Parva 2, Adhyāya 128

द्वारकायां उत्सवः, उषसः अन्तःपुरे प्रवेशं सत्कारं च, श्रीकृष्णस्य विष्णुपर्वस्य च महिमा, पर्वस्य उपसंहारं अथाहुको महाबाहुः कृष्णं प्राह महाद्युतिः ।हर्षादुत्फुल्लनयनः श्रूयतां यदुनन्दन॥ 1 ॥

dvārakāyāṃ utsavaḥ, uṣasaḥ antaḥpure praveśaṃ satkāraṃ ca, śrīkṛṣṇasya viṣṇuparvasya ca mahimā, parvasya upasaṃhāraṃ athāhuko mahābāhuḥ kṛṣṇaṃ prāha mahādyutiḥ | harṣādutphullanayanaḥ śrūyatāṃ yadunandana

एवं गतेऽनिरुद्धस्य क्रियतां महदुत्सवः ।क्षेमात् प्रत्यागतं दृष्ट्वा सेव्यमाना महामते॥ 2 ॥

evaṃ gate'niruddhasya kriyatāṃ mahadutsavaḥ | kṣemāt pratyāgataṃ dṛṣṭvā sevyamānā mahāmate

उषापि च महाभागा सखीभिः परिवारिता ।रमते परया प्रीत्या चानिरुद्धेन सङ्गता॥ 3 ॥

uṣāpi ca mahābhāgā sakhībhiḥ parivāritā | ramate parayā prītyā cāniruddhena saṅgatā

कुम्भाण्डदुहिता रामा उषायाः सखिमण्डले ।प्रवेश्यतां महाभागा वैदर्भी वर्द्धयेत् पुनः॥ 4 ॥

kumbhāṇḍaduhitā rāmā uṣāyāḥ sakhimaṇḍale | praveśyatāṃ mahābhāgā vaidarbhī varddhayet punaḥ

साम्बाय दीयतां रामा कुम्भाण्डदुहिता शुभा ।शेषाश्च कन्या न्यस्यन्तां कुमाराणां यथाक्रमम्॥ 5 ॥

sāmbāya dīyatāṃ rāmā kumbhāṇḍaduhitā śubhā | śeṣāśca kanyā nyasyantāṃ kumārāṇāṃ yathākramam

वर्तते सोत्सवस्तत्र अनिरुद्धस्य वेश्मनि ।गृहे श्रीधन्वनश्चैव शुभस्तत्र प्रवर्तते॥ 6 ॥

vartate sotsavastatra aniruddhasya veśmani | gṛhe śrīdhanvanaścaiva śubhastatra pravartate

वादयन्ति पुरे तत्र नार्यो मदवशं गताः ।नृत्यन्ते चाप्सरास्तत्र गायन्ति च तथापराः॥ 7 ॥

vādayanti pure tatra nāryo madavaśaṃ gatāḥ | nṛtyante cāpsarāstatra gāyanti ca tathāparāḥ

काश्चित् प्रमुदितास्तत्र काश्चिदन्योन्यमब्रुवन् ।नानावर्णाम्वरधराः क्रीडमानास्ततस्ततः॥ 8 ॥

kāścit pramuditāstatra kāścidanyonyamabruvan | nānāvarṇāmvaradharāḥ krīḍamānāstatastataḥ

अभियान्ति ततोऽन्योन्यं काश्चिन्मदवशात् स्वयम् ।क्रीडन्ति काश्चिदक्षैस्तु हर्षादुत्फुल्ललोचनाः॥ 9 ॥

abhiyānti tato'nyonyaṃ kāścinmadavaśāt svayam | krīḍanti kāścidakṣaistu harṣādutphullalocanāḥ

मायूरं रथमारुह्य सखीभिः परिवारिता ।उषा सम्प्रेषिता देव्या रुद्राण्या प्रतिगृह्यताम्॥ 10 ॥

māyūraṃ rathamāruhya sakhībhiḥ parivāritā | uṣā sampreṣitā devyā rudrāṇyā pratigṛhyatām

इयं चैव कुलश्लाघ्या नाम्नोषा सुन्दरी वरा ।बाणपुत्री तव वधूः प्रतिगृह्णीष्व भामिनीम्॥ 11 ॥

iyaṃ caiva kulaślāghyā nāmnoṣā sundarī varā | bāṇaputrī tava vadhūḥ pratigṛhṇīṣva bhāminīm

ततः प्रतिगृहीता सा स्त्रीभिराचारमङ्गलैः ।प्रवेशिता च सा वेश्म अनिरुद्धस्य शोभना॥ 12 ॥

tataḥ pratigṛhītā sā strībhirācāramaṅgalaiḥ | praveśitā ca sā veśma aniruddhasya śobhanā

देवकी रोहिणी चैव रुक्मिण्यथ विदर्भजा ।दृष्ट्वानिरुद्धं रोदन्त्यः स्नेहहर्षसमन्विताः॥ 13 ॥

devakī rohiṇī caiva rukmiṇyatha vidarbhajā | dṛṣṭvāniruddhaṃ rodantyaḥ snehaharṣasamanvitāḥ

रेवती रुक्मिणी चैव गृहमुख्यं प्रवेशयत् ।वधूर्वर्धसि दिष्ट्या त्वमनिरुद्धस्य दर्शनात्॥ 14 ॥

revatī rukmiṇī caiva gṛhamukhyaṃ praveśayat | vadhūrvardhasi diṣṭyā tvamaniruddhasya darśanāt

ततस्तूर्यप्रणादैस्ता वरनार्यः शुभाननाः ।क्रियामारेभिरे कर्तुमुषा च गृहसंस्थिता॥ 15 ॥

tatastūryapraṇādaistā varanāryaḥ śubhānanāḥ | kriyāmārebhire kartumuṣā ca gṛhasaṃsthitā

ततो हर्म्यतलस्था सा वृष्णिपुङ्गवसंस्थिता ।रमते सर्वसदृशैरुपभोगैर्वरानना॥ 16 ॥

tato harmyatalasthā sā vṛṣṇipuṅgavasaṃsthitā | ramate sarvasadṛśairupabhogairvarānanā

चित्रलेखा च सुश्रोणी अप्सरारूपधारिणी ।आपृच्छ्य च सखीवर्गमुषां च त्रिदिवं गता॥ 17 ॥

citralekhā ca suśroṇī apsarārūpadhāriṇī | āpṛcchya ca sakhīvargamuṣāṃ ca tridivaṃ gatā

गतासु तासु सर्वासु सखीष्वसुरसुन्दरी ।मायावत्या गृहं नीता प्रथमं सा निमन्त्रिता॥ 18 ॥

gatāsu tāsu sarvāsu sakhīṣvasurasundarī | māyāvatyā gṛhaṃ nītā prathamaṃ sā nimantritā

सा तु प्रद्युम्नगृहिणी स्नुषा दृष्ट्वा सुमध्यमा ।वासोभिरन्नपानैश्च पूजयामास सुन्दरीम्॥ 19 ॥

sā tu pradyumnagṛhiṇī snuṣā dṛṣṭvā sumadhyamā | vāsobhirannapānaiśca pūjayāmāsa sundarīm

ततः क्रमेण सर्वास्ता वधूमूषां यदुस्त्रियः ।आचारमनुपश्यन्त्यः स्वधर्ममुपचक्रिरे॥ 20 ॥

tataḥ krameṇa sarvāstā vadhūmūṣāṃ yadustriyaḥ | ācāramanupaśyantyaḥ svadharmamupacakrire

एतत् ते सर्वमाख्यातं मया कुरुकुलोद्वह ।यथा बाणो जितः सङ्ख्ये जीवन्मुक्तश्च विष्णुना॥ 21 ॥

etat te sarvamākhyātaṃ mayā kurukulodvaha | yathā bāṇo jitaḥ saṅkhye jīvanmuktaśca viṣṇunā

द्वारकायां ततः कृष्णो रेमे यदुगणैर्वृतः ।अन्वशासन्महीं कृत्स्नां परया संयुतो मुदा॥ 22 ॥

dvārakāyāṃ tataḥ kṛṣṇo reme yadugaṇairvṛtaḥ | anvaśāsanmahīṃ kṛtsnāṃ parayā saṃyuto mudā

एवमेषोऽवतीर्णो वै पृथिवीं पृथिवीपते ।विष्णुर्यदुकुलश्रेष्ठो वासुदेवेति विश्रुतः॥ 23 ॥

evameṣo'vatīrṇo vai pṛthivīṃ pṛthivīpate | viṣṇuryadukulaśreṣṭho vāsudeveti viśrutaḥ

एतैश्च कारणैः श्रीमान् वसुदेवकुले प्रभुः ।जातो वृष्णिषु देवक्यां यन्मां त्वं परिपृच्छसि॥ 24 ॥

etaiśca kāraṇaiḥ śrīmān vasudevakule prabhuḥ | jāto vṛṣṇiṣu devakyāṃ yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi

निवृत्ते नारदप्रश्ने यन्मयोक्तं समासतः ।श्रुतास्ते विस्तराः सर्वे ये पूर्वं जनमेजय॥ 25 ॥

nivṛtte nāradapraśne yanmayoktaṃ samāsataḥ | śrutāste vistarāḥ sarve ye pūrvaṃ janamejaya

विष्णोस्तु माथुरे कल्पे यत्र ते संशयो महान् ।वासुदेवगतिश्चैव सा मया समुदाहृता॥ 26 ॥

viṣṇostu māthure kalpe yatra te saṃśayo mahān | vāsudevagatiścaiva sā mayā samudāhṛtā

आश्चर्यं चैव नान्यद् वै कृष्णश्चाश्चर्यसन्निधिः ।सर्वेष्वाश्चर्यकल्पेषु नास्त्याश्चर्यमवैष्णवम्॥ 27 ॥

āścaryaṃ caiva nānyad vai kṛṣṇaścāścaryasannidhiḥ | sarveṣvāścaryakalpeṣu nāstyāścaryamavaiṣṇavam

एष धन्यो हि धन्यानां धन्यकृद् धन्यभावनः ।देवेषु तु सदैत्येषु नास्ति धन्यतरोऽच्युतात्॥ 28 ॥

eṣa dhanyo hi dhanyānāṃ dhanyakṛd dhanyabhāvanaḥ | deveṣu tu sadaityeṣu nāsti dhanyataro'cyutāt

आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ मरुतस्तथा ।गगनं भूर्दिशश्चैव सलिलं ज्योतिरेव च॥ 29 ॥

ādityā vasavo rudrā aśvinau marutastathā | gaganaṃ bhūrdiśaścaiva salilaṃ jyotireva ca

एष धाता विधाता च संहर्ता चैव नित्यशः ।सत्यं धर्मस्तपश्चैव ब्रह्मा चैव पितामहः॥ 30 ॥

eṣa dhātā vidhātā ca saṃhartā caiva nityaśaḥ | satyaṃ dharmastapaścaiva brahmā caiva pitāmahaḥ

अनन्तश्चैव नागानां रुद्राणां शङ्करः स्मृतः ।जङ्गमाजङ्गमं चैव जगन्नारायणोद्भवम्॥ 31 ॥

anantaścaiva nāgānāṃ rudrāṇāṃ śaṅkaraḥ smṛtaḥ | jaṅgamājaṅgamaṃ caiva jagannārāyaṇodbhavam

एतस्माच्च जगत् सर्वं प्रसूयेत जनार्दनात् ।जगच्च सर्वं देवेशे तं नमस्कुरु भारत॥ 32 ॥

etasmācca jagat sarvaṃ prasūyeta janārdanāt | jagacca sarvaṃ deveśe taṃ namaskuru bhārata

पूज्यश्च सततं सर्वैर्देवैरेष सनातनः ।इत्युक्तं बाणयुद्धं ते माहात्म्यं केशवस्य तु॥ 33 ॥

pūjyaśca satataṃ sarvairdevaireṣa sanātanaḥ | ityuktaṃ bāṇayuddhaṃ te māhātmyaṃ keśavasya tu

वंशप्रतिष्ठामतुलां श्रवणादेव लप्स्यसे ।ये चेदं धारयिष्यन्ति बाणयुद्धमनुत्तमम्॥ 34 ॥

vaṃśapratiṣṭhāmatulāṃ śravaṇādeva lapsyase | ye cedaṃ dhārayiṣyanti bāṇayuddhamanuttamam

केशवस्य च माहात्म्यं नाधर्मस्तान्भजिष्यति ।एषा तु वैष्णवी चर्या मया कार्त्स्न्येन कीर्तिता॥ 35 ॥

keśavasya ca māhātmyaṃ nādharmastānbhajiṣyati | eṣā tu vaiṣṇavī caryā mayā kārtsnyena kīrtitā

पृच्छतस्तात यज्ञेऽस्मिन् निवृत्ते जनमेजय ।आश्चर्यपर्व निखिलं यो हीदं धारयेन्नृप॥ 36 ॥

pṛcchatastāta yajñe'smin nivṛtte janamejaya | āścaryaparva nikhilaṃ yo hīdaṃ dhārayennṛpa

सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति ।कल्य उत्थाय यो नित्यं कीर्तयेत् सुसमाहितः॥ 37 ॥

sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ sa gacchati | kalya utthāya yo nityaṃ kīrtayet susamāhitaḥ

न तस्य दुर्लभं किञ्चिदिह लोके परत्र च ।ब्राह्मणः सर्ववेदी स्यात् क्षत्रियो विजयी भवेत्॥ 38 ॥

na tasya durlabhaṃ kiñcidiha loke paratra ca | brāhmaṇaḥ sarvavedī syāt kṣatriyo vijayī bhavet

वैश्यो धनसमृद्धः स्याच्छूद्रः कामानवाप्नुयात् ।नाशुभं प्राप्नुयात्किञ्चिद् दीर्घमायुर्लभेत सः॥ 39 ॥

vaiśyo dhanasamṛddhaḥ syācchūdraḥ kāmānavāpnuyāt | nāśubhaṃ prāpnuyātkiñcid dīrghamāyurlabheta saḥ

इति पारीक्षितो राजा वैशम्पायनभाषितम् ।श्रुतवानचलो भूत्वा हरिवंशं द्विजोत्तमाः॥ 40 ॥

iti pārīkṣito rājā vaiśampāyanabhāṣitam | śrutavānacalo bhūtvā harivaṃśaṃ dvijottamāḥ

एवं शौनक सङ्क्षेपाद् विस्तरेण तथैव च ।प्रोक्ता वै सर्ववंशास्ते किं भूयः श्रोतुमिच्छसि॥ 41 ॥

evaṃ śaunaka saṅkṣepād vistareṇa tathaiva ca | proktā vai sarvavaṃśāste kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi