Skandha 9, Adhyāya 26

नारद उवाच ।तुलस्युपाख्यानमिदं श्रुतं चातिसुधोपमम् ।ततः सावित्र्युपाख्यानं तन्मे व्याख्यातुमर्हसि॥ 1 ॥

nārada uvāca | tulasyupākhyānamidaṃ śrutaṃ cātisudhopamam | tataḥ sāvitryupākhyānaṃ tanme vyākhyātumarhasi

पुरा केन समुद्भूता सा श्रुता च श्रुतेः प्रसूः ।केन वा पूजिता लोके प्रथमे कैश्च वा परे॥ 2 ॥

purā kena samudbhūtā sā śrutā ca śruteḥ prasūḥ | kena vā pūjitā loke prathame kaiśca vā pare

श्रीनारायण उवाच ।ब्रह्मणा वेदजननी प्रथमे पूजिता मुने ।द्वितीये च वेदगणैस्तत्पश्चाद्विदुषां गणैः॥ 3 ॥

śrīnārāyaṇa uvāca | brahmaṇā vedajananī prathame pūjitā mune | dvitīye ca vedagaṇaistatpaścādviduṣāṃ gaṇaiḥ

तदा चाश्वपतिर्भूपः पूजयामास भारते ।तत्पश्चात्पूजयामासुर्वर्णाश्चत्वार एव च॥ 4 ॥

tadā cāśvapatirbhūpaḥ pūjayāmāsa bhārate | tatpaścātpūjayāmāsurvarṇāścatvāra eva ca

नारद उवाच ।को वा सोऽश्वपतिर्ब्रह्मन् केन वा तेन पूजिता ।सर्वपूज्या च सा देवी प्रथमे कैश्च वा परे॥ 5 ॥

nārada uvāca | ko vā so'śvapatirbrahman kena vā tena pūjitā | sarvapūjyā ca sā devī prathame kaiśca vā pare

श्रीनारायण उवाच ।मद्रदेशे महाराजो बभूवाश्वपतिर्मुने ।वैरिणां बलहर्ता च मित्राणां दुःखनाशनः॥ 6 ॥

śrīnārāyaṇa uvāca | madradeśe mahārājo babhūvāśvapatirmune | vairiṇāṃ balahartā ca mitrāṇāṃ duḥkhanāśanaḥ

आसीत्तस्य महाराज्ञी महिषी धर्मचारिणी ।मालतीति समाख्याता यथा लक्ष्मीर्गदाभृतः॥ 7 ॥

āsīttasya mahārājñī mahiṣī dharmacāriṇī | mālatīti samākhyātā yathā lakṣmīrgadābhṛtaḥ

सा च राज्ञी च वन्ध्या च वसिष्ठस्योपदेशतः ।चकाराराधनं भक्त्या सावित्र्याश्चैव नारद॥ 8 ॥

sā ca rājñī ca vandhyā ca vasiṣṭhasyopadeśataḥ | cakārārādhanaṃ bhaktyā sāvitryāścaiva nārada

प्रत्यादेशं न सा प्राप्ता महिषी न ददर्श ताम् ।गृहं जगाम दुःखार्ता हृदयेन विदूयता॥ 9 ॥

pratyādeśaṃ na sā prāptā mahiṣī na dadarśa tām | gṛhaṃ jagāma duḥkhārtā hṛdayena vidūyatā

राजा तां दुःखितां दृष्ट्वा बोधयित्वा नयेन वै ।सावित्र्यास्तपसे भक्त्या जगाम पुष्करं तदा॥ 10 ॥

rājā tāṃ duḥkhitāṃ dṛṣṭvā bodhayitvā nayena vai | sāvitryāstapase bhaktyā jagāma puṣkaraṃ tadā

तपश्चकार तत्रैव संयतः शतवत्सरम् ।न ददर्श च सावित्र्या प्रत्यादेशो बभूव च॥ 11 ॥

tapaścakāra tatraiva saṃyataḥ śatavatsaram | na dadarśa ca sāvitryā pratyādeśo babhūva ca

शुश्रावाकाशवाणीं च नृपेन्द्रश्चाशरीरिणीम् ।गायत्र्या दशलक्षं च जपं त्वं कुरु नारद॥ 12 ॥

śuśrāvākāśavāṇīṃ ca nṛpendraścāśarīriṇīm | gāyatryā daśalakṣaṃ ca japaṃ tvaṃ kuru nārada

एतस्मिन्नन्तरे तत्र आजगाम पराशरः ।प्रणनाम ततस्तं च मुनिर्नृपमुवाच च॥ 13 ॥

etasminnantare tatra ājagāma parāśaraḥ | praṇanāma tatastaṃ ca munirnṛpamuvāca ca

मुनिरुवाच ।सकृज्जपश्च गायत्र्याः पापं दिनभवं हरेत् ।दशवारं जपेनैव नश्येत्पापं दिवानिशम्॥ 14 ॥

muniruvāca | sakṛjjapaśca gāyatryāḥ pāpaṃ dinabhavaṃ haret | daśavāraṃ japenaiva naśyetpāpaṃ divāniśam

शतवारं जपश्चैव पापं मासार्जितं हरेत् ।सहस्रधा जपश्चैव कल्मषं वत्सरार्जितम्॥ 15 ॥

śatavāraṃ japaścaiva pāpaṃ māsārjitaṃ haret | sahasradhā japaścaiva kalmaṣaṃ vatsarārjitam

लक्षो जन्मकृतं पापं दशलक्षोऽन्यजन्मजम् ।सर्वजन्मकृतं पापं शतलक्षाद्विनश्यति॥ 16 ॥

lakṣo janmakṛtaṃ pāpaṃ daśalakṣo'nyajanmajam | sarvajanmakṛtaṃ pāpaṃ śatalakṣādvinaśyati

करोति मुक्तिं विप्राणां जपो दशगुणस्ततः ।करं सर्पफणाकारं कृत्वा तद्रन्धमुद्रितम्॥ 17 ॥

karoti muktiṃ viprāṇāṃ japo daśaguṇastataḥ | karaṃ sarpaphaṇākāraṃ kṛtvā tadrandhamudritam

आनम्रमूर्धमचलं प्रजपेत्प्राङ्मुखो द्विजः ।अनामिकामध्यदेशादधोऽवामक्रमेण च॥ 18 ॥

ānamramūrdhamacalaṃ prajapetprāṅmukho dvijaḥ | anāmikāmadhyadeśādadho'vāmakrameṇa ca

तर्जनीमूलपर्यन्तं जपस्यैवं क्रमः करे ।श्वेतपङ्कजबीजानां स्फटिकानां च संस्कृताम्॥ 19 ॥

tarjanīmūlaparyantaṃ japasyaivaṃ kramaḥ kare | śvetapaṅkajabījānāṃ sphaṭikānāṃ ca saṃskṛtām

कृत्वा वै मालिकां राजन् जपेत्तीर्थे सुरालये ।संस्थाप्य मालामश्वत्थपत्रे पद्मे च संयतः॥ 20 ॥

kṛtvā vai mālikāṃ rājan japettīrthe surālaye | saṃsthāpya mālāmaśvatthapatre padme ca saṃyataḥ

कृत्वा गोरोचनाक्तां च गायत्र्या स्नापयेत्सुधीः ।गायत्रीशतकं तस्यां जपेच्च विधिपूर्वकम्॥ 21 ॥

kṛtvā gorocanāktāṃ ca gāyatryā snāpayetsudhīḥ | gāyatrīśatakaṃ tasyāṃ japecca vidhipūrvakam

अथवा पञ्चगव्येन स्नात्वा मालां सुसंस्कृताम् ।अथ गङ्गोदकेनैव स्नात्वा वातिसुसंस्कृताम्॥ 22 ॥

athavā pañcagavyena snātvā mālāṃ susaṃskṛtām | atha gaṅgodakenaiva snātvā vātisusaṃskṛtām

एवं क्रमेण राजर्षे दशलक्षं जपं कुरु ।साक्षाद्द्रक्ष्यसि सावित्रीं त्रिजन्मपातकक्षयात्॥ 23 ॥

evaṃ krameṇa rājarṣe daśalakṣaṃ japaṃ kuru | sākṣāddrakṣyasi sāvitrīṃ trijanmapātakakṣayāt

नित्यं सन्ध्यां च हे राजन् करिष्यसि दिने दिने ।मध्याह्ने चापि सायाह्ने प्रातरेव शुचिः सदा॥ 24 ॥

nityaṃ sandhyāṃ ca he rājan kariṣyasi dine dine | madhyāhne cāpi sāyāhne prātareva śuciḥ sadā

सन्ध्याहीनोऽशुचिर्नित्यमनर्हः सर्वकर्मसु ।यदह्ना कुरुते कर्म न तस्य फलभाग्भवेत्॥ 25 ॥

sandhyāhīno'śucirnityamanarhaḥ sarvakarmasu | yadahnā kurute karma na tasya phalabhāgbhavet

नोपतिष्ठति यः पूर्वां नोपास्ते यस्तु पश्चिमाम् ।स शूद्रवद्बहिष्कार्यः सर्वस्माद् द्विजकर्मणः॥ 26 ॥

nopatiṣṭhati yaḥ pūrvāṃ nopāste yastu paścimām | sa śūdravadbahiṣkāryaḥ sarvasmād dvijakarmaṇaḥ

यावज्जीवनपर्यन्तं त्रिःसन्ध्यां यः करोति च ।स च सूर्यसमो विप्रस्तेजसा तपसा सदा॥ 27 ॥

yāvajjīvanaparyantaṃ triḥsandhyāṃ yaḥ karoti ca | sa ca sūryasamo viprastejasā tapasā sadā

तत्पादपद्मरजसा सद्यःपूता वसुन्धरा ।जीवन्मुक्तः स तेजस्वी सन्ध्यापूतो हि यो द्विजः॥ 28 ॥

tatpādapadmarajasā sadyaḥpūtā vasundharā | jīvanmuktaḥ sa tejasvī sandhyāpūto hi yo dvijaḥ

तीर्थानि च पवित्राणि तस्य संस्पर्शमात्रतः ।ततः पापानि यान्त्येव वैनतेयादिवोरगाः॥ 29 ॥

tīrthāni ca pavitrāṇi tasya saṃsparśamātrataḥ | tataḥ pāpāni yāntyeva vainateyādivoragāḥ

न गृह्णन्ति सुराः पूजां पितरः पिण्डतर्पणम् ।स्वेच्छया च द्विजातेश्च त्रिसन्ध्यारहितस्य च॥ 30 ॥

na gṛhṇanti surāḥ pūjāṃ pitaraḥ piṇḍatarpaṇam | svecchayā ca dvijāteśca trisandhyārahitasya ca

मूलप्रकृत्यभक्तो यस्तन्मन्त्रस्याप्यनर्चकः ।तदुत्सवविहीनश्च विषहीनो यथोरगः॥ 31 ॥

mūlaprakṛtyabhakto yastanmantrasyāpyanarcakaḥ | tadutsavavihīnaśca viṣahīno yathoragaḥ

विष्णुमन्त्रविहीनश्च त्रिसन्ध्यारहितो द्विजः ।एकादशीविहीनश्च विषहीनो यथोरगः॥ 32 ॥

viṣṇumantravihīnaśca trisandhyārahito dvijaḥ | ekādaśīvihīnaśca viṣahīno yathoragaḥ

हरेरनैवेद्यभोजी धावको वृषवाहकः ।शूद्रान्नभोजी यो विप्रो विषहीनो यथोरगः॥ 33 ॥

hareranaivedyabhojī dhāvako vṛṣavāhakaḥ | śūdrānnabhojī yo vipro viṣahīno yathoragaḥ

शूद्राणां शवदाही यः स विप्रो वृषलीपतिः ।शूद्राणां सूपकारश्च विषहीनो यथोरगः॥ 34 ॥

śūdrāṇāṃ śavadāhī yaḥ sa vipro vṛṣalīpatiḥ | śūdrāṇāṃ sūpakāraśca viṣahīno yathoragaḥ

शूद्राणां च प्रतिग्राही शूद्रयाजी च यो द्विजः ।मसिजीवी असिजीवी विषहीनो यथोरगः॥ 35 ॥

śūdrāṇāṃ ca pratigrāhī śūdrayājī ca yo dvijaḥ | masijīvī asijīvī viṣahīno yathoragaḥ

यः कन्याविक्रयी विप्रो यो हरेर्नामविक्रयी ।यो विप्रोऽवीरान्नभोजी ऋतुस्नातान्नभोजकः॥ 36 ॥

yaḥ kanyāvikrayī vipro yo harernāmavikrayī | yo vipro'vīrānnabhojī ṛtusnātānnabhojakaḥ

भगजीवी बार्धुषिको विषहीनो यथोरगः ।यो विद्याविकयी विप्रो विषहीनो यथोरगः॥ 37 ॥

bhagajīvī bārdhuṣiko viṣahīno yathoragaḥ | yo vidyāvikayī vipro viṣahīno yathoragaḥ

सूर्योदये स्वपेद्यो हि मत्स्यभोजी च यो द्विजः ।शिवापूजादिरहितो विषहीनो यथोरगः॥ 38 ॥

sūryodaye svapedyo hi matsyabhojī ca yo dvijaḥ | śivāpūjādirahito viṣahīno yathoragaḥ

इत्युक्त्वा च मुनिश्रेष्ठः सर्वपूजाविधिक्रमम् ।तमुवाच च सावित्र्या ध्यानादिकमभीप्सितम्॥ 39 ॥

ityuktvā ca muniśreṣṭhaḥ sarvapūjāvidhikramam | tamuvāca ca sāvitryā dhyānādikamabhīpsitam

दत्त्वा सर्वं नृपेन्द्राय ययौ च स्वाश्रमे मुने ।राजा सम्पूज्य सावित्रीं ददर्श वरमाप च॥ 40 ॥

dattvā sarvaṃ nṛpendrāya yayau ca svāśrame mune | rājā sampūjya sāvitrīṃ dadarśa varamāpa ca

नारद उवाच ।किं वा ध्यानं च सावित्र्याः किं वा पूजाविधानकम् ।स्तोत्रं मन्त्रं च किं दत्त्वा प्रययौ स पराशरः॥ 41 ॥

nārada uvāca | kiṃ vā dhyānaṃ ca sāvitryāḥ kiṃ vā pūjāvidhānakam | stotraṃ mantraṃ ca kiṃ dattvā prayayau sa parāśaraḥ

नृपः केन विधानेन सम्पूज्य श्रुतिमातरम् ।वरं च कं वा सम्प्राप सम्पूज्य तु विधानतः॥ 42 ॥

nṛpaḥ kena vidhānena sampūjya śrutimātaram | varaṃ ca kaṃ vā samprāpa sampūjya tu vidhānataḥ

तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि सावित्र्याः परमं महत् ।रहस्यातिरहस्यं च श्रुतिसिद्धं समासतः॥ 43 ॥

tatsarvaṃ śrotumicchāmi sāvitryāḥ paramaṃ mahat | rahasyātirahasyaṃ ca śrutisiddhaṃ samāsataḥ

श्रीनारायण उवाच ।ज्येष्ठकृष्णत्रयोदश्यां शुद्धकाले च यत्नतः ।व्रतमेव चतुर्दश्यां व्रती भक्त्या समाचरेत्॥ 44 ॥

śrīnārāyaṇa uvāca | jyeṣṭhakṛṣṇatrayodaśyāṃ śuddhakāle ca yatnataḥ | vratameva caturdaśyāṃ vratī bhaktyā samācaret

व्रतं चतुर्दशाब्दं च द्विसप्तफलसंयुतम् ।दत्त्वा द्विसप्तनैवेद्यं पुष्पधूपादिकं चरेत्॥ 45 ॥

vrataṃ caturdaśābdaṃ ca dvisaptaphalasaṃyutam | dattvā dvisaptanaivedyaṃ puṣpadhūpādikaṃ caret

वस्त्रं यज्ञोपवीतं च भोजनं विधिपूर्वकम् ।संस्थाप्य मङ्गलघटं फलशाखासमन्वितम्॥ 46 ॥

vastraṃ yajñopavītaṃ ca bhojanaṃ vidhipūrvakam | saṃsthāpya maṅgalaghaṭaṃ phalaśākhāsamanvitam

गणेशं च दिनेशं च वह्निं विष्णुं शिवं शिवाम् ।सम्पूज्य पूजयेदिष्टं घटे आवाहिते द्विजः॥ 47 ॥

gaṇeśaṃ ca dineśaṃ ca vahniṃ viṣṇuṃ śivaṃ śivām | sampūjya pūjayediṣṭaṃ ghaṭe āvāhite dvijaḥ

शृणु ध्यानं च सावित्र्याश्चोक्तं माध्यन्दिने च यत् ।स्तोत्रं पूजाविधानं च मन्त्रं च सर्वकामदम्॥ 48 ॥

śṛṇu dhyānaṃ ca sāvitryāścoktaṃ mādhyandine ca yat | stotraṃ pūjāvidhānaṃ ca mantraṃ ca sarvakāmadam

तप्तकाञ्चनवर्णाभां ज्वलन्तीं ब्रह्मतेजसा ।ग्रीष्ममध्याह्नमार्तण्डसहस्रसम्मितप्रभाम्॥ 49 ॥

taptakāñcanavarṇābhāṃ jvalantīṃ brahmatejasā | grīṣmamadhyāhnamārtaṇḍasahasrasammitaprabhām

ईषद्धास्यप्रसन्नास्यां रत्नभूषणभूषिताम् ।वह्निशुद्धांशुकाधानां भक्तानुग्रहविग्रहाम्॥ 50 ॥

īṣaddhāsyaprasannāsyāṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitām | vahniśuddhāṃśukādhānāṃ bhaktānugrahavigrahām

सुखदां मुक्तिदां शान्तां कान्तां च जगतां विधेः ।सर्वसम्पत्स्वरूपां च प्रदात्रीं सर्वसम्पदाम्॥ 51 ॥

sukhadāṃ muktidāṃ śāntāṃ kāntāṃ ca jagatāṃ vidheḥ | sarvasampatsvarūpāṃ ca pradātrīṃ sarvasampadām

वेदाधिष्ठातृदेवीं च वेदशास्त्रस्वरूपिणीम् ।वेदबीजस्वरूपां च भजे तां वेदमातरम्॥ 52 ॥

vedādhiṣṭhātṛdevīṃ ca vedaśāstrasvarūpiṇīm | vedabījasvarūpāṃ ca bhaje tāṃ vedamātaram

ध्यात्वा ध्यानेन नैवेद्यं दत्त्वा पाणिं स्वमूर्धनि ।पुनर्ध्यात्वा घटे भक्त्या देवीमावाहयेद् व्रती॥ 53 ॥

dhyātvā dhyānena naivedyaṃ dattvā pāṇiṃ svamūrdhani | punardhyātvā ghaṭe bhaktyā devīmāvāhayed vratī

दत्त्वा षोडशोपचारं वेदोक्तं मन्त्रपूर्वकम् ।सम्पूज्य स्तुत्वा प्रणमेद्देवदेवीं विधानतः॥ 54 ॥

dattvā ṣoḍaśopacāraṃ vedoktaṃ mantrapūrvakam | sampūjya stutvā praṇameddevadevīṃ vidhānataḥ

आसनं पाद्यमर्घ्यं च स्नानीयं चानुलेपनम् ।धूपं दीपं च नैवेद्यं ताम्बूलं शीतलं जलम्॥ 55 ॥

āsanaṃ pādyamarghyaṃ ca snānīyaṃ cānulepanam | dhūpaṃ dīpaṃ ca naivedyaṃ tāmbūlaṃ śītalaṃ jalam

वसनं भूषणं माल्यं गन्धमाचमनीयकम् ।मनोहरं सुतल्पं च देयान्येतानि षोडश॥ 56 ॥

vasanaṃ bhūṣaṇaṃ mālyaṃ gandhamācamanīyakam | manoharaṃ sutalpaṃ ca deyānyetāni ṣoḍaśa

दारुसारविकारं च हेमादिनिर्मितं च वा ।देवाधारं पुण्यदं च मया तुभ्यं निवेदितम्॥ 57 ॥

dārusāravikāraṃ ca hemādinirmitaṃ ca vā | devādhāraṃ puṇyadaṃ ca mayā tubhyaṃ niveditam

तीर्थोदकं च पाद्यं च पुण्यदं प्रीतिदं महत् ।पूजाङ्गभूतं शुद्धं च मया तुभ्यं निवेदितम्॥ 58 ॥

tīrthodakaṃ ca pādyaṃ ca puṇyadaṃ prītidaṃ mahat | pūjāṅgabhūtaṃ śuddhaṃ ca mayā tubhyaṃ niveditam

पवित्ररूपमर्घ्यं च दूर्वापुष्पदलान्वितम् ।पुण्यदं शङ्खतोयाक्तं मया तुभ्यं निवेदितम्॥ 59 ॥

pavitrarūpamarghyaṃ ca dūrvāpuṣpadalānvitam | puṇyadaṃ śaṅkhatoyāktaṃ mayā tubhyaṃ niveditam

सुगन्धं गन्धतोयं च स्नेहं सौगन्धकारकम् ।मया निवेदितं भक्त्या स्नानीयं प्रतिगृह्यताम्॥ 60 ॥

sugandhaṃ gandhatoyaṃ ca snehaṃ saugandhakārakam | mayā niveditaṃ bhaktyā snānīyaṃ pratigṛhyatām

गन्धद्रव्योद्भवं पुण्यं प्रीतिदं दिव्यगन्धदम् ।मया निवेदितं भक्त्या गन्धतोयं तवाम्बिके॥ 61 ॥

gandhadravyodbhavaṃ puṇyaṃ prītidaṃ divyagandhadam | mayā niveditaṃ bhaktyā gandhatoyaṃ tavāmbike

सर्वमङ्गलरूपं च सर्वं च मङ्गलप्रदम् ।पुण्यदं च सुधूपं तं गृहाण परमेश्वरि॥ 62 ॥

sarvamaṅgalarūpaṃ ca sarvaṃ ca maṅgalapradam | puṇyadaṃ ca sudhūpaṃ taṃ gṛhāṇa parameśvari

सुगन्धयुक्तं सुखदं मया तुभ्यं निवेदितम् ।जगतां दर्शनार्थाय प्रदीपं दीप्तिकारकम्॥ 63 ॥

sugandhayuktaṃ sukhadaṃ mayā tubhyaṃ niveditam | jagatāṃ darśanārthāya pradīpaṃ dīptikārakam

अन्धकारध्वंसबीजं मया तुभ्यं निवेदितम् ।तुष्टिदं पुष्टिदं चैव प्रीतिदं क्षुद्विनाशनम्॥ 64 ॥

andhakāradhvaṃsabījaṃ mayā tubhyaṃ niveditam | tuṣṭidaṃ puṣṭidaṃ caiva prītidaṃ kṣudvināśanam

पुण्यदं स्वादुरूपं च नैवेद्यं प्रतिगृह्यताम् ।ताम्बूलप्रवरं रम्यं कर्पूरादिसुवासितम्॥ 65 ॥

puṇyadaṃ svādurūpaṃ ca naivedyaṃ pratigṛhyatām | tāmbūlapravaraṃ ramyaṃ karpūrādisuvāsitam

तुष्टिदं पुष्टिदं चैव मया तुभ्यं निवेदितम् ।सुशीतलं वारि शीतं पिपासानाशकारणम्॥ 66 ॥

tuṣṭidaṃ puṣṭidaṃ caiva mayā tubhyaṃ niveditam | suśītalaṃ vāri śītaṃ pipāsānāśakāraṇam

जगतां जीवनरूपं च जीवनं प्रतिगृह्यताम् ।देहशोभास्वरूपं च सभाशोभाविवर्धनम्॥ 67 ॥

jagatāṃ jīvanarūpaṃ ca jīvanaṃ pratigṛhyatām | dehaśobhāsvarūpaṃ ca sabhāśobhāvivardhanam

कार्पासजं च कृमिजं वसनं प्रतिगृह्यताम् ।काञ्चनादिविनिर्माणं श्रीकरं श्रीयुतं सदा॥ 68 ॥

kārpāsajaṃ ca kṛmijaṃ vasanaṃ pratigṛhyatām | kāñcanādivinirmāṇaṃ śrīkaraṃ śrīyutaṃ sadā

सुखदं पुण्यदं रत्नभूषणं प्रतिगृह्यताम् ।नानावृक्षसमुद्भूतं नानारूपसमन्वितम्॥ 69 ॥

sukhadaṃ puṇyadaṃ ratnabhūṣaṇaṃ pratigṛhyatām | nānāvṛkṣasamudbhūtaṃ nānārūpasamanvitam

फलस्वरूपं फलदं फलं च प्रतिगृह्यताम् ।सर्वमङ्गलरूपं च सर्वमङ्गलमङ्गलम्॥ 70 ॥

phalasvarūpaṃ phaladaṃ phalaṃ ca pratigṛhyatām | sarvamaṅgalarūpaṃ ca sarvamaṅgalamaṅgalam

नानापुष्पविनिर्माणं बहुशोभासमन्वितम् ।प्रीतिदं पुण्यदं चैव माल्यं च प्रतिगृह्यताम्॥ 71 ॥

nānāpuṣpavinirmāṇaṃ bahuśobhāsamanvitam | prītidaṃ puṇyadaṃ caiva mālyaṃ ca pratigṛhyatām

पुण्यदं च सुगन्धाढ्यं गन्धं च देवि गृह्यताम् ।सिन्दूरं च वरं रम्यं भालशोभाविवर्धनम्॥ 72 ॥

puṇyadaṃ ca sugandhāḍhyaṃ gandhaṃ ca devi gṛhyatām | sindūraṃ ca varaṃ ramyaṃ bhālaśobhāvivardhanam

भूषणानां च प्रवरं सिन्दूरं प्रतिगृह्यताम् ।विशुद्धं ग्रन्थिसंयुक्तं पुण्यसूत्रविनिर्मितम्॥ 73 ॥

bhūṣaṇānāṃ ca pravaraṃ sindūraṃ pratigṛhyatām | viśuddhaṃ granthisaṃyuktaṃ puṇyasūtravinirmitam

पवित्रं वेदमन्त्रेण यज्ञसूत्रं च गृह्यताम् ।द्रव्याण्येतानि मूलेन दत्त्वा स्तोत्रं पठेत्सुधीः॥ 74 ॥

pavitraṃ vedamantreṇa yajñasūtraṃ ca gṛhyatām | dravyāṇyetāni mūlena dattvā stotraṃ paṭhetsudhīḥ

ततो विप्राय भक्त्या च व्रती दद्याच्च दक्षिणाम् ।सावित्रीति चतुर्थ्यन्तं वह्निजायान्तमेव च॥ 75 ॥

tato viprāya bhaktyā ca vratī dadyācca dakṣiṇām | sāvitrīti caturthyantaṃ vahnijāyāntameva ca

लक्ष्मीमायाकामपूर्वं मन्त्रमष्टाक्षरं विदुः ।माध्यन्दिनोक्तं स्तोत्रं च सर्वकामफलप्रदम्॥ 76 ॥

lakṣmīmāyākāmapūrvaṃ mantramaṣṭākṣaraṃ viduḥ | mādhyandinoktaṃ stotraṃ ca sarvakāmaphalapradam

विप्रजीवनरूपं च निबोध कथयामि ते ।कृष्णेन दत्तां सावित्रीं गोलोके ब्रह्मणे पुरा॥ 77 ॥

viprajīvanarūpaṃ ca nibodha kathayāmi te | kṛṣṇena dattāṃ sāvitrīṃ goloke brahmaṇe purā

नायाति सा तेन सार्धं ब्रह्मलोके च नारद ।ब्रह्मा कृष्णाज्ञया भक्त्या तुष्टाव वेदमातरम्॥ 78 ॥

nāyāti sā tena sārdhaṃ brahmaloke ca nārada | brahmā kṛṣṇājñayā bhaktyā tuṣṭāva vedamātaram

तदा सा परितुष्टा च ब्रह्माणं चकमे पतिम् ।ब्रह्मोवाव सच्चिदानन्दरूपे त्वं मूलप्रकृतिरूपिणि॥ 79 ॥

tadā sā parituṣṭā ca brahmāṇaṃ cakame patim | brahmovāva saccidānandarūpe tvaṃ mūlaprakṛtirūpiṇi

हिरण्यगर्भरूपे त्वं प्रसन्ना भव सुन्दरि ।तेजःस्वरूपे परमे परमानन्दरूपिणि॥ 80 ॥

hiraṇyagarbharūpe tvaṃ prasannā bhava sundari | tejaḥsvarūpe parame paramānandarūpiṇi

द्विजातीनां जातिरूपे प्रसन्ना भव सुन्दरि ।नित्ये नित्यप्रिये देवि नित्यानन्दस्वरूपिणि॥ 81 ॥

dvijātīnāṃ jātirūpe prasannā bhava sundari | nitye nityapriye devi nityānandasvarūpiṇi

सर्वमङ्गलरूपे च प्रसन्ना भव सुन्दरि ।सर्वस्वरूपे विप्राणां मन्त्रसारे परात्परे॥ 82 ॥

sarvamaṅgalarūpe ca prasannā bhava sundari | sarvasvarūpe viprāṇāṃ mantrasāre parātpare

सुखदे मोक्षदे देवि प्रसन्ना भव सुन्दरि ।विप्रपापेध्मदाहाय ज्वलदग्निशिखोपमे॥ 83 ॥

sukhade mokṣade devi prasannā bhava sundari | viprapāpedhmadāhāya jvaladagniśikhopame

बह्मतेजःप्रदे देवि प्रसन्ना भव सुन्दरि ।कायेन मनसा वाचा यत्पापं कुरुते नरः॥ 84 ॥

bahmatejaḥprade devi prasannā bhava sundari | kāyena manasā vācā yatpāpaṃ kurute naraḥ

तत्त्वत्स्मरणमात्रेण भस्मीभूतं भविष्यति ।इत्युक्त्वा जगतां धाता तस्थौ तत्रैव संसदि॥ 85 ॥

tattvatsmaraṇamātreṇa bhasmībhūtaṃ bhaviṣyati | ityuktvā jagatāṃ dhātā tasthau tatraiva saṃsadi

सावित्री ब्रह्मणा सार्धं ब्रह्मलोकं जगाम सा ।अनेन स्तवराजेन संस्तूयाश्वपतिर्नृपः॥ 86 ॥

sāvitrī brahmaṇā sārdhaṃ brahmalokaṃ jagāma sā | anena stavarājena saṃstūyāśvapatirnṛpaḥ

ददर्श तां च सावित्रीं वरं प्राप मनोगतम् ।स्तवराजमिमं पुण्यं सन्ध्यां कृत्वा च यः पठेत् ।पाठे चतुर्णां वेदानां यत्फलं लभते च तत्॥ 87 ॥

dadarśa tāṃ ca sāvitrīṃ varaṃ prāpa manogatam | stavarājamimaṃ puṇyaṃ sandhyāṃ kṛtvā ca yaḥ paṭhet | pāṭhe caturṇāṃ vedānāṃ yatphalaṃ labhate ca tat