Parva 2, Adhyāya 67

श्रीकृष्णेन पृष्टे सति सत्यभामया स्वरोषस्य खेदस्य च कारणकथनम्, श्रीकृष्णेन तस्यै पारिजातवृक्षस्य आनयनस्य विश्वासेन सन्तुष्टकरणम्, सत्यभामया श्रीकृष्णेन साकं नारदस्य सत्कारम्, नारदेन पारिजातस्य उत्पत्तेः एवं महिम्नस्य वर्णनम् ।नारायणः सत्यभामां पुनरेवैष भारत ।प्रोवाच प्रणयात् क्रुद्धामभिमानवतीं सतीम्॥ 1 ॥

śrīkṛṣṇena pṛṣṭe sati satyabhāmayā svaroṣasya khedasya ca kāraṇakathanam, śrīkṛṣṇena tasyai pārijātavṛkṣasya ānayanasya viśvāsena santuṣṭakaraṇam, satyabhāmayā śrīkṛṣṇena sākaṃ nāradasya satkāram, nāradena pārijātasya utpatteḥ evaṃ mahimnasya varṇanam | nārāyaṇaḥ satyabhāmāṃ punarevaiṣa bhārata | provāca praṇayāt kruddhāmabhimānavatīṃ satīm

दहतीव ममाङ्गानि शोकः कमललोचने ।किमु तत् कारणं येन त्वमेवमतिविक्लवा॥ 2 ॥

dahatīva mamāṅgāni śokaḥ kamalalocane | kimu tat kāraṇaṃ yena tvamevamativiklavā

शापितासि मम प्राणैराचक्ष्वानत्ययो यदि ।श्रोतव्यं यदि भक्तेन भर्त्रा सर्वाङ्गशोभने॥ 3 ॥

śāpitāsi mama prāṇairācakṣvānatyayo yadi | śrotavyaṃ yadi bhaktena bhartrā sarvāṅgaśobhane

ततः प्रोवाच भर्तारं सत्या सत्यव्रते स्थितम् ।बाष्पगद्गदया वाचा तथैनैधोमुखी स्थिता॥ 4 ॥

tataḥ provāca bhartāraṃ satyā satyavrate sthitam | bāṣpagadgadayā vācā tathainaidhomukhī sthitā

त्वयैव स्थापितं पूर्वं सौभाग्यं मम मानद ।जगत्यमलपत्राक्ष यत् ख्यातं केशिनाशन॥ 5 ॥

tvayaiva sthāpitaṃ pūrvaṃ saubhāgyaṃ mama mānada | jagatyamalapatrākṣa yat khyātaṃ keśināśana

शिरो वहामि चेष्टत्वात् तवाहं देव गर्विता ।सर्वसीमन्तिनीमध्ये स्पृहणीयास्मि सर्वथा॥ 6 ॥

śiro vahāmi ceṣṭatvāt tavāhaṃ deva garvitā | sarvasīmantinīmadhye spṛhaṇīyāsmi sarvathā

साहमद्यावहास्यास्मि सपत्नीनां जनस्य च ।इति प्रेष्याभिराख्यातं श्रुत्वा तथ्यं ततस्ततः॥ 7 ॥

sāhamadyāvahāsyāsmi sapatnīnāṃ janasya ca | iti preṣyābhirākhyātaṃ śrutvā tathyaṃ tatastataḥ

यत् पारिजातकुसुमं दत्तवान् नारदस्तव ।तत् किलेष्टजने दत्तं त्वयाहं परिवर्जिता॥ 8 ॥

yat pārijātakusumaṃ dattavān nāradastava | tat kileṣṭajane dattaṃ tvayāhaṃ parivarjitā

रत्नातिशयदानेन तस्यामभ्यधिकः किल ।स्नेहश्च बहुमानश्च प्रकाशं गमितस्त्वया॥ 9 ॥

ratnātiśayadānena tasyāmabhyadhikaḥ kila | snehaśca bahumānaśca prakāśaṃ gamitastvayā

तामस्तौषीत् समक्षं ते प्रियां स किल नारदः ।तमश्रौषीश्च दृष्टस्त्वं प्रियायाः संस्तवं किल॥ 10 ॥

tāmastauṣīt samakṣaṃ te priyāṃ sa kila nāradaḥ | tamaśrauṣīśca dṛṣṭastvaṃ priyāyāḥ saṃstavaṃ kila

स्तोतव्यो यदि तावत् स नारदेन तवाग्रतः ।दुर्भगोऽयं जनस्तत्र किमर्थमनुशब्दितः॥ 11 ॥

stotavyo yadi tāvat sa nāradena tavāgrataḥ | durbhago'yaṃ janastatra kimarthamanuśabditaḥ

प्रणयस्य रसं दत्त्वा पश्चात्तापः प्रभो यदि ।अनुज्ञां मे प्रयच्छस्व तपः कर्तुं प्रसीद मे॥ 12 ॥

praṇayasya rasaṃ dattvā paścāttāpaḥ prabho yadi | anujñāṃ me prayacchasva tapaḥ kartuṃ prasīda me

स्वप्नेनापि न दृष्ट्वाहं श्रद्दध्यां पुष्करेक्षण ।यदन्यदेव निर्वृत्तमश्रौषं पश्यतस्तव॥ 13 ॥

svapnenāpi na dṛṣṭvāhaṃ śraddadhyāṃ puṣkarekṣaṇa | yadanyadeva nirvṛttamaśrauṣaṃ paśyatastava

कामं कामोऽस्तु तस्यैव मुनेरतुलतेजसः ।अत्र मन्युस्तु मे देव सान्निध्यं तव तत्र यत्॥ 14 ॥

kāmaṃ kāmo'stu tasyaiva muneratulatejasaḥ | atra manyustu me deva sānnidhyaṃ tava tatra yat

मानार्थं जीव्यते लोके सद्भिरित्युक्तवानसि ।तदेवं सति नेच्छामि जीवितुं मानवर्जिता॥ 15 ॥

mānārthaṃ jīvyate loke sadbhirityuktavānasi | tadevaṃ sati necchāmi jīvituṃ mānavarjitā

ममाभवद् यतो रक्षा भयमद्य ततो मम ।सर्वतो रक्षते यो मां स मां नाद्याभिरक्षति॥ 16 ॥

mamābhavad yato rakṣā bhayamadya tato mama | sarvato rakṣate yo māṃ sa māṃ nādyābhirakṣati

हा गतिं कां गमिप्यामि त्यक्ता देव त्वया विभो ।कुमुद्वतीगतां नूनं गतिं यास्याम्यसङ्गता॥ 17 ॥

hā gatiṃ kāṃ gamipyāmi tyaktā deva tvayā vibho | kumudvatīgatāṃ nūnaṃ gatiṃ yāsyāmyasaṅgatā

किमकार्षमहं मोहादीश्वराणां प्रियाप्रियम् ।प्रिया भूत्वा प्रिया भूता यद्यहं तव मानद॥ 18 ॥

kimakārṣamahaṃ mohādīśvarāṇāṃ priyāpriyam | priyā bhūtvā priyā bhūtā yadyahaṃ tava mānada

वसन्तकुसुमैश्चित्रं तदा रैवतकं गिरिम् ।प्रिया भूत्वाप्रिया भूता कथं द्रक्ष्याम्यहं पुनः॥ 19 ॥

vasantakusumaiścitraṃ tadā raivatakaṃ girim | priyā bhūtvāpriyā bhūtā kathaṃ drakṣyāmyahaṃ punaḥ

परपुष्टस्वनोन्मिश्रं पुष्पगन्धवहं शुचिम् ।कथं नामानिलं द्वेष्या सेस्रेयं दुर्भगा सती॥ 20 ॥

parapuṣṭasvanonmiśraṃ puṣpagandhavahaṃ śucim | kathaṃ nāmānilaṃ dveṣyā sesreyaṃ durbhagā satī

जलक्रीडां तवाङ्कस्था देव कृत्वा महोदधौ ।कथं दौर्भाग्यमापन्ना पश्येयमपि सागरम्॥ 21 ॥

jalakrīḍāṃ tavāṅkasthā deva kṛtvā mahodadhau | kathaṃ daurbhāgyamāpannā paśyeyamapi sāgaram

सात्राजिति प्रिया नान्या त्वत्तो मेऽस्तीति विद्धि माम् ।यदवोचः क्व तद् यातमथ वा कः स्मरिष्यति॥ 22 ॥

sātrājiti priyā nānyā tvatto me'stīti viddhi mām | yadavocaḥ kva tad yātamatha vā kaḥ smariṣyati

यदद्राक्षीद्धि मां श्वश्रूर्बहुमानेन नन्दिनी ।अवज्ञातां त्वया राज्ञीं नूनं दौर्भाग्यकर्शिताम्॥ 23 ॥

yadadrākṣīddhi māṃ śvaśrūrbahumānena nandinī | avajñātāṃ tvayā rājñīṃ nūnaṃ daurbhāgyakarśitām

किं नु गूढेन मे प्रेम्णा सुस्निग्धैनापि मानद ।यत्समानां जनैर्देवो मां न पश्यति नित्यदा॥ 24 ॥

kiṃ nu gūḍhena me premṇā susnigdhaināpi mānada | yatsamānāṃ janairdevo māṃ na paśyati nityadā

नाहं त्वां कितवं धूर्तमज्ञासिषमरिन्दम ।अद्य ज्ञातोऽसि तत्पक्षचञ्चलो जनवञ्चकः॥ 25 ॥

nāhaṃ tvāṃ kitavaṃ dhūrtamajñāsiṣamarindama | adya jñāto'si tatpakṣacañcalo janavañcakaḥ

स्वरवर्णेङ्गिताकारैर्निगूढो देव यत्नतः ।चौर ज्ञातोऽसि तत्पक्षवाङ्मात्रमधुरः शठः॥ 26 ॥

svaravarṇeṅgitākārairnigūḍho deva yatnataḥ | caura jñāto'si tatpakṣavāṅmātramadhuraḥ śaṭhaḥ

एवमीर्ष्यावशं प्राप्तां देवीं सात्राजितीं हरिः ।अभिमानवतीं देवः सान्त्वपूर्वमथाब्रवीत्॥ 27 ॥

evamīrṣyāvaśaṃ prāptāṃ devīṃ sātrājitīṃ hariḥ | abhimānavatīṃ devaḥ sāntvapūrvamathābravīt

मैवं पद्मपलाशाक्षि प्राणेश्वरि वद प्रिये ।किमत्र बहुनोक्तेन त्वदीयमवगच्छ माम्॥ 28 ॥

maivaṃ padmapalāśākṣi prāṇeśvari vada priye | kimatra bahunoktena tvadīyamavagaccha mām

तत् पारिजातकुसुमं तस्या देवि ममाग्रतः ।नारदो मत्प्रियं कुर्वन् मुनिरक्लिष्टकर्मकृत्॥ 29 ॥

tat pārijātakusumaṃ tasyā devi mamāgrataḥ | nārado matpriyaṃ kurvan munirakliṣṭakarmakṛt

दाक्षिण्यादानुरोधाच्च दत्तवान् नात्र संशयः ।प्रसीदैकापराधं मे मर्षयस्य शुचिस्मिते॥ 30 ॥

dākṣiṇyādānurodhācca dattavān nātra saṃśayaḥ | prasīdaikāparādhaṃ me marṣayasya śucismite

पारिजातकपुष्पाणि यदीच्छस्यतिकोपने ।तदा दातास्मि सुश्रोणि सत्यमेतद्ब्रवीमि तम्॥ 31 ॥

pārijātakapuṣpāṇi yadīcchasyatikopane | tadā dātāsmi suśroṇi satyametadbravīmi tam

स्वर्गास्पदादानयित्वा पारिजातं द्रुमेश्वरम् ।गृहे ते स्थापयिष्यामि यावत्कालं त्वमिच्छसि॥ 32 ॥

svargāspadādānayitvā pārijātaṃ drumeśvaram | gṛhe te sthāpayiṣyāmi yāvatkālaṃ tvamicchasi

एवमुक्ता तु हरिणा प्रोवाच हरिवल्लभा ।यद्येवं स द्रुमः शक्यस्त्विहानयितुमच्युत॥ 33 ॥

evamuktā tu hariṇā provāca harivallabhā | yadyevaṃ sa drumaḥ śakyastvihānayitumacyuta

मन्युरेव प्रमृष्टो हि भवेद् बहुगुणं मम ।सीमन्तिनीनां सर्वासामधिका स्यामधोक्षज॥ 34 ॥

manyureva pramṛṣṭo hi bhaved bahuguṇaṃ mama | sīmantinīnāṃ sarvāsāmadhikā syāmadhokṣaja

तथास्तु प्रथमः कल्प इति तां मधुसूदनः ।प्रोवाचाप्रतिमो देवो जगतः प्रभवाप्ययः॥ 35 ॥

tathāstu prathamaḥ kalpa iti tāṃ madhusūdanaḥ | provācāpratimo devo jagataḥ prabhavāpyayaḥ

तथेत्युक्तेति कृष्णेन तुतोष समितिञ्जय ।सत्यभामा सतामिष्टा कंसनाशनवल्लभा॥ 36 ॥

tathetyukteti kṛṣṇena tutoṣa samitiñjaya | satyabhāmā satāmiṣṭā kaṃsanāśanavallabhā

ततः स्नातो जगन्नाथः सर्वेशः सर्वभावनः ।चकारावश्यकं सर्वं सर्वकामप्रदः सताम्॥ 37 ॥

tataḥ snāto jagannāthaḥ sarveśaḥ sarvabhāvanaḥ | cakārāvaśyakaṃ sarvaṃ sarvakāmapradaḥ satām

दध्यौ च नारदं देवः स्नातो देवमुनिर्नृप ।अभ्याजगाम स्नानान्ते मुनिश्रेष्ठो महोदधौ॥ 38 ॥

dadhyau ca nāradaṃ devaḥ snāto devamunirnṛpa | abhyājagāma snānānte muniśreṣṭho mahodadhau

तमागतं नरपते सतां गतिरधोक्षजः ।सत्यया सह धर्मात्मा यथाविधि अपूजयत्॥ 39 ॥

tamāgataṃ narapate satāṃ gatiradhokṣajaḥ | satyayā saha dharmātmā yathāvidhi apūjayat

पादौ प्रक्षालयाञ्चक्रे मुनेः सात्राजिती स्वयम् ।जलं देवः स्वयं कृष्णो भृङ्गारेण ददौ तदा॥ 40 ॥

pādau prakṣālayāñcakre muneḥ sātrājitī svayam | jalaṃ devaḥ svayaṃ kṛṣṇo bhṛṅgāreṇa dadau tadā

अथोपकल्पयामास सुखासीनाय केशवः ।परमान्नं स मुनये प्रयतात्मा जगद्गुरुः॥ 41 ॥

athopakalpayāmāsa sukhāsīnāya keśavaḥ | paramānnaṃ sa munaye prayatātmā jagadguruḥ

तल्लोककर्त्रा सत्कृत्य दत्तं मुनिरुदारधीः ।बुभुजे वदतां श्रेष्ठः श्रद्धया परया युतः॥ 42 ॥

tallokakartrā satkṛtya dattaṃ munirudāradhīḥ | bubhuje vadatāṃ śreṣṭhaḥ śraddhayā parayā yutaḥ

उपस्पृश्य ततस्तृप्तः प्रददौ चाशिषः प्रभो ।ताश्च प्रीतेन मनसा प्रतिजग्राह केशवः॥ 43 ॥

upaspṛśya tatastṛptaḥ pradadau cāśiṣaḥ prabho | tāśca prītena manasā pratijagrāha keśavaḥ

ततः सात्राजितीं देवीं प्रणतां नारदोऽब्रवीत् ।प्रसार्य दक्षिणं हस्तं सजलं जलजेक्षणाम्॥ 44 ॥

tataḥ sātrājitīṃ devīṃ praṇatāṃ nārado'bravīt | prasārya dakṣiṇaṃ hastaṃ sajalaṃ jalajekṣaṇām

यथेदानीं तथैव त्वं भव देवि पतिव्रता ।सविशेषं च सुभगा भव मत्तपसो बलात्॥ 45 ॥

yathedānīṃ tathaiva tvaṃ bhava devi pativratā | saviśeṣaṃ ca subhagā bhava mattapaso balāt

इत्युक्ता मुनिमुख्येन सत्यभामा हरिप्रिया ।उत्तस्थौ महता युक्ता हर्षेण तु नराधिप॥ 46 ॥

ityuktā munimukhyena satyabhāmā haripriyā | uttasthau mahatā yuktā harṣeṇa tu narādhipa

स कृष्णोऽप्यभ्यनुज्ञां तु लब्ध्वा मुनिवरात्तदा ।बुभुजे विघसं धीमानप्रमेयपराक्रमः॥ 47 ॥

sa kṛṣṇo'pyabhyanujñāṃ tu labdhvā munivarāttadā | bubhuje vighasaṃ dhīmānaprameyaparākramaḥ

ततस्त्वावश्यकं कृत्वा सत्यभामापि भारत ।अनुज्ञया तदा भर्तुर्विवेशान्तर्गृहं मुदा॥ 48 ॥

tatastvāvaśyakaṃ kṛtvā satyabhāmāpi bhārata | anujñayā tadā bharturviveśāntargṛhaṃ mudā

ततो विनिर्गता देवी कृष्णस्यैवाभ्यनुज्ञया ।स्थिता पार्श्वे च कृष्णस्य नमस्कृत्वा महात्मने॥ 49 ॥

tato vinirgatā devī kṛṣṇasyaivābhyanujñayā | sthitā pārśve ca kṛṣṇasya namaskṛtvā mahātmane

ततो मुहूर्तमासित्वा नारदः कृष्णमब्रवीत् ।आपृच्छे त्वां गमिष्यामि शक्रलोकमधोक्षज॥ 50 ॥

tato muhūrtamāsitvā nāradaḥ kṛṣṇamabravīt | āpṛcche tvāṃ gamiṣyāmi śakralokamadhokṣaja

तत्राद्यं देवमीशानं नमस्कृत्य महेश्वरम् ।गास्यन्ति देवगन्धर्वास्तथैवाप्सरसां गणाः॥ 51 ॥

tatrādyaṃ devamīśānaṃ namaskṛtya maheśvaram | gāsyanti devagandharvāstathaivāpsarasāṃ gaṇāḥ

मासि मास्युचितं ह्येतन्महेन्द्रसदने प्रभो ।पूजार्थं देवदेवस्य गान्धर्वं नृत्यमेव च॥ 52 ॥

māsi māsyucitaṃ hyetanmahendrasadane prabho | pūjārthaṃ devadevasya gāndharvaṃ nṛtyameva ca

अन्तर्हितो देवदेवः सोमः सप्रवरो विभुः ।पश्यत्यमरमुख्येन कृतं भक्त्याद्रिघातिना॥ 53 ॥

antarhito devadevaḥ somaḥ sapravaro vibhuḥ | paśyatyamaramukhyena kṛtaṃ bhaktyādrighātinā

निमन्त्रितोऽहं पूर्वेद्युः पुष्पं दत्त्वा महाद्युते ।पारिजातस्य भद्रं ते तरुराज्ञो महात्मनः॥ 54 ॥

nimantrito'haṃ pūrvedyuḥ puṣpaṃ dattvā mahādyute | pārijātasya bhadraṃ te tarurājño mahātmanaḥ

यदेतदाहृतं स्वर्गात् त्वदर्थं तु मया विभो ।देवोपभोग्यमेतद्धि तरुराजसमुद्भवम्॥ 55 ॥

yadetadāhṛtaṃ svargāt tvadarthaṃ tu mayā vibho | devopabhogyametaddhi tarurājasamudbhavam

इष्टः स वृक्षः सततं शच्याः पुष्करलोचन ।सौभाग्यमावहत्येव पूज्यमानोऽपि नित्यशः॥ 56 ॥

iṣṭaḥ sa vṛkṣaḥ satataṃ śacyāḥ puṣkaralocana | saubhāgyamāvahatyeva pūjyamāno'pi nityaśaḥ

पुण्यं कर्तुं तदा सृष्टः पारिजातो महाद्रुमः ।अदित्या धर्मनित्येन कश्यपेन महात्मना॥ 57 ॥

puṇyaṃ kartuṃ tadā sṛṣṭaḥ pārijāto mahādrumaḥ | adityā dharmanityena kaśyapena mahātmanā

पुरादित्या महातेजास्तोषितः किल कश्यपः ।वरेण च्छन्दयामास मारीचस्तपसो निधिः॥ 58 ॥

purādityā mahātejāstoṣitaḥ kila kaśyapaḥ | vareṇa cchandayāmāsa mārīcastapaso nidhiḥ

सोवाच सुभगा येन भवेयं मुनिसत्तम ।स्वलङ्कृता कामतश्च सर्वैरेव विभूषणैः॥ 59 ॥

sovāca subhagā yena bhaveyaṃ munisattama | svalaṅkṛtā kāmataśca sarvaireva vibhūṣaṇaiḥ

ईप्सितं गीतनृत्यं च भवेन्मम तपोधन ।कुमारी नित्यदा चैव भवेयं तपसो निधे॥ 60 ॥

īpsitaṃ gītanṛtyaṃ ca bhavenmama tapodhana | kumārī nityadā caiva bhaveyaṃ tapaso nidhe

विरजा शोकरहिता भवेयमिति नित्यदा ।पतिभक्तिमती चैव धर्मशीला तथैव च॥ 61 ॥

virajā śokarahitā bhaveyamiti nityadā | patibhaktimatī caiva dharmaśīlā tathaiva ca

पारिजातं ततोऽस्राक्षीददित्याः प्रियकाम्यया ।सर्वकामप्रदैः पुष्पैरावृतं नित्यगन्धदैः॥ 62 ॥

pārijātaṃ tato'srākṣīdadityāḥ priyakāmyayā | sarvakāmapradaiḥ puṣpairāvṛtaṃ nityagandhadaiḥ

त्रिशाखं सर्वदा दृश्यं सर्वभूतमनोहरम् ।सर्वपुष्पाणि दृश्यन्ते तस्मिन्नेव महाद्रुमे॥ 63 ॥

triśākhaṃ sarvadā dṛśyaṃ sarvabhūtamanoharam | sarvapuṣpāṇi dṛśyante tasminneva mahādrume

ईदृशान्यपि पुष्पाणि बिभर्त्येकापि रूपिणी ।बहुरूपाणि चाप्यन्या पद्मानि च ततोऽपरा॥ 64 ॥

īdṛśānyapi puṣpāṇi bibhartyekāpi rūpiṇī | bahurūpāṇi cāpyanyā padmāni ca tato'parā

मन्दारादपि वृक्षाच्च सारमुद्धत्य कश्यपः ।तस्मादेष तरुश्रेष्ठः सर्वेषां श्रेष्ठतां गतः॥ 65 ॥

mandārādapi vṛkṣācca sāramuddhatya kaśyapaḥ | tasmādeṣa taruśreṣṭhaḥ sarveṣāṃ śreṣṭhatāṃ gataḥ

ततस्तत्र निबध्याथ कश्यपं प्रददौ शुभा ।अदितिर्मम पुण्यार्थं सौभाग्यार्थं तथैव च॥ 66 ॥

tatastatra nibadhyātha kaśyapaṃ pradadau śubhā | aditirmama puṇyārthaṃ saubhāgyārthaṃ tathaiva ca

अदित्या कश्यपो दत्तः पुण्यार्थं च तथा मम ।पुष्पदाम्ना वेष्टयित्वा कण्ठे पुण्यार्थमात्मवान्॥ 67 ॥

adityā kaśyapo dattaḥ puṇyārthaṃ ca tathā mama | puṣpadāmnā veṣṭayitvā kaṇṭhe puṇyārthamātmavān

निष्क्रयेण मया मुक्तः कश्यपस्तु तपोधनः ।इन्द्रो दत्तस्तथेन्द्राण्या सौभाग्यार्थं ततो मम॥ 68 ॥

niṣkrayeṇa mayā muktaḥ kaśyapastu tapodhanaḥ | indro dattastathendrāṇyā saubhāgyārthaṃ tato mama

सोमश्चाप्यथ रोहिण्या ऋद्ध्या च धनदस्तथा ।एवं सौभाग्यदो वृक्षः पारिजातो न संशयः॥ 69 ॥

somaścāpyatha rohiṇyā ṛddhyā ca dhanadastathā | evaṃ saubhāgyado vṛkṣaḥ pārijāto na saṃśayaḥ

परि जातो विष्णुपद्याः पारिजातेतिशब्दितः ।मन्दारपुष्पैर्यद्युक्तो मन्दारस्तेन कथ्यते॥ 70 ॥

pari jāto viṣṇupadyāḥ pārijātetiśabditaḥ | mandārapuṣpairyadyukto mandārastena kathyate

कोऽप्ययं दारुरित्याहुरजानन्तो यतो जनाः ।कोविदार इति ख्यातस्ततः स सुमहातरुः॥ 71 ॥

ko'pyayaṃ dārurityāhurajānanto yato janāḥ | kovidāra iti khyātastataḥ sa sumahātaruḥ

मन्दारः कोविदारश्च पारिजातश्च नामभिः ।स वृक्षो ज्ञायते दिव्यो यस्यैतत्कुसुमोत्तमम्॥ 72 ॥

mandāraḥ kovidāraśca pārijātaśca nāmabhiḥ | sa vṛkṣo jñāyate divyo yasyaitatkusumottamam