Skandha 4, Adhyāya 9

त एवमुत्सन्नभया उरुक्रमे कृतावनामाः प्रययुस्त्रिविष्टपम् ।सहस्रशीर्षापि ततो गरुत्मता मधोर्वनं भृत्यदिदृक्षया गतः॥ 1 ॥

ta evamutsannabhayā urukrame kṛtāvanāmāḥ prayayustriviṣṭapam | sahasraśīrṣāpi tato garutmatā madhorvanaṃ bhṛtyadidṛkṣayā gataḥ

स वै धिया योगविपाकतीव्रया हृत्पद्मकोशे स्फुरितं तडित्प्रभम् ।तिरोहितं सहसैवोपलक्ष्य बहिःस्थितं तदवस्थं ददर्श॥ 2 ॥

sa vai dhiyā yogavipākatīvrayā hṛtpadmakośe sphuritaṃ taḍitprabham | tirohitaṃ sahasaivopalakṣya bahiḥsthitaṃ tadavasthaṃ dadarśa

तद्दर्शनेनागतसाध्वसः क्षिता- ववन्दताङ्गं विनमय्य दण्डवत् ।दृग्भ्यां प्रपश्यन् प्रपिबन्निवार्भकः चुम्बन्निवास्येन भुजैरिवाश्लिषन्॥ 3 ॥

taddarśanenāgatasādhvasaḥ kṣitā- vavandatāṅgaṃ vinamayya daṇḍavat | dṛgbhyāṃ prapaśyan prapibannivārbhakaḥ cumbannivāsyena bhujairivāśliṣan

स तं विवक्षन्तमतद्विदं हरिः ज्ञात्वास्य सर्वस्य च हृद्यवस्थितः ।कृताञ्जलिं ब्रह्ममयेन कम्बुना पस्पर्श बालं कृपया कपोले॥ 4 ॥

sa taṃ vivakṣantamatadvidaṃ hariḥ jñātvāsya sarvasya ca hṛdyavasthitaḥ | kṛtāñjaliṃ brahmamayena kambunā pasparśa bālaṃ kṛpayā kapole

स वै तदैव प्रतिपादितां गिरं दैवीं परिज्ञातपरात्मनिर्णयः ।तं भक्तिभावोऽभ्यगृणादसत्वरं परिश्रुतोरुश्रवसं ध्रुवक्षितिः॥ 5 ॥

sa vai tadaiva pratipāditāṃ giraṃ daivīṃ parijñātaparātmanirṇayaḥ | taṃ bhaktibhāvo'bhyagṛṇādasatvaraṃ pariśrutoruśravasaṃ dhruvakṣitiḥ

योऽन्तःप्रविश्य मम वाचमिमां प्रसुप्तां सञ्जीवयत्यखिलशक्तिधरः स्वधाम्ना ।अन्यांश्च हस्तचरणश्रवणत्वगादीन् प्राणान् नमो भगवते पुरुषाय तुभ्यम्॥ 6 ॥

yo'ntaḥpraviśya mama vācamimāṃ prasuptāṃ sañjīvayatyakhilaśaktidharaḥ svadhāmnā | anyāṃśca hastacaraṇaśravaṇatvagādīn prāṇān namo bhagavate puruṣāya tubhyam

एकस्त्वमेव भगवन्निदमात्मशक्त्या मायाख्ययोरुगुणया महदाद्यशेषम् ।सृष्ट्वानुविश्य पुरुषस्तदसद्गुणेषु नानेव दारुषु विभावसुवद्विभासि॥ 7 ॥

ekastvameva bhagavannidamātmaśaktyā māyākhyayoruguṇayā mahadādyaśeṣam | sṛṣṭvānuviśya puruṣastadasadguṇeṣu nāneva dāruṣu vibhāvasuvadvibhāsi

त्वद्दत्तया वयुनयेदमचष्ट विश्वं सुप्तप्रबुद्ध इव नाथ भवत्प्रपन्नः ।तस्यापवर्ग्यशरणं तव पादमूलं विस्मर्यते कृतविदा कथमार्तबन्धो॥ 8 ॥

tvaddattayā vayunayedamacaṣṭa viśvaṃ suptaprabuddha iva nātha bhavatprapannaḥ | tasyāpavargyaśaraṇaṃ tava pādamūlaṃ vismaryate kṛtavidā kathamārtabandho

नूनं विमुष्टमतयस्तव मायया ते ये त्वां भवाप्ययविमोक्षणमन्यहेतोः ।अर्चन्ति कल्पकतरुं कुणपोपभोग्य- मिच्छन्ति यत्स्पर्शजं निरयेऽपि नॄणाम्॥ 9 ॥

nūnaṃ vimuṣṭamatayastava māyayā te ye tvāṃ bhavāpyayavimokṣaṇamanyahetoḥ | arcanti kalpakataruṃ kuṇapopabhogya- micchanti yatsparśajaṃ niraye'pi nṝṇām

या निर्वृतिस्तनुभृतां तव पादपद्म- ध्यानाद्भवज्जनकथाश्रवणेन वा स्यात् ।सा ब्रह्मणि स्वमहिमन्यपि नाथ मा भूत् किं त्वन्तकासिलुलितात्पततां विमानात्॥ 10 ॥

yā nirvṛtistanubhṛtāṃ tava pādapadma- dhyānādbhavajjanakathāśravaṇena vā syāt | sā brahmaṇi svamahimanyapi nātha mā bhūt kiṃ tvantakāsilulitātpatatāṃ vimānāt

भक्तिं मुहुः प्रवहतां त्वयि मे प्रसङ्गो भूयादनन्त महताममलाशयानाम् ।येनाञ्जसोल्बणमुरुव्यसनं भवाब्धिं नेष्ये भवद्गुणकथामृतपानमत्तः॥ 11 ॥

bhaktiṃ muhuḥ pravahatāṃ tvayi me prasaṅgo bhūyādananta mahatāmamalāśayānām | yenāñjasolbaṇamuruvyasanaṃ bhavābdhiṃ neṣye bhavadguṇakathāmṛtapānamattaḥ

ते न स्मरन्त्यतितरां प्रियमीश मर्त्यं ये चान्वदः सुतसुहृद्गृहवित्तदाराः ।ये त्वब्जनाभ भवदीयपदारविन्द- सौगन्ध्यलुब्धहृदयेषु कृतप्रसङ्गाः॥ 12 ॥

te na smarantyatitarāṃ priyamīśa martyaṃ ye cānvadaḥ sutasuhṛdgṛhavittadārāḥ | ye tvabjanābha bhavadīyapadāravinda- saugandhyalubdhahṛdayeṣu kṛtaprasaṅgāḥ

तिर्यङ्नगद्विजसरीसृपदेवदैत्य- मर्त्यादिभिः परिचितं सदसद्विशेषम् ।रूपं स्थविष्ठमज ते महदाद्यनेकं नातः परं परम वेद्मि न यत्र वादः॥ 13 ॥

tiryaṅnagadvijasarīsṛpadevadaitya- martyādibhiḥ paricitaṃ sadasadviśeṣam | rūpaṃ sthaviṣṭhamaja te mahadādyanekaṃ nātaḥ paraṃ parama vedmi na yatra vādaḥ

कल्पान्त एतदखिलं जठरेण गृह्णन् शेते पुमान् स्वदृगनन्तसखस्तदङ्के ।यन्नाभिसिन्धुरुहकाञ्चनलोकपद्म- गर्भे द्युमान् भगवते प्रणतोऽस्मि तस्मै॥ 14 ॥

kalpānta etadakhilaṃ jaṭhareṇa gṛhṇan śete pumān svadṛganantasakhastadaṅke | yannābhisindhuruhakāñcanalokapadma- garbhe dyumān bhagavate praṇato'smi tasmai

त्वं नित्यमुक्तपरिशुद्धविबुद्ध आत्मा कूटस्थ आदिपुरुषो भगवांस्त्र्यधीशः ।यद्बुद्ध्यवस्थितिमखण्डितया स्वदृष्ट्या द्रष्टा स्थितावधिमखो व्यतिरिक्त आस्से॥ 15 ॥

tvaṃ nityamuktapariśuddhavibuddha ātmā kūṭastha ādipuruṣo bhagavāṃstryadhīśaḥ | yadbuddhyavasthitimakhaṇḍitayā svadṛṣṭyā draṣṭā sthitāvadhimakho vyatirikta āsse

यस्मिन् विरुद्धगतयो ह्यनिशं पतन्ति विद्यादयो विविधशक्तय आनुपूर्व्यात् ।तद्ब्रह्मविश्वभवमेकमनन्तमाद्य- मानन्दमात्रमविकारमहं प्रपद्ये॥ 16 ॥

yasmin viruddhagatayo hyaniśaṃ patanti vidyādayo vividhaśaktaya ānupūrvyāt | tadbrahmaviśvabhavamekamanantamādya- mānandamātramavikāramahaṃ prapadye

सत्याशिषो हि भगवंस्तव पादपद्म- माशीस्तथानुभजतः पुरुषार्थमूर्तेः ।अप्येवमार्य भगवान् परिपाति दीनान् वाश्रेव वत्सकमनुग्रहकातरोऽस्मान्॥ 17 ॥

satyāśiṣo hi bhagavaṃstava pādapadma- māśīstathānubhajataḥ puruṣārthamūrteḥ | apyevamārya bhagavān paripāti dīnān vāśreva vatsakamanugrahakātaro'smān

अथाभिष्टुत एवं वै सत्सङ्कल्पेन धीमता ।भृत्यानुरक्तो भगवान् प्रतिनन्द्येदमब्रवीत्॥ 18 ॥

athābhiṣṭuta evaṃ vai satsaṅkalpena dhīmatā | bhṛtyānurakto bhagavān pratinandyedamabravīt

वेदाहं ते व्यवसितं हृदि राजन्यबालक ।तत्प्रयच्छामि भद्रं ते दुरापमपि सुव्रत॥ 19 ॥

vedāhaṃ te vyavasitaṃ hṛdi rājanyabālaka | tatprayacchāmi bhadraṃ te durāpamapi suvrata

नान्यैरधिष्ठितं भद्र यद्भ्राजिष्णु ध्रुवक्षिति ।यत्र ग्रहर्क्षताराणां ज्योतिषां चक्रमाहितम्॥ 20 ॥

nānyairadhiṣṭhitaṃ bhadra yadbhrājiṣṇu dhruvakṣiti | yatra graharkṣatārāṇāṃ jyotiṣāṃ cakramāhitam

मेढ्यां गोचक्रवत्स्थास्नु परस्तात्कल्पवासिनाम् ।धर्मोऽग्निः कश्यपः शुक्रो मुनयो ये वनौकसः ।चरन्ति दक्षिणीकृत्य भ्रमन्तो यत्सतारकाः॥ 21 ॥

meḍhyāṃ gocakravatsthāsnu parastātkalpavāsinām | dharmo'gniḥ kaśyapaḥ śukro munayo ye vanaukasaḥ | caranti dakṣiṇīkṛtya bhramanto yatsatārakāḥ

प्रस्थिते तु वनं पित्रा दत्त्वा गां धर्मसंश्रयः ।षट्त्रिंशद्वर्षसाहस्रं रक्षिताव्याहतेन्द्रियः॥ 22 ॥

prasthite tu vanaṃ pitrā dattvā gāṃ dharmasaṃśrayaḥ | ṣaṭtriṃśadvarṣasāhasraṃ rakṣitāvyāhatendriyaḥ

त्वद्भ्रातर्युत्तमे नष्टे मृगयायां तु तन्मनाः ।अन्वेषन्ती वनं माता दावाग्निं सा प्रवेक्ष्यति॥ 23 ॥

tvadbhrātaryuttame naṣṭe mṛgayāyāṃ tu tanmanāḥ | anveṣantī vanaṃ mātā dāvāgniṃ sā pravekṣyati

इष्ट्वा मां यज्ञहृदयं यज्ञैः पुष्कलदक्षिणैः ।भुक्त्वा चेहाशिषः सत्या अन्ते मां संस्मरिष्यसि॥ 24 ॥

iṣṭvā māṃ yajñahṛdayaṃ yajñaiḥ puṣkaladakṣiṇaiḥ | bhuktvā cehāśiṣaḥ satyā ante māṃ saṃsmariṣyasi

ततो गन्तासि मत्स्थानं सर्वलोकनमस्कृतम् ।उपरिष्टादृषिभ्यस्त्वं यतो नावर्तते गतः॥ 25 ॥

tato gantāsi matsthānaṃ sarvalokanamaskṛtam | upariṣṭādṛṣibhyastvaṃ yato nāvartate gataḥ

इत्यर्चितः स भगवानतिदिश्यात्मनः पदम् ।बालस्य पश्यतो धाम स्वमगाद्गरुडध्वजः॥ 26 ॥

ityarcitaḥ sa bhagavānatidiśyātmanaḥ padam | bālasya paśyato dhāma svamagādgaruḍadhvajaḥ

सोऽपि सङ्कल्पजं विष्णोः पादसेवोपसादितम् ।प्राप्य सङ्कल्पनिर्वाणं नातिप्रीतोभ्यगात्पुरम्॥ 27 ॥

so'pi saṅkalpajaṃ viṣṇoḥ pādasevopasāditam | prāpya saṅkalpanirvāṇaṃ nātiprītobhyagātpuram

सुदुर्लभं यत्परमं पदं हरे- र्मायाविनस्तच्चरणार्चनार्जितम् ।लब्ध्वाप्यसिद्धार्थमिवैकजन्मना कथं स्वमात्मानममन्यतार्थवित्॥ 28 ॥

sudurlabhaṃ yatparamaṃ padaṃ hare- rmāyāvinastaccaraṇārcanārjitam | labdhvāpyasiddhārthamivaikajanmanā kathaṃ svamātmānamamanyatārthavit

मातुः सपत्न्या वाग्बाणैर्हृदि विद्धस्तु तान् स्मरन् ।नैच्छन्मुक्तिपतेर्मुक्तिं तस्मात्तापमुपेयिवान्॥ 29 ॥

mātuḥ sapatnyā vāgbāṇairhṛdi viddhastu tān smaran | naicchanmuktipatermuktiṃ tasmāttāpamupeyivān

समाधिना नैकभवेन यत्पदं विदुः सनन्दादय ऊर्ध्वरेतसः ।मासैरहं षड्भिरमुष्यपादयोः छायामुपेत्यापगतः पृथङ्मतिः॥ 30 ॥

samādhinā naikabhavena yatpadaṃ viduḥ sanandādaya ūrdhvaretasaḥ | māsairahaṃ ṣaḍbhiramuṣyapādayoḥ chāyāmupetyāpagataḥ pṛthaṅmatiḥ

अहो बत ममानात्म्यं मन्दभाग्यस्य पश्यत ।भवच्छिदः पादमूलं गत्वा याचे यदन्तवत्॥ 31 ॥

aho bata mamānātmyaṃ mandabhāgyasya paśyata | bhavacchidaḥ pādamūlaṃ gatvā yāce yadantavat

मतिर्विदूषिता देवैः पतद्भिरसहिष्णुभिः ।यो नारदवचस्तथ्यं नाग्राहिषमसत्तमः॥ 32 ॥

matirvidūṣitā devaiḥ patadbhirasahiṣṇubhiḥ | yo nāradavacastathyaṃ nāgrāhiṣamasattamaḥ

दैवीं मायामुपाश्रित्य प्रसुप्त इव भिन्नदृक् ।तप्ये द्वितीयेऽप्यसति भ्रातृभ्रातृव्यहृद्रुजा॥ 33 ॥

daivīṃ māyāmupāśritya prasupta iva bhinnadṛk | tapye dvitīye'pyasati bhrātṛbhrātṛvyahṛdrujā

मयैतत्प्रार्थितं व्यर्थं चिकित्सेव गतायुषि ।प्रसाद्य जगदात्मानं तपसा दुष्प्रसादनम् ।भवच्छिदमयाचेऽहं भवं भाग्यविवर्जितः॥ 34 ॥

mayaitatprārthitaṃ vyarthaṃ cikitseva gatāyuṣi | prasādya jagadātmānaṃ tapasā duṣprasādanam | bhavacchidamayāce'haṃ bhavaṃ bhāgyavivarjitaḥ

स्वाराज्यं यच्छतो मौढ्यान्मानो मे भिक्षितो बत ।ईश्वरात्क्षीणपुण्येन फलीकारानिवाधनः॥ 35 ॥

svārājyaṃ yacchato mauḍhyānmāno me bhikṣito bata | īśvarātkṣīṇapuṇyena phalīkārānivādhanaḥ

न वै मुकुन्दस्य पदारविन्दयोः रजोजुषस्तात भवादृशा जनाः ।वाञ्छन्ति तद्दास्यमृतेऽर्थमात्मनो यदृच्छया लब्धमनः समृद्धयः॥ 36 ॥

na vai mukundasya padāravindayoḥ rajojuṣastāta bhavādṛśā janāḥ | vāñchanti taddāsyamṛte'rthamātmano yadṛcchayā labdhamanaḥ samṛddhayaḥ

आकर्ण्यात्मजमायान्तं सम्परेत्य यथाऽऽगतम् ।राजा न श्रद्दधे भद्रमभद्रस्य कुतो मम॥ 37 ॥

ākarṇyātmajamāyāntaṃ samparetya yathā''gatam | rājā na śraddadhe bhadramabhadrasya kuto mama

श्रद्धाय वाक्यं देवर्षेर्हर्षवेगेन धर्षितः ।वार्ताहर्तुरतिप्रीतो हारं प्रादान्महाधनम्॥ 38 ॥

śraddhāya vākyaṃ devarṣerharṣavegena dharṣitaḥ | vārtāharturatiprīto hāraṃ prādānmahādhanam

सदश्वं रथमारुह्य कार्तस्वरपरिष्कृतम् ।ब्राह्मणैः कुलवृद्धैश्च पर्यस्तोऽमात्यबन्धुभिः॥ 39 ॥

sadaśvaṃ rathamāruhya kārtasvarapariṣkṛtam | brāhmaṇaiḥ kulavṛddhaiśca paryasto'mātyabandhubhiḥ

शङ्खदुन्दुभिनादेन ब्रह्मघोषेण वेणुभिः ।निश्चक्राम पुरात्तूर्णमात्मजाभीक्षणोत्सुकः॥ 40 ॥

śaṅkhadundubhinādena brahmaghoṣeṇa veṇubhiḥ | niścakrāma purāttūrṇamātmajābhīkṣaṇotsukaḥ

सुनीतिः सुरुचिश्चास्य महिष्यौ रुक्मभूषिते ।आरुह्य शिबिकां सार्धमुत्तमेनाभिजग्मतुः॥ 41 ॥

sunītiḥ suruciścāsya mahiṣyau rukmabhūṣite | āruhya śibikāṃ sārdhamuttamenābhijagmatuḥ

तं दृष्ट्वोपवनाभ्याश आयान्तं तरसा रथात् ।अवरुह्य नृपस्तूर्णमासाद्य प्रेमविह्वलः॥ 42 ॥

taṃ dṛṣṭvopavanābhyāśa āyāntaṃ tarasā rathāt | avaruhya nṛpastūrṇamāsādya premavihvalaḥ

परिरेभेऽङ्गजं दोर्भ्यां दीर्घोत्कण्ठमनाः श्वसन् ।विष्वक्सेनाङ्घ्रिसंस्पर्शहताशेषाघबन्धनम्॥ 43 ॥

parirebhe'ṅgajaṃ dorbhyāṃ dīrghotkaṇṭhamanāḥ śvasan | viṣvaksenāṅghrisaṃsparśahatāśeṣāghabandhanam

अथाजिघ्रन्मुहुर्मूर्ध्नि शीतैर्नयनवारिभिः ।स्नापयामास तनयं जातोद्दाममनोरथः॥ 44 ॥

athājighranmuhurmūrdhni śītairnayanavāribhiḥ | snāpayāmāsa tanayaṃ jātoddāmamanorathaḥ

अभिवन्द्य पितुः पादावाशीर्भिश्चाभिमन्त्रितः ।ननाम मातरौ शीर्ष्णा सत्कृतः सज्जनाग्रणीः॥ 45 ॥

abhivandya pituḥ pādāvāśīrbhiścābhimantritaḥ | nanāma mātarau śīrṣṇā satkṛtaḥ sajjanāgraṇīḥ

सुरुचिस्तं समुत्थाप्य पादावनतमर्भकम् ।परिष्वज्याह जीवेति बाष्पगद्गदया गिरा॥ 46 ॥

surucistaṃ samutthāpya pādāvanatamarbhakam | pariṣvajyāha jīveti bāṣpagadgadayā girā

यस्य प्रसन्नो भगवान् गुणैर्मैत्र्यादिभिर्हरिः ।तस्मै नमन्ति भूतानि निम्नमाप इव स्वयम्॥ 47 ॥

yasya prasanno bhagavān guṇairmaitryādibhirhariḥ | tasmai namanti bhūtāni nimnamāpa iva svayam

उत्तमश्च ध्रुवश्चोभावन्योन्यं प्रेमविह्वलौ ।अङ्गसङ्गादुत्पुलकावस्रौघं मुहुरूहतुः॥ 48 ॥

uttamaśca dhruvaścobhāvanyonyaṃ premavihvalau | aṅgasaṅgādutpulakāvasraughaṃ muhurūhatuḥ

सुनीतिरस्य जननी प्राणेभ्योऽपि प्रियं सुतम् ।उपगुह्य जहावाधिं तदङ्गस्पर्शनिर्वृता॥ 49 ॥

sunītirasya jananī prāṇebhyo'pi priyaṃ sutam | upaguhya jahāvādhiṃ tadaṅgasparśanirvṛtā

पयः स्तनाभ्यां सुस्राव नेत्रजैः सलिलैः शिवैः ।तदाभिषिच्यमानाभ्यां वीर वीरसुवो मुहुः॥ 50 ॥

payaḥ stanābhyāṃ susrāva netrajaiḥ salilaiḥ śivaiḥ | tadābhiṣicyamānābhyāṃ vīra vīrasuvo muhuḥ

तां शशंसुर्जना राज्ञीं दिष्ट्या ते पुत्र आर्तिहा ।प्रतिलब्धश्चिरं नष्टो रक्षिता मण्डलं भुवः॥ 51 ॥

tāṃ śaśaṃsurjanā rājñīṃ diṣṭyā te putra ārtihā | pratilabdhaściraṃ naṣṭo rakṣitā maṇḍalaṃ bhuvaḥ

अभ्यर्चितस्त्वया नूनं भगवान् प्रणतार्तिहा ।यदनुध्यायिनो धीरा मृत्युं जिग्युः सुदुर्जयम्॥ 52 ॥

abhyarcitastvayā nūnaṃ bhagavān praṇatārtihā | yadanudhyāyino dhīrā mṛtyuṃ jigyuḥ sudurjayam

लाल्यमानं जनैरेवं ध्रुवं सभ्रातरं नृपः ।आरोप्य करिणीं हृष्टः स्तूयमानोऽविशत्पुरम्॥ 53 ॥

lālyamānaṃ janairevaṃ dhruvaṃ sabhrātaraṃ nṛpaḥ | āropya kariṇīṃ hṛṣṭaḥ stūyamāno'viśatpuram

तत्र तत्रोपसङ्कॢप्तैर्लसन्मकरतोरणैः ।सवृन्दैः कदलीस्तम्भैः पूगपोतैश्च तद्विधैः॥ 54 ॥

tatra tatropasaṅkḷptairlasanmakaratoraṇaiḥ | savṛndaiḥ kadalīstambhaiḥ pūgapotaiśca tadvidhaiḥ

चूतपल्लववासःस्रङ् मुक्तादामविलम्बिभिः ।उपस्कृतं प्रतिद्वारमपां कुम्भैः सदीपकैः॥ 55 ॥

cūtapallavavāsaḥsraṅ muktādāmavilambibhiḥ | upaskṛtaṃ pratidvāramapāṃ kumbhaiḥ sadīpakaiḥ

प्राकारैर्गोपुरागारैः शातकुम्भपरिच्छदैः ।सर्वतोऽलङ्कृतं श्रीमद्विमानशिखरद्युभिः॥ 56 ॥

prākārairgopurāgāraiḥ śātakumbhaparicchadaiḥ | sarvato'laṅkṛtaṃ śrīmadvimānaśikharadyubhiḥ

मृष्टचत्वररथ्याट्टमार्गं चन्दनचर्चितम् ।लाजाक्षतैः पुष्पफलैस्तण्डुलैर्बलिभिर्युतम्॥ 57 ॥

mṛṣṭacatvararathyāṭṭamārgaṃ candanacarcitam | lājākṣataiḥ puṣpaphalaistaṇḍulairbalibhiryutam

ध्रुवाय पथि दृष्टाय तत्र तत्र पुरस्त्रियः सिद्धार्थाक्षतदध्यम्बुदूर्वापुष्पफलानि च॥ 58 ॥

dhruvāya pathi dṛṣṭāya tatra tatra purastriyaḥ siddhārthākṣatadadhyambudūrvāpuṣpaphalāni ca

उपजह्रुः प्रयुञ्जाना वात्सल्यादाशिषः सतीः ।शृण्वंस्तद्वल्गुगीतानि प्राविशद्भवनं पितुः॥ 59 ॥

upajahruḥ prayuñjānā vātsalyādāśiṣaḥ satīḥ | śṛṇvaṃstadvalgugītāni prāviśadbhavanaṃ pituḥ

महामणिव्रातमये स तस्मिन् भवनोत्तमे ।लालितो नितरां पित्रा न्यवसद्दिवि देववत्॥ 60 ॥

mahāmaṇivrātamaye sa tasmin bhavanottame | lālito nitarāṃ pitrā nyavasaddivi devavat

पयःफेननिभाः शय्या दान्ता रुक्मपरिच्छदाः ।आसनानि महार्हाणि यत्र रौक्मा उपस्कराः॥ 61 ॥

payaḥphenanibhāḥ śayyā dāntā rukmaparicchadāḥ | āsanāni mahārhāṇi yatra raukmā upaskarāḥ

यत्र स्फटिककुड्येषु महामारकतेषु च ।मणिप्रदीपा आभान्ति ललनारत्नसंयुताः॥ 62 ॥

yatra sphaṭikakuḍyeṣu mahāmārakateṣu ca | maṇipradīpā ābhānti lalanāratnasaṃyutāḥ

उद्यानानि च रम्याणि विचित्रैरमरद्रुमैः ।कूजद्विहङ्गमिथुनैर्गायन् मत्तमधुव्रतैः॥ 63 ॥

udyānāni ca ramyāṇi vicitrairamaradrumaiḥ | kūjadvihaṅgamithunairgāyan mattamadhuvrataiḥ

वाप्यो वैदूर्यसोपानाः पद्मोत्पलकुमुद्वतीः ।हंसकारण्डवकुलैर्जुष्टाश्चक्राह्वसारसैः॥ 64 ॥

vāpyo vaidūryasopānāḥ padmotpalakumudvatīḥ | haṃsakāraṇḍavakulairjuṣṭāścakrāhvasārasaiḥ

उत्तानपादो राजर्षिः प्रभावं तनयस्य तम् ।श्रुत्वा दृष्ट्वाद्भुततमं प्रपेदे विस्मयं परम्॥ 65 ॥

uttānapādo rājarṣiḥ prabhāvaṃ tanayasya tam | śrutvā dṛṣṭvādbhutatamaṃ prapede vismayaṃ param

वीक्ष्योढवयसं तं च प्रकृतीनां च सम्मतम् ।अनुरक्तप्रजं राजा ध्रुवं चक्रे भुवः पतिम्॥ 66 ॥

vīkṣyoḍhavayasaṃ taṃ ca prakṛtīnāṃ ca sammatam | anuraktaprajaṃ rājā dhruvaṃ cakre bhuvaḥ patim

आत्मानं च प्रवयसमाकलय्य विशाम्पतिः ।वनं विरक्तः प्रातिष्ठद्विमृशन्नात्मनो गतिम्॥ 67 ॥

ātmānaṃ ca pravayasamākalayya viśāmpatiḥ | vanaṃ viraktaḥ prātiṣṭhadvimṛśannātmano gatim

चतुर्थस्कन्धे ध्रुवराज्याभिषेकवर्णनं नाम नवमोऽध्यायः॥ 9b ॥

caturthaskandhe dhruvarājyābhiṣekavarṇanaṃ nāma navamo'dhyāyaḥ