Skandha 9, Adhyāya 27

श्रीनारायण उवाव स्तुत्वानेन सोऽश्वपतिः सम्पूज्य विधिपूर्वकम् ।ददर्श तत्र तां देवीं सहस्रार्कसमप्रभाम्॥ 1 ॥

śrīnārāyaṇa uvāva stutvānena so'śvapatiḥ sampūjya vidhipūrvakam | dadarśa tatra tāṃ devīṃ sahasrārkasamaprabhām

उवाच सा च राजानं प्रसन्ना सस्मिता सती ।यथा माता स्वपुत्रं च द्योतयन्ती दिशस्त्विषा॥ 2 ॥

uvāca sā ca rājānaṃ prasannā sasmitā satī | yathā mātā svaputraṃ ca dyotayantī diśastviṣā

सावित्र्युवाच ।जानाम्यहं महाराज यत्ते मनसि वाञ्छितम् ।वाञ्छितं तव पत्न्याश्च सर्वं दास्यामि निश्चितम्॥ 3 ॥

sāvitryuvāca | jānāmyahaṃ mahārāja yatte manasi vāñchitam | vāñchitaṃ tava patnyāśca sarvaṃ dāsyāmi niścitam

साध्वी कन्याभिलाषं च करोति तव कामिनी ।त्वं प्रार्थयसि पुत्रं च भविष्यति क्रमेण च॥ 4 ॥

sādhvī kanyābhilāṣaṃ ca karoti tava kāminī | tvaṃ prārthayasi putraṃ ca bhaviṣyati krameṇa ca

इत्युक्त्वा सा तदा देवी ब्रह्मलोकं जगाम ह ।राजा जगाम स्वगृहं तत्कन्याऽऽदौ बभूव ह॥ 5 ॥

ityuktvā sā tadā devī brahmalokaṃ jagāma ha | rājā jagāma svagṛhaṃ tatkanyā''dau babhūva ha

आराधनाच्च सावित्र्या बभूव कमला परा ।सावित्रीति च तन्नाम चकाराश्वपतिर्नृपः॥ 6 ॥

ārādhanācca sāvitryā babhūva kamalā parā | sāvitrīti ca tannāma cakārāśvapatirnṛpaḥ

कालेन सा वर्धमाना बभूव च दिने दिने ।रूपयौवनसम्पन्ना शुक्ले चन्द्रकला यथा॥ 7 ॥

kālena sā vardhamānā babhūva ca dine dine | rūpayauvanasampannā śukle candrakalā yathā

सा वरं वरयामास द्युमत्सेनात्मजं तदा ।सत्यवन्तं सत्यशीलं नानागुणसमन्वितम्॥ 8 ॥

sā varaṃ varayāmāsa dyumatsenātmajaṃ tadā | satyavantaṃ satyaśīlaṃ nānāguṇasamanvitam

राजा तस्मै ददौ तां च रत्नभूषणभूषिताम् ।सोऽपि सार्धं कौतुकेन तां गृहीत्वा गृहं ययौ॥ 9 ॥

rājā tasmai dadau tāṃ ca ratnabhūṣaṇabhūṣitām | so'pi sārdhaṃ kautukena tāṃ gṛhītvā gṛhaṃ yayau

स च संवत्सरेऽतीते सत्यवान् सत्यविक्रमः ।जगाम फलकाष्ठार्थं प्रहर्षं पितुराज्ञया॥ 10 ॥

sa ca saṃvatsare'tīte satyavān satyavikramaḥ | jagāma phalakāṣṭhārthaṃ praharṣaṃ piturājñayā

जगाम साध्वी तत्पश्चात्सावित्री दैवयोगतः ।निपत्य वृक्षाद्दैवेन प्राणांस्तत्याज सत्यवान्॥ 11 ॥

jagāma sādhvī tatpaścātsāvitrī daivayogataḥ | nipatya vṛkṣāddaivena prāṇāṃstatyāja satyavān

यमस्तं पुरुषं दृष्ट्वा बद्ध्वाङ्गुष्ठसमं मुने ।गृहीत्वा गमनं चक्रे तत्पश्चात्प्रययौ सती॥ 12 ॥

yamastaṃ puruṣaṃ dṛṣṭvā baddhvāṅguṣṭhasamaṃ mune | gṛhītvā gamanaṃ cakre tatpaścātprayayau satī

पश्चात्तां सुदतीं दृष्ट्वा यमः संयमनीपतिः ।उवाच मधुरं साध्वीं साधूनां प्रवरो महान्॥ 13 ॥

paścāttāṃ sudatīṃ dṛṣṭvā yamaḥ saṃyamanīpatiḥ | uvāca madhuraṃ sādhvīṃ sādhūnāṃ pravaro mahān

धर्मराज उवाच ।अहो क्व यासि सावित्रि गृहीत्वा मानुषीं तनुम् ।यदि यास्यसि कान्तेन सार्धं देहं तदा त्यज॥ 14 ॥

dharmarāja uvāca | aho kva yāsi sāvitri gṛhītvā mānuṣīṃ tanum | yadi yāsyasi kāntena sārdhaṃ dehaṃ tadā tyaja

गन्तुं मर्त्यो न शक्नोति गृहीत्वा पाञ्चभौतिकम् ।देहं च मम लोकं च नश्वरं नश्वरः सदा॥ 15 ॥

gantuṃ martyo na śaknoti gṛhītvā pāñcabhautikam | dehaṃ ca mama lokaṃ ca naśvaraṃ naśvaraḥ sadā

भर्तुस्ते पूर्णकालो वै बभूव भारते सति ।स्वकर्मफलभोगार्थं सत्यवान् याति मद्गृहम्॥ 16 ॥

bhartuste pūrṇakālo vai babhūva bhārate sati | svakarmaphalabhogārthaṃ satyavān yāti madgṛham

कर्मणा जायते जन्तुः कर्मणैव प्रलीयते ।सुखं दुःखं भयं शोकः कर्मणैव प्रणीयते॥ 17 ॥

karmaṇā jāyate jantuḥ karmaṇaiva pralīyate | sukhaṃ duḥkhaṃ bhayaṃ śokaḥ karmaṇaiva praṇīyate

कर्मणेन्द्रो भवेज्जीवो ब्रह्मपुत्रः स्वकर्मणा ।स्वकर्मणा हरेर्दासो जन्मादिरहितो भवेत्॥ 18 ॥

karmaṇendro bhavejjīvo brahmaputraḥ svakarmaṇā | svakarmaṇā harerdāso janmādirahito bhavet

स्वकर्मणा सर्वसिद्धिममरत्वं लभेद् ध्रुवम् ।लभेत्स्वकर्मणा विष्णोः सालोक्यादिचतुष्टयम्॥ 19 ॥

svakarmaṇā sarvasiddhimamaratvaṃ labhed dhruvam | labhetsvakarmaṇā viṣṇoḥ sālokyādicatuṣṭayam

सुरत्वं च मनुत्वं च राजेन्द्रत्वं लभेन्नरः ।कर्मणा च शिवत्वं च गणेशत्वं तथैव च॥ 20 ॥

suratvaṃ ca manutvaṃ ca rājendratvaṃ labhennaraḥ | karmaṇā ca śivatvaṃ ca gaṇeśatvaṃ tathaiva ca

कर्मणा च मुनीन्द्रत्वं तपस्वित्वं स्वकर्मणा ।स्वकर्मणा क्षत्रियत्वं वैश्यत्वं च स्वकर्मणा॥ 21 ॥

karmaṇā ca munīndratvaṃ tapasvitvaṃ svakarmaṇā | svakarmaṇā kṣatriyatvaṃ vaiśyatvaṃ ca svakarmaṇā

कर्मणैव च म्लेच्छत्वं लभते नात्र संशयः ।स्वकर्मणा जङ्गमत्वं शैलत्वं च स्वकर्मणा॥ 22 ॥

karmaṇaiva ca mlecchatvaṃ labhate nātra saṃśayaḥ | svakarmaṇā jaṅgamatvaṃ śailatvaṃ ca svakarmaṇā

कर्मणा राक्षसत्वं च किन्नरत्वं स्वकर्मणा ।कर्मणैवाधिपत्यं च वृक्षत्वं च स्वकर्मणा॥ 23 ॥

karmaṇā rākṣasatvaṃ ca kinnaratvaṃ svakarmaṇā | karmaṇaivādhipatyaṃ ca vṛkṣatvaṃ ca svakarmaṇā

कर्मणैव पशुत्वं च वनजीवी स्वकर्मणा ।कर्मणा क्षुद्रजन्तुत्वं कृमित्वं च स्वकर्मणा॥ 24 ॥

karmaṇaiva paśutvaṃ ca vanajīvī svakarmaṇā | karmaṇā kṣudrajantutvaṃ kṛmitvaṃ ca svakarmaṇā

दैतेयत्वं दानवत्वमसुरत्वं स्वकर्मणा ।इत्येतदुक्त्वा सावित्रीं विरराम स वै यमः॥ 25 ॥

daiteyatvaṃ dānavatvamasuratvaṃ svakarmaṇā | ityetaduktvā sāvitrīṃ virarāma sa vai yamaḥ