अध्याय 271
श्लोक 1
सूत उवाच ।ते गत्वा देवदेवेशं रमानाथं जगद्गुरुम् ।विष्णुं कमलपत्राक्षं ददृशुः प्रभयान्वितम्
sūta uvāca | te gatvā devadeveśaṃ ramānāthaṃ jagadgurum | viṣṇuṃ kamalapatrākṣaṃ dadṛśuḥ prabhayānvitam
अध्याय 271
सूत उवाच ।ते गत्वा देवदेवेशं रमानाथं जगद्गुरुम् ।विष्णुं कमलपत्राक्षं ददृशुः प्रभयान्वितम्
sūta uvāca | te gatvā devadeveśaṃ ramānāthaṃ jagadgurum | viṣṇuṃ kamalapatrākṣaṃ dadṛśuḥ prabhayānvitam
अध्याय 271
स्तोत्रेण तुष्टुवुर्भक्त्या गद्गदस्वरसत्कृताः ।देवा ऊचुः ।जय विष्णो रमेशाद्य महापुरुष पूर्वज
stotreṇa tuṣṭuvurbhaktyā gadgadasvarasatkṛtāḥ | devā ūcuḥ | jaya viṣṇo rameśādya mahāpuruṣa pūrvaja
अध्याय 271
दैत्यारे कामजनक सर्वकामफलप्रद ।महावराह गोविन्द महायज्ञस्वरूपक
daityāre kāmajanaka sarvakāmaphalaprada | mahāvarāha govinda mahāyajñasvarūpaka
अध्याय 271
महाविष्णो ध्रुवेशाद्य जगदुत्पत्तिकारण ।मत्स्यावतारे वेदानामुद्धाराधाररूपक
mahāviṣṇo dhruveśādya jagadutpattikāraṇa | matsyāvatāre vedānāmuddhārādhārarūpaka
अध्याय 271
सत्यव्रत धराधीश मत्स्यरूपाय ते नमः ।जयाकूपार दैत्यारे सुरकार्यसमर्पक
satyavrata dharādhīśa matsyarūpāya te namaḥ | jayākūpāra daityāre surakāryasamarpaka
अध्याय 271
अमृताप्तिकरेशान कूर्मरूपाय ते नमः ।जयादिदैत्यनाशार्थमादिसूकररूपधृक्
amṛtāptikareśāna kūrmarūpāya te namaḥ | jayādidaityanāśārthamādisūkararūpadhṛk
अध्याय 271
मह्युद्धारकृतोद्योगकोलरूपाय ते नमः ।नारसिंहं वपुः कृत्वा महादैत्यं ददार यः
mahyuddhārakṛtodyogakolarūpāya te namaḥ | nārasiṃhaṃ vapuḥ kṛtvā mahādaityaṃ dadāra yaḥ
अध्याय 271
करजैर्वरदृप्ताङ्गं तस्मै नृहरये नमः ।वामनं रूपमास्थाय त्रैलोक्यैश्वर्यमोहितम्
karajairvaradṛptāṅgaṃ tasmai nṛharaye namaḥ | vāmanaṃ rūpamāsthāya trailokyaiśvaryamohitam
अध्याय 271
बलिं सञ्छलयामास तस्मै वामनरूपिणे ।दुष्टक्षत्रविनाशाय सहस्रकरशत्रवे
baliṃ sañchalayāmāsa tasmai vāmanarūpiṇe | duṣṭakṣatravināśāya sahasrakaraśatrave
अध्याय 271
रेणुकागर्भजाताय जामदग्न्याय ते नमः ।दुष्टराक्षसपौलस्त्यशिरश्छेदपटीयसे
reṇukāgarbhajātāya jāmadagnyāya te namaḥ | duṣṭarākṣasapaulastyaśiraśchedapaṭīyase
अध्याय 271
श्रीमद्दाशरथे तुभ्यं नमोऽनन्तक्रमाय च ।कंसदुर्योधनाद्यैश्च दैत्यैः पृथ्वीशलाञ्छनैः
śrīmaddāśarathe tubhyaṃ namo'nantakramāya ca | kaṃsaduryodhanādyaiśca daityaiḥ pṛthvīśalāñchanaiḥ
अध्याय 271
भाराक्रान्तां महीं योऽसावुज्जहार महाविभुः ।धर्मं संस्थापयामास पापं कृत्वा सुदूरतः
bhārākrāntāṃ mahīṃ yo'sāvujjahāra mahāvibhuḥ | dharmaṃ saṃsthāpayāmāsa pāpaṃ kṛtvā sudūrataḥ
अध्याय 271
तस्मै कृष्णाय देवाय नमोऽस्तु बहुधा विभो ।दुष्टयज्ञविघाताय पशुहिंसानिवृत्तये
tasmai kṛṣṇāya devāya namo'stu bahudhā vibho | duṣṭayajñavighātāya paśuhiṃsānivṛttaye
अध्याय 271
बौद्धरूपं दधौ योऽसौ तस्मै देवाय ते नमः ।म्लेच्छप्रायेऽखिले लोके दुष्टराजन्यपीडिते
bauddharūpaṃ dadhau yo'sau tasmai devāya te namaḥ | mlecchaprāye'khile loke duṣṭarājanyapīḍite
अध्याय 271
कल्किरूपं समादध्यौ देवदेवाय ते नमः ।दशावतारास्ते देव भक्तानां रक्षणाय वै
kalkirūpaṃ samādadhyau devadevāya te namaḥ | daśāvatārāste deva bhaktānāṃ rakṣaṇāya vai
अध्याय 271
दुष्टदैत्यविघाताय तस्मात्त्वं सर्वदुःखहृत् ।जय भक्तार्तिनाशाय धृतं नारीजलात्मसु
duṣṭadaityavighātāya tasmāttvaṃ sarvaduḥkhahṛt | jaya bhaktārtināśāya dhṛtaṃ nārījalātmasu
अध्याय 271
रूपं येन त्वया देव कोऽन्यस्त्वत्तो दयानिधिः ।इत्येवं देवदेवेशं स्तुत्वा श्रीपीतवाससम्
rūpaṃ yena tvayā deva ko'nyastvatto dayānidhiḥ | ityevaṃ devadeveśaṃ stutvā śrīpītavāsasam
अध्याय 271
प्रणेमुर्भक्तिसहिताः साष्टाङ्गं विबुधर्षभाः ।तेषां स्तवं समाकर्ण्य देवः श्रीपुरुषोत्तमः
praṇemurbhaktisahitāḥ sāṣṭāṅgaṃ vibudharṣabhāḥ | teṣāṃ stavaṃ samākarṇya devaḥ śrīpuruṣottamaḥ
अध्याय 271
उवाच विबुधान्सर्वान् हर्षयच्छ्रीगदाधरः ।प्रसन्नोऽस्मि स्तवेनाहं देवास्तापं विमुञ्चथ
uvāca vibudhānsarvān harṣayacchrīgadādharaḥ | prasanno'smi stavenāhaṃ devāstāpaṃ vimuñcatha
अध्याय 271
भवतां नाशयिष्यामि दुःखं परमदुःसहम् ।वृणुध्वं च वरं मत्तो देवाः परमदुर्लभम्
bhavatāṃ nāśayiṣyāmi duḥkhaṃ paramaduḥsaham | vṛṇudhvaṃ ca varaṃ matto devāḥ paramadurlabham
अध्याय 271
ददामि परमप्रीतः स्तवस्यास्य प्रसादतः ।य एतत्पठते स्तोत्रं कल्य उत्थाय मानवः
dadāmi paramaprītaḥ stavasyāsya prasādataḥ | ya etatpaṭhate stotraṃ kalya utthāya mānavaḥ
अध्याय 271
मयि भक्तिं परां कृत्वा न तं शोकः स्पृशेत्कदा ।अलक्ष्मीः कालकर्णी च नाक्रामेत्तद्गृहं सुराः
mayi bhaktiṃ parāṃ kṛtvā na taṃ śokaḥ spṛśetkadā | alakṣmīḥ kālakarṇī ca nākrāmettadgṛhaṃ surāḥ
अध्याय 271
नोपसर्गा न वेताला न ग्रहा ब्रह्मराक्षसाः ।न रोगा वातिकाः पैत्ताः श्लेष्मसम्भविनस्तथा
nopasargā na vetālā na grahā brahmarākṣasāḥ | na rogā vātikāḥ paittāḥ śleṣmasambhavinastathā
अध्याय 271
नाकालमरणं तस्य कदापि च भविष्यति ।सन्ततिश्चिरकालस्था भोगाः सर्वे सुखादयः
nākālamaraṇaṃ tasya kadāpi ca bhaviṣyati | santatiścirakālasthā bhogāḥ sarve sukhādayaḥ
अध्याय 271
सम्भविष्यन्ति तन्मर्त्यगृहे यः स्तोत्रपाठकः ।किं पुनर्बहुनोक्तेन स्तोत्रं सर्वार्थसाधकम्
sambhaviṣyanti tanmartyagṛhe yaḥ stotrapāṭhakaḥ | kiṃ punarbahunoktena stotraṃ sarvārthasādhakam
अध्याय 271
एतस्य पठनानॄणां भुक्तिमुक्ती न दूरतः ।देवा भवत्सु यद्दुःखं कथ्यतां तदसंशयम्
etasya paṭhanānṝṇāṃ bhuktimuktī na dūrataḥ | devā bhavatsu yadduḥkhaṃ kathyatāṃ tadasaṃśayam
अध्याय 271
नाशयामि न सन्देहश्चात्र कार्योऽणुरेव च ।एवं श्रीभगवद्वाक्यं श्रुत्वा सर्वे दिवौकसः ।प्रसन्नमनसः सर्वे पुनरूचुर्वृषाकपिम्
nāśayāmi na sandehaścātra kāryo'ṇureva ca | evaṃ śrībhagavadvākyaṃ śrutvā sarve divaukasaḥ | prasannamanasaḥ sarve punarūcurvṛṣākapim
पाठ सेटिंग्स · Reading settings
भाषा एवं सामग्री · Language and layers
धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded
धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।
अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)
मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।
पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)
व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।
आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)
प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।
भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)
आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।
समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)
दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।
पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)
पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।
Collated with Nilakantha Bhashya recension.