Parva 3, Adhyāya 31

बलेः यज्ञे वामनेन त्रिलोक्याः राज्यस्य हरणं, कालान्तरे देवेभिः बलेः राज्याभिषेककरणं निहते दैत्यसङ्घाते विष्णोश्चातिपराक्रमे ।दैतेया दानवेयाश्च किमिच्छन्ति पराक्रमात्॥ 1 ॥

baleḥ yajñe vāmanena trilokyāḥ rājyasya haraṇaṃ, kālāntare devebhiḥ baleḥ rājyābhiṣekakaraṇaṃ nihate daityasaṅghāte viṣṇoścātiparākrame | daiteyā dānaveyāśca kimicchanti parākramāt

दानवा राज्यमिच्छन्ति पराक्रम्य महाबलाः ।तप इच्छन्ति सहिता देवाः सत्यपराक्रमाः॥ 2 ॥

dānavā rājyamicchanti parākramya mahābalāḥ | tapa icchanti sahitā devāḥ satyaparākramāḥ

कथं कालस्य महतो हिरण्यकशिपुस्तदा ।यजते ब्रह्मणः क्षेत्रे प्राप्तैश्वर्यः स कामदः॥ 3 ॥

kathaṃ kālasya mahato hiraṇyakaśipustadā | yajate brahmaṇaḥ kṣetre prāptaiśvaryaḥ sa kāmadaḥ

ईजे बहुसुवर्णेन राजसूयेन पार्थिवः ।क्रतुना दानवश्रेष्ठो वसुधायां महाबलः॥ 4 ॥

īje bahusuvarṇena rājasūyena pārthivaḥ | kratunā dānavaśreṣṭho vasudhāyāṃ mahābalaḥ

गङ्गायमुनयोर्मध्ये यदभूद् विपुलं तपः ।समेयुस्तत्र सहिता यजमाने महासुरे॥ 5 ॥

gaṅgāyamunayormadhye yadabhūd vipulaṃ tapaḥ | sameyustatra sahitā yajamāne mahāsure

ब्राह्मणा वेदविद्वांसो महाव्रतपरायणाः ।यतयश्चापरे सिद्धा योगधर्मेण भारत॥ 6 ॥

brāhmaṇā vedavidvāṃso mahāvrataparāyaṇāḥ | yatayaścāpare siddhā yogadharmeṇa bhārata

मुनयो वालखिल्याश्च धन्या धर्मेण शोभिताः ।बहवो हि द्विजा मुख्या नित्यधर्मपरायणाः॥ 7 ॥

munayo vālakhilyāśca dhanyā dharmeṇa śobhitāḥ | bahavo hi dvijā mukhyā nityadharmaparāyaṇāḥ

ऋषयश्च महाभागा विप्रैः पूज्याः सहस्रशः ।विपुलैरत्र विभवैर्हियमाणैस्ततस्ततः॥ 8 ॥

ṛṣayaśca mahābhāgā vipraiḥ pūjyāḥ sahasraśaḥ | vipulairatra vibhavairhiyamāṇaistatastataḥ

शुक्रस्तु सह पुत्रेण दैत्यं याजयते प्रभुः ।हिरण्यकशिपुं मध्ये गणानां ज्वलनप्रभः॥ 9 ॥

śukrastu saha putreṇa daityaṃ yājayate prabhuḥ | hiraṇyakaśipuṃ madhye gaṇānāṃ jvalanaprabhaḥ

हिरण्यकशिपुश्चैव व्याजहार सरस्वतीम् ।कामाद् वरं ददातीति तद् वै सम्प्रतिपद्यताम्॥ 10 ॥

hiraṇyakaśipuścaiva vyājahāra sarasvatīm | kāmād varaṃ dadātīti tad vai sampratipadyatām

विष्णुर्वामनरूपेण भिक्षां तां प्रतिगृह्णति ।हिरण्यकशिपोर्हस्ताद् द्वे पदे पदमेव च॥ 11 ॥

viṣṇurvāmanarūpeṇa bhikṣāṃ tāṃ pratigṛhṇati | hiraṇyakaśiporhastād dve pade padameva ca

ततः क्रमितुमारेभे विष्णुः सत्यपराक्रमः ।त्रीँल्लोकान् मुनिभिः क्रान्तैर्दिव्यं वपुरधारयत्॥ 12 ॥

tataḥ kramitumārebhe viṣṇuḥ satyaparākramaḥ | trī~llokān munibhiḥ krāntairdivyaṃ vapuradhārayat

हृतराज्याश्च दैतेयाः पातालविवरं ययुः ।ससैन्यगणसम्बद्धाः सप्रासाः सासितोमराः॥ 13 ॥

hṛtarājyāśca daiteyāḥ pātālavivaraṃ yayuḥ | sasainyagaṇasambaddhāḥ saprāsāḥ sāsitomarāḥ

सयन्त्रलगुडाश्चैव सपताकारथध्वजाः ।सचर्मवर्मकोशाश्च सायुधाः सपरश्वधाः॥ 14 ॥

sayantralaguḍāścaiva sapatākārathadhvajāḥ | sacarmavarmakośāśca sāyudhāḥ saparaśvadhāḥ

तथेन्द्रविष्णुसहिताः सद्यस्तेऽभ्युत्थिता गणा ।अभ्यषिञ्चन् प्रमुदिता लोकानामधिपे सुराः॥ 15 ॥

tathendraviṣṇusahitāḥ sadyaste'bhyutthitā gaṇā | abhyaṣiñcan pramuditā lokānāmadhipe surāḥ

स तान् स्वधामृतेनाशु पितृत्वे समतर्पयत् ।ब्रह्मा तदमृतं दिव्यं महेन्द्राय प्रयच्छति ।अक्षयं चाव्ययं चैव संवृतस्तेन कर्मणा॥ 16 ॥

sa tān svadhāmṛtenāśu pitṛtve samatarpayat | brahmā tadamṛtaṃ divyaṃ mahendrāya prayacchati | akṣayaṃ cāvyayaṃ caiva saṃvṛtastena karmaṇā

ततः शङ्खमुपाध्मासीद् द्विषतां लोमहर्षणम् ।पितामहकरोद्भूतं जनितृ प्रथमे पदे॥ 17 ॥

tataḥ śaṅkhamupādhmāsīd dviṣatāṃ lomaharṣaṇam | pitāmahakarodbhūtaṃ janitṛ prathame pade

तं श्रुत्वा शङ्खशब्दं तु त्रयो लोकाः समाहिताः ।निर्वृतिं परमां प्राप्ता इन्द्रं नाथमवाप्य च॥ 18 ॥

taṃ śrutvā śaṅkhaśabdaṃ tu trayo lokāḥ samāhitāḥ | nirvṛtiṃ paramāṃ prāptā indraṃ nāthamavāpya ca

सर्वैः प्रहरणैश्चैव संयुक्ता वह्निसम्भवैः ।मन्दराग्रेषु विहितैर्ज्वलद्भिरिव पावकैः॥ 19 ॥

sarvaiḥ praharaṇaiścaiva saṃyuktā vahnisambhavaiḥ | mandarāgreṣu vihitairjvaladbhiriva pāvakaiḥ