अध्याय 238
श्लोक 1
श्रीनारायण उवाच ।शिवं प्रणम्य शिरसा दानवेन्द्रः प्रतापवान् ।समारुरोह यानं च सहामात्यैः स सत्वरः
śrīnārāyaṇa uvāca | śivaṃ praṇamya śirasā dānavendraḥ pratāpavān | samāruroha yānaṃ ca sahāmātyaiḥ sa satvaraḥ
अध्याय 238
श्रीनारायण उवाच ।शिवं प्रणम्य शिरसा दानवेन्द्रः प्रतापवान् ।समारुरोह यानं च सहामात्यैः स सत्वरः
śrīnārāyaṇa uvāca | śivaṃ praṇamya śirasā dānavendraḥ pratāpavān | samāruroha yānaṃ ca sahāmātyaiḥ sa satvaraḥ
अध्याय 238
शिवः स्वसैन्यं देवांश्च प्रेरयामास सत्वरम् ।दानवेन्द्रः ससैन्यश्च युद्धारम्भे बभूव ह
śivaḥ svasainyaṃ devāṃśca prerayāmāsa satvaram | dānavendraḥ sasainyaśca yuddhārambhe babhūva ha
अध्याय 238
स्वयं महेन्द्रो युयुधे सार्धं च वृषपर्वणा ।भास्करो युयुधे विप्रचित्तिना सह सत्वरः
svayaṃ mahendro yuyudhe sārdhaṃ ca vṛṣaparvaṇā | bhāskaro yuyudhe vipracittinā saha satvaraḥ
अध्याय 238
दम्भेन सह चन्द्रश्च चकार परमं रणम् ।कालस्वरेण कालश्च गोकर्णेन हुताशनः
dambhena saha candraśca cakāra paramaṃ raṇam | kālasvareṇa kālaśca gokarṇena hutāśanaḥ
अध्याय 238
कुबेरः कालकेयेन विश्वकर्मा मयेन च ।भयङ्करेण मृत्युश्च संहारेण यमस्तथा
kuberaḥ kālakeyena viśvakarmā mayena ca | bhayaṅkareṇa mṛtyuśca saṃhāreṇa yamastathā
अध्याय 238
विकङ्कणेन वरुणश्चञ्चलेन समीरणः ।बुधश्च घृतपृष्ठेन रक्ताक्षेण शनैश्चरः
vikaṅkaṇena varuṇaścañcalena samīraṇaḥ | budhaśca ghṛtapṛṣṭhena raktākṣeṇa śanaiścaraḥ
अध्याय 238
जयन्तो रत्नसारेण वसवो वर्चसां गणैः ।अश्विनौ च दीप्तिमता धूम्रेण नलकूबरः
jayanto ratnasāreṇa vasavo varcasāṃ gaṇaiḥ | aśvinau ca dīptimatā dhūmreṇa nalakūbaraḥ
अध्याय 238
धुरन्धरेण धर्मश्च उषाक्षेण च मङ्गलः ।शोभाकरेण वै भानुः पिठरेण च मन्मथः
dhurandhareṇa dharmaśca uṣākṣeṇa ca maṅgalaḥ | śobhākareṇa vai bhānuḥ piṭhareṇa ca manmathaḥ
अध्याय 238
गोधामुखेन चूर्णेन खड्गेन च ध्वजेन च ।काञ्चीमुखेन पिण्डेन धूमेण सह नन्दिना
godhāmukhena cūrṇena khaḍgena ca dhvajena ca | kāñcīmukhena piṇḍena dhūmeṇa saha nandinā
अध्याय 238
विश्वेन च पलाशेनादित्याद्या युयुधुः परे ।एकादश च रुद्रा वै एकादशभयङ्करैः
viśvena ca palāśenādityādyā yuyudhuḥ pare | ekādaśa ca rudrā vai ekādaśabhayaṅkaraiḥ
अध्याय 238
महामारी च युयुधे चोग्रचण्डादिभिः सह ।नन्दीश्वरादयः सर्वे दानवानां गणैः सह
mahāmārī ca yuyudhe cogracaṇḍādibhiḥ saha | nandīśvarādayaḥ sarve dānavānāṃ gaṇaiḥ saha
अध्याय 238
युयुधुश्च महायुद्धे प्रलयेऽपि भयङ्करे ।वटमूले च शम्भुश्च तस्थौ काल्या सुतेन च
yuyudhuśca mahāyuddhe pralaye'pi bhayaṅkare | vaṭamūle ca śambhuśca tasthau kālyā sutena ca
अध्याय 238
सर्वे च युयुधुः सैन्यसमूहाः सततं मुने ।रत्नसिंहासने रम्ये कोटिभिर्दानवैः सह
sarve ca yuyudhuḥ sainyasamūhāḥ satataṃ mune | ratnasiṃhāsane ramye koṭibhirdānavaiḥ saha
अध्याय 238
उवास शङ्खचूडश्च रत्नभूषणभूषितः ।शङ्करस्य च ये योधा दानवैश्च पराजिताः
uvāsa śaṅkhacūḍaśca ratnabhūṣaṇabhūṣitaḥ | śaṅkarasya ca ye yodhā dānavaiśca parājitāḥ
अध्याय 238
देवाश्च दुद्रुवुः सर्वे भीताश्च क्षतविग्रहाः ।चकार कोपं स्कन्दश्च देवेभ्यश्चाभयं ददौ
devāśca dudruvuḥ sarve bhītāśca kṣatavigrahāḥ | cakāra kopaṃ skandaśca devebhyaścābhayaṃ dadau
अध्याय 238
बलं च स्वर्गणानां च वर्धयामास तेजसा ।सोऽयमेकश्च युयुधे दानवानां गणैः सह
balaṃ ca svargaṇānāṃ ca vardhayāmāsa tejasā | so'yamekaśca yuyudhe dānavānāṃ gaṇaiḥ saha
अध्याय 238
अक्षौहिणीनां शतकं समरे च जघान सः ।असुरान्पातयामास काली कमललोचना
akṣauhiṇīnāṃ śatakaṃ samare ca jaghāna saḥ | asurānpātayāmāsa kālī kamalalocanā
अध्याय 238
पपौ रक्तं दानवानामतिकुद्धा ततः परम् ।दशलक्षगजेन्द्राणां शतलक्षं च कोटिशः
papau raktaṃ dānavānāmatikuddhā tataḥ param | daśalakṣagajendrāṇāṃ śatalakṣaṃ ca koṭiśaḥ
अध्याय 238
समादायैकहस्तेन मुखे चिक्षेप लीलया ।कबन्धानां सहस्रं च ननर्त समरे मुने
samādāyaikahastena mukhe cikṣepa līlayā | kabandhānāṃ sahasraṃ ca nanarta samare mune
अध्याय 238
स्कन्दस्य शरजालेन दानवाः क्षतविग्रहाः ।भीताश्च दुद्रुवुः सर्वे महारणपराक्रमाः
skandasya śarajālena dānavāḥ kṣatavigrahāḥ | bhītāśca dudruvuḥ sarve mahāraṇaparākramāḥ
अध्याय 238
वृषपर्वा विप्रचित्तिर्दम्भश्चापि विकङ्कणः ।स्कन्देन सार्धं युयुधुस्ते सर्वे विक्रमेण च
vṛṣaparvā vipracittirdambhaścāpi vikaṅkaṇaḥ | skandena sārdhaṃ yuyudhuste sarve vikrameṇa ca
अध्याय 238
महामारी च युयुधे न बभूव पराङ्मुखी ।बभूवुस्ते च सङ्क्षुब्धाः स्कन्दस्य शक्तिपीडिताः
mahāmārī ca yuyudhe na babhūva parāṅmukhī | babhūvuste ca saṅkṣubdhāḥ skandasya śaktipīḍitāḥ
अध्याय 238
न दुद्रुवुर्भयात्स्वर्गे पुष्पवृष्टिर्बभूव ह ।स्कन्दस्य समरं दृष्ट्वा महारौद्रं समुल्बणम्
na dudruvurbhayātsvarge puṣpavṛṣṭirbabhūva ha | skandasya samaraṃ dṛṣṭvā mahāraudraṃ samulbaṇam
अध्याय 238
दानवानां क्षयकरं यथा प्राकृतिको लयः ।राजा विमानमारुह्य चकार बाणवर्षणम्
dānavānāṃ kṣayakaraṃ yathā prākṛtiko layaḥ | rājā vimānamāruhya cakāra bāṇavarṣaṇam
अध्याय 238
नृपस्य शरवृष्टिश्च घनस्य वर्षणं यथा ।महाघोरान्धकारश्च वह्न्युत्थानं बभूव च
nṛpasya śaravṛṣṭiśca ghanasya varṣaṇaṃ yathā | mahāghorāndhakāraśca vahnyutthānaṃ babhūva ca
अध्याय 238
देवाः प्रदुद्रुवुः सर्वेऽप्यन्ये नन्दीश्वरादयः ।एक एव कार्तिकेयस्तस्थौ समरमूर्धनि
devāḥ pradudruvuḥ sarve'pyanye nandīśvarādayaḥ | eka eva kārtikeyastasthau samaramūrdhani
अध्याय 238
पर्वतानां च सर्पाणां शिलानां शाखिनां तथा ।नृपश्चकार वृष्टिं च दुर्वारां च भयङ्करीम्
parvatānāṃ ca sarpāṇāṃ śilānāṃ śākhināṃ tathā | nṛpaścakāra vṛṣṭiṃ ca durvārāṃ ca bhayaṅkarīm
अध्याय 238
नृपस्य शरवृष्ट्या च प्रहितः शिवनन्दनः ।नीहारेण च सान्द्रेण प्रहितो भास्करो यथा
nṛpasya śaravṛṣṭyā ca prahitaḥ śivanandanaḥ | nīhāreṇa ca sāndreṇa prahito bhāskaro yathā
अध्याय 238
धनुश्चिच्छेद स्कन्दस्य दुर्वहं च भयङ्करः ।बभञ्ज च रथं दिव्यं चिच्छेद रथपीठकान्
dhanuściccheda skandasya durvahaṃ ca bhayaṅkaraḥ | babhañja ca rathaṃ divyaṃ ciccheda rathapīṭhakān
अध्याय 238
मयूरं जर्जरीभूतं दिव्यास्त्रेण चकार सः ।शक्तिं चिक्षेप सूर्याभां तस्य वक्षस्य घातिनीम्
mayūraṃ jarjarībhūtaṃ divyāstreṇa cakāra saḥ | śaktiṃ cikṣepa sūryābhāṃ tasya vakṣasya ghātinīm
अध्याय 238
क्षणं मूर्च्छां च सम्प्राप बभूव चेतनः पुनः ।गृहीत्वा तद्धनुर्दिव्यं यद्दत्तं विष्णुना पुरा
kṣaṇaṃ mūrcchāṃ ca samprāpa babhūva cetanaḥ punaḥ | gṛhītvā taddhanurdivyaṃ yaddattaṃ viṣṇunā purā
अध्याय 238
रत्नेन्द्रसारनिर्माणयानमारुह्य कार्तिकः ।शस्त्रास्त्रं च गृहीत्वा च चकार रणमुल्बणम्
ratnendrasāranirmāṇayānamāruhya kārtikaḥ | śastrāstraṃ ca gṛhītvā ca cakāra raṇamulbaṇam
अध्याय 238
सर्पांश्च पर्वतांश्चैव वृक्षांश्च प्रस्तरांस्तथा ।सर्वांश्चिच्छेद कोपेन दिव्यास्त्रेण शिवात्मजः
sarpāṃśca parvatāṃścaiva vṛkṣāṃśca prastarāṃstathā | sarvāṃściccheda kopena divyāstreṇa śivātmajaḥ
अध्याय 238
वह्निं निर्वापयामास पार्जन्येन प्रतापवान् ।रथं धनुश्च चिच्छेद शङ्खचूडस्य लीलया
vahniṃ nirvāpayāmāsa pārjanyena pratāpavān | rathaṃ dhanuśca ciccheda śaṅkhacūḍasya līlayā
अध्याय 238
सन्नाहं सारथिं चैव किरीटं मुकुटोज्ज्वलम् ।चिक्षेप शक्तिं शुक्लाभां दानवेन्द्रस्य वक्षसि
sannāhaṃ sārathiṃ caiva kirīṭaṃ mukuṭojjvalam | cikṣepa śaktiṃ śuklābhāṃ dānavendrasya vakṣasi
अध्याय 238
मूर्च्छां सम्प्राप्य राजा च चेतनश्च बभूव ह ।आरुरोह यानमन्यद्धनुर्जग्राह सत्वरः
mūrcchāṃ samprāpya rājā ca cetanaśca babhūva ha | āruroha yānamanyaddhanurjagrāha satvaraḥ
अध्याय 238
चकार शरजालं च मायया मायिनां वरः ।गुहं चच्छाद समरे शरजालेन नारद
cakāra śarajālaṃ ca māyayā māyināṃ varaḥ | guhaṃ cacchāda samare śarajālena nārada
अध्याय 238
जग्राह शक्तिमव्यग्रां शतसूर्यसमप्रभाम् ।प्रलयाग्निशिखारूपां विष्णोश्च तेजसाऽऽवृताम्
jagrāha śaktimavyagrāṃ śatasūryasamaprabhām | pralayāgniśikhārūpāṃ viṣṇośca tejasā''vṛtām
अध्याय 238
चिक्षेप तां च कोपेन महावेगेन कार्तिके ।पपात शक्तिस्तद्गात्रे वह्निराशिरिवोज्ज्वला
cikṣepa tāṃ ca kopena mahāvegena kārtike | papāta śaktistadgātre vahnirāśirivojjvalā
अध्याय 238
मूर्च्छां सम्प्राप शक्त्या च कार्तिकेयो महाबलः ।काली गृहीत्वा तं क्रोडे निनाय शिवसनिधौ
mūrcchāṃ samprāpa śaktyā ca kārtikeyo mahābalaḥ | kālī gṛhītvā taṃ kroḍe nināya śivasanidhau
अध्याय 238
शिवस्तं चापि ज्ञानेन जीवयामास लीलया ।ददौ बलमनन्तं च समुत्तस्थौ प्रतापवान्
śivastaṃ cāpi jñānena jīvayāmāsa līlayā | dadau balamanantaṃ ca samuttasthau pratāpavān
अध्याय 238
काली जगाम समरं रक्षितुं कार्तिकस्य या ।वीरास्तामनुजग्मुश्च ते च नन्दीश्वरादयः
kālī jagāma samaraṃ rakṣituṃ kārtikasya yā | vīrāstāmanujagmuśca te ca nandīśvarādayaḥ
अध्याय 238
सर्वे देवाश्च गन्धर्वा यक्षराक्षसकिन्नराः ।वाद्यभाण्डाश्च बहुशः शतशो मधुवाहकाः
sarve devāśca gandharvā yakṣarākṣasakinnarāḥ | vādyabhāṇḍāśca bahuśaḥ śataśo madhuvāhakāḥ
अध्याय 238
सा च गत्वाथ सङ्ग्रामं सिंहनादं चकार च ।देव्याश्च सिंहनादेन प्रापुर्मूर्च्छां च दानवाः
sā ca gatvātha saṅgrāmaṃ siṃhanādaṃ cakāra ca | devyāśca siṃhanādena prāpurmūrcchāṃ ca dānavāḥ
अध्याय 238
अट्टाट्टहासमशिवं चकार च पुनः पुनः ।दृष्ट्वा पपौ च माध्वीकं ननर्त रणमूर्धनि
aṭṭāṭṭahāsamaśivaṃ cakāra ca punaḥ punaḥ | dṛṣṭvā papau ca mādhvīkaṃ nanarta raṇamūrdhani
अध्याय 238
उग्रदंष्ट्रा चोग्रदण्डा कोटवी च पपौ मधु ।योगिनीडाकिनीनां च गणाः सुरगणादयः
ugradaṃṣṭrā cogradaṇḍā koṭavī ca papau madhu | yoginīḍākinīnāṃ ca gaṇāḥ suragaṇādayaḥ
अध्याय 238
दृष्ट्वा कालीं शङ्खचूडः शीघ्रमाजौ समाययौ ।दानवाश्च भयं प्रापू राजा तेभ्योऽभयं ददौ
dṛṣṭvā kālīṃ śaṅkhacūḍaḥ śīghramājau samāyayau | dānavāśca bhayaṃ prāpū rājā tebhyo'bhayaṃ dadau
अध्याय 238
काली चिक्षेप वह्निं च प्रलयाग्निशिखोपमम् ।राजा निर्वापयामास पार्जन्येन च लीलया
kālī cikṣepa vahniṃ ca pralayāgniśikhopamam | rājā nirvāpayāmāsa pārjanyena ca līlayā
अध्याय 238
चिक्षेप वारुणं सा च तीव्रं च महदद्भुतम् ।गान्धर्वेण च चिच्छेद दानवेन्द्रश्च लीलया
cikṣepa vāruṇaṃ sā ca tīvraṃ ca mahadadbhutam | gāndharveṇa ca ciccheda dānavendraśca līlayā
अध्याय 238
माहेश्वरं प्रचिक्षेप काली वह्निशिखोपमम् ।राजा जघान तं शीघ्रं वैष्णवेन च लीलया
māheśvaraṃ pracikṣepa kālī vahniśikhopamam | rājā jaghāna taṃ śīghraṃ vaiṣṇavena ca līlayā
अध्याय 238
नारायणास्त्रं सा देवी चिक्षेप मन्त्रपूर्वकम् ।राजा ननाम तद् दृष्ट्वा चावरुह्य रथादसौ
nārāyaṇāstraṃ sā devī cikṣepa mantrapūrvakam | rājā nanāma tad dṛṣṭvā cāvaruhya rathādasau
अध्याय 238
ऊर्ध्वं जगाम तच्चास्त्रं प्रलयाग्निशिखोपमम् ।पपात शङ्खचूडश्च भक्त्या तं दण्डवद्भुवि
ūrdhvaṃ jagāma taccāstraṃ pralayāgniśikhopamam | papāta śaṅkhacūḍaśca bhaktyā taṃ daṇḍavadbhuvi
अध्याय 238
ब्रह्मास्त्रं सा च चिक्षेप यत्नतो मन्त्रपूर्वकम् ।ब्रह्मास्त्रेण महाराजो निर्वापं च चकार सः
brahmāstraṃ sā ca cikṣepa yatnato mantrapūrvakam | brahmāstreṇa mahārājo nirvāpaṃ ca cakāra saḥ
अध्याय 238
तदा चिक्षेप दिव्यास्त्रं सा देवी मन्त्रपूर्वकम् ।राजा दिव्यास्त्रजालेन तन्निर्वाणं चकार च
tadā cikṣepa divyāstraṃ sā devī mantrapūrvakam | rājā divyāstrajālena tannirvāṇaṃ cakāra ca
अध्याय 238
तदा चिक्षेप शक्तिं च यत्नतो योजनायताम् ।राजा दिव्यास्त्रजालेन शतखण्डां चकार ह
tadā cikṣepa śaktiṃ ca yatnato yojanāyatām | rājā divyāstrajālena śatakhaṇḍāṃ cakāra ha
अध्याय 238
जग्राह मन्त्रपूतं च देवी पाशुपतं रुषा ।निक्षेपणं निरोद्धुं च वाग्बभूवाशरीरिणी
jagrāha mantrapūtaṃ ca devī pāśupataṃ ruṣā | nikṣepaṇaṃ niroddhuṃ ca vāgbabhūvāśarīriṇī
अध्याय 238
मृत्युः पाशुपते नास्ति नृपस्य च महात्मनः ।यावदस्ति च मन्त्रस्य कवचं च हरेरिति
mṛtyuḥ pāśupate nāsti nṛpasya ca mahātmanaḥ | yāvadasti ca mantrasya kavacaṃ ca hareriti
अध्याय 238
यावत्सतीत्वमस्त्येव सत्याश्च नृपयोषितः ।तावदस्य जरामृत्युर्नास्तीति ब्रह्मणो वचः
yāvatsatītvamastyeva satyāśca nṛpayoṣitaḥ | tāvadasya jarāmṛtyurnāstīti brahmaṇo vacaḥ
अध्याय 238
इत्याकर्ण्य भद्रकाली न तच्चिक्षेप शस्त्रकम् ।शतलक्षं दानवानां जग्रास लीलया क्षुधा
ityākarṇya bhadrakālī na taccikṣepa śastrakam | śatalakṣaṃ dānavānāṃ jagrāsa līlayā kṣudhā
अध्याय 238
ग्रस्तुं जगाम वेगेन शङ्खचूडं भयङ्करी ।दिव्यास्त्रेण सुतीक्ष्णेन वारयामास दानवः
grastuṃ jagāma vegena śaṅkhacūḍaṃ bhayaṅkarī | divyāstreṇa sutīkṣṇena vārayāmāsa dānavaḥ
अध्याय 238
खड्गं चिक्षेप सा देवी ग्रीष्मसूर्योपमं यथा ।दिव्यास्त्रेण दानवेन्द्रः शतखण्डं चकार सः
khaḍgaṃ cikṣepa sā devī grīṣmasūryopamaṃ yathā | divyāstreṇa dānavendraḥ śatakhaṇḍaṃ cakāra saḥ
अध्याय 238
पुनर्ग्रस्तुं महादेवी वेगेन च जगाम तम् ।सर्वसिद्धेश्वरः श्रीमान्ववृधे दानवेश्वरः
punargrastuṃ mahādevī vegena ca jagāma tam | sarvasiddheśvaraḥ śrīmānvavṛdhe dānaveśvaraḥ
अध्याय 238
वेगेन मुष्टिना काली कोपयुक्ता भयङ्करी ।बभञ्ज च रथं तस्य जघान सारथिं सती
vegena muṣṭinā kālī kopayuktā bhayaṅkarī | babhañja ca rathaṃ tasya jaghāna sārathiṃ satī
अध्याय 238
सा च शूलं प्रचिक्षेप प्रलयाग्निशिखोपमम् ।वामहस्तेन जग्राह शङ्खचूडः स्वलीलया
sā ca śūlaṃ pracikṣepa pralayāgniśikhopamam | vāmahastena jagrāha śaṅkhacūḍaḥ svalīlayā
अध्याय 238
मुष्ट्या जघान तं देवी महाकोपेन वेगतः ।बभ्राम च तया दैत्यः क्षणं मूर्च्छामवाप च
muṣṭyā jaghāna taṃ devī mahākopena vegataḥ | babhrāma ca tayā daityaḥ kṣaṇaṃ mūrcchāmavāpa ca
अध्याय 238
क्षणेन चेतनां प्राप्य समुत्तस्थौ प्रतापवान् ।न चकार बाहुयुद्धं देव्या सह ननाम ताम्
kṣaṇena cetanāṃ prāpya samuttasthau pratāpavān | na cakāra bāhuyuddhaṃ devyā saha nanāma tām
अध्याय 238
देव्याश्चास्त्रं स चिच्छेद जग्राह च स्वतेजसा ।नास्त्रं चिक्षेप तां भक्तो मातृभक्त्या तु वैष्णवः
devyāścāstraṃ sa ciccheda jagrāha ca svatejasā | nāstraṃ cikṣepa tāṃ bhakto mātṛbhaktyā tu vaiṣṇavaḥ
अध्याय 238
गृहीत्वा दानवं देवी भ्रामयित्वा पुनः पुनः ।ऊर्ध्वं च प्रापयामास महावेगेन कोपिता
gṛhītvā dānavaṃ devī bhrāmayitvā punaḥ punaḥ | ūrdhvaṃ ca prāpayāmāsa mahāvegena kopitā
अध्याय 238
ऊर्ध्वात्पपात वेगेन शङ्खचूडः प्रतापवान् ।निपत्य च समुत्तस्थौ प्रणम्य भद्रकालिकाम्
ūrdhvātpapāta vegena śaṅkhacūḍaḥ pratāpavān | nipatya ca samuttasthau praṇamya bhadrakālikām
अध्याय 238
रत्नेन्द्रसारनिर्माणं विमानं सुमनोहरम् ।आरुरोह हर्षयुक्तो न विश्रान्तो महारणे
ratnendrasāranirmāṇaṃ vimānaṃ sumanoharam | āruroha harṣayukto na viśrānto mahāraṇe
अध्याय 238
दानवानां च क्षतजं सा देवी च पपौ क्षुधा ।पीत्वा भुक्त्वा भद्रकाली जगाम शङ्करान्तिकम्
dānavānāṃ ca kṣatajaṃ sā devī ca papau kṣudhā | pītvā bhuktvā bhadrakālī jagāma śaṅkarāntikam
अध्याय 238
उवाच रणवृत्तान्तं पौर्वापर्यं यथाक्रमम् ।श्रुत्वा जहास शम्भुश्च दानवानां विनाशनम्
uvāca raṇavṛttāntaṃ paurvāparyaṃ yathākramam | śrutvā jahāsa śambhuśca dānavānāṃ vināśanam
अध्याय 238
लक्षं च दानवेन्द्राणामवशिष्टं रणेऽधुना ।भुञ्जन्त्या निर्गतं वक्त्रात्तदन्यं भुक्तमीश्वर
lakṣaṃ ca dānavendrāṇāmavaśiṣṭaṃ raṇe'dhunā | bhuñjantyā nirgataṃ vaktrāttadanyaṃ bhuktamīśvara
अध्याय 238
सङ्ग्रामे दानवेन्द्रं च हन्तुं पाशुपतेन वै ।अवध्यस्तव राजेति वाग्बभूवाशरीरिणी
saṅgrāme dānavendraṃ ca hantuṃ pāśupatena vai | avadhyastava rājeti vāgbabhūvāśarīriṇī
अध्याय 238
राजेन्द्रश्च महाज्ञानी महाबलपराक्रमः ।न च चिक्षेप मय्यस्त्रं चिच्छेद मम सायकम्
rājendraśca mahājñānī mahābalaparākramaḥ | na ca cikṣepa mayyastraṃ ciccheda mama sāyakam
पाठ सेटिंग्स · Reading settings
भाषा एवं सामग्री · Language and layers
धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded
धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।
अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)
मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।
पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)
व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।
आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)
प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।
भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)
आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।
समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)
दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।
पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)
पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।
Collated with Nilakantha Bhashya recension.