Skandha 9, Adhyāya 48

श्रीनारायण उवाच ।मत्तः पूजाविधानं च श्रूयतां मुनिपुङ्गव ।ध्यानं च सामवेदोक्तं प्रोक्तं देवीविधानकम्॥ 1 ॥

śrīnārāyaṇa uvāca | mattaḥ pūjāvidhānaṃ ca śrūyatāṃ munipuṅgava | dhyānaṃ ca sāmavedoktaṃ proktaṃ devīvidhānakam

श्वेतचम्पकवर्णाभां रत्नभूषणभूषिताम् ।वह्निशुद्धांशुकाधानां नागयज्ञोपवीतिनीम्॥ 2 ॥

śvetacampakavarṇābhāṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitām | vahniśuddhāṃśukādhānāṃ nāgayajñopavītinīm

महाज्ञानयुतां तां च प्रवरज्ञानिनां वराम् ।सिद्धाधिष्ठातृदेवीं च सिद्धां सिद्धिप्रदां भजे॥ 3 ॥

mahājñānayutāṃ tāṃ ca pravarajñānināṃ varām | siddhādhiṣṭhātṛdevīṃ ca siddhāṃ siddhipradāṃ bhaje

इति ध्यात्वा च तां देवीं मूलेनैव प्रपूजयेत् ।नैवेद्यैर्विविधैर्धूपैः पुष्पगन्धानुलेपनैः॥ 4 ॥

iti dhyātvā ca tāṃ devīṃ mūlenaiva prapūjayet | naivedyairvividhairdhūpaiḥ puṣpagandhānulepanaiḥ

मूलमन्त्रैश्च वेदोक्तैर्भक्तानां वाच्छितप्रदः ।मुने कल्पतरुर्नाम सुसिद्धो द्वादशाक्षरः॥ 5 ॥

mūlamantraiśca vedoktairbhaktānāṃ vācchitapradaḥ | mune kalpatarurnāma susiddho dvādaśākṣaraḥ

ॐ ह्रीं श्रीं क्लीं ऐं मनसादेव्यै स्वाहेति कीर्तितः ।पञ्चलक्षजपेनैव मन्त्रसिद्धिर्भवेन्नृणाम्॥ 6 ॥

oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ aiṃ manasādevyai svāheti kīrtitaḥ | pañcalakṣajapenaiva mantrasiddhirbhavennṛṇām

मन्त्रसिद्धिर्भवेद्यस्य स सिद्धो जगतीतले ।सुधासमं विषं तस्य धन्वन्तरिसमो भवेत्॥ 7 ॥

mantrasiddhirbhavedyasya sa siddho jagatītale | sudhāsamaṃ viṣaṃ tasya dhanvantarisamo bhavet

ब्रह्मन्स्नात्वा तु सङ्क्रान्त्यां गूढशालासु यत्नतः ।आवाह्य देवीमीशानां पूजयेद्योऽतिभक्तितः॥ 8 ॥

brahmansnātvā tu saṅkrāntyāṃ gūḍhaśālāsu yatnataḥ | āvāhya devīmīśānāṃ pūjayedyo'tibhaktitaḥ

पञ्चम्यां मनसा ध्यायन् देव्यै दद्याच्च यो बलिम् ।धनवान्पुत्रवांश्चैव कीर्तिमान्स भवेद् ध्रुवम्॥ 9 ॥

pañcamyāṃ manasā dhyāyan devyai dadyācca yo balim | dhanavānputravāṃścaiva kīrtimānsa bhaved dhruvam

पूजाविधानं कथितं तदाख्यानं निशामय ।कथयामि महाभाग यच्छ्रुतं धर्मवक्त्रतः॥ 10 ॥

pūjāvidhānaṃ kathitaṃ tadākhyānaṃ niśāmaya | kathayāmi mahābhāga yacchrutaṃ dharmavaktrataḥ

पुरा नागभयाक्रान्ता बभूवुर्मानवा भुवि ।गतास्ते शरणं सर्वे कश्यपं मुनिपुङ्गवम्॥ 11 ॥

purā nāgabhayākrāntā babhūvurmānavā bhuvi | gatāste śaraṇaṃ sarve kaśyapaṃ munipuṅgavam

मन्त्रांश्च ससृजे भीतः कश्यपो ब्रह्मणान्वितः ।वेदबीजानुसारेण चोपदेशेन ब्रह्मणः॥ 12 ॥

mantrāṃśca sasṛje bhītaḥ kaśyapo brahmaṇānvitaḥ | vedabījānusāreṇa copadeśena brahmaṇaḥ

मन्त्राधिष्ठातृदेवीं तां मनसा ससृजे तथा ।तपसा मनसा तेन बभूव मनसा च सा॥ 13 ॥

mantrādhiṣṭhātṛdevīṃ tāṃ manasā sasṛje tathā | tapasā manasā tena babhūva manasā ca sā

कुमारी सा च सम्भूता जगाम शङ्करालयम् ।भक्त्या सम्पूज्य कैलासे तुष्टाव चन्द्रशेखरम्॥ 14 ॥

kumārī sā ca sambhūtā jagāma śaṅkarālayam | bhaktyā sampūjya kailāse tuṣṭāva candraśekharam

दिव्यवर्षसहस्रं तं सिषेवे च मुनेः सुता ।आशुतोषो महेशश्च तां च तुष्टो बभूव ह॥ 15 ॥

divyavarṣasahasraṃ taṃ siṣeve ca muneḥ sutā | āśutoṣo maheśaśca tāṃ ca tuṣṭo babhūva ha

महाज्ञानं ददौ तस्यै पाठयामास साम च ।कृष्णमन्त्रं कल्पतरुं ददावष्टाक्षरं मुने॥ 16 ॥

mahājñānaṃ dadau tasyai pāṭhayāmāsa sāma ca | kṛṣṇamantraṃ kalpataruṃ dadāvaṣṭākṣaraṃ mune

लक्ष्मीमायाकामबीजं ङेऽन्तं कृष्णपदं ततः ।त्रैलोक्यमङ्गलं नाम कवचं पूजनक्रमम्॥ 17 ॥

lakṣmīmāyākāmabījaṃ ṅe'ntaṃ kṛṣṇapadaṃ tataḥ | trailokyamaṅgalaṃ nāma kavacaṃ pūjanakramam

पुरश्चर्याक्रमं चापि वेदोक्तं सर्वसम्मतम् ।प्राप्य मृत्युञ्जयान्मन्त्रं सा सती च मुनेः सुता॥ 18 ॥

puraścaryākramaṃ cāpi vedoktaṃ sarvasammatam | prāpya mṛtyuñjayānmantraṃ sā satī ca muneḥ sutā

जगाम तपसे साध्वी पुष्करं शङ्कराज्ञया ।त्रियुगं च तपस्तप्त्वा कृष्णस्य परमात्मनः॥ 19 ॥

jagāma tapase sādhvī puṣkaraṃ śaṅkarājñayā | triyugaṃ ca tapastaptvā kṛṣṇasya paramātmanaḥ

सिद्धा बभूव सा देवी ददर्श पुरतः प्रभुम् ।दृष्ट्वा कृशाङ्गीं बालां च कृपया च कृपानिधिः॥ 20 ॥

siddhā babhūva sā devī dadarśa purataḥ prabhum | dṛṣṭvā kṛśāṅgīṃ bālāṃ ca kṛpayā ca kṛpānidhiḥ

पूजां च कारयामास चकार च स्वयं हरिः ।वरं च प्रददौ तस्यै पूजिता त्वं भवे भव॥ 21 ॥

pūjāṃ ca kārayāmāsa cakāra ca svayaṃ hariḥ | varaṃ ca pradadau tasyai pūjitā tvaṃ bhave bhava

वरं दत्त्वा तु कल्याण्यै ततश्चान्तर्दधे हरिः ।प्रथमे पूजिता सा च कृष्णेन परमात्मना॥ 22 ॥

varaṃ dattvā tu kalyāṇyai tataścāntardadhe hariḥ | prathame pūjitā sā ca kṛṣṇena paramātmanā

द्वितीये शङ्करेणैव कश्यपेन सुरेण च ।मुनिना मनुना चैव नागेन मानवादिभिः॥ 23 ॥

dvitīye śaṅkareṇaiva kaśyapena sureṇa ca | muninā manunā caiva nāgena mānavādibhiḥ

बभूव पूजिता सा च त्रिषु लोकेषु सुव्रता ।जरत्कारुमुनीन्द्राय कश्यपस्तां ददौ पुरा॥ 24 ॥

babhūva pūjitā sā ca triṣu lokeṣu suvratā | jaratkārumunīndrāya kaśyapastāṃ dadau purā

अयाचितो मुनिश्रेष्ठो जग्राह ब्राह्मणाज्ञया ।कृत्वोद्वाहं महायोगी विश्रान्तस्तपसा चिरम्॥ 25 ॥

ayācito muniśreṣṭho jagrāha brāhmaṇājñayā | kṛtvodvāhaṃ mahāyogī viśrāntastapasā ciram

सुष्वाप देव्या जघने वटमूले च पुष्करे ।निद्रां जगाम स मुनिः स्मृत्वा निद्रेशमीश्वरम्॥ 26 ॥

suṣvāpa devyā jaghane vaṭamūle ca puṣkare | nidrāṃ jagāma sa muniḥ smṛtvā nidreśamīśvaram

जगामास्तं दिनकरः सायङ्काल उपस्थिते ।सञ्चिन्त्य मनसा साध्वी मनसा सा पतिव्रता॥ 27 ॥

jagāmāstaṃ dinakaraḥ sāyaṅkāla upasthite | sañcintya manasā sādhvī manasā sā pativratā

धर्मलोपभयेनैव चकारालोचनं सती ।अकृत्वा पश्चिमां सन्ध्यां नित्यां चैव द्विजन्मनाम्॥ 28 ॥

dharmalopabhayenaiva cakārālocanaṃ satī | akṛtvā paścimāṃ sandhyāṃ nityāṃ caiva dvijanmanām

ब्रह्महत्यादिकं पापं लभिष्यति पतिर्मम ।नोपतिष्ठति यः पूर्वां नोपास्ते यस्तु पश्चिमाम्॥ 29 ॥

brahmahatyādikaṃ pāpaṃ labhiṣyati patirmama | nopatiṣṭhati yaḥ pūrvāṃ nopāste yastu paścimām

स सर्वत्राशुचिर्नित्यं ब्रह्महत्यादिकं लभेत् ।वेदोक्तमिति सञ्चिन्त्य बोधयामास सुन्दरी॥ 30 ॥

sa sarvatrāśucirnityaṃ brahmahatyādikaṃ labhet | vedoktamiti sañcintya bodhayāmāsa sundarī

स च बुद्धो मुनिश्रेष्ठस्तां चुकोप भृशं मुने ।मुनिरुवाच ।कथं मे सुखिनः साध्वि निद्राभङ्गः कृतस्त्वया॥ 31 ॥

sa ca buddho muniśreṣṭhastāṃ cukopa bhṛśaṃ mune | muniruvāca | kathaṃ me sukhinaḥ sādhvi nidrābhaṅgaḥ kṛtastvayā

व्यर्थं व्रतादिकं तस्या या भर्तुश्चापकारिणी ।तपश्चानशनं चैव व्रतं दानादिकं च यत्॥ 32 ॥

vyarthaṃ vratādikaṃ tasyā yā bhartuścāpakāriṇī | tapaścānaśanaṃ caiva vrataṃ dānādikaṃ ca yat

भर्तुरप्रियकारिण्याः सर्वं भवति निष्कलम् ।यया प्रियः पूजितश्च श्रीकृष्णः पूजितस्तया॥ 33 ॥

bharturapriyakāriṇyāḥ sarvaṃ bhavati niṣkalam | yayā priyaḥ pūjitaśca śrīkṛṣṇaḥ pūjitastayā

पतिव्रताव्रतार्थञ्च पतिरूपो हरिः स्वयम् ।सर्वदानं सर्वयज्ञः सर्वतीर्थनिषेवणम्॥ 34 ॥

pativratāvratārthañca patirūpo hariḥ svayam | sarvadānaṃ sarvayajñaḥ sarvatīrthaniṣevaṇam

सर्वं व्रतं तपः सर्वमुपवासादिकं च यत् ।सर्वधर्मश्च सत्यं च सर्वदेवप्रपूजनम्॥ 35 ॥

sarvaṃ vrataṃ tapaḥ sarvamupavāsādikaṃ ca yat | sarvadharmaśca satyaṃ ca sarvadevaprapūjanam

तत्सर्वं स्वामिसेवायाः कलां नार्हति षोडशीम् ।पुण्ये च भारते वर्षे पतिसेवा करोति या॥ 36 ॥

tatsarvaṃ svāmisevāyāḥ kalāṃ nārhati ṣoḍaśīm | puṇye ca bhārate varṣe patisevā karoti yā

वैकुण्ठे स्वामिना सार्धं सा याति ब्रह्मणः पदम् ।विप्रियं कुरुते भर्तुर्विप्रियं वदति प्रियम्॥ 37 ॥

vaikuṇṭhe svāminā sārdhaṃ sā yāti brahmaṇaḥ padam | vipriyaṃ kurute bharturvipriyaṃ vadati priyam

असत्कुले प्रसूता हि तत्फलं श्रूयतां सति ।कुम्भीपाकं व्रजेत्सा च यावच्चन्द्रदिवाकरौ॥ 38 ॥

asatkule prasūtā hi tatphalaṃ śrūyatāṃ sati | kumbhīpākaṃ vrajetsā ca yāvaccandradivākarau

ततो भवति चाण्डाली पतिपुत्रविवर्जिता ।इत्युक्त्वा च मुनिश्रेष्ठो बभूव स्फुरिताधरः॥ 39 ॥

tato bhavati cāṇḍālī patiputravivarjitā | ityuktvā ca muniśreṣṭho babhūva sphuritādharaḥ

चकम्पे तेन सा साध्वी भयेनोवाच तं पतिम् ।साध्व्युवाच ।सन्ध्यालोपभयेनैव निद्राभङ्गः कृतस्तव॥ 40 ॥

cakampe tena sā sādhvī bhayenovāca taṃ patim | sādhvyuvāca | sandhyālopabhayenaiva nidrābhaṅgaḥ kṛtastava

कुरु शान्तिं महाभाग दुष्टाया मम सुव्रत ।शृङ्गाराहारनिद्राणां यश्च भङ्गं करोति वै॥ 41 ॥

kuru śāntiṃ mahābhāga duṣṭāyā mama suvrata | śṛṅgārāhāranidrāṇāṃ yaśca bhaṅgaṃ karoti vai

स व्रजेत्कालसूत्रं वै यावच्चन्द्रदिवाकरौ ।इत्युक्त्वा मनसा देवी स्वामिनश्चरणाम्बुजे॥ 42 ॥

sa vrajetkālasūtraṃ vai yāvaccandradivākarau | ityuktvā manasā devī svāminaścaraṇāmbuje

पपात भक्त्या भीता च रुरोद च पुनः पुनः ।कुपितं च मुनिं दृष्ट्वा श्रीसूर्यं शप्तुमुद्यतम्॥ 43 ॥

papāta bhaktyā bhītā ca ruroda ca punaḥ punaḥ | kupitaṃ ca muniṃ dṛṣṭvā śrīsūryaṃ śaptumudyatam

तत्राजगाम भगवान्सन्ध्यया सह नारद ।तत्रागत्य मुनिं सम्यगुवाच भास्करः स्वयम्॥ 44 ॥

tatrājagāma bhagavānsandhyayā saha nārada | tatrāgatya muniṃ samyaguvāca bhāskaraḥ svayam

विनयेन च भीतश्च तया सह यथोचितम् ।भास्कर उवाच ।सूर्यास्तसमयं दृष्ट्वा साध्वी धर्मभयेन च॥ 45 ॥

vinayena ca bhītaśca tayā saha yathocitam | bhāskara uvāca | sūryāstasamayaṃ dṛṣṭvā sādhvī dharmabhayena ca

बोधयामास त्वां विप्र शरणं त्वामहं गतः ।क्षमस्व भगवन्ब्रह्मन् मां शप्तुं नोचितं मुने॥ 46 ॥

bodhayāmāsa tvāṃ vipra śaraṇaṃ tvāmahaṃ gataḥ | kṣamasva bhagavanbrahman māṃ śaptuṃ nocitaṃ mune

ब्राह्मणानां च हृदयं नवनीतसमं सदा ।तेषां क्षणार्धं क्रोधश्च ततो भस्म भवेज्जगत्॥ 47 ॥

brāhmaṇānāṃ ca hṛdayaṃ navanītasamaṃ sadā | teṣāṃ kṣaṇārdhaṃ krodhaśca tato bhasma bhavejjagat

पुनः स्रष्टुं द्विजः शक्तो न तेजस्वी द्विजात्परः ।ब्राह्मणो ब्रह्मणो वंशः प्रज्वलन्ब्रह्मतेजसा॥ 48 ॥

punaḥ sraṣṭuṃ dvijaḥ śakto na tejasvī dvijātparaḥ | brāhmaṇo brahmaṇo vaṃśaḥ prajvalanbrahmatejasā

श्रीकृष्णं भावयेन्नित्यं ब्रह्मज्योतिः सनातनम् ।सूर्यस्य वचनं श्रुत्वा द्विजस्तुष्टो बभूव ह॥ 49 ॥

śrīkṛṣṇaṃ bhāvayennityaṃ brahmajyotiḥ sanātanam | sūryasya vacanaṃ śrutvā dvijastuṣṭo babhūva ha

सूर्यो जगाम स्वस्थानं गृहीत्वा ब्राह्मणाशिषम् ।तत्याज मनसां विप्रः प्रतिज्ञापालनाय च॥ 50 ॥

sūryo jagāma svasthānaṃ gṛhītvā brāhmaṇāśiṣam | tatyāja manasāṃ vipraḥ pratijñāpālanāya ca

रुदतीं शोकसंयुक्तां हृदयेन विदूयता ।सा सस्मार गुरुं शम्भुमिष्टदेवं विधिं हरिम्॥ 51 ॥

rudatīṃ śokasaṃyuktāṃ hṛdayena vidūyatā | sā sasmāra guruṃ śambhumiṣṭadevaṃ vidhiṃ harim

कश्यपं जन्मदातारं विपत्तौ भयकर्शिता ।तत्राजगाम गोपीशो भगवाच्छम्भुरेव च॥ 52 ॥

kaśyapaṃ janmadātāraṃ vipattau bhayakarśitā | tatrājagāma gopīśo bhagavācchambhureva ca

विधिश्च कश्यपश्चैव मनसा परिचिन्तितः ।दृष्ट्वा विप्रोऽभीष्टदेवं निर्गुणं प्रकृतेः परम्॥ 53 ॥

vidhiśca kaśyapaścaiva manasā paricintitaḥ | dṛṣṭvā vipro'bhīṣṭadevaṃ nirguṇaṃ prakṛteḥ param

तुष्टाव परया भक्त्या प्रणनाम मुहुर्मुहुः ।नमश्चकार शम्भुं च ब्रह्माणं कश्यपं तथा॥ 54 ॥

tuṣṭāva parayā bhaktyā praṇanāma muhurmuhuḥ | namaścakāra śambhuṃ ca brahmāṇaṃ kaśyapaṃ tathā

कथमागमनं देवा इति प्रश्नं चकार सः ।ब्रह्मा तद्वचनं श्रुत्वा सहसा समयोचितम्॥ 55 ॥

kathamāgamanaṃ devā iti praśnaṃ cakāra saḥ | brahmā tadvacanaṃ śrutvā sahasā samayocitam

प्रत्युवाच नमस्कृत्य हृषीकेशपदाम्बुजम् ।यदि त्यक्ता धर्मपत्नी धर्मिष्ठा मनसा सती॥ 56 ॥

pratyuvāca namaskṛtya hṛṣīkeśapadāmbujam | yadi tyaktā dharmapatnī dharmiṣṭhā manasā satī

कुरुष्वास्यां सुतोत्पत्तिं स्वधर्मपालनाय वै ।जायायां च सुतोत्पत्तिं कृत्वा पश्चात्त्यजेन्मुने॥ 57 ॥

kuruṣvāsyāṃ sutotpattiṃ svadharmapālanāya vai | jāyāyāṃ ca sutotpattiṃ kṛtvā paścāttyajenmune

अकृत्वा तु सुतोत्पत्तिं विरागी यस्त्यजेत्प्रियाम् ।स्रवते तस्य पुण्यं च चालन्यां च यथा जलम्॥ 58 ॥

akṛtvā tu sutotpattiṃ virāgī yastyajetpriyām | sravate tasya puṇyaṃ ca cālanyāṃ ca yathā jalam

ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा जरत्कारुर्मुनीश्वरः ।चकार नाभिसंस्पर्शं योगेन मन्त्रपूर्वकम्॥ 59 ॥

brahmaṇo vacanaṃ śrutvā jaratkārurmunīśvaraḥ | cakāra nābhisaṃsparśaṃ yogena mantrapūrvakam

मनसाया मुनिश्रेष्ठ मुनिश्रेष्ठ उवाच ताम् ।जरत्कारुरुवाच ।गर्भेणानेन मनसे तव पुत्रो भविष्यति॥ 60 ॥

manasāyā muniśreṣṭha muniśreṣṭha uvāca tām | jaratkāruruvāca | garbheṇānena manase tava putro bhaviṣyati

जितेन्द्रियाणां प्रवरो धार्मिको ब्राह्मणाग्रणीः ।तेजस्वी च तपस्वी च यशस्वी च गुणान्वितः॥ 61 ॥

jitendriyāṇāṃ pravaro dhārmiko brāhmaṇāgraṇīḥ | tejasvī ca tapasvī ca yaśasvī ca guṇānvitaḥ

वरो वेदविदां चैव ज्ञानिनां योगिनां तथा ।स च पुत्रो विष्णुभक्तो धार्मिकः कुलमुद्धरेत्॥ 62 ॥

varo vedavidāṃ caiva jñānināṃ yogināṃ tathā | sa ca putro viṣṇubhakto dhārmikaḥ kulamuddharet

नृत्यन्ति पितरः सर्वे जन्ममात्रेण वै मुदा ।पतिव्रता सुशीला या सा प्रिया प्रियवादिनी॥ 63 ॥

nṛtyanti pitaraḥ sarve janmamātreṇa vai mudā | pativratā suśīlā yā sā priyā priyavādinī

धर्मिष्ठा पुत्रमाता च कुलस्त्री कुलपालिका ।हरिभक्तिप्रदो बन्धुर्न चाभीष्टसुखप्रदः॥ 64 ॥

dharmiṣṭhā putramātā ca kulastrī kulapālikā | haribhaktiprado bandhurna cābhīṣṭasukhapradaḥ

यो बन्धुश्चेत्स च पिता हरिवर्त्मप्रदर्शकः ।सा गर्भधारिणी या च गर्भावासविमोचनी॥ 65 ॥

yo bandhuścetsa ca pitā harivartmapradarśakaḥ | sā garbhadhāriṇī yā ca garbhāvāsavimocanī

दयारूपा च भगिनी यमभीतिविमोचनी ।विष्णुमन्त्रप्रदाता च स गुरुर्विष्णुभक्तिदः॥ 66 ॥

dayārūpā ca bhaginī yamabhītivimocanī | viṣṇumantrapradātā ca sa gururviṣṇubhaktidaḥ

गुरुश्च ज्ञानदो यो हि यज्ज्ञानं कृष्णभावनम् ।आब्रह्मस्तम्बपर्यन्तं ततो विश्वं चराचरम्॥ 67 ॥

guruśca jñānado yo hi yajjñānaṃ kṛṣṇabhāvanam | ābrahmastambaparyantaṃ tato viśvaṃ carācaram

आविर्भूतं तिरोभूतं किं वा ज्ञानं तदन्यतः ।वेदजं यज्ञजं यद्यत्तत्सारं हरिसेवनम्॥ 68 ॥

āvirbhūtaṃ tirobhūtaṃ kiṃ vā jñānaṃ tadanyataḥ | vedajaṃ yajñajaṃ yadyattatsāraṃ harisevanam

तत्त्वानां सारभूतं च हरेरन्यद्विडम्बनम् ।दत्तं ज्ञानं मया तुभ्यं स स्वामी ज्ञानदो हि यः॥ 69 ॥

tattvānāṃ sārabhūtaṃ ca hareranyadviḍambanam | dattaṃ jñānaṃ mayā tubhyaṃ sa svāmī jñānado hi yaḥ

ज्ञानात्प्रमुच्यते बन्धात्स रिपुर्यो हि बन्धदः ।विष्णुभक्तियुतं ज्ञानं नो ददाति च यो गुरुः॥ 70 ॥

jñānātpramucyate bandhātsa ripuryo hi bandhadaḥ | viṣṇubhaktiyutaṃ jñānaṃ no dadāti ca yo guruḥ

स रिपुः शिष्यघाती च यतो बन्धान्न मोचयेत् ।जननीं गर्भजक्लेशाद्यमयातनया तथा॥ 71 ॥

sa ripuḥ śiṣyaghātī ca yato bandhānna mocayet | jananīṃ garbhajakleśādyamayātanayā tathā

न मोचयेद्यः स कथं गुरुस्तातो हि बान्धवः ।परमानन्दरूपं च कृष्णमार्गमनश्वरम्॥ 72 ॥

na mocayedyaḥ sa kathaṃ gurustāto hi bāndhavaḥ | paramānandarūpaṃ ca kṛṣṇamārgamanaśvaram

न दर्शयेद्यः सततं कीदृशो बान्धवो नृणाम् ।भज साध्वि परं ब्रह्माच्युतं कृष्णं च निर्गुणम्॥ 73 ॥

na darśayedyaḥ satataṃ kīdṛśo bāndhavo nṛṇām | bhaja sādhvi paraṃ brahmācyutaṃ kṛṣṇaṃ ca nirguṇam

निर्मूलं च भवेत्पुंसां कर्म वै तस्य सेवया ।मया छलेन त्वं त्यक्ता क्षमस्वैतन्मम प्रिये॥ 74 ॥

nirmūlaṃ ca bhavetpuṃsāṃ karma vai tasya sevayā | mayā chalena tvaṃ tyaktā kṣamasvaitanmama priye

क्षमायुतानां साध्वीनां सत्त्वात्क्रोधो न विद्यते ।पुष्करे तपसे यामि गच्छ देवि यथासुखम्॥ 75 ॥

kṣamāyutānāṃ sādhvīnāṃ sattvātkrodho na vidyate | puṣkare tapase yāmi gaccha devi yathāsukham

श्रीकृष्णचरणाम्भोजे निःस्पृहाणां मनोरथाः ।जरत्कारुवचः श्रुत्वा मनसा शोककातरा॥ 76 ॥

śrīkṛṣṇacaraṇāmbhoje niḥspṛhāṇāṃ manorathāḥ | jaratkāruvacaḥ śrutvā manasā śokakātarā

साश्रुनेत्रा च विनयादुवाच प्राणवल्लभम् ।मनसोवाच ।दोषो नास्त्येव मे त्यक्तुं निद्राभङ्गेन ते प्रभो॥ 77 ॥

sāśrunetrā ca vinayāduvāca prāṇavallabham | manasovāca | doṣo nāstyeva me tyaktuṃ nidrābhaṅgena te prabho

यत्र स्मरामि त्वां नित्यं तत्र मामागमिष्यसि ।बन्धुभेदः क्लेशतमः पुत्रभेदस्ततः परम्॥ 78 ॥

yatra smarāmi tvāṃ nityaṃ tatra māmāgamiṣyasi | bandhubhedaḥ kleśatamaḥ putrabhedastataḥ param

प्राणेशभेदः प्राणानां विच्छेदात्सर्वतः परः ।पतिः पतिव्रतानां तु शतपुत्राधिकं प्रियः॥ 79 ॥

prāṇeśabhedaḥ prāṇānāṃ vicchedātsarvataḥ paraḥ | patiḥ pativratānāṃ tu śataputrādhikaṃ priyaḥ

सर्वस्मात्तु प्रियः स्त्रीणां प्रियस्तेनोच्यते बुधैः ।पुत्रे यथैकपुत्राणां वैष्णवानां यथा हरौ॥ 80 ॥

sarvasmāttu priyaḥ strīṇāṃ priyastenocyate budhaiḥ | putre yathaikaputrāṇāṃ vaiṣṇavānāṃ yathā harau

नेत्रे यथैकनेत्राणां तृषितानां यथा जले ।क्षुधितानां यथान्ने च कामुकानां च मैथुने॥ 81 ॥

netre yathaikanetrāṇāṃ tṛṣitānāṃ yathā jale | kṣudhitānāṃ yathānne ca kāmukānāṃ ca maithune

यथा परस्वे चौराणां यथा जारे कुयोषिताम् ।विदुषां च यथा शास्त्रे वाणिज्ये वणिजां यथा॥ 82 ॥

yathā parasve caurāṇāṃ yathā jāre kuyoṣitām | viduṣāṃ ca yathā śāstre vāṇijye vaṇijāṃ yathā

तथा शश्वन्मनः कान्ते साध्वीनां योषितां प्रभो ।इत्युक्त्वा मनसा देवी पपात स्वामिनः पदे॥ 83 ॥

tathā śaśvanmanaḥ kānte sādhvīnāṃ yoṣitāṃ prabho | ityuktvā manasā devī papāta svāminaḥ pade

क्षणं चकार क्रोडे तां कृपया च कृपानिधिः ।नेत्रोदकेन मनसां स्नापयामास तां मुनिः॥ 84 ॥

kṣaṇaṃ cakāra kroḍe tāṃ kṛpayā ca kṛpānidhiḥ | netrodakena manasāṃ snāpayāmāsa tāṃ muniḥ

साश्रु नेत्रा मुनेः क्रोडं सिषेच भेदकातरा ।तदा ज्ञानेन तौ द्वौ च विशोकौ सम्बभूवतुः॥ 85 ॥

sāśru netrā muneḥ kroḍaṃ siṣeca bhedakātarā | tadā jñānena tau dvau ca viśokau sambabhūvatuḥ

स्मारं स्मारं पदाम्भोजं कृष्णस्य परमात्मनः ।जगाम तपसे विप्रः स्वकान्तां सम्प्रबोध्य च॥ 86 ॥

smāraṃ smāraṃ padāmbhojaṃ kṛṣṇasya paramātmanaḥ | jagāma tapase vipraḥ svakāntāṃ samprabodhya ca

जगाम मनसा शम्भोः कैलासं मन्दिरं गुरोः ।पार्वती बोधयामास मनसां शोककर्शिताम्॥ 87 ॥

jagāma manasā śambhoḥ kailāsaṃ mandiraṃ guroḥ | pārvatī bodhayāmāsa manasāṃ śokakarśitām

शिवश्चातीव ज्ञानेन शिवेन च शिवालयः ।सुप्रशस्ते दिने साध्वी सुषुवे मङ्गलक्षणे॥ 88 ॥

śivaścātīva jñānena śivena ca śivālayaḥ | supraśaste dine sādhvī suṣuve maṅgalakṣaṇe

नारायणांशं पुत्रं तं योगिनां ज्ञानिनां गुरुम् ।गर्भस्थितो महाज्ञानं श्रुत्वा शङ्करवक्त्रतः॥ 89 ॥

nārāyaṇāṃśaṃ putraṃ taṃ yogināṃ jñānināṃ gurum | garbhasthito mahājñānaṃ śrutvā śaṅkaravaktrataḥ

सम्बभूव च योगीन्द्रो योगिनां ज्ञानिनां गुरुः ।जातकं कारयामास वाचयामास मङ्गलम्॥ 90 ॥

sambabhūva ca yogīndro yogināṃ jñānināṃ guruḥ | jātakaṃ kārayāmāsa vācayāmāsa maṅgalam

वेदांश्च पाठयामास शिवाय च शिवः शिशोः ।मणिरत्नकिरीटांश्च ब्राह्मणेभ्यो ददौ शिवः॥ 91 ॥

vedāṃśca pāṭhayāmāsa śivāya ca śivaḥ śiśoḥ | maṇiratnakirīṭāṃśca brāhmaṇebhyo dadau śivaḥ

पार्वती च गवां लक्षं रत्नानि विविधानि च ।शम्भुश्च चतुरो वेदान्वेदाङ्गानितरांस्तथा॥ 92 ॥

pārvatī ca gavāṃ lakṣaṃ ratnāni vividhāni ca | śambhuśca caturo vedānvedāṅgānitarāṃstathā

बालकं पाठयामास ज्ञानं मृत्युञ्जयं परम् ।भक्तिरस्त्यधिका कान्तेऽभीष्टदेवे गुरौ तथा॥ 93 ॥

bālakaṃ pāṭhayāmāsa jñānaṃ mṛtyuñjayaṃ param | bhaktirastyadhikā kānte'bhīṣṭadeve gurau tathā

यस्यास्तेन च तत्पुत्रो बभूवास्तीक एव च ।जगाम तपसे विष्णोः पुष्करं शङ्कराज्ञया॥ 94 ॥

yasyāstena ca tatputro babhūvāstīka eva ca | jagāma tapase viṣṇoḥ puṣkaraṃ śaṅkarājñayā

सम्प्राप्य च महामन्त्रं ततश्च परमात्मनः ।दिव्यं वर्षत्रिलक्षं च तपस्तप्त्वा तपोधनः॥ 95 ॥

samprāpya ca mahāmantraṃ tataśca paramātmanaḥ | divyaṃ varṣatrilakṣaṃ ca tapastaptvā tapodhanaḥ

आजगाम महायोगी नमस्कर्तुं शिवं प्रभुम् ।शङ्करं च नमस्कृत्य स्थित्वा तत्रैव बालकः॥ 96 ॥

ājagāma mahāyogī namaskartuṃ śivaṃ prabhum | śaṅkaraṃ ca namaskṛtya sthitvā tatraiva bālakaḥ

सा चाजगाम मनसा कश्यपस्याश्रमं पितुः ।तां सपुत्रां सुतां दृष्ट्वा मुदं प्राप प्रजापतिः॥ 97 ॥

sā cājagāma manasā kaśyapasyāśramaṃ pituḥ | tāṃ saputrāṃ sutāṃ dṛṣṭvā mudaṃ prāpa prajāpatiḥ

शतलक्षं च रत्नानां बाह्मणेभ्यो ददौ मुने ।ब्राह्मणान्भोजयामास सोऽसङ्ख्यान् श्रेयसे शिशोः॥ 98 ॥

śatalakṣaṃ ca ratnānāṃ bāhmaṇebhyo dadau mune | brāhmaṇānbhojayāmāsa so'saṅkhyān śreyase śiśoḥ

अदितिश्च दितिश्चान्या मुदं प्राप परन्तप ।सा सपुत्रा च सुचिरं तस्थौ तातालये सदा॥ 99 ॥

aditiśca ditiścānyā mudaṃ prāpa parantapa | sā saputrā ca suciraṃ tasthau tātālaye sadā

तदीयं पुनराख्यानं वक्ष्यामि तन्निशामय ।अथाभिमन्युतनये ब्रह्मशापः परीक्षिते॥ 100 ॥

tadīyaṃ punarākhyānaṃ vakṣyāmi tanniśāmaya | athābhimanyutanaye brahmaśāpaḥ parīkṣite

बभूव सहसा ब्रह्मन् दैवदोषेण कर्मणा ।सप्ताहे समतीते तु तक्षकस्त्वां च धक्ष्यति॥ 101 ॥

babhūva sahasā brahman daivadoṣeṇa karmaṇā | saptāhe samatīte tu takṣakastvāṃ ca dhakṣyati

शशाप शृङ्गी तत्रैव कौशिक्याश्च जलेन वै ।राजा श्रुत्वा तत्प्रवृत्तिं निर्वातस्थानमागतः॥ 102 ॥

śaśāpa śṛṅgī tatraiva kauśikyāśca jalena vai | rājā śrutvā tatpravṛttiṃ nirvātasthānamāgataḥ

तत्र तस्थौ च सप्ताहं देहरक्षणतत्परः ।सप्ताहे समतीते तु गच्छन्तं तक्षकं पथि॥ 103 ॥

tatra tasthau ca saptāhaṃ deharakṣaṇatatparaḥ | saptāhe samatīte tu gacchantaṃ takṣakaṃ pathi

धन्वन्तरिर्नृपं भोक्तुं ददर्श गामुकः पथि ।तयोर्बभूव संवादः सुप्रीतिश्च परस्परम्॥ 104 ॥

dhanvantarirnṛpaṃ bhoktuṃ dadarśa gāmukaḥ pathi | tayorbabhūva saṃvādaḥ suprītiśca parasparam

धन्वन्तरिर्मणिं प्राप तक्षकः स्वेच्छया ददौ ।स ययौ तं गृहीत्वा तु सन्तुष्टो हृष्टमानसः॥ 105 ॥

dhanvantarirmaṇiṃ prāpa takṣakaḥ svecchayā dadau | sa yayau taṃ gṛhītvā tu santuṣṭo hṛṣṭamānasaḥ

तक्षको भक्षयामास नृपं तं मञ्चके स्थितम् ।राजा जगाम तरसा देहं त्यक्त्वा परत्र च॥ 106 ॥

takṣako bhakṣayāmāsa nṛpaṃ taṃ mañcake sthitam | rājā jagāma tarasā dehaṃ tyaktvā paratra ca

संस्कारं कारयामास पितुर्वै जनमेजयः ।राजा चकार यज्ञं च सर्पसत्रं ततो मुने॥ 107 ॥

saṃskāraṃ kārayāmāsa piturvai janamejayaḥ | rājā cakāra yajñaṃ ca sarpasatraṃ tato mune

प्राणांस्तत्याज सर्पाणां समूहो ब्रह्मतेजसा ।स तक्षको वै भीतस्तु महेन्द्रं शरणं ययौ॥ 108 ॥

prāṇāṃstatyāja sarpāṇāṃ samūho brahmatejasā | sa takṣako vai bhītastu mahendraṃ śaraṇaṃ yayau

सेन्द्रं च तक्षकं हन्तुं विप्रवर्गः समुद्यतः ।अथ देवाश्च सेन्द्राश्च सञ्जग्मुर्मनसान्तिकम्॥ 109 ॥

sendraṃ ca takṣakaṃ hantuṃ vipravargaḥ samudyataḥ | atha devāśca sendrāśca sañjagmurmanasāntikam

तां तुष्टाव महेन्द्रश्च भयकातरविह्वलः ।तत आस्तीक आगत्य यज्ञं च मातुराज्ञया॥ 110 ॥

tāṃ tuṣṭāva mahendraśca bhayakātaravihvalaḥ | tata āstīka āgatya yajñaṃ ca māturājñayā

महेन्द्रतक्षकप्राणान्ययाचे भूमिपं परम् ।ददौ वरं नृपश्रेष्ठः कृपया ब्राह्मणाज्ञया॥ 111 ॥

mahendratakṣakaprāṇānyayāce bhūmipaṃ param | dadau varaṃ nṛpaśreṣṭhaḥ kṛpayā brāhmaṇājñayā

यज्ञं समाप्य विप्रेभ्यो दक्षिणां च ददौ मुदा ।विप्राश्च मुनयो देवा गत्वा च मनसान्तिकम्॥ 112 ॥

yajñaṃ samāpya viprebhyo dakṣiṇāṃ ca dadau mudā | viprāśca munayo devā gatvā ca manasāntikam

मनसां पूजयामासुस्तुष्टुवुश्च पृथक् पृथक् ।शक्रः सम्भृतसम्भारो भक्तियुक्तः सदा शुचिः॥ 113 ॥

manasāṃ pūjayāmāsustuṣṭuvuśca pṛthak pṛthak | śakraḥ sambhṛtasambhāro bhaktiyuktaḥ sadā śuciḥ

मनसां पूजयामास तुष्टाव परमादरात् ।नत्वा षोडशोपचारं बलिं च तत्प्रियं तदा॥ 114 ॥

manasāṃ pūjayāmāsa tuṣṭāva paramādarāt | natvā ṣoḍaśopacāraṃ baliṃ ca tatpriyaṃ tadā

प्रददौ परितुष्टश्च ब्रह्मविष्णुशिवाज्ञया ।सम्पूज्य मनसां देवीं प्रययुः स्वालयं च ते॥ 115 ॥

pradadau parituṣṭaśca brahmaviṣṇuśivājñayā | sampūjya manasāṃ devīṃ prayayuḥ svālayaṃ ca te

इत्येवं कथितं सर्वं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ।नारद उवाच ।केन स्तोत्रेण तुष्टाव महेन्द्रो मनसां सतीम्॥ 116 ॥

ityevaṃ kathitaṃ sarvaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi | nārada uvāca | kena stotreṇa tuṣṭāva mahendro manasāṃ satīm

पूजाविधिक्रमं तस्याः श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।श्रीनारायण उवाच ।सुस्नातः शुचिराचान्तो धृत्वा धौते च वाससी॥ 117 ॥

pūjāvidhikramaṃ tasyāḥ śrotumicchāmi tattvataḥ | śrīnārāyaṇa uvāca | susnātaḥ śucirācānto dhṛtvā dhaute ca vāsasī

रत्नसिंहासने देवीं वासयामास भक्तितः ।स्वर्गङ्गाया जलेनैव रत्नकुम्भस्थितेन च॥ 118 ॥

ratnasiṃhāsane devīṃ vāsayāmāsa bhaktitaḥ | svargaṅgāyā jalenaiva ratnakumbhasthitena ca

स्नापयामास मनसां महेन्द्रो वेदमन्त्रतः ।वाससी वासयामास वह्मिशुद्धे मनोहरे॥ 119 ॥

snāpayāmāsa manasāṃ mahendro vedamantrataḥ | vāsasī vāsayāmāsa vahmiśuddhe manohare

सर्वाङ्गे चन्दनं कृत्वा पादार्घ्यं भक्तिसंयुतः ।गणेशं च दिनेशं च वह्निं विष्णुं शिवं शिवाम्॥ 120 ॥

sarvāṅge candanaṃ kṛtvā pādārghyaṃ bhaktisaṃyutaḥ | gaṇeśaṃ ca dineśaṃ ca vahniṃ viṣṇuṃ śivaṃ śivām

सम्पूज्यादौ देवषट्कं पूजयामास तां सतीम् ।ॐ ह्रीं श्रीं मनसादेव्यै स्वाहेत्येवं च मन्त्रतः॥ 121 ॥

sampūjyādau devaṣaṭkaṃ pūjayāmāsa tāṃ satīm | oṃ hrīṃ śrīṃ manasādevyai svāhetyevaṃ ca mantrataḥ

दशाक्षरेण मूलेन ददौ सर्वं यथोचितम् ।दत्त्वा षोडशोपचारान्दुर्लभान्देवनायकः॥ 122 ॥

daśākṣareṇa mūlena dadau sarvaṃ yathocitam | dattvā ṣoḍaśopacārāndurlabhāndevanāyakaḥ

पूजयामास भक्त्या च विष्णुना प्रेरितो मुदा ।वाद्यं नानाप्रकारं च वादयामास तत्र वै॥ 123 ॥

pūjayāmāsa bhaktyā ca viṣṇunā prerito mudā | vādyaṃ nānāprakāraṃ ca vādayāmāsa tatra vai

बभूव पुष्पवृष्टिश्च नभसो मनसोपरि ।देवप्रियाज्ञया तत्र बह्मविष्णुशिवाज्ञया॥ 124 ॥

babhūva puṣpavṛṣṭiśca nabhaso manasopari | devapriyājñayā tatra bahmaviṣṇuśivājñayā

तुष्टाव साश्रुनेत्रश्च पुलकाङ्कितविग्रहः ।पुरन्दर उवाच ।देवि त्वां स्तोतुमिच्छामि साध्वीनां प्रवरां वराम्॥ 125 ॥

tuṣṭāva sāśrunetraśca pulakāṅkitavigrahaḥ | purandara uvāca | devi tvāṃ stotumicchāmi sādhvīnāṃ pravarāṃ varām

परात्परां च परमां न हि स्तोतुं क्षमोऽधुना ।स्तोत्राणां लक्षणं वेदे स्वभावाख्यानतत्परम्॥ 126 ॥

parātparāṃ ca paramāṃ na hi stotuṃ kṣamo'dhunā | stotrāṇāṃ lakṣaṇaṃ vede svabhāvākhyānatatparam

न क्षमः प्रकृते वक्तुं गुणानां गणनां तव ।शुद्धसत्त्वस्वरूपा त्वं कोपहिंसादिवर्जिता॥ 127 ॥

na kṣamaḥ prakṛte vaktuṃ guṇānāṃ gaṇanāṃ tava | śuddhasattvasvarūpā tvaṃ kopahiṃsādivarjitā

न च शक्तो मुनिस्तेन त्यक्तुं याञ्चा कृता यतः ।त्वं मया पूजिता साध्वी जननी मे यथादितिः॥ 128 ॥

na ca śakto munistena tyaktuṃ yāñcā kṛtā yataḥ | tvaṃ mayā pūjitā sādhvī jananī me yathāditiḥ

दयारूपा च भगिनी क्षमारूपा यथा प्रसूः ।त्वया मे रक्षिताः प्राणाः पुत्रदाराः सुरेश्वरि॥ 129 ॥

dayārūpā ca bhaginī kṣamārūpā yathā prasūḥ | tvayā me rakṣitāḥ prāṇāḥ putradārāḥ sureśvari

अहं करोमि त्वत्पूजां प्रीतिश्च वर्धतां सदा ।नित्या यद्यपि पूज्या त्वं सर्वत्र जगदम्बिके॥ 130 ॥

ahaṃ karomi tvatpūjāṃ prītiśca vardhatāṃ sadā | nityā yadyapi pūjyā tvaṃ sarvatra jagadambike

तथापि तव पूजां च वर्धयामि सुरेश्वरि ।ये त्वामाषाढसङ्क्रान्त्यां पूजयिष्यन्ति भक्तितः॥ 131 ॥

tathāpi tava pūjāṃ ca vardhayāmi sureśvari | ye tvāmāṣāḍhasaṅkrāntyāṃ pūjayiṣyanti bhaktitaḥ

पञ्चम्यां मनसाख्यायां मासान्ते वा दिने दिने ।पुत्रपौत्रादयस्तेषां वर्धन्ते च धनानि वै॥ 132 ॥

pañcamyāṃ manasākhyāyāṃ māsānte vā dine dine | putrapautrādayasteṣāṃ vardhante ca dhanāni vai

यशस्विनः कीर्तिमन्तो विद्यावन्तो गुणान्विताः ।ये त्वां न पूजयिष्यन्ति निन्दन्त्यज्ञानतो जनाः॥ 133 ॥

yaśasvinaḥ kīrtimanto vidyāvanto guṇānvitāḥ | ye tvāṃ na pūjayiṣyanti nindantyajñānato janāḥ

लक्ष्मीहीना भविष्यन्ति तेषां नागभयं सदा ।त्वं स्वयं सर्वलक्ष्मीश्च वैकुण्ठे कमलालया॥ 134 ॥

lakṣmīhīnā bhaviṣyanti teṣāṃ nāgabhayaṃ sadā | tvaṃ svayaṃ sarvalakṣmīśca vaikuṇṭhe kamalālayā

नारायणांशो भगवाञ्जरत्कारुर्मुनीश्वरः ।तपसा तेजसा त्वां च मनसा ससृजे पिता॥ 135 ॥

nārāyaṇāṃśo bhagavāñjaratkārurmunīśvaraḥ | tapasā tejasā tvāṃ ca manasā sasṛje pitā

अस्माकं रक्षणायैव तेन त्वं मनसाभिधा ।मनसादेवि शक्त्या त्वं स्वात्मना सिद्धयोगिनी॥ 136 ॥

asmākaṃ rakṣaṇāyaiva tena tvaṃ manasābhidhā | manasādevi śaktyā tvaṃ svātmanā siddhayoginī

तेन त्वं मनसादेवी पूजिता वन्दिता भव ।ये भक्त्या मनसां देवाः पूजयन्त्यनिशं भृशम्॥ 137 ॥

tena tvaṃ manasādevī pūjitā vanditā bhava | ye bhaktyā manasāṃ devāḥ pūjayantyaniśaṃ bhṛśam

तेन त्वां मनसां देवीं प्रवदन्ति मनीषिणः ।सत्यस्वरूपा देवि त्वं शश्वत्सत्यनिषेवणात्॥ 138 ॥

tena tvāṃ manasāṃ devīṃ pravadanti manīṣiṇaḥ | satyasvarūpā devi tvaṃ śaśvatsatyaniṣevaṇāt

यो हि त्वां भावयेन्नित्यं स त्वां प्राप्नोति तत्परः ।इन्द्रश्च मनसां स्तुत्वा गृहीत्वा भगिनीवरम्॥ 139 ॥

yo hi tvāṃ bhāvayennityaṃ sa tvāṃ prāpnoti tatparaḥ | indraśca manasāṃ stutvā gṛhītvā bhaginīvaram

प्रजगाम स्वभवनं भूषया सपरिच्छदम् ।पुत्रेण सार्धं सा देवी चिरं तस्थौ पितुर्गृहे॥ 140 ॥

prajagāma svabhavanaṃ bhūṣayā saparicchadam | putreṇa sārdhaṃ sā devī ciraṃ tasthau piturgṛhe

भ्रातृभिः पूजिता शश्वन्मान्या वन्द्या च सर्वतः ।गोलोकात्सुरभिर्ब्रह्मन् तत्रागत्य सुपूजिताम्॥ 141 ॥

bhrātṛbhiḥ pūjitā śaśvanmānyā vandyā ca sarvataḥ | golokātsurabhirbrahman tatrāgatya supūjitām

तां स्नापयित्वा क्षीरेण पूजयामास सादरम् ।ज्ञानं च कथयामास गोप्यं सर्वं सुदुर्लभम्॥ 142 ॥

tāṃ snāpayitvā kṣīreṇa pūjayāmāsa sādaram | jñānaṃ ca kathayāmāsa gopyaṃ sarvaṃ sudurlabham

तया देवैः पूजिता सा स्वर्लोकं च पुनर्ययौ ।इन्द्रस्तोत्रं पुण्यबीजं मनसां पूजयेत्पठेत्॥ 143 ॥

tayā devaiḥ pūjitā sā svarlokaṃ ca punaryayau | indrastotraṃ puṇyabījaṃ manasāṃ pūjayetpaṭhet

तस्य नागभयं नास्ति तस्य वंशोद्भवस्य च ।विषं भवेत्सुधातुल्यं सिद्धस्तोत्रो यदा भवेत्॥ 144 ॥

tasya nāgabhayaṃ nāsti tasya vaṃśodbhavasya ca | viṣaṃ bhavetsudhātulyaṃ siddhastotro yadā bhavet

पञ्चलक्षजपेनैव सिद्धस्तोत्रो भवेन्नरः ।सर्पशायी भवेत्सोऽपि निश्चितं सर्पवाहनः॥ 145 ॥

pañcalakṣajapenaiva siddhastotro bhavennaraḥ | sarpaśāyī bhavetso'pi niścitaṃ sarpavāhanaḥ