Skandha 10, Adhyāya 65

बलभद्रः कुरुश्रेष्ठ भगवान् रथमास्थितः ।सुहृद्दिदृक्षुरुत्कण्ठः प्रययौ नन्दगोकुलम्॥ 1 ॥

balabhadraḥ kuruśreṣṭha bhagavān rathamāsthitaḥ | suhṛddidṛkṣurutkaṇṭhaḥ prayayau nandagokulam

परिष्वक्तश्चिरोत्कण्ठैर्गोपैर्गोपीभिरेव च ।रामोऽभिवाद्य पितरावाशीर्भिरभिनन्दितः॥ 2 ॥

pariṣvaktaścirotkaṇṭhairgopairgopībhireva ca | rāmo'bhivādya pitarāvāśīrbhirabhinanditaḥ

चिरं नः पाहि दाशार्ह सानुजो जगदीश्वरः ।इत्यारोप्याङ्कमालिङ्ग्य नेत्रैः सिषिचतुर्जलैः॥ 3 ॥

ciraṃ naḥ pāhi dāśārha sānujo jagadīśvaraḥ | ityāropyāṅkamāliṅgya netraiḥ siṣicaturjalaiḥ

गोपवृद्धांश्च विधिवद्यविष्ठैरभिवन्दितः ।यथावयो यथासख्यं यथासम्बन्धमात्मनः॥ 4 ॥

gopavṛddhāṃśca vidhivadyaviṣṭhairabhivanditaḥ | yathāvayo yathāsakhyaṃ yathāsambandhamātmanaḥ

समुपेत्याथ गोपालान् हास्यहस्तग्रहादिभिः ।विश्रान्तं सुखमासीनं पप्रच्छुः पर्युपागताः॥ 5 ॥

samupetyātha gopālān hāsyahastagrahādibhiḥ | viśrāntaṃ sukhamāsīnaṃ papracchuḥ paryupāgatāḥ

पृष्टाश्चानामयं स्वेषु प्रेमगद्गदया गिरा ।कृष्णे कमलपत्राक्षे सन्न्यस्ताखिलराधसः॥ 6 ॥

pṛṣṭāścānāmayaṃ sveṣu premagadgadayā girā | kṛṣṇe kamalapatrākṣe sannyastākhilarādhasaḥ

कच्चिन्नो बान्धवा राम सर्वे कुशलमासते ।कच्चित्स्मरथ नो राम यूयं दारसुतान्विताः॥ 7 ॥

kaccinno bāndhavā rāma sarve kuśalamāsate | kaccitsmaratha no rāma yūyaṃ dārasutānvitāḥ

दिष्ट्या कंसो हतः पापो दिष्ट्या मुक्ताः सुहृज्जनाः ।निहत्य निर्जित्य रिपून् दिष्ट्या दुर्गं समाश्रीताः॥ 8 ॥

diṣṭyā kaṃso hataḥ pāpo diṣṭyā muktāḥ suhṛjjanāḥ | nihatya nirjitya ripūn diṣṭyā durgaṃ samāśrītāḥ

गोप्यो हसन्त्यः पप्रच्छू रामसन्दर्शनादृताः ।कच्चिदास्ते सुखं कृष्णः पुरस्त्रीजनवल्लभः॥ 9 ॥

gopyo hasantyaḥ papracchū rāmasandarśanādṛtāḥ | kaccidāste sukhaṃ kṛṣṇaḥ purastrījanavallabhaḥ

कच्चित्स्मरति वा बन्धून् पितरं मातरं च सः ।अप्यसौ मातरं द्रष्टुं सकृदप्यागमिष्यति ।अपि वा स्मरतेऽस्माकमनुसेवां महाभुजः॥ 10 ॥

kaccitsmarati vā bandhūn pitaraṃ mātaraṃ ca saḥ | apyasau mātaraṃ draṣṭuṃ sakṛdapyāgamiṣyati | api vā smarate'smākamanusevāṃ mahābhujaḥ

मातरं पितरं भ्रातॄन् पतीन् पुत्रान् स्वसॄरपि ।यदर्थे जहिम दाशार्ह दुस्त्यजान् स्वजनान् प्रभो॥ 11 ॥

mātaraṃ pitaraṃ bhrātṝn patīn putrān svasṝrapi | yadarthe jahima dāśārha dustyajān svajanān prabho

ता नः सद्यः परित्यज्य गतः सञ्छिन्नसौहृदः ।कथं नु तादृशं स्त्रीभिर्न श्रद्धीयेत भाषितम्॥ 12 ॥

tā naḥ sadyaḥ parityajya gataḥ sañchinnasauhṛdaḥ | kathaṃ nu tādṛśaṃ strībhirna śraddhīyeta bhāṣitam

कथं नु गृह्णन्त्यनवस्थितात्मनो वचः कृतघ्नस्य बुधाः पुरस्त्रियः ।गृह्णन्ति वै चित्रकथस्य सुन्दर- स्मितावलोकोच्छ्वसितस्मरातुराः॥ 13 ॥

kathaṃ nu gṛhṇantyanavasthitātmano vacaḥ kṛtaghnasya budhāḥ purastriyaḥ | gṛhṇanti vai citrakathasya sundara- smitāvalokocchvasitasmarāturāḥ

किं नस्तत्कथया गोप्यः कथाः कथयतापराः ।यात्यस्माभिर्विना कालो यदि तस्य तथैव नः॥ 14 ॥

kiṃ nastatkathayā gopyaḥ kathāḥ kathayatāparāḥ | yātyasmābhirvinā kālo yadi tasya tathaiva naḥ

गतिं प्रेमपरिष्वङ्गं स्मरन्त्यो रुरुदुः स्त्रियः॥ 15 ॥

gatiṃ premapariṣvaṅgaṃ smarantyo ruruduḥ striyaḥ

सङ्कर्षणस्ताः कृष्णस्य सन्देशैर्हृदयङ्गमैः ।सान्त्वयामास भगवान् नानानुनयकोविदः॥ 16 ॥

saṅkarṣaṇastāḥ kṛṣṇasya sandeśairhṛdayaṅgamaiḥ | sāntvayāmāsa bhagavān nānānunayakovidaḥ

द्वौ मासौ तत्र चावात्सीन्मधुं माधवमेव च ।रामः क्षपासु भगवान् गोपीनां रतिमावहन्॥ 17 ॥

dvau māsau tatra cāvātsīnmadhuṃ mādhavameva ca | rāmaḥ kṣapāsu bhagavān gopīnāṃ ratimāvahan

पूर्णचन्द्रकलामृष्टे कौमुदीगन्धवायुना ।यमुनोपवने रेमे सेविते स्त्रीगणैर्वृतः॥ 18 ॥

pūrṇacandrakalāmṛṣṭe kaumudīgandhavāyunā | yamunopavane reme sevite strīgaṇairvṛtaḥ

वरुणप्रेषिता देवी वारुणी वृक्षकोटरात् ।पतन्ती तद्वनं सर्वं स्वगन्धेनाध्यवासयत्॥ 19 ॥

varuṇapreṣitā devī vāruṇī vṛkṣakoṭarāt | patantī tadvanaṃ sarvaṃ svagandhenādhyavāsayat

तं गन्धं मधुधाराया वायुनोपहृतं बलः ।आघ्रायोपगतस्तत्र ललनाभिः समं पपौ॥ 20 ॥

taṃ gandhaṃ madhudhārāyā vāyunopahṛtaṃ balaḥ | āghrāyopagatastatra lalanābhiḥ samaṃ papau

उपगीयमानचरितो वनिताभिर्हलायुधः ।वनेषु व्यचरत्क्षीबो मदविह्वललोचनः॥ 21 ॥

upagīyamānacarito vanitābhirhalāyudhaḥ | vaneṣu vyacaratkṣībo madavihvalalocanaḥ

स्रग्व्येककुण्डलो मत्तो वैजयन्त्या च मालया ।बिभ्रत्स्मितमुखाम्भोजं स्वेदप्रालेयभूषितम्॥ 22 ॥

sragvyekakuṇḍalo matto vaijayantyā ca mālayā | bibhratsmitamukhāmbhojaṃ svedaprāleyabhūṣitam

स आजुहाव यमुनां जलक्रीडार्थमीश्वरः ।निजं वाक्यमनादृत्य मत्त इत्यापगां बलः ।अनागतां हलाग्रेण कुपितो विचकर्ष ह॥ 23 ॥

sa ājuhāva yamunāṃ jalakrīḍārthamīśvaraḥ | nijaṃ vākyamanādṛtya matta ityāpagāṃ balaḥ | anāgatāṃ halāgreṇa kupito vicakarṣa ha

पापे त्वं मामवज्ञाय यन्नायासि मयाऽऽहुता ।नेष्ये त्वां लाङ्गलाग्रेण शतधा कामचारिणीम्॥ 24 ॥

pāpe tvaṃ māmavajñāya yannāyāsi mayā''hutā | neṣye tvāṃ lāṅgalāgreṇa śatadhā kāmacāriṇīm

एवं निर्भर्त्सिता भीता यमुना यदुनन्दनम् ।उवाच चकिता वाचं पतिता पादयोर्नृप॥ 25 ॥

evaṃ nirbhartsitā bhītā yamunā yadunandanam | uvāca cakitā vācaṃ patitā pādayornṛpa

राम राम महाबाहो न जाने तव विक्रमम् ।यस्यैकांशेन विधृता जगती जगतः पते॥ 26 ॥

rāma rāma mahābāho na jāne tava vikramam | yasyaikāṃśena vidhṛtā jagatī jagataḥ pate

परं भावं भगवतो भगवन् मामजानतीम् ।मोक्तुमर्हसि विश्वात्मन् प्रपन्नां भक्तवत्सल॥ 27 ॥

paraṃ bhāvaṃ bhagavato bhagavan māmajānatīm | moktumarhasi viśvātman prapannāṃ bhaktavatsala

ततो व्यमुञ्चद्यमुनां याचितो भगवान् बलः ।विजगाह जलं स्त्रीभिः करेणुभिरिवेभराट्॥ 28 ॥

tato vyamuñcadyamunāṃ yācito bhagavān balaḥ | vijagāha jalaṃ strībhiḥ kareṇubhirivebharāṭ

कामं विहृत्य सलिलादुत्तीर्णायासिताम्बरे ।भूषणानि महार्हाणि ददौ कान्तिः शुभां स्रजम्॥ 29 ॥

kāmaṃ vihṛtya salilāduttīrṇāyāsitāmbare | bhūṣaṇāni mahārhāṇi dadau kāntiḥ śubhāṃ srajam

वसित्वा वाससी नीले मालामामुच्य काञ्चनीम् ।रेजे स्वलङ्कृतो लिप्तो माहेन्द्र इव वारणः॥ 30 ॥

vasitvā vāsasī nīle mālāmāmucya kāñcanīm | reje svalaṅkṛto lipto māhendra iva vāraṇaḥ

अद्यापि दृश्यते राजन् यमुनाऽऽकृष्टवर्त्मना ।बलस्यानन्तवीर्यस्य वीर्यं सूचयतीव हि॥ 31 ॥

adyāpi dṛśyate rājan yamunā''kṛṣṭavartmanā | balasyānantavīryasya vīryaṃ sūcayatīva hi

एवं सर्वा निशा याता एकेव रमतो व्रजे ।रामस्याक्षिप्तचित्तस्य माधुर्यैर्व्रजयोषिताम्॥ 32 ॥

evaṃ sarvā niśā yātā ekeva ramato vraje | rāmasyākṣiptacittasya mādhuryairvrajayoṣitām

संहितायां दशमस्कन्धे उत्तरार्धे बलदेवविजये यमुनाकर्षणं नाम पञ्चषष्टितमोऽध्यायः॥ 65 ॥

saṃhitāyāṃ daśamaskandhe uttarārdhe baladevavijaye yamunākarṣaṇaṃ nāma pañcaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ