Skandha 10, Adhyāya 66

नन्दव्रजं गते रामे करूषाधिपतिर्नृप ।वासुदेवोऽहमित्यज्ञो दूतं कृष्णाय प्राहिणोत्॥ 1 ॥

nandavrajaṃ gate rāme karūṣādhipatirnṛpa | vāsudevo'hamityajño dūtaṃ kṛṣṇāya prāhiṇot

दूतं च प्राहिणोन्मन्दः कृष्णायाव्यक्तवर्त्मने ।द्वारकायां यथा बालो नृपो बालकृतोऽबुधः॥ 3 ॥

dūtaṃ ca prāhiṇonmandaḥ kṛṣṇāyāvyaktavartmane | dvārakāyāṃ yathā bālo nṛpo bālakṛto'budhaḥ

दूतस्तु द्वारकामेत्य सभायामास्थितं प्रभुम् ।कृष्णं कमलपत्राक्षं राजसन्देशमब्रवीत्॥ 4 ॥

dūtastu dvārakāmetya sabhāyāmāsthitaṃ prabhum | kṛṣṇaṃ kamalapatrākṣaṃ rājasandeśamabravīt

वासुदेवोऽवतीर्णोहमेक एव न चापरः ।भूतानामनुकम्पार्थं त्वं तु मिथ्याभिधां त्यज॥ 5 ॥

vāsudevo'vatīrṇohameka eva na cāparaḥ | bhūtānāmanukampārthaṃ tvaṃ tu mithyābhidhāṃ tyaja

यानि त्वमस्मच्चिह्नानि मौढ्याद्बिभर्षि सात्वत ।त्यक्त्वैहि मां त्वं शरणं नो चेद्देहि ममाहवम्॥ 6 ॥

yāni tvamasmaccihnāni mauḍhyādbibharṣi sātvata | tyaktvaihi māṃ tvaṃ śaraṇaṃ no ceddehi mamāhavam

कत्थनं तदुपाकर्ण्य पौण्ड्रकस्याल्पमेधसः ।उग्रसेनादयः सभ्या उच्चकैर्जहसुस्तदा॥ 7 ॥

katthanaṃ tadupākarṇya pauṇḍrakasyālpamedhasaḥ | ugrasenādayaḥ sabhyā uccakairjahasustadā

उवाच दूतं भगवान् परिहासकथामनु ।उत्स्रक्ष्ये मूढ चिह्नानि यैस्त्वमेवं विकत्थसे॥ 8 ॥

uvāca dūtaṃ bhagavān parihāsakathāmanu | utsrakṣye mūḍha cihnāni yaistvamevaṃ vikatthase

मुखं तदपिधायाज्ञ कङ्कगृध्रवटैर्वृतः ।शयिष्यसे हतस्तत्र भविता शरणं शुनाम्॥ 9 ॥

mukhaṃ tadapidhāyājña kaṅkagṛdhravaṭairvṛtaḥ | śayiṣyase hatastatra bhavitā śaraṇaṃ śunām

कृष्णोऽपि रथमास्थाय काशीमुपजगाम ह॥ 10 ॥

kṛṣṇo'pi rathamāsthāya kāśīmupajagāma ha

पौण्ड्रकोऽपि तदुद्योगमुपलभ्य महारथः ।अक्षौहिणीभ्यां संयुक्तो निश्चक्राम पुराद्द्रुतम्॥ 11 ॥

pauṇḍrako'pi tadudyogamupalabhya mahārathaḥ | akṣauhiṇībhyāṃ saṃyukto niścakrāma purāddrutam

तस्य काशिपतिर्मित्रं पार्ष्णिग्राहोऽन्वयान्नृप ।अक्षौहिणीभिस्तिसृभिरपश्यत्पौण्ड्रकं हरिः॥ 12 ॥

tasya kāśipatirmitraṃ pārṣṇigrāho'nvayānnṛpa | akṣauhiṇībhistisṛbhirapaśyatpauṇḍrakaṃ hariḥ

शङ्खार्यसिगदाशार्ङ्गश्रीवत्साद्युपलक्षितम् ।बिभ्राणं कौस्तुभमणिं वनमालाविभूषितम्॥ 13 ॥

śaṅkhāryasigadāśārṅgaśrīvatsādyupalakṣitam | bibhrāṇaṃ kaustubhamaṇiṃ vanamālāvibhūṣitam

कौशेयवाससी पीते वसानं गरुडध्वजम् ।अमूल्यमौल्याभरणं स्फुरन्मकरकुण्डलम्॥ 14 ॥

kauśeyavāsasī pīte vasānaṃ garuḍadhvajam | amūlyamaulyābharaṇaṃ sphuranmakarakuṇḍalam

दृष्ट्वा तमात्मनस्तुल्यवेषं कृत्रिममास्थितम् ।यथा नटं रङ्गगतं विजहास भृशं हरिः॥ 15 ॥

dṛṣṭvā tamātmanastulyaveṣaṃ kṛtrimamāsthitam | yathā naṭaṃ raṅgagataṃ vijahāsa bhṛśaṃ hariḥ

शूलैर्गदाभिः परिघैः शक्त्यृष्टिप्रासतोमरैः ।असिभिः पट्टिशैर्बाणैः प्राहरन्नरयो हरिम्॥ 16 ॥

śūlairgadābhiḥ parighaiḥ śaktyṛṣṭiprāsatomaraiḥ | asibhiḥ paṭṭiśairbāṇaiḥ prāharannarayo harim

कृष्णस्तु तत्पौण्ड्रककाशिराजयो- र्बलं गजस्यन्दनवाजिपत्तिमत् ।गदासिचक्रेषुभिरार्दयद्भृशं यथा युगान्ते हुतभुक्पृथक् प्रजाः॥ 17 ॥

kṛṣṇastu tatpauṇḍrakakāśirājayo- rbalaṃ gajasyandanavājipattimat | gadāsicakreṣubhirārdayadbhṛśaṃ yathā yugānte hutabhukpṛthak prajāḥ

आयोधनं तद्रथवाजिकुञ्जर- द्विपत्खरोष्ट्रैररिणावखण्डितैः ।बभौ चितं मोदवहं मनस्विना- माक्रीडनं भूतपतेरिवोल्बणम्॥ 18 ॥

āyodhanaṃ tadrathavājikuñjara- dvipatkharoṣṭrairariṇāvakhaṇḍitaiḥ | babhau citaṃ modavahaṃ manasvinā- mākrīḍanaṃ bhūtapaterivolbaṇam

अथाह पौण्ड्रकं शौरिर्भो भो पौण्ड्रक यद्भवान् ।दूतवाक्येन मामाह तान्यस्त्राण्युत्सृजामि ते॥ 19 ॥

athāha pauṇḍrakaṃ śaurirbho bho pauṇḍraka yadbhavān | dūtavākyena māmāha tānyastrāṇyutsṛjāmi te

त्याजयिष्येऽभिधानं मे यत्त्वयाज्ञ मृषा धृतम् ।व्रजामि शरणं तेऽद्य यदि नेच्छामि संयुगम्॥ 20 ॥

tyājayiṣye'bhidhānaṃ me yattvayājña mṛṣā dhṛtam | vrajāmi śaraṇaṃ te'dya yadi necchāmi saṃyugam

शिरोऽवृश्चद्रथाङ्गेन वज्रेणेन्द्रो यथा गिरेः॥ 21 ॥

śiro'vṛścadrathāṅgena vajreṇendro yathā gireḥ

तथा काशीपतेः कायाच्छिर उत्कृत्य पत्रिभिः ।न्यपातयत्काशीपुर्यां पद्मकोशमिवानिलः॥ 22 ॥

tathā kāśīpateḥ kāyācchira utkṛtya patribhiḥ | nyapātayatkāśīpuryāṃ padmakośamivānilaḥ

एवं मत्सरिणं हत्वा पौण्ड्रकं ससखं हरिः ।द्वारकामाविशत्सिद्धैर्गीयमानकथामृतः॥ 23 ॥

evaṃ matsariṇaṃ hatvā pauṇḍrakaṃ sasakhaṃ hariḥ | dvārakāmāviśatsiddhairgīyamānakathāmṛtaḥ

स नित्यं भगवद्ध्यानप्रध्वस्ताखिलबन्धनः ।बिभ्राणश्च हरे राजन् स्वरूपं तन्मयोऽभवत्॥ 24 ॥

sa nityaṃ bhagavaddhyānapradhvastākhilabandhanaḥ | bibhrāṇaśca hare rājan svarūpaṃ tanmayo'bhavat

शिरः पतितमालोक्य राजद्वारे सकुण्डलम् ।किमिदं कस्य वा वक्त्रमिति संशिश्यिरे जनाः॥ 25 ॥

śiraḥ patitamālokya rājadvāre sakuṇḍalam | kimidaṃ kasya vā vaktramiti saṃśiśyire janāḥ

राज्ञः काशीपतेर्ज्ञात्वा महिष्यः पुत्रबान्धवाः ।पौराश्च हा हता राजन् नाथ नाथेति प्रारुदन्॥ 26 ॥

rājñaḥ kāśīpaterjñātvā mahiṣyaḥ putrabāndhavāḥ | paurāśca hā hatā rājan nātha nātheti prārudan

सुदक्षिणस्तस्य सुतः कृत्वा संस्थाविधिं पितुः ।निहत्य पितृहन्तारं यास्याम्यपचितिं पितुः॥ 27 ॥

sudakṣiṇastasya sutaḥ kṛtvā saṃsthāvidhiṃ pituḥ | nihatya pitṛhantāraṃ yāsyāmyapacitiṃ pituḥ

इत्यात्मनाभिसन्धाय सोपाध्यायो महेश्वरम् ।सुदक्षिणोऽर्चयामास परमेण समाधिना॥ 28 ॥

ityātmanābhisandhāya sopādhyāyo maheśvaram | sudakṣiṇo'rcayāmāsa parameṇa samādhinā

प्रीतोऽविमुक्ते भगवांस्तस्मै वरमदाद्भवः ।पितृहन्तृवधोपायं स वव्रे वरमीप्सितम्॥ 29 ॥

prīto'vimukte bhagavāṃstasmai varamadādbhavaḥ | pitṛhantṛvadhopāyaṃ sa vavre varamīpsitam

दक्षिणाग्निं परिचर ब्राह्मणैः सममृत्विजम् ।अभिचारविधानेन स चाग्निः प्रमथैर्वृतः॥ 30 ॥

dakṣiṇāgniṃ paricara brāhmaṇaiḥ samamṛtvijam | abhicāravidhānena sa cāgniḥ pramathairvṛtaḥ

साधयिष्यति सङ्कल्पमब्रह्मण्ये प्रयोजितः ।इत्यादिष्टस्तथा चक्रे कृष्णायाभिचरन् व्रती॥ 31 ॥

sādhayiṣyati saṅkalpamabrahmaṇye prayojitaḥ | ityādiṣṭastathā cakre kṛṣṇāyābhicaran vratī

ततोऽग्निरुत्थितः कुण्डान्मूर्तिमानतिभीषणः ।तप्तताम्रशिखाश्मश्रुरङ्गारोद्गारिलोचनः॥ 32 ॥

tato'gnirutthitaḥ kuṇḍānmūrtimānatibhīṣaṇaḥ | taptatāmraśikhāśmaśruraṅgārodgārilocanaḥ

दंष्ट्रोग्रभ्रुकुटीदण्डकठोरास्यः स्वजिह्वया ।आलिहन् सृक्किणी नग्नो विधुन्वंस्त्रिशिखं ज्वलत्॥ 33 ॥

daṃṣṭrograbhrukuṭīdaṇḍakaṭhorāsyaḥ svajihvayā | ālihan sṛkkiṇī nagno vidhunvaṃstriśikhaṃ jvalat

पद्भ्यां तालप्रमाणाभ्यां कम्पयन्नवनीतलम् ।सोऽभ्यधावद्वृतो भूतैर्द्वारकां प्रदहन् दिशः॥ 34 ॥

padbhyāṃ tālapramāṇābhyāṃ kampayannavanītalam | so'bhyadhāvadvṛto bhūtairdvārakāṃ pradahan diśaḥ

तमाभिचारदहनमायान्तं द्वारकौकसः ।विलोक्य तत्रसुः सर्वे वनदाहे मृगा यथा॥ 35 ॥

tamābhicāradahanamāyāntaṃ dvārakaukasaḥ | vilokya tatrasuḥ sarve vanadāhe mṛgā yathā

अक्षैः सभायां क्रीडन्तं भगवन्तं भयातुराः ।त्राहि त्राहि त्रिलोकेश वह्नेः प्रदहतः पुरम्॥ 36 ॥

akṣaiḥ sabhāyāṃ krīḍantaṃ bhagavantaṃ bhayāturāḥ | trāhi trāhi trilokeśa vahneḥ pradahataḥ puram

श्रुत्वा तज्जनवैक्लव्यं दृष्ट्वा स्वानां च साध्वसम् ।शरण्यः सम्प्रहस्याह मा भैष्टेत्यवितास्म्यहम्॥ 37 ॥

śrutvā tajjanavaiklavyaṃ dṛṣṭvā svānāṃ ca sādhvasam | śaraṇyaḥ samprahasyāha mā bhaiṣṭetyavitāsmyaham

सर्वस्यान्तर्बहिः साक्षी कृत्यां माहेश्वरीं विभुः ।विज्ञाय तद्विघातार्थं पार्श्वस्थं चक्रमादिशत्॥ 38 ॥

sarvasyāntarbahiḥ sākṣī kṛtyāṃ māheśvarīṃ vibhuḥ | vijñāya tadvighātārthaṃ pārśvasthaṃ cakramādiśat

तत्सूर्यकोटिप्रतिमं सुदर्शनं जाज्वल्यमानं प्रलयानलप्रभम् ।स्वतेजसा खं ककुभोऽथ रोदसी चक्रं मुकुन्दास्त्रमथाग्निमार्दयत्॥ 39 ॥

tatsūryakoṭipratimaṃ sudarśanaṃ jājvalyamānaṃ pralayānalaprabham | svatejasā khaṃ kakubho'tha rodasī cakraṃ mukundāstramathāgnimārdayat

कृत्यानलः प्रतिहतः स रथाङ्गपाणे- रस्त्रौजसा स नृप भग्नमुखो निवृत्तः ।वाराणसीं परिसमेत्य सुदक्षिणं तं सर्त्विग्जनं समदहत्स्वकृतोऽभिचारः॥ 40 ॥

kṛtyānalaḥ pratihataḥ sa rathāṅgapāṇe- rastraujasā sa nṛpa bhagnamukho nivṛttaḥ | vārāṇasīṃ parisametya sudakṣiṇaṃ taṃ sartvigjanaṃ samadahatsvakṛto'bhicāraḥ

चक्रं च विष्णोस्तदनुप्रविष्टं वाराणसीं साट्टसभालयापणाम् ।सगोपुराट्टालककोष्ठसङ्कुलां सकोशहस्त्यश्वरथान्नशालाम्॥ 41 ॥

cakraṃ ca viṣṇostadanupraviṣṭaṃ vārāṇasīṃ sāṭṭasabhālayāpaṇām | sagopurāṭṭālakakoṣṭhasaṅkulāṃ sakośahastyaśvarathānnaśālām

दग्ध्वा वाराणसीं सर्वां विष्णोश्चक्रं सुदर्शनम् ।भूयः पार्श्वमुपातिष्ठत्कृष्णस्याक्लिष्टकर्मणः॥ 42 ॥

dagdhvā vārāṇasīṃ sarvāṃ viṣṇoścakraṃ sudarśanam | bhūyaḥ pārśvamupātiṣṭhatkṛṣṇasyākliṣṭakarmaṇaḥ

य एतच्छ्रावयेन्मर्त्यः उत्तमश्लोकविक्रमम् ।समाहितो वा शृणुयात्सर्वपापैः प्रमुच्यते॥ 43 ॥

ya etacchrāvayenmartyaḥ uttamaślokavikramam | samāhito vā śṛṇuyātsarvapāpaiḥ pramucyate

संहितायां दशमस्कन्धे उत्तरार्धे पौण्ड्रकादि- वधो नाम षट्षष्टितमोऽध्यायः॥ 66 ॥

saṃhitāyāṃ daśamaskandhe uttarārdhe pauṇḍrakādi- vadho nāma ṣaṭṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ