Parva 3, Adhyāya 84

श्रीकृष्णस्य कैलासं प्रापयित्वा तत्र द्वादशवर्षेभ्यः कठोरतपश्चरणं ततः स भगवान्विष्णुर्मुनिभ्यस्तत्त्वमादितः ।कथयामास यद् वृत्तं पिशाचस्य महात्मनः॥ 1 ॥

śrīkṛṣṇasya kailāsaṃ prāpayitvā tatra dvādaśavarṣebhyaḥ kaṭhoratapaścaraṇaṃ tataḥ sa bhagavānviṣṇurmunibhyastattvamāditaḥ | kathayāmāsa yad vṛttaṃ piśācasya mahātmanaḥ

तच्छ्रुत्वा मुनयः सर्वे विस्मयं परमं गताः ।अहोऽस्य कर्मणः पाकस्तव सन्दर्शनात्तत॥ 2 ॥

tacchrutvā munayaḥ sarve vismayaṃ paramaṃ gatāḥ | aho'sya karmaṇaḥ pākastava sandarśanāttata

अर्चितो मुनिभिः सर्वैः प्रीतः प्रीतिमतां प्रियः ।ततः प्रभाते विमले सूर्ये चाभ्युदिते सति॥ 3 ॥

arcito munibhiḥ sarvaiḥ prītaḥ prītimatāṃ priyaḥ | tataḥ prabhāte vimale sūrye cābhyudite sati

आरुह्य गरुडं विष्णुर्ययौ कैलासमुत्तमम् ।भवद्भिस्तत्र गन्तव्यमित्युक्त्वा मुनिसत्तमान्॥ 4 ॥

āruhya garuḍaṃ viṣṇuryayau kailāsamuttamam | bhavadbhistatra gantavyamityuktvā munisattamān

यत्र विश्वेश्वराः सिद्धास्तपस्यन्ति यतव्रताः ।यत्र वैश्रवणः साक्षादुपास्ते शङ्करं सदा॥ 5 ॥

yatra viśveśvarāḥ siddhāstapasyanti yatavratāḥ | yatra vaiśravaṇaḥ sākṣādupāste śaṅkaraṃ sadā

यश्च तन्मानसं नाम सरो हंसालयं महत् ।यत्र भृङ्गीरिटिर्देवमुपास्ते शङ्करं शिवम्॥ 6 ॥

yaśca tanmānasaṃ nāma saro haṃsālayaṃ mahat | yatra bhṛṅgīriṭirdevamupāste śaṅkaraṃ śivam

गाणपत्यमवाप्याथ हरपार्श्वचरः सदा ।यत्र सिंहा वराहाश्च द्विपद्वीपिमृगैः सह॥ 7 ॥

gāṇapatyamavāpyātha harapārśvacaraḥ sadā | yatra siṃhā varāhāśca dvipadvīpimṛgaiḥ saha

क्रीडन्ति वन्यरतयः परस्परहिते रताः ।यत्र नद्यः समुत्पन्ना गङ्गाद्याः सागरङ्गमाः॥ 8 ॥

krīḍanti vanyaratayaḥ parasparahite ratāḥ | yatra nadyaḥ samutpannā gaṅgādyāḥ sāgaraṅgamāḥ

यत्र विश्वेश्वरः शम्भुरच्छिनद् ब्रह्मणः शिरः ।यत्रोत्पन्ना महावेत्रा भूतानां दण्डतां ययुः॥ 9 ॥

yatra viśveśvaraḥ śambhuracchinad brahmaṇaḥ śiraḥ | yatrotpannā mahāvetrā bhūtānāṃ daṇḍatāṃ yayuḥ

उमया यत्र सहितः शङ्करो नीललोहितः ।ऋषिभिः प्रार्थितः पूर्वं ददौ यत्र गिरिः सुताम्॥ 10 ॥

umayā yatra sahitaḥ śaṅkaro nīlalohitaḥ | ṛṣibhiḥ prārthitaḥ pūrvaṃ dadau yatra giriḥ sutām

शङ्कराय जगद्धात्रे शिवाय जगतीपते ।यत्र लेभे हरिश्चक्रमुपास्य बहुभिर्दिनैः॥ 11 ॥

śaṅkarāya jagaddhātre śivāya jagatīpate | yatra lebhe hariścakramupāsya bahubhirdinaiḥ

पुष्करैः शतपत्रैश्च नेत्रेण च जगत्पतिम् ।गुहां यत्र समाश्रित्य क्रीडन्ते सिद्धकिन्नराः॥ 12 ॥

puṣkaraiḥ śatapatraiśca netreṇa ca jagatpatim | guhāṃ yatra samāśritya krīḍante siddhakinnarāḥ

प्रियाभिः सह मोदन्ते पिबन्ते मधु चोत्तमम् ।यमुद्धृत्य भुजैः सर्वैः पौलस्त्यो विरराम ह॥ 13 ॥

priyābhiḥ saha modante pibante madhu cottamam | yamuddhṛtya bhujaiḥ sarvaiḥ paulastyo virarāma ha

तमारुह्य महाशैलं देवकीनन्दनो हरिः ।मानसस्योत्तरं तीरं जगाम यदुनन्दनः॥ 14 ॥

tamāruhya mahāśailaṃ devakīnandano hariḥ | mānasasyottaraṃ tīraṃ jagāma yadunandanaḥ

तपश्चर्तुं किल हरिर्विष्णुः सर्वेश्वरः शिवः ।जटी चीरी जगन्नाथो मानुषं वपुरास्थितः॥ 15 ॥

tapaścartuṃ kila harirviṣṇuḥ sarveśvaraḥ śivaḥ | jaṭī cīrī jagannātho mānuṣaṃ vapurāsthitaḥ

तपसे धृतचित्तस्तु शुचौ भूमावुपाविशत् ।अवरुह्य ततो यानाद् गरुडाद्वेदसम्मितात्॥ 16 ॥

tapase dhṛtacittastu śucau bhūmāvupāviśat | avaruhya tato yānād garuḍādvedasammitāt

द्वादशाब्दं तपश्चर्तुं मनो दध्रे ततो हरिः ।फाल्गुनेन तु मासेन समारेभे जगत्पतिः॥ 17 ॥

dvādaśābdaṃ tapaścartuṃ mano dadhre tato hariḥ | phālgunena tu māsena samārebhe jagatpatiḥ

शाकभक्षः कृतजपो वेदाध्ययनतत्परः ।किमुद्दिश्य जगन्ताथस्तपश्चरति मानवः॥ 18 ॥

śākabhakṣaḥ kṛtajapo vedādhyayanatatparaḥ | kimuddiśya jagantāthastapaścarati mānavaḥ

तं न विद्मो यथाकामं दुर्ज्ञेयेश्वरचिन्तना ।तपस्यति तदा विष्णौ पर्वते भूतसेविते॥ 19 ॥

taṃ na vidmo yathākāmaṃ durjñeyeśvaracintanā | tapasyati tadā viṣṇau parvate bhūtasevite

गरुडः कश्यपसुत इन्धनानि समाचिनोत् ।होमार्थं वासुदेवस्य चरतस्तप उत्तमम्॥ 20 ॥

garuḍaḥ kaśyapasuta indhanāni samācinot | homārthaṃ vāsudevasya caratastapa uttamam

चक्रराजोऽथ पुष्पाणि सञ्चिनोति तदा हरेः ।दिक्षु सर्वासु सर्वत्र ररक्ष जलजस्तदा॥ 21 ॥

cakrarājo'tha puṣpāṇi sañcinoti tadā hareḥ | dikṣu sarvāsu sarvatra rarakṣa jalajastadā

खड्ग आहृत्य यत्नेन कुशान् सुबहुशस्तदा ।गदा कौमोदकी चैव परिचर्या चकार ह॥ 22 ॥

khaḍga āhṛtya yatnena kuśān subahuśastadā | gadā kaumodakī caiva paricaryā cakāra ha

धनुःप्रवरमत्युग्रं शार्ङ्ग दानवभीषणम् ।स्थितं हि पुरतस्तस्य यथेष्टं भृत्यवत् स्वयम्॥ 23 ॥

dhanuḥpravaramatyugraṃ śārṅga dānavabhīṣaṇam | sthitaṃ hi puratastasya yatheṣṭaṃ bhṛtyavat svayam

जुहोति भगवान् विष्णुरेधोभिर्बहुभिः सदा ।आज्यादिभिस्तदा हव्यैरग्निं सम्पूज्य माधवः॥ 24 ॥

juhoti bhagavān viṣṇuredhobhirbahubhiḥ sadā | ājyādibhistadā havyairagniṃ sampūjya mādhavaḥ

सप्तार्चिषः समाप्तिं च समस्तव्यस्ततः कृती ।एकस्मिन्नेकदा मासे भुञ्जानो नियतात्मवान्॥ 25 ॥

saptārciṣaḥ samāptiṃ ca samastavyastataḥ kṛtī | ekasminnekadā māse bhuñjāno niyatātmavān

द्वितीये त्वथ पर्याये भुञ्जन्नेकेन केशवः ।एकस्मिन् वत्सरे भुञ्जंस्तथैवैकेन केनचित्॥ 26 ॥

dvitīye tvatha paryāye bhuñjannekena keśavaḥ | ekasmin vatsare bhuñjaṃstathaivaikena kenacit

समाप्य तत् तपः सर्वमेवमेव जगत्पतिः ।द्वादशाब्दे तथा पूर्णे ऊनमासे जगत्पतिः॥ 27 ॥

samāpya tat tapaḥ sarvamevameva jagatpatiḥ | dvādaśābde tathā pūrṇe ūnamāse jagatpatiḥ

जुह्वन्नग्निं समास्थाय पठन् मन्त्रं जनार्दनः ।आरण्यकं पठन् विष्णुः साक्षात् सर्वेश्वरो हरिः ।आस्ते ध्यानपरस्तत्र पठन् प्रणवमुत्तमम्॥ 28 ॥

juhvannagniṃ samāsthāya paṭhan mantraṃ janārdanaḥ | āraṇyakaṃ paṭhan viṣṇuḥ sākṣāt sarveśvaro hariḥ | āste dhyānaparastatra paṭhan praṇavamuttamam