Devi Bhagavata Purana
238
अध्याय 238 / 317

Skandha 9, Adhyāya 22

75 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ75 श्लोक

अध्याय 238

श्लोक 1

श्रीनारायण उवाच ।शिवं प्रणम्य शिरसा दानवेन्द्रः प्रतापवान् ।समारुरोह यानं च सहामात्यैः स सत्वरः

śrīnārāyaṇa uvāca | śivaṃ praṇamya śirasā dānavendraḥ pratāpavān | samāruroha yānaṃ ca sahāmātyaiḥ sa satvaraḥ

अध्याय 238

श्लोक 2

शिवः स्वसैन्यं देवांश्च प्रेरयामास सत्वरम् ।दानवेन्द्रः ससैन्यश्च युद्धारम्भे बभूव ह

śivaḥ svasainyaṃ devāṃśca prerayāmāsa satvaram | dānavendraḥ sasainyaśca yuddhārambhe babhūva ha

अध्याय 238

श्लोक 3

स्वयं महेन्द्रो युयुधे सार्धं च वृषपर्वणा ।भास्करो युयुधे विप्रचित्तिना सह सत्वरः

svayaṃ mahendro yuyudhe sārdhaṃ ca vṛṣaparvaṇā | bhāskaro yuyudhe vipracittinā saha satvaraḥ

अध्याय 238

श्लोक 4

दम्भेन सह चन्द्रश्च चकार परमं रणम् ।कालस्वरेण कालश्च गोकर्णेन हुताशनः

dambhena saha candraśca cakāra paramaṃ raṇam | kālasvareṇa kālaśca gokarṇena hutāśanaḥ

अध्याय 238

श्लोक 5

कुबेरः कालकेयेन विश्वकर्मा मयेन च ।भयङ्करेण मृत्युश्च संहारेण यमस्तथा

kuberaḥ kālakeyena viśvakarmā mayena ca | bhayaṅkareṇa mṛtyuśca saṃhāreṇa yamastathā

अध्याय 238

श्लोक 6

विकङ्कणेन वरुणश्चञ्चलेन समीरणः ।बुधश्च घृतपृष्ठेन रक्ताक्षेण शनैश्चरः

vikaṅkaṇena varuṇaścañcalena samīraṇaḥ | budhaśca ghṛtapṛṣṭhena raktākṣeṇa śanaiścaraḥ

अध्याय 238

श्लोक 7

जयन्तो रत्नसारेण वसवो वर्चसां गणैः ।अश्विनौ च दीप्तिमता धूम्रेण नलकूबरः

jayanto ratnasāreṇa vasavo varcasāṃ gaṇaiḥ | aśvinau ca dīptimatā dhūmreṇa nalakūbaraḥ

अध्याय 238

श्लोक 8

धुरन्धरेण धर्मश्च उषाक्षेण च मङ्गलः ।शोभाकरेण वै भानुः पिठरेण च मन्मथः

dhurandhareṇa dharmaśca uṣākṣeṇa ca maṅgalaḥ | śobhākareṇa vai bhānuḥ piṭhareṇa ca manmathaḥ

अध्याय 238

श्लोक 9

गोधामुखेन चूर्णेन खड्गेन च ध्वजेन च ।काञ्चीमुखेन पिण्डेन धूमेण सह नन्दिना

godhāmukhena cūrṇena khaḍgena ca dhvajena ca | kāñcīmukhena piṇḍena dhūmeṇa saha nandinā

अध्याय 238

श्लोक 10

विश्वेन च पलाशेनादित्याद्या युयुधुः परे ।एकादश च रुद्रा वै एकादशभयङ्करैः

viśvena ca palāśenādityādyā yuyudhuḥ pare | ekādaśa ca rudrā vai ekādaśabhayaṅkaraiḥ

अध्याय 238

श्लोक 11

महामारी च युयुधे चोग्रचण्डादिभिः सह ।नन्दीश्वरादयः सर्वे दानवानां गणैः सह

mahāmārī ca yuyudhe cogracaṇḍādibhiḥ saha | nandīśvarādayaḥ sarve dānavānāṃ gaṇaiḥ saha

अध्याय 238

श्लोक 12

युयुधुश्च महायुद्धे प्रलयेऽपि भयङ्करे ।वटमूले च शम्भुश्च तस्थौ काल्या सुतेन च

yuyudhuśca mahāyuddhe pralaye'pi bhayaṅkare | vaṭamūle ca śambhuśca tasthau kālyā sutena ca

अध्याय 238

श्लोक 13

सर्वे च युयुधुः सैन्यसमूहाः सततं मुने ।रत्नसिंहासने रम्ये कोटिभिर्दानवैः सह

sarve ca yuyudhuḥ sainyasamūhāḥ satataṃ mune | ratnasiṃhāsane ramye koṭibhirdānavaiḥ saha

अध्याय 238

श्लोक 14

उवास शङ्खचूडश्च रत्नभूषणभूषितः ।शङ्करस्य च ये योधा दानवैश्च पराजिताः

uvāsa śaṅkhacūḍaśca ratnabhūṣaṇabhūṣitaḥ | śaṅkarasya ca ye yodhā dānavaiśca parājitāḥ

अध्याय 238

श्लोक 15

देवाश्च दुद्रुवुः सर्वे भीताश्च क्षतविग्रहाः ।चकार कोपं स्कन्दश्च देवेभ्यश्चाभयं ददौ

devāśca dudruvuḥ sarve bhītāśca kṣatavigrahāḥ | cakāra kopaṃ skandaśca devebhyaścābhayaṃ dadau

अध्याय 238

श्लोक 16

बलं च स्वर्गणानां च वर्धयामास तेजसा ।सोऽयमेकश्च युयुधे दानवानां गणैः सह

balaṃ ca svargaṇānāṃ ca vardhayāmāsa tejasā | so'yamekaśca yuyudhe dānavānāṃ gaṇaiḥ saha

अध्याय 238

श्लोक 17

अक्षौहिणीनां शतकं समरे च जघान सः ।असुरान्पातयामास काली कमललोचना

akṣauhiṇīnāṃ śatakaṃ samare ca jaghāna saḥ | asurānpātayāmāsa kālī kamalalocanā

अध्याय 238

श्लोक 18

पपौ रक्तं दानवानामतिकुद्धा ततः परम् ।दशलक्षगजेन्द्राणां शतलक्षं च कोटिशः

papau raktaṃ dānavānāmatikuddhā tataḥ param | daśalakṣagajendrāṇāṃ śatalakṣaṃ ca koṭiśaḥ

अध्याय 238

श्लोक 19

समादायैकहस्तेन मुखे चिक्षेप लीलया ।कबन्धानां सहस्रं च ननर्त समरे मुने

samādāyaikahastena mukhe cikṣepa līlayā | kabandhānāṃ sahasraṃ ca nanarta samare mune

अध्याय 238

श्लोक 20

स्कन्दस्य शरजालेन दानवाः क्षतविग्रहाः ।भीताश्च दुद्रुवुः सर्वे महारणपराक्रमाः

skandasya śarajālena dānavāḥ kṣatavigrahāḥ | bhītāśca dudruvuḥ sarve mahāraṇaparākramāḥ

अध्याय 238

श्लोक 21

वृषपर्वा विप्रचित्तिर्दम्भश्चापि विकङ्कणः ।स्कन्देन सार्धं युयुधुस्ते सर्वे विक्रमेण च

vṛṣaparvā vipracittirdambhaścāpi vikaṅkaṇaḥ | skandena sārdhaṃ yuyudhuste sarve vikrameṇa ca

अध्याय 238

श्लोक 22

महामारी च युयुधे न बभूव पराङ्मुखी ।बभूवुस्ते च सङ्क्षुब्धाः स्कन्दस्य शक्तिपीडिताः

mahāmārī ca yuyudhe na babhūva parāṅmukhī | babhūvuste ca saṅkṣubdhāḥ skandasya śaktipīḍitāḥ

अध्याय 238

श्लोक 23

न दुद्रुवुर्भयात्स्वर्गे पुष्पवृष्टिर्बभूव ह ।स्कन्दस्य समरं दृष्ट्वा महारौद्रं समुल्बणम्

na dudruvurbhayātsvarge puṣpavṛṣṭirbabhūva ha | skandasya samaraṃ dṛṣṭvā mahāraudraṃ samulbaṇam

अध्याय 238

श्लोक 24

दानवानां क्षयकरं यथा प्राकृतिको लयः ।राजा विमानमारुह्य चकार बाणवर्षणम्

dānavānāṃ kṣayakaraṃ yathā prākṛtiko layaḥ | rājā vimānamāruhya cakāra bāṇavarṣaṇam

अध्याय 238

श्लोक 25

नृपस्य शरवृष्टिश्च घनस्य वर्षणं यथा ।महाघोरान्धकारश्च वह्न्युत्थानं बभूव च

nṛpasya śaravṛṣṭiśca ghanasya varṣaṇaṃ yathā | mahāghorāndhakāraśca vahnyutthānaṃ babhūva ca

अध्याय 238

श्लोक 26

देवाः प्रदुद्रुवुः सर्वेऽप्यन्ये नन्दीश्वरादयः ।एक एव कार्तिकेयस्तस्थौ समरमूर्धनि

devāḥ pradudruvuḥ sarve'pyanye nandīśvarādayaḥ | eka eva kārtikeyastasthau samaramūrdhani

अध्याय 238

श्लोक 27

पर्वतानां च सर्पाणां शिलानां शाखिनां तथा ।नृपश्चकार वृष्टिं च दुर्वारां च भयङ्करीम्

parvatānāṃ ca sarpāṇāṃ śilānāṃ śākhināṃ tathā | nṛpaścakāra vṛṣṭiṃ ca durvārāṃ ca bhayaṅkarīm

अध्याय 238

श्लोक 28

नृपस्य शरवृष्ट्या च प्रहितः शिवनन्दनः ।नीहारेण च सान्द्रेण प्रहितो भास्करो यथा

nṛpasya śaravṛṣṭyā ca prahitaḥ śivanandanaḥ | nīhāreṇa ca sāndreṇa prahito bhāskaro yathā

अध्याय 238

श्लोक 29

धनुश्चिच्छेद स्कन्दस्य दुर्वहं च भयङ्करः ।बभञ्ज च रथं दिव्यं चिच्छेद रथपीठकान्

dhanuściccheda skandasya durvahaṃ ca bhayaṅkaraḥ | babhañja ca rathaṃ divyaṃ ciccheda rathapīṭhakān

अध्याय 238

श्लोक 30

मयूरं जर्जरीभूतं दिव्यास्त्रेण चकार सः ।शक्तिं चिक्षेप सूर्याभां तस्य वक्षस्य घातिनीम्

mayūraṃ jarjarībhūtaṃ divyāstreṇa cakāra saḥ | śaktiṃ cikṣepa sūryābhāṃ tasya vakṣasya ghātinīm

अध्याय 238

श्लोक 31

क्षणं मूर्च्छां च सम्प्राप बभूव चेतनः पुनः ।गृहीत्वा तद्धनुर्दिव्यं यद्दत्तं विष्णुना पुरा

kṣaṇaṃ mūrcchāṃ ca samprāpa babhūva cetanaḥ punaḥ | gṛhītvā taddhanurdivyaṃ yaddattaṃ viṣṇunā purā

अध्याय 238

श्लोक 32

रत्नेन्द्रसारनिर्माणयानमारुह्य कार्तिकः ।शस्त्रास्त्रं च गृहीत्वा च चकार रणमुल्बणम्

ratnendrasāranirmāṇayānamāruhya kārtikaḥ | śastrāstraṃ ca gṛhītvā ca cakāra raṇamulbaṇam

अध्याय 238

श्लोक 33

सर्पांश्च पर्वतांश्चैव वृक्षांश्च प्रस्तरांस्तथा ।सर्वांश्चिच्छेद कोपेन दिव्यास्त्रेण शिवात्मजः

sarpāṃśca parvatāṃścaiva vṛkṣāṃśca prastarāṃstathā | sarvāṃściccheda kopena divyāstreṇa śivātmajaḥ

अध्याय 238

श्लोक 34

वह्निं निर्वापयामास पार्जन्येन प्रतापवान् ।रथं धनुश्च चिच्छेद शङ्खचूडस्य लीलया

vahniṃ nirvāpayāmāsa pārjanyena pratāpavān | rathaṃ dhanuśca ciccheda śaṅkhacūḍasya līlayā

अध्याय 238

श्लोक 35

सन्नाहं सारथिं चैव किरीटं मुकुटोज्ज्वलम् ।चिक्षेप शक्तिं शुक्लाभां दानवेन्द्रस्य वक्षसि

sannāhaṃ sārathiṃ caiva kirīṭaṃ mukuṭojjvalam | cikṣepa śaktiṃ śuklābhāṃ dānavendrasya vakṣasi

अध्याय 238

श्लोक 36

मूर्च्छां सम्प्राप्य राजा च चेतनश्च बभूव ह ।आरुरोह यानमन्यद्धनुर्जग्राह सत्वरः

mūrcchāṃ samprāpya rājā ca cetanaśca babhūva ha | āruroha yānamanyaddhanurjagrāha satvaraḥ

अध्याय 238

श्लोक 37

चकार शरजालं च मायया मायिनां वरः ।गुहं चच्छाद समरे शरजालेन नारद

cakāra śarajālaṃ ca māyayā māyināṃ varaḥ | guhaṃ cacchāda samare śarajālena nārada

अध्याय 238

श्लोक 38

जग्राह शक्तिमव्यग्रां शतसूर्यसमप्रभाम् ।प्रलयाग्निशिखारूपां विष्णोश्च तेजसाऽऽवृताम्

jagrāha śaktimavyagrāṃ śatasūryasamaprabhām | pralayāgniśikhārūpāṃ viṣṇośca tejasā''vṛtām

अध्याय 238

श्लोक 39

चिक्षेप तां च कोपेन महावेगेन कार्तिके ।पपात शक्तिस्तद्गात्रे वह्निराशिरिवोज्ज्वला

cikṣepa tāṃ ca kopena mahāvegena kārtike | papāta śaktistadgātre vahnirāśirivojjvalā

अध्याय 238

श्लोक 40

मूर्च्छां सम्प्राप शक्त्या च कार्तिकेयो महाबलः ।काली गृहीत्वा तं क्रोडे निनाय शिवसनिधौ

mūrcchāṃ samprāpa śaktyā ca kārtikeyo mahābalaḥ | kālī gṛhītvā taṃ kroḍe nināya śivasanidhau

अध्याय 238

श्लोक 41

शिवस्तं चापि ज्ञानेन जीवयामास लीलया ।ददौ बलमनन्तं च समुत्तस्थौ प्रतापवान्

śivastaṃ cāpi jñānena jīvayāmāsa līlayā | dadau balamanantaṃ ca samuttasthau pratāpavān

अध्याय 238

श्लोक 42

काली जगाम समरं रक्षितुं कार्तिकस्य या ।वीरास्तामनुजग्मुश्च ते च नन्दीश्वरादयः

kālī jagāma samaraṃ rakṣituṃ kārtikasya yā | vīrāstāmanujagmuśca te ca nandīśvarādayaḥ

अध्याय 238

श्लोक 43

सर्वे देवाश्च गन्धर्वा यक्षराक्षसकिन्नराः ।वाद्यभाण्डाश्च बहुशः शतशो मधुवाहकाः

sarve devāśca gandharvā yakṣarākṣasakinnarāḥ | vādyabhāṇḍāśca bahuśaḥ śataśo madhuvāhakāḥ

अध्याय 238

श्लोक 44

सा च गत्वाथ सङ्ग्रामं सिंहनादं चकार च ।देव्याश्च सिंहनादेन प्रापुर्मूर्च्छां च दानवाः

sā ca gatvātha saṅgrāmaṃ siṃhanādaṃ cakāra ca | devyāśca siṃhanādena prāpurmūrcchāṃ ca dānavāḥ

अध्याय 238

श्लोक 45

अट्टाट्टहासमशिवं चकार च पुनः पुनः ।दृष्ट्वा पपौ च माध्वीकं ननर्त रणमूर्धनि

aṭṭāṭṭahāsamaśivaṃ cakāra ca punaḥ punaḥ | dṛṣṭvā papau ca mādhvīkaṃ nanarta raṇamūrdhani

अध्याय 238

श्लोक 46

उग्रदंष्ट्रा चोग्रदण्डा कोटवी च पपौ मधु ।योगिनीडाकिनीनां च गणाः सुरगणादयः

ugradaṃṣṭrā cogradaṇḍā koṭavī ca papau madhu | yoginīḍākinīnāṃ ca gaṇāḥ suragaṇādayaḥ

अध्याय 238

श्लोक 47

दृष्ट्वा कालीं शङ्खचूडः शीघ्रमाजौ समाययौ ।दानवाश्च भयं प्रापू राजा तेभ्योऽभयं ददौ

dṛṣṭvā kālīṃ śaṅkhacūḍaḥ śīghramājau samāyayau | dānavāśca bhayaṃ prāpū rājā tebhyo'bhayaṃ dadau

अध्याय 238

श्लोक 48

काली चिक्षेप वह्निं च प्रलयाग्निशिखोपमम् ।राजा निर्वापयामास पार्जन्येन च लीलया

kālī cikṣepa vahniṃ ca pralayāgniśikhopamam | rājā nirvāpayāmāsa pārjanyena ca līlayā

अध्याय 238

श्लोक 49

चिक्षेप वारुणं सा च तीव्रं च महदद्भुतम् ।गान्धर्वेण च चिच्छेद दानवेन्द्रश्च लीलया

cikṣepa vāruṇaṃ sā ca tīvraṃ ca mahadadbhutam | gāndharveṇa ca ciccheda dānavendraśca līlayā

अध्याय 238

श्लोक 50

माहेश्वरं प्रचिक्षेप काली वह्निशिखोपमम् ।राजा जघान तं शीघ्रं वैष्णवेन च लीलया

māheśvaraṃ pracikṣepa kālī vahniśikhopamam | rājā jaghāna taṃ śīghraṃ vaiṣṇavena ca līlayā

अध्याय 238

श्लोक 51

नारायणास्त्रं सा देवी चिक्षेप मन्त्रपूर्वकम् ।राजा ननाम तद् दृष्ट्वा चावरुह्य रथादसौ

nārāyaṇāstraṃ sā devī cikṣepa mantrapūrvakam | rājā nanāma tad dṛṣṭvā cāvaruhya rathādasau

अध्याय 238

श्लोक 52

ऊर्ध्वं जगाम तच्चास्त्रं प्रलयाग्निशिखोपमम् ।पपात शङ्खचूडश्च भक्त्या तं दण्डवद्भुवि

ūrdhvaṃ jagāma taccāstraṃ pralayāgniśikhopamam | papāta śaṅkhacūḍaśca bhaktyā taṃ daṇḍavadbhuvi

अध्याय 238

श्लोक 53

ब्रह्मास्त्रं सा च चिक्षेप यत्नतो मन्त्रपूर्वकम् ।ब्रह्मास्त्रेण महाराजो निर्वापं च चकार सः

brahmāstraṃ sā ca cikṣepa yatnato mantrapūrvakam | brahmāstreṇa mahārājo nirvāpaṃ ca cakāra saḥ

अध्याय 238

श्लोक 54

तदा चिक्षेप दिव्यास्त्रं सा देवी मन्त्रपूर्वकम् ।राजा दिव्यास्त्रजालेन तन्निर्वाणं चकार च

tadā cikṣepa divyāstraṃ sā devī mantrapūrvakam | rājā divyāstrajālena tannirvāṇaṃ cakāra ca

अध्याय 238

श्लोक 55

तदा चिक्षेप शक्तिं च यत्नतो योजनायताम् ।राजा दिव्यास्त्रजालेन शतखण्डां चकार ह

tadā cikṣepa śaktiṃ ca yatnato yojanāyatām | rājā divyāstrajālena śatakhaṇḍāṃ cakāra ha

अध्याय 238

श्लोक 56

जग्राह मन्त्रपूतं च देवी पाशुपतं रुषा ।निक्षेपणं निरोद्धुं च वाग्बभूवाशरीरिणी

jagrāha mantrapūtaṃ ca devī pāśupataṃ ruṣā | nikṣepaṇaṃ niroddhuṃ ca vāgbabhūvāśarīriṇī

अध्याय 238

श्लोक 57

मृत्युः पाशुपते नास्ति नृपस्य च महात्मनः ।यावदस्ति च मन्त्रस्य कवचं च हरेरिति

mṛtyuḥ pāśupate nāsti nṛpasya ca mahātmanaḥ | yāvadasti ca mantrasya kavacaṃ ca hareriti

अध्याय 238

श्लोक 58

यावत्सतीत्वमस्त्येव सत्याश्च नृपयोषितः ।तावदस्य जरामृत्युर्नास्तीति ब्रह्मणो वचः

yāvatsatītvamastyeva satyāśca nṛpayoṣitaḥ | tāvadasya jarāmṛtyurnāstīti brahmaṇo vacaḥ

अध्याय 238

श्लोक 59

इत्याकर्ण्य भद्रकाली न तच्चिक्षेप शस्त्रकम् ।शतलक्षं दानवानां जग्रास लीलया क्षुधा

ityākarṇya bhadrakālī na taccikṣepa śastrakam | śatalakṣaṃ dānavānāṃ jagrāsa līlayā kṣudhā

अध्याय 238

श्लोक 60

ग्रस्तुं जगाम वेगेन शङ्खचूडं भयङ्करी ।दिव्यास्त्रेण सुतीक्ष्णेन वारयामास दानवः

grastuṃ jagāma vegena śaṅkhacūḍaṃ bhayaṅkarī | divyāstreṇa sutīkṣṇena vārayāmāsa dānavaḥ

अध्याय 238

श्लोक 61

खड्गं चिक्षेप सा देवी ग्रीष्मसूर्योपमं यथा ।दिव्यास्त्रेण दानवेन्द्रः शतखण्डं चकार सः

khaḍgaṃ cikṣepa sā devī grīṣmasūryopamaṃ yathā | divyāstreṇa dānavendraḥ śatakhaṇḍaṃ cakāra saḥ

अध्याय 238

श्लोक 62

पुनर्ग्रस्तुं महादेवी वेगेन च जगाम तम् ।सर्वसिद्धेश्वरः श्रीमान्ववृधे दानवेश्वरः

punargrastuṃ mahādevī vegena ca jagāma tam | sarvasiddheśvaraḥ śrīmānvavṛdhe dānaveśvaraḥ

अध्याय 238

श्लोक 63

वेगेन मुष्टिना काली कोपयुक्ता भयङ्करी ।बभञ्ज च रथं तस्य जघान सारथिं सती

vegena muṣṭinā kālī kopayuktā bhayaṅkarī | babhañja ca rathaṃ tasya jaghāna sārathiṃ satī

अध्याय 238

श्लोक 64

सा च शूलं प्रचिक्षेप प्रलयाग्निशिखोपमम् ।वामहस्तेन जग्राह शङ्खचूडः स्वलीलया

sā ca śūlaṃ pracikṣepa pralayāgniśikhopamam | vāmahastena jagrāha śaṅkhacūḍaḥ svalīlayā

अध्याय 238

श्लोक 65

मुष्ट्या जघान तं देवी महाकोपेन वेगतः ।बभ्राम च तया दैत्यः क्षणं मूर्च्छामवाप च

muṣṭyā jaghāna taṃ devī mahākopena vegataḥ | babhrāma ca tayā daityaḥ kṣaṇaṃ mūrcchāmavāpa ca

अध्याय 238

श्लोक 66

क्षणेन चेतनां प्राप्य समुत्तस्थौ प्रतापवान् ।न चकार बाहुयुद्धं देव्या सह ननाम ताम्

kṣaṇena cetanāṃ prāpya samuttasthau pratāpavān | na cakāra bāhuyuddhaṃ devyā saha nanāma tām

अध्याय 238

श्लोक 67

देव्याश्चास्त्रं स चिच्छेद जग्राह च स्वतेजसा ।नास्त्रं चिक्षेप तां भक्तो मातृभक्त्या तु वैष्णवः

devyāścāstraṃ sa ciccheda jagrāha ca svatejasā | nāstraṃ cikṣepa tāṃ bhakto mātṛbhaktyā tu vaiṣṇavaḥ

अध्याय 238

श्लोक 68

गृहीत्वा दानवं देवी भ्रामयित्वा पुनः पुनः ।ऊर्ध्वं च प्रापयामास महावेगेन कोपिता

gṛhītvā dānavaṃ devī bhrāmayitvā punaḥ punaḥ | ūrdhvaṃ ca prāpayāmāsa mahāvegena kopitā

अध्याय 238

श्लोक 69

ऊर्ध्वात्पपात वेगेन शङ्खचूडः प्रतापवान् ।निपत्य च समुत्तस्थौ प्रणम्य भद्रकालिकाम्

ūrdhvātpapāta vegena śaṅkhacūḍaḥ pratāpavān | nipatya ca samuttasthau praṇamya bhadrakālikām

अध्याय 238

श्लोक 70

रत्नेन्द्रसारनिर्माणं विमानं सुमनोहरम् ।आरुरोह हर्षयुक्तो न विश्रान्तो महारणे

ratnendrasāranirmāṇaṃ vimānaṃ sumanoharam | āruroha harṣayukto na viśrānto mahāraṇe

अध्याय 238

श्लोक 71

दानवानां च क्षतजं सा देवी च पपौ क्षुधा ।पीत्वा भुक्त्वा भद्रकाली जगाम शङ्करान्तिकम्

dānavānāṃ ca kṣatajaṃ sā devī ca papau kṣudhā | pītvā bhuktvā bhadrakālī jagāma śaṅkarāntikam

अध्याय 238

श्लोक 72

उवाच रणवृत्तान्तं पौर्वापर्यं यथाक्रमम् ।श्रुत्वा जहास शम्भुश्च दानवानां विनाशनम्

uvāca raṇavṛttāntaṃ paurvāparyaṃ yathākramam | śrutvā jahāsa śambhuśca dānavānāṃ vināśanam

अध्याय 238

श्लोक 73

लक्षं च दानवेन्द्राणामवशिष्टं रणेऽधुना ।भुञ्जन्त्या निर्गतं वक्त्रात्तदन्यं भुक्तमीश्वर

lakṣaṃ ca dānavendrāṇāmavaśiṣṭaṃ raṇe'dhunā | bhuñjantyā nirgataṃ vaktrāttadanyaṃ bhuktamīśvara

अध्याय 238

श्लोक 74

सङ्ग्रामे दानवेन्द्रं च हन्तुं पाशुपतेन वै ।अवध्यस्तव राजेति वाग्बभूवाशरीरिणी

saṅgrāme dānavendraṃ ca hantuṃ pāśupatena vai | avadhyastava rājeti vāgbabhūvāśarīriṇī

अध्याय 238

श्लोक 75

राजेन्द्रश्च महाज्ञानी महाबलपराक्रमः ।न च चिक्षेप मय्यस्त्रं चिच्छेद मम सायकम्

rājendraśca mahājñānī mahābalaparākramaḥ | na ca cikṣepa mayyastraṃ ciccheda mama sāyakam

स्रोत: local proofread transcription: Sanskrit shlokas of the Devi Bhagavata Purana (skandhas 1-12) from sanskritdocuments.org, encoded and proofread by Vishwas Bhide. One chapter per adhyaya; verse numbers as printed in the source (restarting in each adhyaya). The Mahatmya is not included. · प्राप्त 19/10/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पाठ-भेद एवं संशोधनVariants & corrections

पाठ-भेद टिप्पणी (Alternative Reading / Variant Notes):

Collated with Nilakantha Bhashya recension.