Skandha 5, Adhyāya 34

राजोवाच ।भगवन्ब्रूहि मे सम्यक्तस्या आराधने विधिम् ।पूजाविधिञ्च मन्त्रांश्च तथा होमविधिं वद॥ 1 ॥

rājovāca | bhagavanbrūhi me samyaktasyā ārādhane vidhim | pūjāvidhiñca mantrāṃśca tathā homavidhiṃ vada

ऋषिरुवाच ।शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि तस्याः पूजाविधिं शुभम् ।कामदं मोक्षदं नॄणां ज्ञानदं दुःखनाशनम्॥ 2 ॥

ṛṣiruvāca | śṛṇu rājanpravakṣyāmi tasyāḥ pūjāvidhiṃ śubham | kāmadaṃ mokṣadaṃ nṝṇāṃ jñānadaṃ duḥkhanāśanam

आदौ स्नानविधिं कृत्वा शुचिः शुक्लाम्बरो नरः ।आचम्य प्रयतः कृत्वा शुभमायतनं निजम्॥ 3 ॥

ādau snānavidhiṃ kṛtvā śuciḥ śuklāmbaro naraḥ | ācamya prayataḥ kṛtvā śubhamāyatanaṃ nijam

ततोऽवलिप्तभूम्यां तु संस्थाप्यासनमुत्तमम् ।तत्रोपविश्य विधिवत् त्रिराचम्य मुदान्वितः॥ 4 ॥

tato'valiptabhūmyāṃ tu saṃsthāpyāsanamuttamam | tatropaviśya vidhivat trirācamya mudānvitaḥ

पूजाद्रव्यं सुसंस्थाप्य यथाशक्त्यनुसारतः ।प्राणायामं ततः कृत्वा भूतशुद्धिं विधाय च॥ 5 ॥

pūjādravyaṃ susaṃsthāpya yathāśaktyanusārataḥ | prāṇāyāmaṃ tataḥ kṛtvā bhūtaśuddhiṃ vidhāya ca

कुर्यात्प्राणप्रतिष्ठां तु सम्भारं प्रोक्ष्य मन्त्रतः ।कालज्ञानं ततः कृत्वा न्यासं कुर्याद्यथाविधि॥ 6 ॥

kuryātprāṇapratiṣṭhāṃ tu sambhāraṃ prokṣya mantrataḥ | kālajñānaṃ tataḥ kṛtvā nyāsaṃ kuryādyathāvidhi

शुभे ताम्रमये पात्रे चन्दनेन सितेन च ।षट्कोणं विलिखेद्यन्त्रं चाष्टकोणं ततो बहिः॥ 7 ॥

śubhe tāmramaye pātre candanena sitena ca | ṣaṭkoṇaṃ vilikhedyantraṃ cāṣṭakoṇaṃ tato bahiḥ

नवाक्षरस्य मन्त्रस्य बीजानि विलिखेत्ततः ।कृत्वा यन्त्रप्रतिष्ठाञ्च वेदोक्ता संविधाय च॥ 8 ॥

navākṣarasya mantrasya bījāni vilikhettataḥ | kṛtvā yantrapratiṣṭhāñca vedoktā saṃvidhāya ca

अर्चां वा धातवीं कुर्यात्पूजामन्त्रैः शिवोदितैः ।पूजनं पृथिवीपाल भगवत्याः प्रयत्नतः॥ 9 ॥

arcāṃ vā dhātavīṃ kuryātpūjāmantraiḥ śivoditaiḥ | pūjanaṃ pṛthivīpāla bhagavatyāḥ prayatnataḥ

कृत्वा वा विधिवत्पूजामागमोक्तां समाहितः ।जपेन्नवाक्षरं मन्त्रं सततं ध्यानपूर्वकम्॥ 10 ॥

kṛtvā vā vidhivatpūjāmāgamoktāṃ samāhitaḥ | japennavākṣaraṃ mantraṃ satataṃ dhyānapūrvakam

होमं दशांशतः कुर्याद्दशांशेन च तर्पणम् ।भोजनं ब्राह्मणानाञ्च तद्दशांशेन कारयेत्॥ 11 ॥

homaṃ daśāṃśataḥ kuryāddaśāṃśena ca tarpaṇam | bhojanaṃ brāhmaṇānāñca taddaśāṃśena kārayet

चरित्रत्रयपाठञ्च नित्यं कुर्याद्विसर्जयेत् ।नवरात्रव्रतं चैव विधेयं विधिपूर्वकम्॥ 12 ॥

caritratrayapāṭhañca nityaṃ kuryādvisarjayet | navarātravrataṃ caiva vidheyaṃ vidhipūrvakam

आश्विने च तथा चैत्रे शुक्ले पक्षे नराधिप ।नवरात्रोपवासो वै कर्तव्यः शुभमिच्छता॥ 13 ॥

āśvine ca tathā caitre śukle pakṣe narādhipa | navarātropavāso vai kartavyaḥ śubhamicchatā

होमः सुविपुलः कार्यो जप्यमन्त्रैः सुपायसैः ।शर्कराघृतमिश्रैश्च मधुयुक्तैः सुसंस्कृतैः॥ 14 ॥

homaḥ suvipulaḥ kāryo japyamantraiḥ supāyasaiḥ | śarkarāghṛtamiśraiśca madhuyuktaiḥ susaṃskṛtaiḥ

छागमांसेन वा कार्यो बिल्वपत्रैस्तथा शुभैः ।हयारिकुसुमै रक्तैस्तिलैर्वा शर्करायुतैः॥ 15 ॥

chāgamāṃsena vā kāryo bilvapatraistathā śubhaiḥ | hayārikusumai raktaistilairvā śarkarāyutaiḥ

अष्टम्याञ्च चतुर्दश्यां नवम्याञ्च विशेषतः ।कर्तव्यं पूजनं देव्या ब्राह्मणानाञ्च भोजनम्॥ 16 ॥

aṣṭamyāñca caturdaśyāṃ navamyāñca viśeṣataḥ | kartavyaṃ pūjanaṃ devyā brāhmaṇānāñca bhojanam

निर्धनो धनमाप्नोति रोगी रोगात्प्रमुच्यते ।अपुत्रो लभते पुत्राञ्छुभांश्च वशवर्तिनः॥ 17 ॥

nirdhano dhanamāpnoti rogī rogātpramucyate | aputro labhate putrāñchubhāṃśca vaśavartinaḥ

राज्यभ्रष्टो नृपो राज्यं प्राप्नोति सार्वभौमिकम् ।शत्रुभिः पीडितो हन्ति रिपुं मायाप्रसादतः॥ 18 ॥

rājyabhraṣṭo nṛpo rājyaṃ prāpnoti sārvabhaumikam | śatrubhiḥ pīḍito hanti ripuṃ māyāprasādataḥ

विद्यार्थी पूजनं यस्तु करोति नियतेन्द्रियः ।अनवद्यां शुभा विद्यां विन्दते नात्र संशयः॥ 19 ॥

vidyārthī pūjanaṃ yastu karoti niyatendriyaḥ | anavadyāṃ śubhā vidyāṃ vindate nātra saṃśayaḥ

ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वा भक्तिसंयुतः ।पूजयेज्जगतां धात्रीं स सर्वसुखभाग्भवेत्॥ 20 ॥

brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdro vā bhaktisaṃyutaḥ | pūjayejjagatāṃ dhātrīṃ sa sarvasukhabhāgbhavet

नवरात्रव्रतं कुर्यान्नरनारीगणश्च यः ।वाञ्छितं फलमाप्नोति सर्वदा भक्तितत्परः॥ 21 ॥

navarātravrataṃ kuryānnaranārīgaṇaśca yaḥ | vāñchitaṃ phalamāpnoti sarvadā bhaktitatparaḥ

आश्विने शुक्लपक्षे तु नवरात्रव्रतं शुभम् ।करोति भावसंयुक्तः सर्वान्कामानवाप्नुयात्॥ 22 ॥

āśvine śuklapakṣe tu navarātravrataṃ śubham | karoti bhāvasaṃyuktaḥ sarvānkāmānavāpnuyāt

विधिवन्मण्डलं कृत्वा पूजास्थानं प्रकल्पयेत् ।कलशं स्थापयेत्तत्र वेदमन्त्रविधानतः॥ 23 ॥

vidhivanmaṇḍalaṃ kṛtvā pūjāsthānaṃ prakalpayet | kalaśaṃ sthāpayettatra vedamantravidhānataḥ

यन्त्रं सुरुचिरं कृत्वा स्थापयेत्कलशोपरि ।वापयित्वा यवांश्चारून्पार्श्वतः परिवर्तितान्॥ 24 ॥

yantraṃ suruciraṃ kṛtvā sthāpayetkalaśopari | vāpayitvā yavāṃścārūnpārśvataḥ parivartitān

कृत्वोपरि वितानञ्च पुष्पमालासमावृतम् ।धूपदीपसुसंयुक्तं कर्तव्यं चण्डिकागृहम्॥ 25 ॥

kṛtvopari vitānañca puṣpamālāsamāvṛtam | dhūpadīpasusaṃyuktaṃ kartavyaṃ caṇḍikāgṛham

त्रिकालं तत्र कर्तव्या पूजा शक्त्यनुसारतः ।वित्तशाठ्यं न कर्तव्यं चण्डिकायाश्च पूजने॥ 26 ॥

trikālaṃ tatra kartavyā pūjā śaktyanusārataḥ | vittaśāṭhyaṃ na kartavyaṃ caṇḍikāyāśca pūjane

धूपैर्दीपैः सुनैवेद्यैः फलपुष्पैरनेकशः ।गीतवाद्यैः स्तोत्रपाठैर्वेदपारायणैस्तथा॥ 27 ॥

dhūpairdīpaiḥ sunaivedyaiḥ phalapuṣpairanekaśaḥ | gītavādyaiḥ stotrapāṭhairvedapārāyaṇaistathā

उत्सवस्तत्र कर्तव्यो नानावादित्रसंयुतैः ।कन्यकानां पूजनञ्च विधेयं विधिपूर्वकम्॥ 28 ॥

utsavastatra kartavyo nānāvāditrasaṃyutaiḥ | kanyakānāṃ pūjanañca vidheyaṃ vidhipūrvakam

चन्दनैर्भूषणैर्वस्त्रैर्भक्ष्यैश्च विविधैस्तथा ।सुगन्धतैलमाल्यैश्च मनसो रुचिकारकैः॥ 29 ॥

candanairbhūṣaṇairvastrairbhakṣyaiśca vividhaistathā | sugandhatailamālyaiśca manaso rucikārakaiḥ

एवं सम्पूजनं कृत्वा होमं मन्त्रविधानतः ।अष्टम्यां वा नवम्यां वा कारयेद्विधिपूर्वकम्॥ 30 ॥

evaṃ sampūjanaṃ kṛtvā homaṃ mantravidhānataḥ | aṣṭamyāṃ vā navamyāṃ vā kārayedvidhipūrvakam

ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चात्पारणं दशमीदिने ।कर्तव्यं शक्तितो दानं देयं भक्तिपरैर्नृपैः॥ 31 ॥

brāhmaṇānbhojayetpaścātpāraṇaṃ daśamīdine | kartavyaṃ śaktito dānaṃ deyaṃ bhaktiparairnṛpaiḥ

एवं यः कुरुते भक्त्या नवरात्रव्रतं नरः ।नारी वा सधवा भक्त्या विधवा वा पतिव्रता॥ 32 ॥

evaṃ yaḥ kurute bhaktyā navarātravrataṃ naraḥ | nārī vā sadhavā bhaktyā vidhavā vā pativratā

इह लोके सुखं भोगान्प्राप्नोति मनसेप्सितान् ।देहान्ते परमं स्थानं प्राप्नोति व्रततत्परः॥ 33 ॥

iha loke sukhaṃ bhogānprāpnoti manasepsitān | dehānte paramaṃ sthānaṃ prāpnoti vratatatparaḥ

जन्मान्तरेऽम्बिकाभक्तिर्भवत्यव्यभिचारिणी ।जन्मोत्तमकुले प्राप्य सदाचारो भवेद्धि सः॥ 34 ॥

janmāntare'mbikābhaktirbhavatyavyabhicāriṇī | janmottamakule prāpya sadācāro bhaveddhi saḥ

नवरात्रव्रतं प्रोक्तं व्रतानामुत्तमं व्रतम् ।आराधनं शिवायास्तु सर्वसौख्यकरं परम्॥ 35 ॥

navarātravrataṃ proktaṃ vratānāmuttamaṃ vratam | ārādhanaṃ śivāyāstu sarvasaukhyakaraṃ param

अनेन विधिना राजन् समाराधय चण्डिकाम् ।जित्वा रिपूनस्खलितं राज्यं प्राप्स्यस्यनुत्तमम्॥ 36 ॥

anena vidhinā rājan samārādhaya caṇḍikām | jitvā ripūnaskhalitaṃ rājyaṃ prāpsyasyanuttamam

सुखञ्च परमं भूप देहेऽस्मिन्स्वगृहे पुनः ।पुत्रदारान्समासाद्य लप्स्यसे नात्र संशयः॥ 37 ॥

sukhañca paramaṃ bhūpa dehe'sminsvagṛhe punaḥ | putradārānsamāsādya lapsyase nātra saṃśayaḥ

वैश्योत्तम त्वमेवाद्य समाराधय कामदाम् ।देवीं विश्वेश्वरीं मायां सृष्टिसंहारकारिणीम्॥ 38 ॥

vaiśyottama tvamevādya samārādhaya kāmadām | devīṃ viśveśvarīṃ māyāṃ sṛṣṭisaṃhārakāriṇīm

स्वजनानां च मान्यस्त्वं भविष्यसि गृहे गतः ।सुखं सांसारिकं प्राप्य यथाभिलषितं पुनः॥ 39 ॥

svajanānāṃ ca mānyastvaṃ bhaviṣyasi gṛhe gataḥ | sukhaṃ sāṃsārikaṃ prāpya yathābhilaṣitaṃ punaḥ

देवीलोके शुभे वासो भविता ते न संशयः ।नाराधिता भगवती यैस्ते नरकभागिनः॥ 40 ॥

devīloke śubhe vāso bhavitā te na saṃśayaḥ | nārādhitā bhagavatī yaiste narakabhāginaḥ

इह लोकेऽतिदुःखार्ता नानारोगैः प्रपीडिताः ।भवन्ति मानवा राजञ्छत्रुभिश्च पराजिताः॥ 41 ॥

iha loke'tiduḥkhārtā nānārogaiḥ prapīḍitāḥ | bhavanti mānavā rājañchatrubhiśca parājitāḥ

निष्कलत्रा ह्यपुत्राश्च तृष्णार्ताः स्तब्धबुद्धयः ।बिल्वीदलैः करवीरैः शतपत्रैश्च चम्पकैः॥ 42 ॥

niṣkalatrā hyaputrāśca tṛṣṇārtāḥ stabdhabuddhayaḥ | bilvīdalaiḥ karavīraiḥ śatapatraiśca campakaiḥ

अर्चिता जगतां धात्री यैस्तेऽतीव विलासिनः ।भवन्ति कृतपुण्यास्ते शक्तिभक्तिपरायणाः॥ 43 ॥

arcitā jagatāṃ dhātrī yaiste'tīva vilāsinaḥ | bhavanti kṛtapuṇyāste śaktibhaktiparāyaṇāḥ

धनविभवसुखाढ्या मानवा मानवन्तः सकलगुणगणानां भाजनं भारतीशाः ।निगमपठितमन्त्रैः पूजिता यैर्भवानी नृपतितिलकमुख्यास्ते भवन्तीह लोके॥ 44 ॥

dhanavibhavasukhāḍhyā mānavā mānavantaḥ sakalaguṇagaṇānāṃ bhājanaṃ bhāratīśāḥ | nigamapaṭhitamantraiḥ pūjitā yairbhavānī nṛpatitilakamukhyāste bhavantīha loke