Skandha 11, Adhyāya 31

अथ तत्रागमद्ब्रह्मा भवान्या च समं भवः ।महेन्द्रप्रमुखा देवा मुनयः सप्रजेश्वराः॥ 1 ॥

atha tatrāgamadbrahmā bhavānyā ca samaṃ bhavaḥ | mahendrapramukhā devā munayaḥ saprajeśvarāḥ

पितरः सिद्धगन्धर्वा विद्याधरमहोरगाः ।चारणा यक्षरक्षांसि किन्नराप्सरसो द्विजाः॥ 2 ॥

pitaraḥ siddhagandharvā vidyādharamahoragāḥ | cāraṇā yakṣarakṣāṃsi kinnarāpsaraso dvijāḥ

द्रष्टुकामा भगवतो निर्याणं परमोत्सुकाः ।गायन्तश्च गृणन्तश्च शौरेः कर्माणि जन्म च॥ 3 ॥

draṣṭukāmā bhagavato niryāṇaṃ paramotsukāḥ | gāyantaśca gṛṇantaśca śaureḥ karmāṇi janma ca

ववृषुः पुष्पवर्षाणि विमानावलिभिर्नभः ।कुर्वन्तः सङ्कुलं राजन् भक्त्या परमया युताः॥ 4 ॥

vavṛṣuḥ puṣpavarṣāṇi vimānāvalibhirnabhaḥ | kurvantaḥ saṅkulaṃ rājan bhaktyā paramayā yutāḥ

भगवान् पितामहं वीक्ष्य विभूतीरात्मनो विभुः ।संयोज्यात्मनि चात्मानं पद्मनेत्रे न्यमीलयत्॥ 5 ॥

bhagavān pitāmahaṃ vīkṣya vibhūtīrātmano vibhuḥ | saṃyojyātmani cātmānaṃ padmanetre nyamīlayat

लोकाभिरामां स्वतनुं धारणाध्यानमङ्गलम् ।योगधारणयाऽऽग्नेय्यादग्ध्वा धामाविशत्स्वकम्॥ 6 ॥

lokābhirāmāṃ svatanuṃ dhāraṇādhyānamaṅgalam | yogadhāraṇayā''gneyyādagdhvā dhāmāviśatsvakam

दिवि दुन्दुभयो नेदुः पेतुः सुमनसश्च खात् ।सत्यं धर्मो धृतिर्भूमेः कीर्तिः श्रीश्चानु तं ययुः॥ 7 ॥

divi dundubhayo neduḥ petuḥ sumanasaśca khāt | satyaṃ dharmo dhṛtirbhūmeḥ kīrtiḥ śrīścānu taṃ yayuḥ

देवादयो ब्रह्ममुख्या न विशन्तं स्वधामनि ।अविज्ञातगतिं कृष्णं ददृशुश्चातिविस्मिताः॥ 8 ॥

devādayo brahmamukhyā na viśantaṃ svadhāmani | avijñātagatiṃ kṛṣṇaṃ dadṛśuścātivismitāḥ

सौदामन्या यथाऽऽकाशे यान्त्या हित्वाभ्रमण्डलम् ।गतिर्न लक्ष्यते मर्त्यैस्तथा कृष्णस्य दैवतैः॥ 9 ॥

saudāmanyā yathā''kāśe yāntyā hitvābhramaṇḍalam | gatirna lakṣyate martyaistathā kṛṣṇasya daivataiḥ

ब्रह्मरुद्रादयस्ते तु दृष्ट्वा योगगतिं हरेः ।विस्मितास्तां प्रशंसन्तः स्वं स्वं लोकं ययुस्तदा॥ 10 ॥

brahmarudrādayaste tu dṛṣṭvā yogagatiṃ hareḥ | vismitāstāṃ praśaṃsantaḥ svaṃ svaṃ lokaṃ yayustadā

राजन् परस्य तनुभृज्जननाप्ययेहा माया विडम्बनमवेहि यथा नटस्य ।सृष्ट्वाऽऽत्मनेदमनुविश्य विहृत्य चान्ते संहृत्य चात्ममहिमोपरतः स आस्ते॥ 11 ॥

rājan parasya tanubhṛjjananāpyayehā māyā viḍambanamavehi yathā naṭasya | sṛṣṭvā''tmanedamanuviśya vihṛtya cānte saṃhṛtya cātmamahimoparataḥ sa āste

मर्त्येन यो गुरुसुतं यमलोकनीतं त्वां चानयच्छरणदः परमास्त्रदग्धम् ।जिग्येऽन्तकान्तकमपीशमसावनीशः किं स्वावने स्वरनयन्मृगयुं सदेहम्॥ 12 ॥

martyena yo gurusutaṃ yamalokanītaṃ tvāṃ cānayaccharaṇadaḥ paramāstradagdham | jigye'ntakāntakamapīśamasāvanīśaḥ kiṃ svāvane svaranayanmṛgayuṃ sadeham

तथाप्यशेषस्थितिसम्भवाप्यये- ष्वनन्यहेतुर्यदशेषशक्तिधृक् ।नैच्छत्प्रणेतुं वपुरत्र शेषितं मर्त्येन किं स्वस्थगतिं प्रदर्शयन्॥ 13 ॥

tathāpyaśeṣasthitisambhavāpyaye- ṣvananyaheturyadaśeṣaśaktidhṛk | naicchatpraṇetuṃ vapuratra śeṣitaṃ martyena kiṃ svasthagatiṃ pradarśayan

य एतां प्रातरुत्थाय कृष्णस्य पदवीं पराम् ।प्रयतः कीर्तयेद्भक्त्या तामेवाप्नोत्यनुत्तमाम्॥ 14 ॥

ya etāṃ prātarutthāya kṛṣṇasya padavīṃ parām | prayataḥ kīrtayedbhaktyā tāmevāpnotyanuttamām

दारुको द्वारकामेत्य वसुदेवोग्रसेनयोः ।पतित्वा चरणावस्रैर्न्यषिञ्चत्कृष्णविच्युतः॥ 15 ॥

dāruko dvārakāmetya vasudevograsenayoḥ | patitvā caraṇāvasrairnyaṣiñcatkṛṣṇavicyutaḥ

कथयामास निधनं वृष्णीनां कृत्स्नशो नृप ।तच्छ्रुत्वोद्विग्नहृदया जनाः शोकविमूर्च्छिताः॥ 16 ॥

kathayāmāsa nidhanaṃ vṛṣṇīnāṃ kṛtsnaśo nṛpa | tacchrutvodvignahṛdayā janāḥ śokavimūrcchitāḥ

तत्र स्म त्वरिता जग्मुः कृष्णविश्लेषविह्वलाः ।व्यसवः शेरते यत्र ज्ञातयो घ्नन्त आननम्॥ 17 ॥

tatra sma tvaritā jagmuḥ kṛṣṇaviśleṣavihvalāḥ | vyasavaḥ śerate yatra jñātayo ghnanta ānanam

देवकी रोहिणी चैव वसुदेवस्तथा सुतौ ।कृष्णरामावपश्यन्तः शोकार्ता विजहुः स्मृतिम्॥ 18 ॥

devakī rohiṇī caiva vasudevastathā sutau | kṛṣṇarāmāvapaśyantaḥ śokārtā vijahuḥ smṛtim

प्राणांश्च विजहुस्तत्र भगवद्विरहातुराः ।उपगुह्य पतींस्तात चितामारुरुहुः स्त्रियः॥ 19 ॥

prāṇāṃśca vijahustatra bhagavadvirahāturāḥ | upaguhya patīṃstāta citāmāruruhuḥ striyaḥ

रामपत्न्यश्च तद्देहमुपगुह्याग्निमाविशन् ।वसुदेवपत्न्यस्तद्गात्रं प्रद्युम्नादीन् हरेः स्नुषाः ।कृष्णपत्न्योऽविशन्नग्निं रुक्मिण्याद्यास्तदात्मिकाः॥ 20 ॥

rāmapatnyaśca taddehamupaguhyāgnimāviśan | vasudevapatnyastadgātraṃ pradyumnādīn hareḥ snuṣāḥ | kṛṣṇapatnyo'viśannagniṃ rukmiṇyādyāstadātmikāḥ

अर्जुनः प्रेयसः सख्युः कृष्णस्य विरहातुरः ।आत्मानं सान्त्वयामास कृष्णगीतैः सदुक्तिभिः॥ 21 ॥

arjunaḥ preyasaḥ sakhyuḥ kṛṣṇasya virahāturaḥ | ātmānaṃ sāntvayāmāsa kṛṣṇagītaiḥ saduktibhiḥ

बन्धूनां नष्टगोत्राणामर्जुनः साम्परायिकम् ।हतानां कारयामास यथावदनुपूर्वशः॥ 22 ॥

bandhūnāṃ naṣṭagotrāṇāmarjunaḥ sāmparāyikam | hatānāṃ kārayāmāsa yathāvadanupūrvaśaḥ

द्वारकां हरिणा त्यक्तां समुद्रोऽप्लावयत्क्षणात् ।वर्जयित्वा महाराज श्रीमद्भगवदालयम्॥ 23 ॥

dvārakāṃ hariṇā tyaktāṃ samudro'plāvayatkṣaṇāt | varjayitvā mahārāja śrīmadbhagavadālayam

नित्यं सन्निहितस्तत्र भगवान् मधुसूदनः ।स्मृत्याशेषाशुभहरं सर्वमङ्गलमङ्गलम्॥ 24 ॥

nityaṃ sannihitastatra bhagavān madhusūdanaḥ | smṛtyāśeṣāśubhaharaṃ sarvamaṅgalamaṅgalam

स्त्रीबालवृद्धानादाय हतशेषान् धनञ्जयः ।इन्द्रप्रस्थं समावेश्य वज्रं तत्राभ्यषेचयत्॥ 25 ॥

strībālavṛddhānādāya hataśeṣān dhanañjayaḥ | indraprasthaṃ samāveśya vajraṃ tatrābhyaṣecayat

श्रुत्वा सुहृद्वधं राजन्नर्जुनात्ते पितामहाः ।त्वां तु वंशधरं कृत्वा जग्मुः सर्वे महापथम्॥ 26 ॥

śrutvā suhṛdvadhaṃ rājannarjunātte pitāmahāḥ | tvāṃ tu vaṃśadharaṃ kṛtvā jagmuḥ sarve mahāpatham

य एतद्देवदेवस्य विष्णोः कर्माणि जन्म च ।कीर्तयेच्छ्रद्धया मर्त्यः सर्वपापैः प्रमुच्यते॥ 27 ॥

ya etaddevadevasya viṣṇoḥ karmāṇi janma ca | kīrtayecchraddhayā martyaḥ sarvapāpaiḥ pramucyate

इत्थं हरेर्भगवतो रुचिरावतार- वीर्याणि बालचरितानि च शन्तमानि ।अन्यत्र चेह च श्रुतानि गृणन् मनुष्यो भक्तिं परां परमहंसगतौ लभेत॥ 28 ॥

itthaṃ harerbhagavato rucirāvatāra- vīryāṇi bālacaritāni ca śantamāni | anyatra ceha ca śrutāni gṛṇan manuṣyo bhaktiṃ parāṃ paramahaṃsagatau labheta

पारमहंस्यां संहितायामेकादशस्कन्धे एकत्रिंशोऽध्यायः॥ 31 ॥

pāramahaṃsyāṃ saṃhitāyāmekādaśaskandhe ekatriṃśo'dhyāyaḥ