Skandha 9, Adhyāya 21

श्रीनारायण उवाच ।श्रीकृष्णं मनसा ध्यात्वा रक्षः कृष्णपरायणः ।ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय पुष्पतल्पान्मनोहरात्॥ 1 ॥

śrīnārāyaṇa uvāca | śrīkṛṣṇaṃ manasā dhyātvā rakṣaḥ kṛṣṇaparāyaṇaḥ | brāhme muhūrte cotthāya puṣpatalpānmanoharāt

रात्रिवासः परित्यज्य स्नात्वा मङ्गलवारिणा ।धौते च वाससी धृत्वा कृत्वा तिलकमुज्ज्वलम्॥ 2 ॥

rātrivāsaḥ parityajya snātvā maṅgalavāriṇā | dhaute ca vāsasī dhṛtvā kṛtvā tilakamujjvalam

चकाराह्निकमावश्यमभीष्टदेववन्दनम् ।दध्याज्यमधुलाजांश्च ददर्श वस्तु मङ्गलम्॥ 3 ॥

cakārāhnikamāvaśyamabhīṣṭadevavandanam | dadhyājyamadhulājāṃśca dadarśa vastu maṅgalam

रत्नश्रेष्ठं मणिश्रेष्ठं वस्त्रश्रेष्ठं च काञ्चनम् ।ब्राह्मणेभ्यो ददौ भक्त्या यथा नित्यं च नारद॥ 4 ॥

ratnaśreṣṭhaṃ maṇiśreṣṭhaṃ vastraśreṣṭhaṃ ca kāñcanam | brāhmaṇebhyo dadau bhaktyā yathā nityaṃ ca nārada

अमूल्यरत्नं यत्किञ्चिन्मुक्तामाणिक्यहीरकम् ।ददौ विप्राय गुरवे यात्रामङ्गलहेतवे॥ 5 ॥

amūlyaratnaṃ yatkiñcinmuktāmāṇikyahīrakam | dadau viprāya gurave yātrāmaṅgalahetave

गजरत्नमश्वरत्नं धनरत्नं मनोहरम् ।ददौ सर्वं दरिद्राय विप्राय मङ्गलाय च॥ 6 ॥

gajaratnamaśvaratnaṃ dhanaratnaṃ manoharam | dadau sarvaṃ daridrāya viprāya maṅgalāya ca

भाण्डाराणां सहस्राणि नगराणां द्विलक्षकम् ।ग्रामाणां शतकोटिं च ब्राह्मणाय ददौ मुदा॥ 7 ॥

bhāṇḍārāṇāṃ sahasrāṇi nagarāṇāṃ dvilakṣakam | grāmāṇāṃ śatakoṭiṃ ca brāhmaṇāya dadau mudā

पुत्रं कृत्वा तु राजेन्द्रं सर्वेषु दानवेषु च ।पुत्रं समर्प्य भार्यां तां राज्यं च सर्वसम्पदम्॥ 8 ॥

putraṃ kṛtvā tu rājendraṃ sarveṣu dānaveṣu ca | putraṃ samarpya bhāryāṃ tāṃ rājyaṃ ca sarvasampadam

प्रजानुचरसङ्घं च भाण्डारं वाहनादिकम् ।स्वयं सन्नाहयुक्तश्च धनुष्पाणिर्बभूव ह॥ 9 ॥

prajānucarasaṅghaṃ ca bhāṇḍāraṃ vāhanādikam | svayaṃ sannāhayuktaśca dhanuṣpāṇirbabhūva ha

भृत्यद्वारा क्रमेणैव चकार सैन्यसञ्चयम् ।अश्वानां च त्रिलक्षेण लक्षेण वरहस्तिनाम्॥ 10 ॥

bhṛtyadvārā krameṇaiva cakāra sainyasañcayam | aśvānāṃ ca trilakṣeṇa lakṣeṇa varahastinām

रथानामयुतेनैव धानुष्काणां त्रिकोटिभिः ।त्रिकोटिभिर्वर्मिणां च शूलिनां च त्रिकोटिभिः॥ 11 ॥

rathānāmayutenaiva dhānuṣkāṇāṃ trikoṭibhiḥ | trikoṭibhirvarmiṇāṃ ca śūlināṃ ca trikoṭibhiḥ

कृता सेनापरिमिता दानवेन्द्रेण नारद ।तस्यां सेनापतिश्चैव युद्धशास्त्रविशारदः॥ 12 ॥

kṛtā senāparimitā dānavendreṇa nārada | tasyāṃ senāpatiścaiva yuddhaśāstraviśāradaḥ

महारथः स विज्ञेयो रथिनां प्रवरो रणे ।त्रिलक्षाक्षौहिणीसेनापतिं कृत्वा नराधिपः॥ 13 ॥

mahārathaḥ sa vijñeyo rathināṃ pravaro raṇe | trilakṣākṣauhiṇīsenāpatiṃ kṛtvā narādhipaḥ

त्रिंशदक्षौहिणीबाधं भाण्डौघं च चकार ह ।बहिर्बभूव शिविरान्मनसा श्रीहरिं स्मरन्॥ 14 ॥

triṃśadakṣauhiṇībādhaṃ bhāṇḍaughaṃ ca cakāra ha | bahirbabhūva śivirānmanasā śrīhariṃ smaran

रत्नेन्द्रसारनिर्माणविमानमारुरोह सः ।गुरुवर्गान्पुरस्कृत्य प्रययौ शङ्करान्तिकम्॥ 15 ॥

ratnendrasāranirmāṇavimānamāruroha saḥ | guruvargānpuraskṛtya prayayau śaṅkarāntikam

पुष्पभद्रानदीतीरे यत्राक्षयवटः शुभः ।सिद्धाश्रमं च सिद्धानां सिद्धिक्षेत्रं च नारद॥ 16 ॥

puṣpabhadrānadītīre yatrākṣayavaṭaḥ śubhaḥ | siddhāśramaṃ ca siddhānāṃ siddhikṣetraṃ ca nārada

कपिलस्य तपःस्थानं पुण्यक्षेत्रे च भारते ।पश्चिमोदधिपूर्वे च मलयस्य च पश्चिमे॥ 17 ॥

kapilasya tapaḥsthānaṃ puṇyakṣetre ca bhārate | paścimodadhipūrve ca malayasya ca paścime

श्रीशैलोत्तरभागे च गन्धमादनदक्षिणे ।पञ्चयोजनविस्तीर्णा दैर्घ्ये शतगुणा तथा॥ 18 ॥

śrīśailottarabhāge ca gandhamādanadakṣiṇe | pañcayojanavistīrṇā dairghye śataguṇā tathā

शुद्धस्फटिकसङ्काशा भारते च सुपुण्यदा ।शाश्वती जलपूर्णा च पुष्पभद्रा नदी शुभा॥ 19 ॥

śuddhasphaṭikasaṅkāśā bhārate ca supuṇyadā | śāśvatī jalapūrṇā ca puṣpabhadrā nadī śubhā

लवणाब्धिप्रिया भार्या शश्वत्सौभाग्यसंयुता ।शरावतीमिश्रिता च निर्गता सा हिमालयात्॥ 20 ॥

lavaṇābdhipriyā bhāryā śaśvatsaubhāgyasaṃyutā | śarāvatīmiśritā ca nirgatā sā himālayāt

गोमतीं वामतः कृत्वा प्रविष्टा पश्चिमोदधौ ।तत्र गत्वा शङ्खचूडो ददर्श चन्द्रशेखरम्॥ 21 ॥

gomatīṃ vāmataḥ kṛtvā praviṣṭā paścimodadhau | tatra gatvā śaṅkhacūḍo dadarśa candraśekharam

वटमूले समासीनं सूर्यकोटिसमप्रभम् ।कृत्वा योगासनं दृष्ट्वा मुद्रायुक्तं च सस्मितम्॥ 22 ॥

vaṭamūle samāsīnaṃ sūryakoṭisamaprabham | kṛtvā yogāsanaṃ dṛṣṭvā mudrāyuktaṃ ca sasmitam

शुद्धस्फटिकसङ्काशं ज्वलन्तं ब्रह्मतेजसा ।त्रिशलपट्टिशधरं व्याघ्रचर्माम्बरं वरम्॥ 23 ॥

śuddhasphaṭikasaṅkāśaṃ jvalantaṃ brahmatejasā | triśalapaṭṭiśadharaṃ vyāghracarmāmbaraṃ varam

भक्तमृत्युहरं शान्तं गौरीकान्तं मनोहरम् ।तपसां फलदातारं दातारं सर्वसम्पदाम्॥ 24 ॥

bhaktamṛtyuharaṃ śāntaṃ gaurīkāntaṃ manoharam | tapasāṃ phaladātāraṃ dātāraṃ sarvasampadām

आशुतोषं प्रसन्नास्यं भक्तानुग्रहकातरम् ।विश्वनाथं विश्वबीजं विश्वरूपं च विश्वजम्॥ 25 ॥

āśutoṣaṃ prasannāsyaṃ bhaktānugrahakātaram | viśvanāthaṃ viśvabījaṃ viśvarūpaṃ ca viśvajam

विश्वम्भरं विश्ववरं विश्वसंहारकारकम् ।कारणं कारणानां च नरकार्णवतारणम्॥ 26 ॥

viśvambharaṃ viśvavaraṃ viśvasaṃhārakārakam | kāraṇaṃ kāraṇānāṃ ca narakārṇavatāraṇam

ज्ञानप्रदं ज्ञानबीजं ज्ञानानन्दं सनातनम् ।अवरुह्य विमानाच्च तं दृष्ट्वा दानवेश्वरः॥ 27 ॥

jñānapradaṃ jñānabījaṃ jñānānandaṃ sanātanam | avaruhya vimānācca taṃ dṛṣṭvā dānaveśvaraḥ

सर्वैः सार्धं भक्तियुक्तः शिरसा प्रणनाम सः ।वामतो भद्रकालीं च स्कन्दं च तत्पुरः स्थितम्॥ 28 ॥

sarvaiḥ sārdhaṃ bhaktiyuktaḥ śirasā praṇanāma saḥ | vāmato bhadrakālīṃ ca skandaṃ ca tatpuraḥ sthitam

आशिषं च ददौ तस्मै काली स्कन्दश्च शङ्करः ।उत्तस्थुरागतं दृष्ट्वा सर्वे नन्दीश्वरादयः॥ 29 ॥

āśiṣaṃ ca dadau tasmai kālī skandaśca śaṅkaraḥ | uttasthurāgataṃ dṛṣṭvā sarve nandīśvarādayaḥ

परस्परं च भाषन्ते चक्रुस्तत्र च साम्प्रतम् ।राजा कृत्वा च सम्भाषामुवास शिवसन्निधौ॥ 30 ॥

parasparaṃ ca bhāṣante cakrustatra ca sāmpratam | rājā kṛtvā ca sambhāṣāmuvāsa śivasannidhau

प्रसन्नात्मा महादेवो भगवांस्तमुवाच ह ।महादेव उवाच ।विधाता जगतां ब्रह्मा पिता धर्मस्य धर्मवित्॥ 31 ॥

prasannātmā mahādevo bhagavāṃstamuvāca ha | mahādeva uvāca | vidhātā jagatāṃ brahmā pitā dharmasya dharmavit

मरीचिस्तस्य पुत्रश्च वैष्णवाश्चापि धार्मिकः ।कश्यपश्चापि तत्पुत्रो धर्मिष्ठश्च प्रजापतिः॥ 32 ॥

marīcistasya putraśca vaiṣṇavāścāpi dhārmikaḥ | kaśyapaścāpi tatputro dharmiṣṭhaśca prajāpatiḥ

दक्षः प्रीत्या ददौ तस्मै भक्त्या कन्यास्त्रयोदश ।तास्वेका च दनुः साध्वी तत्सौभाग्यविवर्धिता॥ 33 ॥

dakṣaḥ prītyā dadau tasmai bhaktyā kanyāstrayodaśa | tāsvekā ca danuḥ sādhvī tatsaubhāgyavivardhitā

चत्वारिंशद्दनोः पुत्रा दानवास्तेजसोल्बणाः ।तेष्वेको विप्रचित्तिश्च महाबलपराक्रमः॥ 34 ॥

catvāriṃśaddanoḥ putrā dānavāstejasolbaṇāḥ | teṣveko vipracittiśca mahābalaparākramaḥ

तत्पुत्रो धार्मिको दम्भो विष्णुभक्तो जितेन्द्रियः ।जजाप परमं मन्त्रं पुष्करे लक्षवत्सरम्॥ 35 ॥

tatputro dhārmiko dambho viṣṇubhakto jitendriyaḥ | jajāpa paramaṃ mantraṃ puṣkare lakṣavatsaram

शुक्राचार्यं गुरुं कृत्वा कृष्णस्य परमात्मनः ।तदा त्वां तनयं प्राप परं कृष्णपरायणम्॥ 36 ॥

śukrācāryaṃ guruṃ kṛtvā kṛṣṇasya paramātmanaḥ | tadā tvāṃ tanayaṃ prāpa paraṃ kṛṣṇaparāyaṇam

पुरा त्वं पार्षदो गोपो गोपेष्वपि सुधार्मिकः ।अधुना राधिकाशापाद्भारते दानवेश्वरः॥ 37 ॥

purā tvaṃ pārṣado gopo gopeṣvapi sudhārmikaḥ | adhunā rādhikāśāpādbhārate dānaveśvaraḥ

आब्रह्मस्तम्बपर्यन्तं तुच्छं मेने च वैष्णवः ।सालोक्यसार्ष्टिसायुज्यसामीप्यं च हरेरपि॥ 38 ॥

ābrahmastambaparyantaṃ tucchaṃ mene ca vaiṣṇavaḥ | sālokyasārṣṭisāyujyasāmīpyaṃ ca harerapi

दीयमानं न गृह्णन्ति वैष्णवाः सेवनं विना ।ब्रह्मत्वममरत्वं वा तुच्छं मेने च वैष्णवः॥ 39 ॥

dīyamānaṃ na gṛhṇanti vaiṣṇavāḥ sevanaṃ vinā | brahmatvamamaratvaṃ vā tucchaṃ mene ca vaiṣṇavaḥ

इन्द्रत्वं वा मनुत्वं वा न मेने गणनासु च ।कृष्णभक्तस्य ते किं वा देवानां विषये भ्रमे॥ 40 ॥

indratvaṃ vā manutvaṃ vā na mene gaṇanāsu ca | kṛṣṇabhaktasya te kiṃ vā devānāṃ viṣaye bhrame

देहि राज्यं च देवानां मत्प्रीतिं रक्ष भूमिप ।सुखं स्वराज्ये त्वं तिष्ठ देवास्तिष्ठन्तु वै पदे॥ 41 ॥

dehi rājyaṃ ca devānāṃ matprītiṃ rakṣa bhūmipa | sukhaṃ svarājye tvaṃ tiṣṭha devāstiṣṭhantu vai pade

अलं भूतविरोधेन सर्वे कश्यपवंशजाः ।यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च॥ 42 ॥

alaṃ bhūtavirodhena sarve kaśyapavaṃśajāḥ | yāni kāni ca pāpāni brahmahatyādikāni ca

ज्ञातिद्रोहस्य पापानि कलां नार्हन्ति षोडशीम् ।स्वसम्पदां च हानिं च यदि राजेन्द्र मन्यसे॥ 43 ॥

jñātidrohasya pāpāni kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm | svasampadāṃ ca hāniṃ ca yadi rājendra manyase

सर्वावस्था च समतां केषां याति च सर्वदा ।ब्रह्मणश्च तिरोभावो लये प्राकृतिके सदा॥ 44 ॥

sarvāvasthā ca samatāṃ keṣāṃ yāti ca sarvadā | brahmaṇaśca tirobhāvo laye prākṛtike sadā

आविर्भावः पुनस्तस्य प्रभावादीश्वरेच्छया ।ज्ञानवृद्धिश्च तपसा स्मृतिलोपश्च निश्चितम्॥ 45 ॥

āvirbhāvaḥ punastasya prabhāvādīśvarecchayā | jñānavṛddhiśca tapasā smṛtilopaśca niścitam

करोति सृष्टिं ज्ञानेन स्रष्टा सोऽपि क्रमेण च ।परिपूर्णतमो धर्मः सत्ये सत्याश्रये सदा॥ 46 ॥

karoti sṛṣṭiṃ jñānena sraṣṭā so'pi krameṇa ca | paripūrṇatamo dharmaḥ satye satyāśraye sadā

त्रिभागः सोऽपि त्रेतायां द्विभागो द्वापरे स्मृतः ।एकभागः कलौ पूर्वं तदंशश्च कमेण च॥ 47 ॥

tribhāgaḥ so'pi tretāyāṃ dvibhāgo dvāpare smṛtaḥ | ekabhāgaḥ kalau pūrvaṃ tadaṃśaśca kameṇa ca

कलामात्रं कलेः शेषे कुह्वां चन्द्रकला यथा ।यादृक् तेजो रवेर्ग्नीष्मे न तादृक् शिशिरे पुनः॥ 48 ॥

kalāmātraṃ kaleḥ śeṣe kuhvāṃ candrakalā yathā | yādṛk tejo ravergnīṣme na tādṛk śiśire punaḥ

दिनेषु यादृङ्मध्याह्ने सायं प्रातर्न तत्समम् ।उदयं याति कालेन बालतां च क्रमेण च॥ 49 ॥

dineṣu yādṛṅmadhyāhne sāyaṃ prātarna tatsamam | udayaṃ yāti kālena bālatāṃ ca krameṇa ca

प्रकाण्डतां च तत्पश्चात्कालेऽस्तं पुनरेति सः ।दिने प्रच्छन्नतां याति कालेन दुर्दिने घने॥ 50 ॥

prakāṇḍatāṃ ca tatpaścātkāle'staṃ punareti saḥ | dine pracchannatāṃ yāti kālena durdine ghane

राहुग्रस्ते कम्पितश्च पुनरेव प्रसन्नताम् ।परिपूर्णतमश्चन्द्रः पूर्णिमायां च जायते॥ 51 ॥

rāhugraste kampitaśca punareva prasannatām | paripūrṇatamaścandraḥ pūrṇimāyāṃ ca jāyate

तादृशो न भवेन्नित्यं क्षयं याति दिने दिने ।पुनश्च पुष्टिमायाति परं कुह्वा दिने दिने॥ 52 ॥

tādṛśo na bhavennityaṃ kṣayaṃ yāti dine dine | punaśca puṣṭimāyāti paraṃ kuhvā dine dine

सम्पद्युक्तः शुक्लपक्षे कृष्णे म्लानश्च यक्ष्मणा ।राहुग्रस्ते दिने म्लानो दुर्दिने न विरोचते॥ 53 ॥

sampadyuktaḥ śuklapakṣe kṛṣṇe mlānaśca yakṣmaṇā | rāhugraste dine mlāno durdine na virocate

काले चन्द्रो भवेच्छुक्लो भ्रष्टश्रीः कालभेदतः ।भविष्यति बलिश्चेन्द्रो भ्रष्टश्रीः सुतलेऽधुना॥ 54 ॥

kāle candro bhavecchuklo bhraṣṭaśrīḥ kālabhedataḥ | bhaviṣyati baliścendro bhraṣṭaśrīḥ sutale'dhunā

कालेन पृथ्वी सस्याढ्या सर्वाधारा वसुन्धरा ।काले जले निमग्ना सा तिरोभूताम्बुविप्लुता॥ 55 ॥

kālena pṛthvī sasyāḍhyā sarvādhārā vasundharā | kāle jale nimagnā sā tirobhūtāmbuviplutā

काले नश्यन्ति विश्वानि प्रभवन्त्येव कालतः ।चराचराश्च कालेन नश्यन्ति प्रभवन्ति च॥ 56 ॥

kāle naśyanti viśvāni prabhavantyeva kālataḥ | carācarāśca kālena naśyanti prabhavanti ca

ईश्वरस्यैव समता ब्रह्मणः परमात्मनः ।अहं मृत्युञ्जयो यस्मादसङ्ख्यं प्राकृतं लयम्॥ 57 ॥

īśvarasyaiva samatā brahmaṇaḥ paramātmanaḥ | ahaṃ mṛtyuñjayo yasmādasaṅkhyaṃ prākṛtaṃ layam

आदर्शं चापि द्रक्ष्यामि वारं वारं पुनः पुनः ।स च प्रकृतिरूपश्च स एव पुरुषः स्मृतः॥ 58 ॥

ādarśaṃ cāpi drakṣyāmi vāraṃ vāraṃ punaḥ punaḥ | sa ca prakṛtirūpaśca sa eva puruṣaḥ smṛtaḥ

स चात्मा स च जीवश्च नानारूपधरः परः ।करोति सततं यो हि तनामगुणकीर्तनम्॥ 59 ॥

sa cātmā sa ca jīvaśca nānārūpadharaḥ paraḥ | karoti satataṃ yo hi tanāmaguṇakīrtanam

काले मृत्युं स जयति जन्मरोगभयं जराम् ।स्रष्टा कृतो विधिस्तेन पाता विष्णुः कृतो भवेत्॥ 60 ॥

kāle mṛtyuṃ sa jayati janmarogabhayaṃ jarām | sraṣṭā kṛto vidhistena pātā viṣṇuḥ kṛto bhavet

अहं कृतश्च संहर्ता वयं विषयिणः कृताः ।कालाग्निरुद्रं संहारे नियोज्य विषये नृप॥ 61 ॥

ahaṃ kṛtaśca saṃhartā vayaṃ viṣayiṇaḥ kṛtāḥ | kālāgnirudraṃ saṃhāre niyojya viṣaye nṛpa

अहं करोमि सततं तन्नामगुणकीर्तनम् ।तेन मृत्युञ्जयोऽहं च ज्ञानेनानेन निर्भयः॥ 62 ॥

ahaṃ karomi satataṃ tannāmaguṇakīrtanam | tena mṛtyuñjayo'haṃ ca jñānenānena nirbhayaḥ

मृत्युर्मृत्युभयाद्याति वैनतेयादिवोरगाः ।इत्युक्त्वा स च सर्वेशः सर्वभावेन तत्परः॥ 63 ॥

mṛtyurmṛtyubhayādyāti vainateyādivoragāḥ | ityuktvā sa ca sarveśaḥ sarvabhāvena tatparaḥ

विरराम च शम्भुश्च सभामध्ये च नारद ।राजा तद्वचनं श्रुत्वा प्रशशंस पुनः पुनः॥ 64 ॥

virarāma ca śambhuśca sabhāmadhye ca nārada | rājā tadvacanaṃ śrutvā praśaśaṃsa punaḥ punaḥ

उवाच मधुरं देवं परं विनयपूर्वकम् ।शङ्खचूड उवाच ।त्वया यत्कथितं देव नान्यथा वचनं स्मृतम्॥ 65 ॥

uvāca madhuraṃ devaṃ paraṃ vinayapūrvakam | śaṅkhacūḍa uvāca | tvayā yatkathitaṃ deva nānyathā vacanaṃ smṛtam

तथापि किञ्चिद्यथार्थं श्रूयतां मन्निवेदनम् ।ज्ञातिद्रोहे महत्पापं त्वयोक्तमधुना च यत्॥ 66 ॥

tathāpi kiñcidyathārthaṃ śrūyatāṃ mannivedanam | jñātidrohe mahatpāpaṃ tvayoktamadhunā ca yat

गृहीत्वा तस्य सर्वस्वं कुतः प्रस्थापितो बलिः ।मया समुद्धृतं सर्वमूर्ध्वमैश्वर्यमीश्वर॥ 67 ॥

gṛhītvā tasya sarvasvaṃ kutaḥ prasthāpito baliḥ | mayā samuddhṛtaṃ sarvamūrdhvamaiśvaryamīśvara

सुतलाच्च समुद्धर्तुं नालं तत्र गदाधरः ।सभ्रातृको हिरण्याक्षः कथं देवैश्च हिंसितः॥ 68 ॥

sutalācca samuddhartuṃ nālaṃ tatra gadādharaḥ | sabhrātṛko hiraṇyākṣaḥ kathaṃ devaiśca hiṃsitaḥ

शुम्भादयश्चासुराश्च कथं देवैर्निपातिताः ।पुरा समुद्रमथने पीयूषं भक्षितं सुरैः॥ 69 ॥

śumbhādayaścāsurāśca kathaṃ devairnipātitāḥ | purā samudramathane pīyūṣaṃ bhakṣitaṃ suraiḥ

क्लेशभाजो वयं तत्र ते सर्वे फलभोगिनः ।क्रीडाभाण्डमिदं विश्वं प्रकृतेः परमात्मनः॥ 70 ॥

kleśabhājo vayaṃ tatra te sarve phalabhoginaḥ | krīḍābhāṇḍamidaṃ viśvaṃ prakṛteḥ paramātmanaḥ

यस्मै यत्र स ददाति तस्यैश्वर्यं भवेत्तदा ।देवदानवयोर्वादः शश्वन्नैमित्तिकः सदा॥ 71 ॥

yasmai yatra sa dadāti tasyaiśvaryaṃ bhavettadā | devadānavayorvādaḥ śaśvannaimittikaḥ sadā

पराजयो जयस्तेषां कालेऽस्माकं क्रमेण च ।तदावयोर्विरोधे वाऽऽगमनं निष्कलं परम्॥ 72 ॥

parājayo jayasteṣāṃ kāle'smākaṃ krameṇa ca | tadāvayorvirodhe vā''gamanaṃ niṣkalaṃ param

समसम्बन्धिनो बन्धोरीश्वरस्य महात्मनः ।इयं ते महती लज्जा युद्धेऽस्माभिः सहाधुना॥ 73 ॥

samasambandhino bandhorīśvarasya mahātmanaḥ | iyaṃ te mahatī lajjā yuddhe'smābhiḥ sahādhunā

जये ततोऽधिका कीर्तिर्हानिश्चैव पराजये ।इत्येतद्वचनं श्रुत्वा प्रहस्य च त्रिलोचनः॥ 74 ॥

jaye tato'dhikā kīrtirhāniścaiva parājaye | ityetadvacanaṃ śrutvā prahasya ca trilocanaḥ

यथोचितमुत्तरं तमुवाच दानवेश्वरम् ।महादेव उवाच ।युष्माभिः सह युद्धे मे ब्रह्मवंशसमुद्भवैः॥ 75 ॥

yathocitamuttaraṃ tamuvāca dānaveśvaram | mahādeva uvāca | yuṣmābhiḥ saha yuddhe me brahmavaṃśasamudbhavaiḥ

का लज्जा महती राजन्नकीर्तिर्वा पराजये ।युद्धमादौ हरेरेव मधुना कैटभेन च॥ 76 ॥

kā lajjā mahatī rājannakīrtirvā parājaye | yuddhamādau harereva madhunā kaiṭabhena ca

हिरण्यकशिपोश्चैव सह तेनात्मना नृप ।हिरण्याक्षस्य युद्धं च पुनस्तेन गदाभृता॥ 77 ॥

hiraṇyakaśipoścaiva saha tenātmanā nṛpa | hiraṇyākṣasya yuddhaṃ ca punastena gadābhṛtā

त्रिपुरैः सह युद्धं च मयापि च पुरा कृतम् ।सर्वेश्वर्याः सर्वमातुः प्रकृत्याश्च बभूव ह॥ 78 ॥

tripuraiḥ saha yuddhaṃ ca mayāpi ca purā kṛtam | sarveśvaryāḥ sarvamātuḥ prakṛtyāśca babhūva ha

सह शुम्भादिभिः पूर्वं समरः परमाद्भुतः ।पार्षदप्रवरस्त्वं च कृष्णस्य परमात्मनः॥ 79 ॥

saha śumbhādibhiḥ pūrvaṃ samaraḥ paramādbhutaḥ | pārṣadapravarastvaṃ ca kṛṣṇasya paramātmanaḥ

ये ये हताश्च दैतेया नहि केऽपि त्वया समाः ।का लज्जा महती राजन् मम युद्धे त्वया सह॥ 80 ॥

ye ye hatāśca daiteyā nahi ke'pi tvayā samāḥ | kā lajjā mahatī rājan mama yuddhe tvayā saha

सुराणां शरणस्यैव प्रेषितश्च हरेरहो ।देहि राज्यं च देवानामिति मे निश्चितं वचः॥ 81 ॥

surāṇāṃ śaraṇasyaiva preṣitaśca hareraho | dehi rājyaṃ ca devānāmiti me niścitaṃ vacaḥ

युद्धं वा कुरु मत्सार्धं वाग्व्यये किं प्रयोजनम् ।इत्युक्त्वा शङ्करस्तत्र विरराम च नारद ।उत्तस्थौ शङ्खचूडश्च ह्यमात्यैः सह सत्वरम्॥ 82 ॥

yuddhaṃ vā kuru matsārdhaṃ vāgvyaye kiṃ prayojanam | ityuktvā śaṅkarastatra virarāma ca nārada | uttasthau śaṅkhacūḍaśca hyamātyaiḥ saha satvaram