Bhagavata Purana
323
अध्याय 323 / 335

Skandha 12, Adhyāya 1

44 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ44 श्लोक

अध्याय 323

श्लोक 1

राजोवाच ।स्वधामानुगते कृष्णे यदुवंशविभूषणे ।कस्य वंशोऽभवत्पृथ्व्यामेतदाचक्ष्व मे मुने

rājovāca | svadhāmānugate kṛṣṇe yaduvaṃśavibhūṣaṇe | kasya vaṃśo'bhavatpṛthvyāmetadācakṣva me mune

अध्याय 323

श्लोक 2

योऽन्त्यः पुरञ्जयो नाम भाव्यो बार्हद्रथो नृप ।तस्यामात्यस्तु शुनको हत्वा स्वामिनमात्मजम्

yo'ntyaḥ purañjayo nāma bhāvyo bārhadratho nṛpa | tasyāmātyastu śunako hatvā svāminamātmajam

अध्याय 323

श्लोक 3

प्रद्योतसंज्ञं राजानं कर्ता यत्पालकः सुतः ।विशाखयूपस्तत्पुत्रो भविता राजकस्ततः

pradyotasaṃjñaṃ rājānaṃ kartā yatpālakaḥ sutaḥ | viśākhayūpastatputro bhavitā rājakastataḥ

अध्याय 323

श्लोक 4

नन्दिवर्धनस्तत्पुत्रः पञ्च प्रद्योतना इमे ।अष्टत्रिंशोत्तरशतं भोक्ष्यन्ति पृथिवीं नृपाः

nandivardhanastatputraḥ pañca pradyotanā ime | aṣṭatriṃśottaraśataṃ bhokṣyanti pṛthivīṃ nṛpāḥ

अध्याय 323

श्लोक 5

शिशुनागस्ततो भाव्यः काकवर्णस्तु तत्सुतः ।क्षेमधर्मा तस्य सुतः क्षेत्रज्ञः क्षेमधर्मजः

śiśunāgastato bhāvyaḥ kākavarṇastu tatsutaḥ | kṣemadharmā tasya sutaḥ kṣetrajñaḥ kṣemadharmajaḥ

अध्याय 323

श्लोक 6

विधिसारः सुतस्तस्याजातशत्रुर्भविष्यति ।दर्भकस्तत्सुतो भावी दर्भकस्याजयः स्मृतः

vidhisāraḥ sutastasyājātaśatrurbhaviṣyati | darbhakastatsuto bhāvī darbhakasyājayaḥ smṛtaḥ

अध्याय 323

श्लोक 7

नन्दिवर्धन आजेयो महानन्दिः सुतस्ततः ।शिशुनागा दशैवैते षष्ट्युत्तरशतत्रयम्

nandivardhana ājeyo mahānandiḥ sutastataḥ | śiśunāgā daśaivaite ṣaṣṭyuttaraśatatrayam

अध्याय 323

श्लोक 8

समा भोक्ष्यन्ति पृथिवीं कुरुश्रेष्ठ कलौ नृपाः ।महानन्दिसुतो राजन् शूद्रीगर्भोद्भवो बली

samā bhokṣyanti pṛthivīṃ kuruśreṣṭha kalau nṛpāḥ | mahānandisuto rājan śūdrīgarbhodbhavo balī

अध्याय 323

श्लोक 9

महापद्मपतिः कश्चिन्नन्दः क्षत्रविनाशकृत् ।ततो नृपा भविष्यन्ति शूद्रप्रायास्त्वधार्मिकाः

mahāpadmapatiḥ kaścinnandaḥ kṣatravināśakṛt | tato nṛpā bhaviṣyanti śūdraprāyāstvadhārmikāḥ

अध्याय 323

श्लोक 10

स एकच्छत्रां पृथिवीमनुल्लङ्घितशासनः ।शासिष्यति महापद्मो द्वितीय इव भार्गवः

sa ekacchatrāṃ pṛthivīmanullaṅghitaśāsanaḥ | śāsiṣyati mahāpadmo dvitīya iva bhārgavaḥ

अध्याय 323

श्लोक 11

तस्य चाष्टौ भविष्यन्ति सुमाल्यप्रमुखाः सुताः ।य इमां भोक्ष्यन्ति महीं राजानः स्म शतं समाः

tasya cāṣṭau bhaviṣyanti sumālyapramukhāḥ sutāḥ | ya imāṃ bhokṣyanti mahīṃ rājānaḥ sma śataṃ samāḥ

अध्याय 323

श्लोक 12

नवनन्दान् द्विजः कश्चित्प्रपन्नानुद्धरिष्यति ।तेषामभावे जगतीं मौर्या भोक्ष्यन्ति वै कलौ

navanandān dvijaḥ kaścitprapannānuddhariṣyati | teṣāmabhāve jagatīṃ mauryā bhokṣyanti vai kalau

अध्याय 323

श्लोक 13

स एव चन्द्रगुप्तं वै द्विजो राज्येऽभिषेक्ष्यति ।तत्सुतो वारिसारस्तु ततश्चाशोकवर्धनः

sa eva candraguptaṃ vai dvijo rājye'bhiṣekṣyati | tatsuto vārisārastu tataścāśokavardhanaḥ

अध्याय 323

श्लोक 14

सुयशा भविता तस्य सङ्गतः सुयशः सुतः ।शालिशूकस्ततस्तस्य सोमशर्मा भविष्यति

suyaśā bhavitā tasya saṅgataḥ suyaśaḥ sutaḥ | śāliśūkastatastasya somaśarmā bhaviṣyati

अध्याय 323

श्लोक 15

शतधन्वा ततस्तस्य भविता तद्बृहद्रथः ।मौर्या ह्येते दश नृपाः सप्तत्रिंशच्छतोत्तरम् ।समा भोक्ष्यन्ति पृथिवीं कलौ कुरुकुलोद्वह

śatadhanvā tatastasya bhavitā tadbṛhadrathaḥ | mauryā hyete daśa nṛpāḥ saptatriṃśacchatottaram | samā bhokṣyanti pṛthivīṃ kalau kurukulodvaha

अध्याय 323

श्लोक 16

हत्वा बृहद्रथं मौर्यं तस्य सेनापतिः कलौ ।पुष्यमित्रस्तु शुङ्गाह्वः स्वयं राज्यं करिष्यति अग्निमित्रस्ततस्तस्मात्सुज्येष्ठोऽथ भविष्यति

hatvā bṛhadrathaṃ mauryaṃ tasya senāpatiḥ kalau | puṣyamitrastu śuṅgāhvaḥ svayaṃ rājyaṃ kariṣyati agnimitrastatastasmātsujyeṣṭho'tha bhaviṣyati

अध्याय 323

श्लोक 17

वसुमित्रो भद्रकश्च पुलिन्दो भविता ततः ।ततो घोषः सुतस्तस्माद्वज्रमित्रो भविष्यति

vasumitro bhadrakaśca pulindo bhavitā tataḥ | tato ghoṣaḥ sutastasmādvajramitro bhaviṣyati

अध्याय 323

श्लोक 18

ततो भागवतस्तस्माद्देवभूतिरिति श्रुतः ।शुङ्गा दशैते भोक्ष्यन्ति भूमिं वर्षशताधिकम्

tato bhāgavatastasmāddevabhūtiriti śrutaḥ | śuṅgā daśaite bhokṣyanti bhūmiṃ varṣaśatādhikam

अध्याय 323

श्लोक 19

ततः कण्वानियं भूमिर्यास्यत्यल्पगुणान् नृप ।शुङ्गं हत्वा देवभूतिं कण्वोऽमात्यस्तु कामिनम्

tataḥ kaṇvāniyaṃ bhūmiryāsyatyalpaguṇān nṛpa | śuṅgaṃ hatvā devabhūtiṃ kaṇvo'mātyastu kāminam

अध्याय 323

श्लोक 20

स्वयं करिष्यते राज्यं वसुदेवो महामतिः ।तस्य पुत्रस्तु भूमित्रस्तस्य नारायणः सुतः ।नारायणस्य भविता सुशर्मा नाम विश्रुतः

svayaṃ kariṣyate rājyaṃ vasudevo mahāmatiḥ | tasya putrastu bhūmitrastasya nārāyaṇaḥ sutaḥ | nārāyaṇasya bhavitā suśarmā nāma viśrutaḥ

अध्याय 323

श्लोक 21

काण्वायना इमे भूमिं चत्वारिंशच्च पञ्च च ।शतानि त्रीणि भोक्ष्यन्ति वर्षाणां च कलौ युगे

kāṇvāyanā ime bhūmiṃ catvāriṃśacca pañca ca | śatāni trīṇi bhokṣyanti varṣāṇāṃ ca kalau yuge

अध्याय 323

श्लोक 22

हत्वा काण्वं सुशर्माणं तद्भृत्यो वृषलो बली ।गां भोक्ष्यत्यन्ध्रजातीयः कञ्चित्कालमसत्तमः

hatvā kāṇvaṃ suśarmāṇaṃ tadbhṛtyo vṛṣalo balī | gāṃ bhokṣyatyandhrajātīyaḥ kañcitkālamasattamaḥ

अध्याय 323

श्लोक 23

कृष्णनामाथ तद्भ्राता भविता पृथिवीपतिः ।श्रीशान्तकर्णस्तत्पुत्रः पौर्णमासस्तु तत्सुतः

kṛṣṇanāmātha tadbhrātā bhavitā pṛthivīpatiḥ | śrīśāntakarṇastatputraḥ paurṇamāsastu tatsutaḥ

अध्याय 323

श्लोक 24

लम्बोदरस्तु तत्पुत्रस्तस्माच्चिबिलको नृपः ।मेघस्वातिश्चिबिलकादटमानस्तु तस्य च

lambodarastu tatputrastasmāccibilako nṛpaḥ | meghasvātiścibilakādaṭamānastu tasya ca

अध्याय 323

श्लोक 25

अनिष्टकर्मा हालेयस्तलकस्तस्य चात्मजः ।पुरीषभीरुस्तत्पुत्रस्ततो राजा सुनन्दनः

aniṣṭakarmā hāleyastalakastasya cātmajaḥ | purīṣabhīrustatputrastato rājā sunandanaḥ

अध्याय 323

श्लोक 26

चकोरो बहवो यत्र शिवस्वातिररिन्दमः ।तस्यापि गोमतीपुत्रः पुरीमान् भविता ततः

cakoro bahavo yatra śivasvātirarindamaḥ | tasyāpi gomatīputraḥ purīmān bhavitā tataḥ

अध्याय 323

श्लोक 27

मेदशिराः शिवस्कन्दो यज्ञश्रीस्तत्सुतस्ततः ।विजयस्तत्सुतो भाव्यश्चन्द्रविज्ञः स लोमधिः

medaśirāḥ śivaskando yajñaśrīstatsutastataḥ | vijayastatsuto bhāvyaścandravijñaḥ sa lomadhiḥ

अध्याय 323

श्लोक 28

एते त्रिंशन्नृपतयश्चत्वार्यब्दशतानि च ।षट्पञ्चाशच्च पृथिवीं भोक्ष्यन्ति कुरुनन्दन

ete triṃśannṛpatayaścatvāryabdaśatāni ca | ṣaṭpañcāśacca pṛthivīṃ bhokṣyanti kurunandana

अध्याय 323

श्लोक 29

सप्ताभीरा आवभृत्या दशगर्दभिनो नृपाः ।कङ्काः षोडश भूपाला भविष्यन्त्यतिलोलुपाः

saptābhīrā āvabhṛtyā daśagardabhino nṛpāḥ | kaṅkāḥ ṣoḍaśa bhūpālā bhaviṣyantyatilolupāḥ

अध्याय 323

श्लोक 30

ततोऽष्टौ यवना भाव्याश्चतुर्दश तुरुष्ककाः ।भूयो दश गुरुण्डाश्च मौला एकादशैव तु

tato'ṣṭau yavanā bhāvyāścaturdaśa turuṣkakāḥ | bhūyo daśa guruṇḍāśca maulā ekādaśaiva tu

अध्याय 323

श्लोक 31

एते भोक्ष्यन्ति पृथिवीं दशवर्षशतानि च ।नवाधिकां च नवतिं मौला एकादश क्षितिम्

ete bhokṣyanti pṛthivīṃ daśavarṣaśatāni ca | navādhikāṃ ca navatiṃ maulā ekādaśa kṣitim

अध्याय 323

श्लोक 32

भोक्ष्यन्त्यब्दशतान्यङ्ग त्रीणि तैः संस्थिते ततः ।किलकिलायां नृपतयो भूतनन्दोऽथ वङ्गिरिः

bhokṣyantyabdaśatānyaṅga trīṇi taiḥ saṃsthite tataḥ | kilakilāyāṃ nṛpatayo bhūtanando'tha vaṅgiriḥ

अध्याय 323

श्लोक 33

शिशुनन्दिश्च तद्भ्राता यशोनन्दिः प्रवीरकः ।इत्येते वै वर्षशतं भविष्यन्त्यधिकानि षट्

śiśunandiśca tadbhrātā yaśonandiḥ pravīrakaḥ | ityete vai varṣaśataṃ bhaviṣyantyadhikāni ṣaṭ

अध्याय 323

श्लोक 34

तेषां त्रयोदश सुता भवितारश्च बाह्लिकाः ।पुष्पमित्रोऽथ राजन्यो दुर्मित्रोऽस्य तथैव च

teṣāṃ trayodaśa sutā bhavitāraśca bāhlikāḥ | puṣpamitro'tha rājanyo durmitro'sya tathaiva ca

अध्याय 323

श्लोक 35

एककाला इमे भूपाः सप्तान्ध्राः सप्त कोसलाः ।विदूरपतयो भाव्या निषधास्तत एव हि

ekakālā ime bhūpāḥ saptāndhrāḥ sapta kosalāḥ | vidūrapatayo bhāvyā niṣadhāstata eva hi

अध्याय 323

श्लोक 36

मागधानां तु भविता विश्वस्फूर्जिः पुरञ्जयः ।करिष्यत्यपरो वर्णान् पुलिन्दयदुमद्रकान्

māgadhānāṃ tu bhavitā viśvasphūrjiḥ purañjayaḥ | kariṣyatyaparo varṇān pulindayadumadrakān

अध्याय 323

श्लोक 37

प्रजाश्चाब्रह्मभूयिष्ठाः स्थापयिष्यति दुर्मतिः ।वीर्यवान् क्षत्रमुत्साद्य पद्मवत्यां स वै पुरि ।अनुगङ्गामाप्रयागं गुप्तां भोक्ष्यति मेदिनीम्

prajāścābrahmabhūyiṣṭhāḥ sthāpayiṣyati durmatiḥ | vīryavān kṣatramutsādya padmavatyāṃ sa vai puri | anugaṅgāmāprayāgaṃ guptāṃ bhokṣyati medinīm

अध्याय 323

श्लोक 38

सौराष्ट्रावन्त्याभीराश्च शूरा अर्बुदमालवाः ।व्रात्या द्विजा भविष्यन्ति शूद्रप्राया जनाधिपाः

saurāṣṭrāvantyābhīrāśca śūrā arbudamālavāḥ | vrātyā dvijā bhaviṣyanti śūdraprāyā janādhipāḥ

अध्याय 323

श्लोक 39

सिन्धोस्तटं चन्द्रभागां कौन्तीं काश्मीरमण्डलम् ।भोक्ष्यन्ति शूद्रा व्रात्याद्या म्लेच्छाश्चाब्रह्मवर्चसः

sindhostaṭaṃ candrabhāgāṃ kauntīṃ kāśmīramaṇḍalam | bhokṣyanti śūdrā vrātyādyā mlecchāścābrahmavarcasaḥ

अध्याय 323

श्लोक 40

तुल्यकाला इमे राजन् म्लेच्छप्रायाश्च भूभृतः ।एतेऽधर्मानृतपराः फल्गुदास्तीव्रमन्यवः

tulyakālā ime rājan mlecchaprāyāśca bhūbhṛtaḥ | ete'dharmānṛtaparāḥ phalgudāstīvramanyavaḥ

अध्याय 323

श्लोक 41

स्त्रीबालगोद्विजघ्नाश्च परदारधनादृताः ।उदितास्तमितप्राया अल्पसत्त्वाल्पकायुषः

strībālagodvijaghnāśca paradāradhanādṛtāḥ | uditāstamitaprāyā alpasattvālpakāyuṣaḥ

अध्याय 323

श्लोक 42

असंस्कृताः क्रियाहीना रजसा तमसाऽऽवृताः ।प्रजास्ते भक्षयिष्यन्ति म्लेच्छा राजन्यरूपिणः

asaṃskṛtāḥ kriyāhīnā rajasā tamasā''vṛtāḥ | prajāste bhakṣayiṣyanti mlecchā rājanyarūpiṇaḥ

अध्याय 323

श्लोक 43

तन्नाथास्ते जनपदास्तच्छीलाचारवादिनः ।अन्योन्यतो राजभिश्च क्षयं यास्यन्ति पीडिताः

tannāthāste janapadāstacchīlācāravādinaḥ | anyonyato rājabhiśca kṣayaṃ yāsyanti pīḍitāḥ

अध्याय 323

श्लोक 1b

संहितायां द्वादशस्कन्धे प्रथमोऽध्यायः

saṃhitāyāṃ dvādaśaskandhe prathamo'dhyāyaḥ

स्रोत: local proofread transcription: Sanskrit shlokas of the Bhagavata Purana (skandhas 1-12) from sanskritdocuments.org. One chapter per adhyaya; verse numbers as printed in the source (restarting in each adhyaya). The Mahatmya is not included. · प्राप्त 19/10/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पाठ-भेद एवं संशोधनVariants & corrections

पाठ-भेद टिप्पणी (Alternative Reading / Variant Notes):

Collated with Sridhara Swami Bhāvarthadīpikā recension.