Skandha 10, Adhyāya 6

सूत उवाच ।श्रीशस्य वचनाद्देवाः सन्तुष्टाः सर्व एव हि ।प्रसन्नमनसो भूत्वा पुनरेनं समूचिरे॥ 1 ॥

sūta uvāca | śrīśasya vacanāddevāḥ santuṣṭāḥ sarva eva hi | prasannamanaso bhūtvā punarenaṃ samūcire

देवा ऊचुः ।देवदेव महाविष्णो सृष्टिस्थित्यन्तकारण ।विष्णो विन्ध्यनगोऽर्कस्य मार्गरोधं करोति हि॥ 2 ॥

devā ūcuḥ | devadeva mahāviṣṇo sṛṣṭisthityantakāraṇa | viṣṇo vindhyanago'rkasya mārgarodhaṃ karoti hi

तेन भानुविरोधेन सर्व एव महाविभो ।अलब्धभोगभागा हि किं कुर्मः कुत्र याम हि॥ 3 ॥

tena bhānuvirodhena sarva eva mahāvibho | alabdhabhogabhāgā hi kiṃ kurmaḥ kutra yāma hi

श्रीभगवानुवाच ।या कर्त्री सर्वजगतामाद्या च कुलवर्धनी ।देवी भगवती तस्याः पूजकः परमद्युतिः॥ 4 ॥

śrībhagavānuvāca | yā kartrī sarvajagatāmādyā ca kulavardhanī | devī bhagavatī tasyāḥ pūjakaḥ paramadyutiḥ

अगस्त्यो मुनिवर्योऽसौ वाराणस्यां समासते ।तत्तेजोवञ्चकोऽगस्त्यो भविष्यति सुरोत्तमाः॥ 5 ॥

agastyo munivaryo'sau vārāṇasyāṃ samāsate | tattejovañcako'gastyo bhaviṣyati surottamāḥ

तं प्रसाद्य द्विजवरमगस्त्यं परमौजसम् ।याचध्वं विबुधाः काशीं गत्वा निःश्रेयसः पदीम्॥ 6 ॥

taṃ prasādya dvijavaramagastyaṃ paramaujasam | yācadhvaṃ vibudhāḥ kāśīṃ gatvā niḥśreyasaḥ padīm

सूत उवाच ।एवं समुपदिष्टास्ते विष्णुना विबुधोत्तमाः ।प्रतीताः प्रणताः सर्वे जग्मुर्वाराणसीं पुरीम्॥ 7 ॥

sūta uvāca | evaṃ samupadiṣṭāste viṣṇunā vibudhottamāḥ | pratītāḥ praṇatāḥ sarve jagmurvārāṇasīṃ purīm

क्षणेन विबुधश्रेष्ठा गत्वा काशीपुरीं शुभाम् ।मणिकर्णीं समाप्लुत्य सचैलं भक्तिसंयुताः॥ 8 ॥

kṣaṇena vibudhaśreṣṭhā gatvā kāśīpurīṃ śubhām | maṇikarṇīṃ samāplutya sacailaṃ bhaktisaṃyutāḥ

सन्तर्प्य देवांश्च पितॄन्दत्त्वा दानं विधानतः ।आगत्य मुनिवर्यस्य चाश्रमं परमं महत्॥ 9 ॥

santarpya devāṃśca pitṝndattvā dānaṃ vidhānataḥ | āgatya munivaryasya cāśramaṃ paramaṃ mahat

प्रशान्तश्वापदाकीर्णं नानापादपसङ्कुलम् ।मयूरैः सारसैर्हंसैश्चक्रवाकैरुपाश्रितम्॥ 10 ॥

praśāntaśvāpadākīrṇaṃ nānāpādapasaṅkulam | mayūraiḥ sārasairhaṃsaiścakravākairupāśritam

महावराहैः कोलैश्च व्याघ्रैः शार्दूलकैरपि ।मृगै रुरुभिरत्यर्थं खड्गैः शरभकैरपि॥ 11 ॥

mahāvarāhaiḥ kolaiśca vyāghraiḥ śārdūlakairapi | mṛgai rurubhiratyarthaṃ khaḍgaiḥ śarabhakairapi

समाश्रितं परमया लक्ष्म्या मुनिवरं तदा ।दण्डवत्पतिताः सर्वे प्रणेमुश्च पुनः पुनः॥ 12 ॥

samāśritaṃ paramayā lakṣmyā munivaraṃ tadā | daṇḍavatpatitāḥ sarve praṇemuśca punaḥ punaḥ

देवा ऊचुः ।जय द्विजगणाधीश मान्य पूज्य धरासुर ।वातापीबलनाशाय नमस्ते कुम्भयोनये॥ 13 ॥

devā ūcuḥ | jaya dvijagaṇādhīśa mānya pūjya dharāsura | vātāpībalanāśāya namaste kumbhayonaye

लोपामुद्रापते श्रीमन्मित्रावरुणसम्भव ।सर्वविद्यानिधेऽगस्त्य शास्त्रयोने नमोऽस्तु ते॥ 14 ॥

lopāmudrāpate śrīmanmitrāvaruṇasambhava | sarvavidyānidhe'gastya śāstrayone namo'stu te

यस्योदये प्रसन्नानि भवन्त्युज्ज्वलभाञ्ज्यपि ।तोयानि तोयराशीनां तस्मै तुभ्यं नमोऽस्तु ते॥ 15 ॥

yasyodaye prasannāni bhavantyujjvalabhāñjyapi | toyāni toyarāśīnāṃ tasmai tubhyaṃ namo'stu te

काशपुष्पविकासाय लङ्कावासप्रियाय च ।जटामण्डलयुक्ताय सशिष्याय नमोऽस्तु ते॥ 16 ॥

kāśapuṣpavikāsāya laṅkāvāsapriyāya ca | jaṭāmaṇḍalayuktāya saśiṣyāya namo'stu te

जय सर्वामरस्तव्य गुणराशे महामुने ।वरिष्ठाय च पूज्याय सस्त्रीकाय नमोऽस्तु ते॥ 17 ॥

jaya sarvāmarastavya guṇarāśe mahāmune | variṣṭhāya ca pūjyāya sastrīkāya namo'stu te

प्रसादः क्रियतां स्वामिन् वयं त्वां शरणं गताः ।दुस्तराच्छैलजाद्दुःखात्पीडिताः परमद्युते॥ 18 ॥

prasādaḥ kriyatāṃ svāmin vayaṃ tvāṃ śaraṇaṃ gatāḥ | dustarācchailajādduḥkhātpīḍitāḥ paramadyute

इत्येवं संस्तुतोऽगस्त्यो मुनिः परमधार्मिकः ।प्राह प्रसन्नया वाचा विहसन् द्विजसत्तमः॥ 19 ॥

ityevaṃ saṃstuto'gastyo muniḥ paramadhārmikaḥ | prāha prasannayā vācā vihasan dvijasattamaḥ

मुनिरुवाच ।भवन्तः परमश्रेष्ठा देवास्त्रिभुवनेश्वराः ।लोकपाला महात्मानो निग्रहानुग्रहक्षमाः॥ 20 ॥

muniruvāca | bhavantaḥ paramaśreṣṭhā devāstribhuvaneśvarāḥ | lokapālā mahātmāno nigrahānugrahakṣamāḥ

योऽमरावत्यधीशानः कुलिशं यस्य चायुधम् ।सिद्ध्यष्टकं च यद्द्वारि स शक्रो मरुतां पतिः॥ 21 ॥

yo'marāvatyadhīśānaḥ kuliśaṃ yasya cāyudham | siddhyaṣṭakaṃ ca yaddvāri sa śakro marutāṃ patiḥ

वैश्वानरः कृशानुर्हि हव्यकव्यवहोऽनिशम् ।मुखं सर्वामराणां हि सोऽग्निः किं तस्य दुष्करम्॥ 22 ॥

vaiśvānaraḥ kṛśānurhi havyakavyavaho'niśam | mukhaṃ sarvāmarāṇāṃ hi so'gniḥ kiṃ tasya duṣkaram

रक्षोगणाधिपो भीमः सर्वेषां कर्मसाक्षिकः ।दण्डव्यग्रकरो देवः किं तस्यासुकरं सुराः॥ 23 ॥

rakṣogaṇādhipo bhīmaḥ sarveṣāṃ karmasākṣikaḥ | daṇḍavyagrakaro devaḥ kiṃ tasyāsukaraṃ surāḥ

तथापि यदि देवेशाः कार्यं मच्छक्तिसिद्धिभृत् ।अस्ति चेदुच्यतां देवाः करिष्यामि न संशयः॥ 24 ॥

tathāpi yadi deveśāḥ kāryaṃ macchaktisiddhibhṛt | asti ceducyatāṃ devāḥ kariṣyāmi na saṃśayaḥ

एवं मुनिवरेणोक्तं निशम्य विबुधर्षभाः ।प्रतीताः प्रणयोद्विग्नाः कार्यं निजगदुर्निजम्॥ 25 ॥

evaṃ munivareṇoktaṃ niśamya vibudharṣabhāḥ | pratītāḥ praṇayodvignāḥ kāryaṃ nijagadurnijam

महर्षे विन्ध्यगिरिणा निरुद्धोऽर्कविनिर्गमः ।त्रैलोक्यं तेन संविष्टं हाहाभूतमचेतनम्॥ 26 ॥

maharṣe vindhyagiriṇā niruddho'rkavinirgamaḥ | trailokyaṃ tena saṃviṣṭaṃ hāhābhūtamacetanam

तद्वृद्धिं स्तम्भय मुने निजया तपसः श्रिया ।भवतस्तेजसागस्त्य नूनं नम्रो भविष्यति ।एतदेवास्मदीयं च कार्यं कर्तव्यमस्ति हि॥ 27 ॥

tadvṛddhiṃ stambhaya mune nijayā tapasaḥ śriyā | bhavatastejasāgastya nūnaṃ namro bhaviṣyati | etadevāsmadīyaṃ ca kāryaṃ kartavyamasti hi