnām

अध्याय 248

श्लोक 61

आसामहो चरणरेणुजुषामहं स्यां वृन्दावने किमपि गुल्मलतौषधीनाम् ।या दुस्त्यजं स्वजनमार्यपथं च हित्वा भेजुर्मुकुन्दपदवीं श्रुतिभिर्विमृग्याम्

āsāmaho caraṇareṇujuṣāmahaṃ syāṃ vṛndāvane kimapi gulmalatauṣadhīnām | yā dustyajaṃ svajanamāryapathaṃ ca hitvā bhejurmukundapadavīṃ śrutibhirvimṛgyām

अध्याय 248

श्लोक 62

या वै श्रियार्चितमजादिभिराप्तकामै- र्योगेश्वरैरपि यदात्मनि रासगोष्ठ्याम् ।कृष्णस्य तद्भगवतश्चरणारविन्दं न्यस्तं स्तनेषु विजहुः परिरभ्य तापम्

yā vai śriyārcitamajādibhirāptakāmai- ryogeśvarairapi yadātmani rāsagoṣṭhyām | kṛṣṇasya tadbhagavataścaraṇāravindaṃ nyastaṃ staneṣu vijahuḥ parirabhya tāpam

अध्याय 248

श्लोक 63

वन्दे नन्दव्रजस्त्रीणां पादरेणुमभीक्ष्णशः ।यासां हरिकथोद्गीतं पुनाति भुवनत्रयम्

vande nandavrajastrīṇāṃ pādareṇumabhīkṣṇaśaḥ | yāsāṃ harikathodgītaṃ punāti bhuvanatrayam

अध्याय 248

श्लोक 64

अथ गोपीरनुज्ञाप्य यशोदां नन्दमेव च ।गोपानामन्त्र्य दाशार्हो यास्यन्नारुरुहे रथम्

atha gopīranujñāpya yaśodāṃ nandameva ca | gopānāmantrya dāśārho yāsyannāruruhe ratham

अध्याय 248

श्लोक 65

तं निर्गतं समासाद्य नानोपायनपाणयः ।नन्दादयोऽनुरागेण प्रावोचन्नश्रुलोचनाः

taṃ nirgataṃ samāsādya nānopāyanapāṇayaḥ | nandādayo'nurāgeṇa prāvocannaśrulocanāḥ

अध्याय 248

श्लोक 66

मनसो वृत्तयो नः स्युः कृष्णपादाम्बुजाश्रयाः ।वाचोऽभिधायिनीर्नाम्नां कायस्तत्प्रह्वणादिषु

manaso vṛttayo naḥ syuḥ kṛṣṇapādāmbujāśrayāḥ | vāco'bhidhāyinīrnāmnāṃ kāyastatprahvaṇādiṣu

अध्याय 248

श्लोक 67

कर्मभिर्भ्राम्यमाणानां यत्र क्वापीश्वरेच्छया ।मङ्गलाचरितैर्दानै रतिर्नः कृष्ण ईश्वरे

karmabhirbhrāmyamāṇānāṃ yatra kvāpīśvarecchayā | maṅgalācaritairdānai ratirnaḥ kṛṣṇa īśvare

अध्याय 248

श्लोक 68

एवं सभाजितो गोपैः कृष्णभक्त्या नराधिप ।उद्धवः पुनरागच्छन्मथुरां कृष्णपालिताम्

evaṃ sabhājito gopaiḥ kṛṣṇabhaktyā narādhipa | uddhavaḥ punarāgacchanmathurāṃ kṛṣṇapālitām

अध्याय 248

श्लोक 69

कृष्णाय प्रणिपत्याह भक्त्युद्रेकं व्रजौकसाम् ।वसुदेवाय रामाय राज्ञे चोपायनान्यदात्

kṛṣṇāya praṇipatyāha bhaktyudrekaṃ vrajaukasām | vasudevāya rāmāya rājñe copāyanānyadāt

अध्याय 248

श्लोक 47b

संहितायां दशमस्कन्धे पूर्वार्धे उद्धवप्रतियाने सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः

saṃhitāyāṃ daśamaskandhe pūrvārdhe uddhavapratiyāne saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ

स्रोत: local proofread transcription: Sanskrit shlokas of the Bhagavata Purana (skandhas 1-12) from sanskritdocuments.org. One chapter per adhyaya; verse numbers as printed in the source (restarting in each adhyaya). The Mahatmya is not included. · प्राप्त 19/10/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पाठ-भेद एवं संशोधनVariants & corrections

पाठ-भेद टिप्पणी (Alternative Reading / Variant Notes):

Collated with Sridhara Swami Bhāvarthadīpikā recension.