Skandha 9, Adhyāya 23

शिवस्तत्त्वं समाकर्ण्य तत्त्वज्ञानविशारदः ।ययौ स्वयं च समरे स्वगणैः सह नारद॥ 1 ॥

śivastattvaṃ samākarṇya tattvajñānaviśāradaḥ | yayau svayaṃ ca samare svagaṇaiḥ saha nārada

शङ्खचूडः शिवं दृष्ट्वा विमानादवरुह्य च ।ननाम परया भक्त्या शिरसा दण्डवद्भुवि॥ 2 ॥

śaṅkhacūḍaḥ śivaṃ dṛṣṭvā vimānādavaruhya ca | nanāma parayā bhaktyā śirasā daṇḍavadbhuvi

तं प्रणम्य च वेगेन विमानमारुरोह सः ।तूर्णं चकार सन्नाहं धनुर्जग्राह दुर्वहम्॥ 3 ॥

taṃ praṇamya ca vegena vimānamāruroha saḥ | tūrṇaṃ cakāra sannāhaṃ dhanurjagrāha durvaham

शिवदानवयोर्युद्धं पूर्णमब्दशतं पुरा ।न बभूवतुरन्योन्यं ब्रह्मञ्जयपराजयौ॥ 4 ॥

śivadānavayoryuddhaṃ pūrṇamabdaśataṃ purā | na babhūvaturanyonyaṃ brahmañjayaparājayau

न्यस्तशस्त्रश्च भगवान् न्यस्तशस्त्रश्च दानवः ।रथस्थः शङ्खचूडश्च वृषस्थो वृषभध्वजः॥ 5 ॥

nyastaśastraśca bhagavān nyastaśastraśca dānavaḥ | rathasthaḥ śaṅkhacūḍaśca vṛṣastho vṛṣabhadhvajaḥ

दानवानां च शतकमुद्धृतं च बभूव ह ।रणे ये ये मृताः शम्भुर्जीवयामास तान्विभुः॥ 6 ॥

dānavānāṃ ca śatakamuddhṛtaṃ ca babhūva ha | raṇe ye ye mṛtāḥ śambhurjīvayāmāsa tānvibhuḥ

एतस्मिन्नन्तरे वृद्धब्राह्मणः परमातुरः ।आगत्य च रणस्थानमुवाच दानवेश्वरम्॥ 7 ॥

etasminnantare vṛddhabrāhmaṇaḥ paramāturaḥ | āgatya ca raṇasthānamuvāca dānaveśvaram

वृद्धब्राह्मण उवाच ।देहि भिक्षां च राजेन्द्र मह्यं विप्राय साम्प्रतम् ।त्वं सर्वसम्पदां दाता यन्मे मनसि वाञ्छितम्॥ 8 ॥

vṛddhabrāhmaṇa uvāca | dehi bhikṣāṃ ca rājendra mahyaṃ viprāya sāmpratam | tvaṃ sarvasampadāṃ dātā yanme manasi vāñchitam

निरीहाय च वृद्धाय तृषिताय च साम्प्रतम् ।पश्चात्त्वां कथयिष्यामि पुरः सत्यं च कुर्विति॥ 9 ॥

nirīhāya ca vṛddhāya tṛṣitāya ca sāmpratam | paścāttvāṃ kathayiṣyāmi puraḥ satyaṃ ca kurviti

ओमित्युवाच राजेन्द्रः प्रसन्नवदनेक्षणः ।कवचार्थी जनश्चाहमित्युवाचातिमायया॥ 10 ॥

omityuvāca rājendraḥ prasannavadanekṣaṇaḥ | kavacārthī janaścāhamityuvācātimāyayā

तच्छ्रुत्वा कवचं दिव्यं जग्राह हरिरेव च ।शङ्खचूडस्य रूपेण जगाम तुलसीं प्रति॥ 11 ॥

tacchrutvā kavacaṃ divyaṃ jagrāha harireva ca | śaṅkhacūḍasya rūpeṇa jagāma tulasīṃ prati

गत्वा तस्यां मायया च वीर्याधानं चकार ह ।अथ शम्भुर्हरेः शूलं जग्राह दानवं प्रति॥ 12 ॥

gatvā tasyāṃ māyayā ca vīryādhānaṃ cakāra ha | atha śambhurhareḥ śūlaṃ jagrāha dānavaṃ prati

ग्रीष्ममध्याह्नमार्तण्डप्रलयाग्निशिखोपमम् ।दुर्निवार्यं च दुर्धर्षमव्यर्थं वैरिघातकम्॥ 13 ॥

grīṣmamadhyāhnamārtaṇḍapralayāgniśikhopamam | durnivāryaṃ ca durdharṣamavyarthaṃ vairighātakam

तेजसा चक्रतुल्यं च सर्वशस्त्रास्त्रसारकम् ।शिवकेशवयोरन्यैर्दुर्वहं च भयङ्करम्॥ 14 ॥

tejasā cakratulyaṃ ca sarvaśastrāstrasārakam | śivakeśavayoranyairdurvahaṃ ca bhayaṅkaram

धनुःसहस्रं दैर्घ्येण प्रस्थेन शतहस्तकम् ।सजीवं ब्रह्मरूपं च नित्यरूपमनिर्दिशम्॥ 15 ॥

dhanuḥsahasraṃ dairghyeṇa prasthena śatahastakam | sajīvaṃ brahmarūpaṃ ca nityarūpamanirdiśam

संहर्तुं सर्वब्रह्माण्डमलं यत्स्वीयलीलया ।चिक्षेप तोलनं कृत्वा शङ्खचूडे च नारद॥ 16 ॥

saṃhartuṃ sarvabrahmāṇḍamalaṃ yatsvīyalīlayā | cikṣepa tolanaṃ kṛtvā śaṅkhacūḍe ca nārada

राजा चापं परित्यज्य श्रीकृष्णचरणाम्बुजम् ।ध्यानं चकार भक्त्या च कृत्वा योगासनं धिया॥ 17 ॥

rājā cāpaṃ parityajya śrīkṛṣṇacaraṇāmbujam | dhyānaṃ cakāra bhaktyā ca kṛtvā yogāsanaṃ dhiyā

शूलं च भ्रमणं कृत्वा पपात दानवोपरि ।चकार भस्मसात्तं च सरथं चाथ लीलया॥ 18 ॥

śūlaṃ ca bhramaṇaṃ kṛtvā papāta dānavopari | cakāra bhasmasāttaṃ ca sarathaṃ cātha līlayā

राजा धृत्वा दिव्यरूपं किशोरं गोपवेषकम् ।द्विभुजं मुरलीहस्तं रत्नभूषणभूषितम्॥ 19 ॥

rājā dhṛtvā divyarūpaṃ kiśoraṃ gopaveṣakam | dvibhujaṃ muralīhastaṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitam

रत्नेन्द्रसारनिर्माणं वेष्टितं गोपकोटिभिः ।गोलोकादागतं यानमारुरोह पुरं ययौ॥ 20 ॥

ratnendrasāranirmāṇaṃ veṣṭitaṃ gopakoṭibhiḥ | golokādāgataṃ yānamāruroha puraṃ yayau

गत्वा ननाम शिरसा स राधाकृष्णयोर्मुने ।भक्त्या च चरणाम्भोजं रासे वृन्दावने वने॥ 21 ॥

gatvā nanāma śirasā sa rādhākṛṣṇayormune | bhaktyā ca caraṇāmbhojaṃ rāse vṛndāvane vane

सुदामानं च तौ दृष्ट्वा प्रसन्नवदनेक्षणौ ।क्रोडे चक्रतुरत्यन्तं प्रेम्णातिपरिसंयुतौ॥ 22 ॥

sudāmānaṃ ca tau dṛṣṭvā prasannavadanekṣaṇau | kroḍe cakraturatyantaṃ premṇātiparisaṃyutau

अथ शलं च वेगेन प्रययौ तं च सादरम् ।अस्थिभिः शङ्खचूडस्य शङ्खजातिर्बभूव ह॥ 23 ॥

atha śalaṃ ca vegena prayayau taṃ ca sādaram | asthibhiḥ śaṅkhacūḍasya śaṅkhajātirbabhūva ha

नानाप्रकाररूपेण शश्वत्पूता सुरार्चने ।प्रशस्तं शङ्खतोयं च देवानां प्रीतिदं परम्॥ 24 ॥

nānāprakārarūpeṇa śaśvatpūtā surārcane | praśastaṃ śaṅkhatoyaṃ ca devānāṃ prītidaṃ param

तीर्थतोयस्वरूपं च पवित्रं शम्भुना विना ।शङ्खशब्दो भवेद्यत्र तत्र लक्ष्मीः सुसंस्थिरा॥ 25 ॥

tīrthatoyasvarūpaṃ ca pavitraṃ śambhunā vinā | śaṅkhaśabdo bhavedyatra tatra lakṣmīḥ susaṃsthirā

स स्नातः सर्वतीर्थेषु यः स्नातः शङ्खवारिणा ।शङ्खो हरेरधिष्ठानं यत्र शङ्खस्ततो हरिः॥ 26 ॥

sa snātaḥ sarvatīrtheṣu yaḥ snātaḥ śaṅkhavāriṇā | śaṅkho hareradhiṣṭhānaṃ yatra śaṅkhastato hariḥ

तत्रैव वसते लक्ष्मीर्दूरीभूतममङ्गलम् ।स्त्रीणां च शङ्खध्वनिभिः शूद्राणां च विशेषतः॥ 27 ॥

tatraiva vasate lakṣmīrdūrībhūtamamaṅgalam | strīṇāṃ ca śaṅkhadhvanibhiḥ śūdrāṇāṃ ca viśeṣataḥ

भीता रुष्टा याति लक्ष्मीस्तत्स्थलादन्यदेशतः ।शिवोऽपि दानवं हत्वा शिवलोकं जगाम ह॥ 28 ॥

bhītā ruṣṭā yāti lakṣmīstatsthalādanyadeśataḥ | śivo'pi dānavaṃ hatvā śivalokaṃ jagāma ha

प्रहृष्टो वृषभारूढः स्वगणैश्च समावृतः ।सुराः स्वविषयं प्रापुः परमानन्दसंयुताः॥ 29 ॥

prahṛṣṭo vṛṣabhārūḍhaḥ svagaṇaiśca samāvṛtaḥ | surāḥ svaviṣayaṃ prāpuḥ paramānandasaṃyutāḥ

नेदुर्दुन्दुभयः स्वर्गे जगुर्गन्धर्वकिन्नराः ।बभूव पुष्पवृष्टिश्च शिवस्योपरि सन्ततम् ।प्रशशंसुः सुरास्तं च मुनीन्द्रप्रवरादयः॥ 30 ॥

nedurdundubhayaḥ svarge jagurgandharvakinnarāḥ | babhūva puṣpavṛṣṭiśca śivasyopari santatam | praśaśaṃsuḥ surāstaṃ ca munīndrapravarādayaḥ