Garuda Purana
104
अध्याय 104 / 317

Book 1 - Adhyaya 105

73 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ73 श्लोक

अध्याय 104

श्लोक 1

इति श्रागारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे याज्ञवल्क्योक्तकर्मविपाकनिरूपणं नाम चतुरुत्तरशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- १०५ विहितस्याननुष्ठानान्निन्दितस्य च सेवनात् ।अनिग्रहाच्चेन्द्रियाणां नरः पतनमृच्छति

iti śrāgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe yājñavalkyoktakarmavipākanirūpaṇaṃ nāma caturuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 105 vihitasyānanuṣṭhānānninditasya ca sevanāt / anigrahāccendriyāṇāṃ naraḥ patanamṛcchati

हिन्दी अर्थ

ब्राह्मणके धनका हरण करनेवाला तथा कन्याको

English

A person who murders a Brahmin first falls into hell. When his sin has all but vanished he is bom as a dog, a mule, a camel, etc., and finally when he is born as a man he ts bound to become dumb.

अध्याय 104

श्लोक 2

तस्माद्यत्नेन कर्तव्यं प्रायश्चित्तं विशुद्धये ।एवमस्यान्तरात्मा च लोकश्चैव प्रसदिति

tasmādyatnena kartavyaṃ prāyaścittaṃ viśuddhaye / evamasyāntarātmā ca lokaścaiva prasaditi

हिन्दी अर्थ

है। शेष बचे हुए पापोंका शमन करनेके निमित्त प्राणी खरीदनेवाला व्यक्ति वनमें राक्षस तथा बैल होता

English

The person who steak gold becomes a germ and a worm and a blade of grass. The person who sleeps with his preceptor's wife becomes a tuberculosis patient or one with black teeth and swollen nails or a leper. These bad results shall befall the children of the murderer.

अध्याय 104

श्लोक 3

लोकः प्रसीदेदात्मैवं प्रायश्चित्तैरघक्षयः ।प्रायश्चित्तमकुर्वाणाः पश्चात्तापविवर्जिताः

lokaḥ prasīdedātmaivaṃ prāyaścittairaghakṣayaḥ / prāyaścittamakurvāṇāḥ paścāttāpavivarjitāḥ

हिन्दी अर्थ

पुनः विभिन्न योनियोंमें जन्म ग्रहण करता है। यथा--

English

The person who steals food grain becomes one who cannot eat at all. A person who steals the musical notes and instruments becomes a dumb man. A person who sieali money has a surplus appendage of limbs. A back-biter becomes one'whose nostrib begin to rot and putrefy.

अध्याय 104

श्लोक 4

नरकान्यान्ति पापा वै महारौरवरौरवान् ।तामिस्त्रं लोहशङ्कुं च पूतिगन्धसमाकुलम्

narakānyānti pāpā vai mahārauravarauravān / tāmistraṃ lohaśaṅkuṃ ca pūtigandhasamākulam

हिन्दी अर्थ

है। र्का अपहरणकर्ता हीनजाति और शाक-

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 5

हंसाभं लोहितोदं च सञ्जीवननदीपथम् ।महानिलयकाकोलमन्धतामिस्त्रवापनम्

haṃsābhaṃ lohitodaṃ ca sañjīvananadīpatham / mahānilayakākolamandhatāmistravāpanam

हिन्दी अर्थ

ब्रह्महन्ता नरकभोगके पश्चात् श्वान, गर्दभ और पातका चोर मयूर-योनिमें जन्म लेता है। पुष्पका

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 6

अवीचिं कुम्भीपाकं च यान्ति पापा ह्यपुण्यतः ।ब्रह्महा मद्यपः स्तेयी संयोगी गुरुतल्पगः

avīciṃ kumbhīpākaṃ ca yānti pāpā hyapuṇyataḥ / brahmahā madyapaḥ steyī saṃyogī gurutalpagaḥ

हिन्दी अर्थ

ङँट-योनिमें उत्पन्न होता है। मदिरापायी व्यक्ति मेढक और जुआँ होता है। सुवर्णका चोर कृमि- कीट तथा गुरुतल्पगामी घास-फूसादिको योनिमें जन्म लेता है। इन योनियोंमें पाप-शमन होनेके

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 7

गुरुनिन्दा वेदनिन्दा ब्रह्महत्यासमे ह्युभे ।निषिद्धभक्षणं जिह्मक्रियाचरणमेव च

gurunindā vedanindā brahmahatyāsame hyubhe / niṣiddhabhakṣaṇaṃ jihmakriyācaraṇameva ca

हिन्दी अर्थ

पश्चात् वे ब्रह्महत्यादिके पापी पुनः यथाक्रम क्षयरोगी, काले दाँतवाले, कुत्सित नखवाले तथा शिपिविष्टक (कुष्ठरोगी) होकर जन्म ग्रहण करते हैं अथवा ये सभी दोष उक्त प्राणियोंकी संततिमें प्रकट होते हैं।

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 8

रजस्वलामुखास्वादः सुरापानसमानि तु ।अश्वरत्नादिहरणं सुवर्णस्तेयसंमितम्

rajasvalāmukhāsvādaḥ surāpānasamāni tu / aśvaratnādiharaṇaṃ suvarṇasteyasaṃmitam

हिन्दी अर्थ

अन्नकी चोरी करनेवाला रोगी, वचन देकर उसका पालन न करनेवाला गुँगा, धान्यका अपहरणकर्ता अधिक अङ्गौंवाला, चुगलखोर दुर्गन्धसे युक्त नाकवाला, तेलका

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 9

सखिभार्याकुमारीषु स्वयोनिष्वन्त्यजासु च ।सगोत्रासु तथा स्त्रीषु गुरुतल्पसमं स्मृतम्

sakhibhāryākumārīṣu svayoniṣvantyajāsu ca / sagotrāsu tathā strīṣu gurutalpasamaṃ smṛtam

हिन्दी अर्थ

चोर छछुन्दरी, धान्यापहारी मूषक, फलका चोर वानर, पशुओंका हरण करनेवाला बकरी तथा दूधहर्ता काकयोनिमें उत्पन्न होता है।

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 10

पितुः स्वसारं मातुश्च मातुलानीं स्नुषाम पि ।मातुः सपत्नीं भगिनीमाचार्यतनयां तथा

pituḥ svasāraṃ mātuśca mātulānīṃ snuṣāma pi / mātuḥ sapatnīṃ bhaginīmācāryatanayāṃ tathā

हिन्दी अर्थ

मांस, वस्त्र और नमककी चोरी करनेवाले मनुष्य यथाक्रम—-गृध्र, श्वेतकुष्ठी तथा चीरी को योनि प्राप्त करते हैं। उस फलको भोगकर वे तिर्यक्योनिमें उत्पन्न होते हैं।

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 11

आचार्यपत्नीं स्वसुतां गच्छंस्तु गुरुतल्पगः ।छित्त्वा लिङ्गं वधस्तस्य सकामायाः स्त्रियास्तथा

ācāryapatnīṃ svasutāṃ gacchaṃstu gurutalpagaḥ / chittvā liṅgaṃ vadhastasya sakāmāyāḥ striyāstathā

हिन्दी अर्थ

इस प्रकार भोग भोगनेके पश्चात् ये लक्षणभ्रष्ट पतितजन दूसरे जन्ममें दरिद्र या पुरुषाधम होते हैं। तत्पश्चात् अपने सत्कर्मोसे निष्कलुष होकर वे योगीके महान् कुलमें जन्म लेते हैं और सुलक्षणांसे युक्त होते हुए

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 12

गोवधो व्रात्यतास्तेयमृणानां च परिक्रिया ।अनाहिताग्नितापण्यविक्रयः परिवेदनम्

govadho vrātyatāsteyamṛṇānāṃ ca parikriyā / anāhitāgnitāpaṇyavikrayaḥ parivedanam

हिन्दी अर्थ

चोर तैलपायी अर्थात् तिलचट्टा कीट, अविद्यमान वे धन-धान्यसे सम्पन्न हो जाते हैं। (अध्याय १०४)

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 13

भृत्याचाध्ययनादानं भृतकाध्या पनन्तथा ।पारदार्यं पारिवित्त्यं वार्धुष्यं लवणक्रिया

bhṛtyācādhyayanādānaṃ bhṛtakādhyā panantathā / pāradāryaṃ pārivittyaṃ vārdhuṣyaṃ lavaṇakriyā

हिन्दी अर्थ

ब्रतोंका विविध स्वरूप

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 14

सच्छूद्रविट्क्षत्त्रबन्धोर्निन्दितार्थोपजीविता ।नास्तिक्यं व्रतलोपश्च शूल्यं गोश्वेव विक्रयः

sacchūdraviṭkṣattrabandhorninditārthopajīvitā / nāstikyaṃ vratalopaśca śūlyaṃ gośveva vikrayaḥ

हिन्दी अर्थ

याज्ञवल्क्यजीने पुनः कहा--हे मुनियो! विहित रहित पापीजन पापके प्रभावसे महारौरव नरकसे भी कर्म न करनेसे, निन्दित (निषिद्ध) कर्मका आचरण महाभयंकर तामिस्र, लोहशंकु, पूतिगन्ध, हंसाभ, 'करनेसे एवं इन्द्रिय-निग्रह न करनेके कारण मनुष्य लोहितोद, संजीवन, नदीपथ, महानिलय, काकोल, अधोगतिको प्राप्त करता है. । अतएव आत्मशुद्धिके अन्धतामिस्र तथा तापन नामक नरकमें जाते हैं।

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 15

पितृमातृसुहृत्त्यागस्तडागारामविक्रयः ।कन्यायादूषण चैव परिविन्दकयाजनम्

pitṛmātṛsuhṛttyāgastaḍāgārāmavikrayaḥ / kanyāyādūṣaṇa caiva parivindakayājanam

हिन्दी अर्थ

लिये प्रयत्नपूर्वक प्रायश्चित्त करना चाहिए । इस प्रकार

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 16

कन्याप्रदानं तस्यैव कौटिल्यं व्रतलोपनम् ।आत्मनोर्ऽथे क्रियारम्भो मद्यपस्त्रीनिषेवणम्

kanyāpradānaṃ tasyaiva kauṭilyaṃ vratalopanam / ātmanor'the kriyārambho madyapastrīniṣevaṇam

हिन्दी अर्थ

ब्रह्महन्ता, मद्यपी, ब्राह्मणके सुवर्णका चोर,

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 17

स्वाध्यायाग्निसुतत्यागो बान्धवत्याग एव च ।असच्छास्त्राभिगमनं भार्यात्मपरिवि क्रयः

svādhyāyāgnisutatyāgo bāndhavatyāga eva ca / asacchāstrābhigamanaṃ bhāryātmaparivi krayaḥ

हिन्दी अर्थ

प्रायश्चित्त-कर्म करनेसे उसकी अन्तरात्मा प्रसन्न हो गुरुपत्रीगामी तथा इनका संसर्ग करनेवाले मनुष्य जाती है और लोक भी उसके साथ प्रसन्नतापूर्वक अपने पापके कारण अवीचि तथा कुम्भीपाक व्यवहार करता है। प्रायश्चि्तसे पापका विनाश भी नामक महाभयानक नरकका भोग करते हैं।

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 18

उपपापानि चोक्तानि प्रायश्चित्तं निबोधत ।शिरः कपालध्वजवान् भिक्षाशी कर्म वेदयन्

upapāpāni coktāni prāyaścittaṃ nibodhata / śiraḥ kapāladhvajavān bhikṣāśī karma vedayan

हिन्दी अर्थ

हो जाता है। प्रायश्चित्त न करनेवाले तथा पश्चात्तापसे

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 19

ब्रह्महा द्वादश समा मितभुक् शुद्धिमाप्नुयात् ।लोमभ्यः स्वाहेति च वा लोमप्रभृति वै तनुम्

brahmahā dvādaśa samā mitabhuk śuddhimāpnuyāt / lomabhyaḥ svāheti ca vā lomaprabhṛti vai tanum

हिन्दी अर्थ

हो जाता है। प्रायश न कलेवाले तथा पशात्तापसे गुरु एवं वेदकी निनदा करना ब्रहमहत्याके

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 20

मज्जान्तां जुहुयाद्वापि स्वस्वमन्त्रैर्यथाक्रमम् ।शुद्धिः स्याद्ब्राह्मणत्राणात्कृत्वैवं शुद्धिरेव च

majjāntāṃ juhuyādvāpi svasvamantrairyathākramam / śuddhiḥ syādbrāhmaṇatrāṇātkṛtvaivaṃ śuddhireva ca

हिन्दी अर्थ

१-ऊँची आवाजवाला कीटविशेष (या० मिताक्षरा, प्रायश्चित्त प्रकरण श्लोक २१५ )

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 21

निरातङ्कं द्विजं गां च ब्राह्मणार्थे हतो ऽपि वा ।अरण्ये नियतो जुप्त्वा त्रिः कृत्वो वेदसंहिताम्

nirātaṅkaṃ dvijaṃ gāṃ ca brāhmaṇārthe hato 'pi vā / araṇye niyato juptvā triḥ kṛtvo vedasaṃhitām

हिन्दी अर्थ

३-या० मिताक्षरा प्रा०प्र० श्लोक २२७।

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 22

सरस्वतीं वा संसेव्यं धनं पात्रे समर्पयेत् ।यागस्थक्षत्त्रविड्घात् चरेद्ब्रह्महणो व्रतम्

sarasvatīṃ vā saṃsevyaṃ dhanaṃ pātre samarpayet / yāgasthakṣattraviḍghāt caredbrahmahaṇo vratam

हिन्दी अर्थ

च सेवनात्। अनिग्रहाच्चेन्द्रियाणां नरः पतनमृच्छति॥ (१०५। १ )

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 23

गर्भहा वा यथावर्णं तथात्रेयीनिषू (सू) दनम् ।चरेद्ब्रतमहत्वापि घातनार्थमुपागतः

garbhahā vā yathāvarṇaṃ tathātreyīniṣū (sū) danam / caredbratamahatvāpi ghātanārthamupāgataḥ

हिन्दी अर्थ

समान हैं । निषिद्ध पदार्थका भक्षण, कुटिलतापूर्वक आचरण और रजस्वला स्त्रीका अधरपान मदिरापान नामक महापातकके सदृश माना जाता है। अश्व तथा रल्ादिका अपहरण, सुवर्ण-चोरीके महापापकी

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 24

द्विगुणं सवनस्थे तु ब्राह्मणे व्रतमाचरेत् ।सुराम्बुघृतगोमूत्रं पीत्वा शुद्धिः सुरापिणः

dviguṇaṃ savanasthe tu brāhmaṇe vratamācaret / surāmbughṛtagomūtraṃ pītvā śuddhiḥ surāpiṇaḥ

हिन्दी अर्थ

भाँति होता है । मित्रकी पत्नी, अपनी अपेक्षा उत्तम जातिकी कन्या, चाण्डाली और बहन तथा पुत्रवधूके साथ सहवास करना गुरुपल्री-गमनके समान महापाप स्वीकार किया गया है। इसी प्रकार माता-पिताकी

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 25

अग्निवर्णं घृतं वापि चीरवास जटी भवेत् ।व्रतं ब्रह्महणः कुर्यात्पुनः संस्कारमर्हति

agnivarṇaṃ ghṛtaṃ vāpi cīravāsa jaṭī bhavet / vrataṃ brahmahaṇaḥ kuryātpunaḥ saṃskāramarhati

हिन्दी अर्थ

तथा पुत्रीक साथ रमण करनेवाला व्यक्ति भी गुरुपल्लीगामीके समान ही महापातकी होता है।

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 26

रेतेविण्मूत्रपानाच्च सुरापा ब्राह्मणी तथा ।पतिलोकपरिभ्रष्टा गृध्री स्यात्सूकरी शुनी

reteviṇmūtrapānācca surāpā brāhmaṇī tathā / patilokaparibhraṣṭā gṛdhrī syātsūkarī śunī

हिन्दी अर्थ

प्रायश्चित्त-विधान एवं सान्तपन, कृच्छ्, पराक तथा चान्द्रायणादि व्रतोंका विविध स्वरूप

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 27

स्वर्णहारी द्विजो राज्ञे दत्त्वा तु मुसलं तथा ।कर्मणः ख्यापनं कृत्वा हतस्तेन भवेच्छुचिः

svarṇahārī dvijo rājñe dattvā tu musalaṃ tathā / karmaṇaḥ khyāpanaṃ kṛtvā hatastena bhavecchuciḥ

हिन्दी अर्थ

कन्याको दूषित करना, बड़े भाईकी उपेक्षा करके अग्न्याधान तथा विवाह करनेवालेको यजन कराना तथा ऐसे व्यक्तिको कन्यादान करना, गुरुसे अतिरिक्तके साथ कुटिलता करना, व्रतका लोप,

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 28

आत्मतुल्यं सुवर्णं वा दत्त्वा शुद्धिमियाद्द्विजः ।शयने सार्धमायस्या योषिता निभृतं स्वपेत्

ātmatulyaṃ suvarṇaṃ vā dattvā śuddhimiyāddvijaḥ / śayane sārdhamāyasyā yoṣitā nibhṛtaṃ svapet

हिन्दी अर्थ

केवल अपने लिये भोजन बनानेवाला, मद्यपान करनेवाली स्त्रीका सम्पर्क, स्वाध्याय, अग्नि, पुत्र तथा बन्धुका परित्याग, असत्-शास्त्रका अध्ययन, भार्या एवं अपना विक्रय--ये सभी निन्दित कर्म

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 29

उच्छेद्य लिङ्गं वृषणं नैरृत्यामुत्सृजोद्दिशि ।प्राजापत्यं चरेत्कृच्छ्रं समा वा गुरुतल्पगः

ucchedya liṅgaṃ vṛṣaṇaṃ nairṛtyāmutsṛjoddiśi / prājāpatyaṃ caretkṛcchraṃ samā vā gurutalpagaḥ

हिन्दी अर्थ

उपपातक कहे गये हैं। है मुनियो! आप अब इनके प्रायश्चित्तका ज्ञान प्राप्त करें--

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 30

चान्द्रायणं वा त्रीन्मासनभ्यसेद्वेदसंहिताम् ।पञ्चगव्यं पिबेद्गोघ्नो मासमासीत संयतः

cāndrāyaṇaṃ vā trīnmāsanabhyasedvedasaṃhitām / pañcagavyaṃ pibedgoghno māsamāsīta saṃyataḥ

हिन्दी अर्थ

ब्रह्महत्या करनेपर पापी व्यक्ति शिरःकपाल

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 31

गोष्ठेशयो गो ऽनुगामी गोप्रदानेन शुध्यति ।उपपातकशुद्धिः स्याच्चान्द्रायणव्रतेन च

goṣṭheśayo go 'nugāmī gopradānena śudhyati / upapātakaśuddhiḥ syāccāndrāyaṇavratena ca

हिन्दी अर्थ

ऐसा महापापी मनुष्य लिंग-छेदनके पश्चात् (खर्पर-खोपडी)-को हाथमें लेकर तथा दूसरा

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 32

पयसा वापि मासेन पराकेणापि वा पुनः ।ऋषभैकं सहस्रं गा दद्यात्क्षत्त्रवधे पुमान्

payasā vāpi māsena parākeṇāpi vā punaḥ / ṛṣabhaikaṃ sahasraṃ gā dadyātkṣattravadhe pumān

हिन्दी अर्थ

वध करनेके योग्य होता है । इस प्रकारके पापमें यदि स्त्री सकाम होकर संश्लिष्ट होती है तो उसके लिये भी इसी प्रकारका प्रायश्चित्त-विधान कहा गया है ।

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 33

ब्रह्महत्याव्रतं वापि वत्सरत्रितयं चरेत् ।वैश्यहाब्दं च (ब्दांश्च) रेदेतद्दद्याद्वैकशतं गवाम्

brahmahatyāvrataṃ vāpi vatsaratritayaṃ caret / vaiśyahābdaṃ ca (bdāṃśca) redetaddadyādvaikaśataṃ gavām

हिन्दी अर्थ

गोहत्या, व्रात्यता (समयपर यज्ञोपवीत-संस्कार न होना अर्थात् सावित्रीच्युत होना), चोरी (ब्राह्मणका सुवर्ण अथवा सुवर्ण-सदूश अन्य द्रव्यका हरण करना), ऋण न लौटाना तथा देव, ऋषि एवं

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 34

षण्मासाच्छूद्रहा चैतद्दद्याद्वा धेनवो दश ।अप्रदुष्टां स्त्रियं हत्वा शूद्रहत्याव्रतं चरेत्

ṣaṇmāsācchūdrahā caitaddadyādvā dhenavo daśa / apraduṣṭāṃ striyaṃ hatvā śūdrahatyāvrataṃ caret

हिन्दी अर्थ

पितृ-ऋणसे मुक्त होना, अधिकारी होते हुए भी अग्न्याधान न करना, विक्री न करने योग्य लवण आदिका विक्रय करना, परिवेदन॑, रुपये लेकर अध्ययन करानेवालेसे अध्ययन करना, रुपये लेकर

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 35

मार्जारगोधानकुलपशुमण्डूकघातनात् ।पिबेत्क्षीरं त्र्यहं पापी कृच्छ्रं वाप्यधिकं चरेत्

mārjāragodhānakulapaśumaṇḍūkaghātanāt / pibetkṣīraṃ tryahaṃ pāpī kṛcchraṃ vāpyadhikaṃ caret

हिन्दी अर्थ

अध्यापन करना, परस्त्रीके साथ सहवास, पारिवित्यै, प्रतिषिद्ध सूदसे जीविकायापन, नमकका उत्पादन, स्त्रीवध, शूद्रवध, अधीक्षित वैश्य तथा क्षत्रियका वध करना और निन्दित धनसे जीविका चलाना,

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 36

गजे नीलान्वृषान्पञ्च शुके वत्सं द्विहायनम् ।खराजमेषेषु वृषो देयः क्रौञ्चे त्रिहायणः

gaje nīlānvṛṣānpañca śuke vatsaṃ dvihāyanam / kharājameṣeṣu vṛṣo deyaḥ krauñce trihāyaṇaḥ

हिन्दी अर्थ

नास्तिकता, व्रतका लोप, सुत-विक्रय, माता-पिता तथा मित्रका परित्याग, तालाब-उद्यानका विक्रय,

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 37

वृक्षगुल्मलतावीरुच्छेदने जप्यमृक्शतम् ।अवकीर्णो भवेद्गत्त्वा ब्रह्मचारी च योषितम्

vṛkṣagulmalatāvīrucchedane japyamṛkśatam / avakīrṇo bhavedgattvā brahmacārī ca yoṣitam

हिन्दी अर्थ

एक शिरःकपाल ध्वजके समान दण्डमें लगाकर चले और भिक्षामात्रसे जीविका-निर्वाह करता हुआ अपने पापकर्मका उद्घोष करते हुए बारह वर्षतक अल्प भोजन कर आत्मशुद्धि करे

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 38

गर्दभं पशुमालभ्य नैरृतं च विशुध्यति ।मधुमांसाशने कार्यं कृच्छ्रं शेषव्रतानि च

gardabhaṃ paśumālabhya nairṛtaṃ ca viśudhyati / madhumāṃsāśane kāryaṃ kṛcchraṃ śeṣavratāni ca

हिन्दी अर्थ

अथवा जानते हुए इच्छापूर्वक ब्रह्महत्या करनेपर “लोमभ्यः स्वाहा' इत्यादि मन्त्रके अनुसार लोमसे शरीरके अवयवोंके प्रतिनिधिरूप यथाविहित विभिन्न द्रव्योंकी आहुति देकर अन्तमें अपने शरीरका भी

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 39

कृच्छ्रत्रयं गुरुः कुर्यान्म्रियेत् प्रहितो यदि ।प्रतिकूलं गुरोः कृत्वा प्रसाद्यैव विशुध्यति

kṛcchratrayaṃ guruḥ kuryānmriyet prahito yadi / pratikūlaṃ guroḥ kṛtvā prasādyaiva viśudhyati

हिन्दी अर्थ

प्रायश्चित्त-विधानमें निर्दिष्ट विधानके अनुसार अग्निमें प्रक्षेप करे। अपने प्राणोंका त्याग करके ब्राह्मणकी रक्षा करनेसे भी ब्रह्महत्याकी शुद्धि हो जाती है।

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 40

रिपून्धान्यप्रदानाद्यैः स्नेहाद्यैर्वाप्युपक्रमेत् ।क्रियमाणोपकारे च मृते विप्रे न पातकम्

ripūndhānyapradānādyaiḥ snehādyairvāpyupakramet / kriyamāṇopakāre ca mṛte vipre na pātakam

हिन्दी अर्थ

अत्यधिक कष्ट देनेवाले दुःसह बहुकालव्यापी रोग या अन्य किसी प्रकारके भयरूप आतंकसे ग्रस्त ब्राह्मणको अथवा मार्गमें पड़ी हुई ऐसी ही गायको निरोग या निरान्तक करके भी ब्रह्महत्याके

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 41

महापापोपपापाभ्यां योभिशस्तो मृषा परम् ।अब्भक्षो मासमासीत स जापी नियतन्द्रियः

mahāpāpopapāpābhyāṃ yobhiśasto mṛṣā param / abbhakṣo māsamāsīta sa jāpī niyatandriyaḥ

हिन्दी अर्थ

पापसे मुक्ति पायी जा सकती है। यदि कदाचित् प्रमादवश ऐसे ब्राह्मणकी हत्या किसीके द्वारा होती है, जो ब्राह्मणके लिये अपेक्षित गुणोंसे युक्त नहीं है

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 42

अनियुक्तो भ्रातृभार्यां गच्छंश्चान्द्रायणं चरेत् ।त्रिरात्रान्ते घृतं प्राश्य गत्वोदक्यां शुचिर्भवेत्

aniyukto bhrātṛbhāryāṃ gacchaṃścāndrāyaṇaṃ caret / trirātrānte ghṛtaṃ prāśya gatvodakyāṃ śucirbhavet

हिन्दी अर्थ

-सहोदर ज्येष्ठ भाईके अविवाहित रहते हुए छोटा भाई यदि विवाह एवं अग्निहोत्र ग्रहण करता है तो वही परिवेदन

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 43

गोष्ठे वसन्ब्रह्मचारी मासमेकं पयोव्रती ।गायत्त्रीजप्यनिरतो मुच्यते ऽसत्प्रतिग्रहात्

goṣṭhe vasanbrahmacārī māsamekaṃ payovratī / gāyattrījapyanirato mucyate 'satpratigrahāt

हिन्दी अर्थ

नामक पाप है। -गुरु एवं गुरुके समान श्रेष्ठजनोंके अतिरिक्त स्त्री।

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 44

त्रिः कृच्छ्रमाचरेद्व्रात्ययाजको ऽपि चरन्नपि ।वेदप्लावी यवाश्यब्दं त्यक्त्वा च शरणागतान्

triḥ kṛcchramācaredvrātyayājako 'pi carannapi / vedaplāvī yavāśyabdaṃ tyaktvā ca śaraṇāgatān

हिन्दी अर्थ

-छोटे भाईके विवाह कर लेनेपर ज्येष्ठके द्वारा विवाह न करनेपर होनेवाला दोष पारिवित्य कहलाता है। र

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 45

प्राणायामत्रयं कुर्यात्खरयानोष्ट्रयानगः ।नग्नः स्नात्वा च सुप्त्वा च गत्वा चैव दिवा स्त्रियम्

prāṇāyāmatrayaṃ kuryātkharayānoṣṭrayānagaḥ / nagnaḥ snātvā ca suptvā ca gatvā caiva divā striyam

हिन्दी अर्थ

तो इस हत्यासे होनेवाले पापसे मुक्तिके लिये यह चौर्य-कर्मका उद्घोष करे। तत्पश्चात् उस मूसलके प्रायश्चित्त है--वनमें रहकर मन्त्र ब्राह्मणात्मक वेदका आघातसे वह मृत्युको प्राप्त हो या जीवित दोनों दशामें

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 46

गुरुन्त्वं कृत्य हुङ्कृत्य विप्रं निर्जित्य वाद तः ।प्रसाद्य तं च मुनयस्ततो ह्युपवसेद्दिनम्

guruntvaṃ kṛtya huṅkṛtya vipraṃ nirjitya vāda taḥ / prasādya taṃ ca munayastato hyupavaseddinam

हिन्दी अर्थ

तीन बार पारायणकर अथवा सरस्वती (वेदविद्या)-

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 47

विप्रे दण्डोद्यमे कृच्छ्रमतिकृच्छ्रं निपातने ।देशं कालं वयः शक्तिं पापं चावेक्ष्य यत्नतः

vipre daṇḍodyame kṛcchramatikṛcchraṃ nipātane / deśaṃ kālaṃ vayaḥ śaktiṃ pāpaṃ cāvekṣya yatnataḥ

हिन्दी अर्थ

पवित्र हो जाता है। ऐसा द्विज अपनी तौलके बराबर

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 48

प्रायश्चितं प्रकल्प्यं स्याद्यत्र योक्ता तु निष्कृतिः ।गर्भत्यागो भर्तृनिन्दा स्त्रीणां पतनकारणम्

prāyaścitaṃ prakalpyaṃ syādyatra yoktā tu niṣkṛtiḥ / garbhatyāgo bhartṛnindā strīṇāṃ patanakāraṇam

हिन्दी अर्थ

की सेवामें अपना पूर्ण समर्पण करनेके साथ अपना सुवर्ण देकर भी आत्मशुद्धि कर सकता है।

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 49

एष ग्रहान्तिके दोषः तस्मात्तां दूतरस्त्यजेत् ।विख्यातदोषः कुर्वीत गुरोरनुमतं व्रतम्

eṣa grahāntike doṣaḥ tasmāttāṃ dūtarastyajet / vikhyātadoṣaḥ kurvīta guroranumataṃ vratam

हिन्दी अर्थ

सब कुछ धन (सर्वस्व) योग्य पात्रमें समर्पित करके अपनेको शुद्ध किया जाय । सोमयाग प्रयोगमें वर्तमान क्षत्रिय और वैश्यका वध करनेपर ब्रह्महत्याके लिये जो प्रायश्चित्त है, उसे करे। गर्भहत्या करनेवाले

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 50

असंविख्यातदोषस्तु रहस्यं व्रतमाचरेत् ।त्रिरात्रोपोषणो जप्त्वा ब्रह्महा त्वघमर्षणम्

asaṃvikhyātadoṣastu rahasyaṃ vratamācaret / trirātropoṣaṇo japtvā brahmahā tvaghamarṣaṇam

हिन्दी अर्थ

पापीने जिस वर्णका गर्भ नष्ट किया हो, उसी वर्णके अनुसार उसको उस पापका प्रायश्चित्त करना चाहिए। रजस्वला होनेके बाद ऋतुस्नान की हुई स्त्रीकी हत्या करनेवाला जिस वर्णकी स्त्रीकी हत्या की है, उस

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 51

अन्तर्जले विशुद्धे च दत्त्वा गां च पयस्विनीम् ।लोमभ्यः स्वाहेति ऋचा दिवसं मारुताशनः

antarjale viśuddhe ca dattvā gāṃ ca payasvinīm / lomabhyaḥ svāheti ṛcā divasaṃ mārutāśanaḥ

हिन्दी अर्थ

वर्णके अनुसार प्रायश्चित्त करे। हत्या करनेके लिये उद्यत होनेपर यदि हत्यारेको उस कृत्यमें सफलता नहीं प्राप्त होती है तो भी वह हत्याके पापसे मुक्त नहीं है, उसको उस पापका प्रायश्चित्त करना चाहिए।

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 52

जले जप्त्वा तु जुहुयाच्चात्वारिंशद्घृताहुतीः ।त्रिरात्रोपोषणो हुत्वा कूष्माण्डीभिर्घृतं शुचिः

jale japtvā tu juhuyāccātvāriṃśadghṛtāhutīḥ / trirātropoṣaṇo hutvā kūṣmāṇḍībhirghṛtaṃ śuciḥ

हिन्दी अर्थ

सोमयागके लिये दीक्षित ब्राह्मणकी हत्या करनेपर ब्रह्महत्याके लिये विहित प्रायश्चित्तका दुगुना प्रायश्चित्त-व्रत करे । मदिरापान करनेवालेका प्रायश्चित्त, अग्निके समान प्रतप्त मदिरा एवं गोमूत्रका

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 53

सुरापः स्वर्णहारी च रुद्रजापी जले स्थितः ।सहस्रशीर्षाजप्येन मुच्यते गुरुतल्पगः

surāpaḥ svarṇahārī ca rudrajāpī jale sthitaḥ / sahasraśīrṣājapyena mucyate gurutalpagaḥ

हिन्दी अर्थ

अथवा अग्निके समान लाल-लाल खौलता हुआ गोघृतपान एवं गोदुग्धपान करनेसे होता है और जल समझकर भूलसे मदिरा पी लेनेपर जटाधारण करके मलिन वस्त्र धारणकर अग्निके समान तप्त

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 54

प्राणायामशतं कुर्यात्सर्वपापापनुक्त्ये ।ओङ्काराभियुतं सोमसलिलप्रशनाच्छुचिः

prāṇāyāmaśataṃ kuryātsarvapāpāpanuktye / oṅkārābhiyutaṃ somasalilapraśanācchuciḥ

हिन्दी अर्थ

घृत पीते हुए ब्रह्महत्याके लिये विहित व्रत करे तथा पुनः सवर्णोचित संस्कार करे तब शुद्धि होती है। वीर्य, विष्ठा, मूत्रका पान करनेवाली ब्राह्मणी एवं सुरा पीनेवाली ब्राह्मणी पातकी हो जाती है।

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 55

कृत्वोपवासं रेतोविण्मूत्राणां प्राशनेद्विजः ।अज्ञानकृतपापस्य नाशः सन्ध्यात्रये कृते

kṛtvopavāsaṃ retoviṇmūtrāṇāṃ prāśanedvijaḥ / ajñānakṛtapāpasya nāśaḥ sandhyātraye kṛte

हिन्दी अर्थ

पतिलोकसे परिभ्रष्ट होकर वह क्रमशः गृध्री, सूकरी तथा कुतियाकी योनिमें जन्म लेती है। ब्राह्मणके सुवर्णकी चोरी करनेवाले द्विजको

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 56

रुद्रैकादशजप्याद्धि पापनाशो भवेद्द्विजैः ।वेदाभ्यासरतं शान्तं पञ्चयज्ञक्रियापरम्

rudraikādaśajapyāddhi pāpanāśo bhaveddvijaiḥ / vedābhyāsarataṃ śāntaṃ pañcayajñakriyāparam

हिन्दी अर्थ

जो गुरु-पल्रीके साथ सहवास करता है,उसको दहकती हुई लौहमयी स्त्री-प्रतिमाके साथ शयन करके अपने शरीरका परित्याग करना चाहिए अथवा अपना लिंग और अण्डकोश काटकर नैरृत्य

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 57

न स्पृशन्ति हा पापानि चाशु स्मृत्वा ह्यपोहितः ।जप्त्वा सहस्रगायत्त्रीं शुचिर्ब्रह्महणादृते

na spṛśanti hā pāpāni cāśu smṛtvā hyapohitaḥ / japtvā sahasragāyattrīṃ śucirbrahmahaṇādṛte

हिन्दी अर्थ

दिशामें फेंक देना चाहिए और शरीरपर्यन्त पीछे मुँह करके चलता रहे अथवा वह दुरात्मा तीन वर्ष प्राजापत्य तथा कुच्छूत्रतका पालन करे या तीन मासतक चान्द्रायणत्रत एवं वेद-संहिताका पाठ

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 58

ब्रह्मचर्यं दया क्षान्तिर्ध्यानं सत्यमकल्कता ।अहिंसा स्तेयमाधुर्ये दमश्चैते यमाः स्मृताः

brahmacaryaṃ dayā kṣāntirdhyānaṃ satyamakalkatā / ahiṃsā steyamādhurye damaścaite yamāḥ smṛtāḥ

हिन्दी अर्थ

करके भी वह उस पापसे विमुक्त हो सकता है।

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 59

स्नानमौनोपवासोज्यास्वाध्यायोपस्थनिग्रहः ।तपो ऽक्रोधो गुरोर्भक्तिः शौचं च नियमाः स्मृताः

snānamaunopavāsojyāsvādhyāyopasthanigrahaḥ / tapo 'krodho gurorbhaktiḥ śaucaṃ ca niyamāḥ smṛtāḥ

हिन्दी अर्थ

गो-वध करनेवाले पापीको पञ्चगव्य पानकर एक मासतक संयमित जीवन व्यतीत करना चाहिए। वह गोष्ठमें निवास करते हुए गौओंका अनुगमन तथा गौका दान करे।

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 60

पञ्चगव्यं तु गोक्षीरं दधिमूत्रशकृद्घृतम् ।जग्ध्वा परेह्न्युपवसेत्कृच्छ्रं सान्तपनं चरेत्

pañcagavyaṃ tu gokṣīraṃ dadhimūtraśakṛdghṛtam / jagdhvā parehnyupavasetkṛcchraṃ sāntapanaṃ caret

हिन्दी अर्थ

चान्द्रायणव्रत करनेसे उपपातकोंकी शुद्धि होती है। एक मासतक दुग्ध-पान अथवा पराक नामक व्रत करके उन उपपातकोंसे शुद्धि प्राप्त की जा

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 61

पृथक् सान्तपनैर्द्रव्यैः षडहः सोपवासकः ।सप्ताहेन तु कृच्छ्रो ऽयं महासान्तपनः स्मृतः

pṛthak sāntapanairdravyaiḥ ṣaḍahaḥ sopavāsakaḥ / saptāhena tu kṛcchro 'yaṃ mahāsāntapanaḥ smṛtaḥ

हिन्दी अर्थ

क्षत्रिय-वध करनेपर मनुष्यको एक बैल और एक हजार गायोंका दान देना चाहिए अथवा वह तीन वर्षतक ब्रह्महत्याके लिये विहित व्रतका पालन करे । वैश्यका वध करनेवाले मनुष्यको एक

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 62

पर्णोदुम्बरराजीवबील्वपत्रकुशोदकैः ।प्रत्येकं प्रत्यहाभ्यस्तैः पर्ण कृच्छ्र उदाहृतः

parṇodumbararājīvabīlvapatrakuśodakaiḥ / pratyekaṃ pratyahābhyastaiḥ parṇa kṛcchra udāhṛtaḥ

हिन्दी अर्थ

वर्षतक ब्रह्महत्याका प्रायश्चित्त-त्रत अथवा एक सौ गायोंका दान करना चाहिए शूद्रकी हत्या करनेपर छः मासतक ब्रह्महत्याका प्रायश्चित्त अथवा दस सवत्सा दूध देनेवाली गायोंका दान दे।

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 63

तप्तक्षीरघृताम्बूनामेकैकं प्रत्यहं पिबेत् ।एकरात्रोपवासश्च तप्तकृच्छ्रश्च पावनः

taptakṣīraghṛtāmbūnāmekaikaṃ pratyahaṃ pibet / ekarātropavāsaśca taptakṛcchraśca pāvanaḥ

हिन्दी अर्थ

अदुष्ट अर्थात् सुशीला सच्चरित्र स्त्रीका वध करनेपर मनुष्यको शूद्र-वध-विहित प्रायश्चित्तव्रतका

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 64

एकभक्तेन नक्तेन तथैवायाचितेन च ।उपवासेन चकन पादकृच्छ्र उदाहृतः

ekabhaktena naktena tathaivāyācitena ca / upavāsena cakana pādakṛcchra udāhṛtaḥ

हिन्दी अर्थ

चाहिए कि वह राजाको मूसल समर्पित करके अपने पालन करना चाहिए। ये सभी प्रायश्चित्त आज्ञानपूर्वक वधके लिये विहित हैं।

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 65

यथा कथञ्चित्त्रिगुणः प्रजापत्यो ऽयमुच्यते ।अयमेवातिकृच्छ्रः स्यात्पाणिपूर्णाम्बुभोजनात्

yathā kathañcittriguṇaḥ prajāpatyo 'yamucyate / ayamevātikṛcchraḥ syātpāṇipūrṇāmbubhojanāt

हिन्दी अर्थ

मेढककी हत्या करनेपर पापी व्यक्ति तीन रात्रितक दुग्धपानके साथ ही पाद कुच्छत्रतका पालन करे। हाथीका वध करनेपर मनुष्यको पाँच नील बैलोंका दान देना चाहिए। शुक पक्षीकी हत्या करनेपर दो वर्षका बछड़ा

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 66

कृच्छ्रातिकृच्छ्रं पयसा दिवसानेकविंशतिम् ।द्वादशाहोपवासैश्च पराकः समुदाहृतः

kṛcchrātikṛcchraṃ payasā divasānekaviṃśatim / dvādaśāhopavāsaiśca parākaḥ samudāhṛtaḥ

हिन्दी अर्थ

तथा क्रौंच पक्षीका वध करनेपर तीन वर्षका बछडा दान देना चाहिए। गधा, बकरा और भेंड़की हत्या करनेपर भी एक बैलका दान दे। वृक्ष, गुल्म, लता तथा झाड़ीको काटनेपर सौ बार गायत्री-जप करे।

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 67

पिण्याकाचामतक्राम्बुसक्तूनां प्रतिवासरम् ।एकैकमुपवासश्च कृच्छ्रः सौम्यो ऽयमुच्यते

piṇyākācāmatakrāmbusaktūnāṃ prativāsaram / ekaikamupavāsaśca kṛcchraḥ saumyo 'yamucyate

हिन्दी अर्थ

मधु और मांसका भक्षण करनेपर कुच्छुत्रत तथा अन्य शेष व्रतोंका पालन करना चाहिए। यदि गुरुके द्वारा प्रेषित शिष्यकी मृत्यु मार्गमें हो जाती है तो गुरु तीन कृच्छुत्रतका पालन करे,

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 68

एषां त्रिरात्रमभ्यासादेकैकं स्याद्यथाक्रमात् ।तुलापुरुष इत्येष ज्ञेयः पञ्चदशाहिकः

eṣāṃ trirātramabhyāsādekaikaṃ syādyathākramāt / tulāpuruṣa ityeṣa jñeyaḥ pañcadaśāhikaḥ

हिन्दी अर्थ

किंतु गुरुके प्रतिकूल कार्य करनेपर शिष्यके द्वारा उन्हें प्रसन्न करनेसे ही शुद्धि हो जाती है।

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 69

तिथिपिण्डांश्चरेद्वृद्ध्या शुक्ले शिख्यण्डसंमितान् ।एकैकं ह्रासयेत्कृष्णे पिण्डं चान्द्रायणं चरेत्

tithipiṇḍāṃścaredvṛddhyā śukle śikhyaṇḍasaṃmitān / ekaikaṃ hrāsayetkṛṣṇe piṇḍaṃ cāndrāyaṇaṃ caret

हिन्दी अर्थ

शत्रुओंको धान्य आदि तथा प्रीति आदिके द्वारा प्रसन्न करे। यदि किये जा रहे उपकारके बीच ही ब्राह्मणकी मृत्यु हो जाती है तो उपकारी व्यक्तिको पाप नहीं लगता।

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 70

यथाकथञ्चित्पिण्डानां चत्वारिंशच्छतद्वयम् ।मासेनैवोपभुञ्जीत चान्द्रायणमथापरम्

yathākathañcitpiṇḍānāṃ catvāriṃśacchatadvayam / māsenaivopabhuñjīta cāndrāyaṇamathāparam

हिन्दी अर्थ

जो मनुष्य दूसरेको महापापी तथा उपपातकीका मिथ्या दोष लगाता है, ऐसा मनुष्य जितेन्द्रिय रहकर एक मासतक केवल जल पीकर रहे और पापमोचनमन्त्रका जप करे।

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 71

कृत्वा त्रिषवणं स्नानं पिण्डं चान्द्रायणं चरेत् ।पवित्राणि जपेत्पिण्डान् गायत्त्र्या चाभिमन्त्रयेत्

kṛtvā triṣavaṇaṃ snānaṃ piṇḍaṃ cāndrāyaṇaṃ caret / pavitrāṇi japetpiṇḍān gāyattryā cābhimantrayet

हिन्दी अर्थ

असत्-प्रतिग्रह लेनेसे जो पाप होता है, उससे मुक्ति प्राप्त करनेके लिये एक मासपर्यन्त ब्रह्मचर्यका पालन करते हुए पयोव्रत करे। गोष्ठमें निवासकर गायत्री-मन्त्रके जपमें परायण रहे। ऐसा करनेसे

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 72

अनादिष्टेषु पापेषु शुद्धिश्चान्द्रायणेन तु ।धर्मार्थो यश्चरेदेतच्चन्द्रस्यैति सलोकताम्

anādiṣṭeṣu pāpeṣu śuddhiścāndrāyaṇena tu / dharmārtho yaścaredetaccandrasyaiti salokatām

हिन्दी अर्थ

मनुष्य पापविमुक्त हो जाता है।

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

अध्याय 104

श्लोक 73

कृच्छ्रकृद्धर्मकामस्तु महतीं श्रियमश्नुते

kṛcchrakṛddharmakāmastu mahatīṃ śriyamaśnute

हिन्दी अर्थ

प्रायश्चित्त-विधान एवं सान्तपन, कृच्छ्, पराक तथा चान्द्रायणादि व्रतोंका विविध स्वरूप

English

A person who steals oil becomes one who drinks the

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_garuDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।