Parva 3, Adhyāya 105

हंसडिम्भकाभ्यां तपश्चरणं, वरप्राप्तिः, जनार्दनस्य सहितस्य तयोः विवाहः, तेषां त्रयाणां कुमाराणां धर्मनिष्ठा हंसश्च डिम्भकश्चैवं तपश्चर्तुं महामती ।मनश्चक्रतुरात्मांशौ शङ्करस्य नृपोत्तम॥ 1 ॥

haṃsaḍimbhakābhyāṃ tapaścaraṇaṃ, varaprāptiḥ, janārdanasya sahitasya tayoḥ vivāhaḥ, teṣāṃ trayāṇāṃ kumārāṇāṃ dharmaniṣṭhā haṃsaśca ḍimbhakaścaivaṃ tapaścartuṃ mahāmatī | manaścakraturātmāṃśau śaṅkarasya nṛpottama

गत्वा तु हिमवत्पार्श्वं तपश्चक्रतुरञ्जसा ।उद्दिश्य शङ्करं शर्वं नीलग्रीवमुमापतिम्॥ 2 ॥

gatvā tu himavatpārśvaṃ tapaścakraturañjasā | uddiśya śaṅkaraṃ śarvaṃ nīlagrīvamumāpatim

वीर्यास्त्रे चैव नौ स्यातामित्याधाय तु मानसे ।एकाग्रौ प्रयतौ भूत्वा वाय्वम्बुप्राशिनौ नृप॥ 3 ॥

vīryāstre caiva nau syātāmityādhāya tu mānase | ekāgrau prayatau bhūtvā vāyvambuprāśinau nṛpa

नमस्ते देवदेवेति शङ्करेति दिवानिशम् ।हर शर्व शिवानन्द नीलग्रीव उमापते॥ 4 ॥

namaste devadeveti śaṅkareti divāniśam | hara śarva śivānanda nīlagrīva umāpate

वृषध्वज विरूपाक्ष हर्यक्ष जगतां पते ।भक्तप्रिय गिरीशेश वासुदेव शिवाच्युत॥ 5 ॥

vṛṣadhvaja virūpākṣa haryakṣa jagatāṃ pate | bhaktapriya girīśeśa vāsudeva śivācyuta

सद्योजात महादेव देवदेव गुहाशय ।भूतभावन देवेश प्रणवात्मन् सदाशिव॥ 6 ॥

sadyojāta mahādeva devadeva guhāśaya | bhūtabhāvana deveśa praṇavātman sadāśiva

इत्यादिनामभिर्नित्यं स्तुवन्तौ शङ्करं भवम् ।हृदि कृत्वा विरूपाक्षं तपस्तेपतुरञ्जसा॥ 7 ॥

ityādināmabhirnityaṃ stuvantau śaṅkaraṃ bhavam | hṛdi kṛtvā virūpākṣaṃ tapastepaturañjasā

निर्ममौ निरहङ्कारौ मौनव्रतसमास्थितौ ।वर्षाणीह तदा राजन् पञ्च चक्रतुरोजसा॥ 8 ॥

nirmamau nirahaṅkārau maunavratasamāsthitau | varṣāṇīha tadā rājan pañca cakraturojasā

ततः प्रीतोऽभवच्छर्वस्ताभ्यां संयमनेन च ।स ददौ दर्शनं नैजं व्याघ्रचर्माम्बरो हरः॥ 9 ॥

tataḥ prīto'bhavaccharvastābhyāṃ saṃyamanena ca | sa dadau darśanaṃ naijaṃ vyāghracarmāmbaro haraḥ

त्रियक्षः शङ्करः शर्वः शूलपाणिरुमापतिः ।अग्रतः संस्थितं शर्वं चन्द्रार्धकृतशेखरम् ।तौ दृष्ट्वा प्रीतमनसौ नमश्चक्रतुरञ्जसा॥ 10 ॥

triyakṣaḥ śaṅkaraḥ śarvaḥ śūlapāṇirumāpatiḥ | agrataḥ saṃsthitaṃ śarvaṃ candrārdhakṛtaśekharam | tau dṛṣṭvā prītamanasau namaścakraturañjasā

वरं वरय भद्रं वां यथेच्छा वां तथास्तु वै ।तावूचतुस्तदा राजन् प्रीतस्त्वं भगवन् यदि॥ 11 ॥

varaṃ varaya bhadraṃ vāṃ yathecchā vāṃ tathāstu vai | tāvūcatustadā rājan prītastvaṃ bhagavan yadi

देवासुरचमूमुख्यैर्यक्षगन्धर्वदानवैः ।आवामजय्यौ सर्वात्मन्नेष नौ प्रथमो वरः॥ 12 ॥

devāsuracamūmukhyairyakṣagandharvadānavaiḥ | āvāmajayyau sarvātmanneṣa nau prathamo varaḥ

द्वितीयो नौ विरूपाक्ष रौद्रास्त्राणां च सङ्ग्रहः ।माहेश्वरं तथा रौद्रमस्त्रं ब्रह्मशिरो महत्॥ 13 ॥

dvitīyo nau virūpākṣa raudrāstrāṇāṃ ca saṅgrahaḥ | māheśvaraṃ tathā raudramastraṃ brahmaśiro mahat

अभेद्यं कवचं दिव्यमच्छेद्यं चापि कार्मुकम् ।परशुं च तथा शर्व सदा रक्षार्थमेव च॥ 14 ॥

abhedyaṃ kavacaṃ divyamacchedyaṃ cāpi kārmukam | paraśuṃ ca tathā śarva sadā rakṣārthameva ca

सहायौ द्वौ महादेव भूतौ युद्धे हि गच्छताम् ।एवमस्त्विति देवेश आह भृङ्गिरिटी हरः॥ 15 ॥

sahāyau dvau mahādeva bhūtau yuddhe hi gacchatām | evamastviti deveśa āha bhṛṅgiriṭī haraḥ

कुण्डोदरं विरूपाक्षं सर्वप्राणिहिते रतम् ।युवामथ च भूतेशौ सहायौ सततं रणे॥ 16 ॥

kuṇḍodaraṃ virūpākṣaṃ sarvaprāṇihite ratam | yuvāmatha ca bhūteśau sahāyau satataṃ raṇe

सङ्ग्रामं गच्छतां घोरमेतयोर्बलशालिनोः ।इत्युक्त्वा भगवाञ्छर्वस्तत्रैवान्तरधीयत॥ 17 ॥

saṅgrāmaṃ gacchatāṃ ghorametayorbalaśālinoḥ | ityuktvā bhagavāñcharvastatraivāntaradhīyata

ततस्तौ वीर्यसम्पन्नौ हंसो डिम्भक एव च ।कृतास्त्रौ शस्त्रसम्पन्नौ चापिनौ वीर्यवत्तरौ॥ 18 ॥

tatastau vīryasampannau haṃso ḍimbhaka eva ca | kṛtāstrau śastrasampannau cāpinau vīryavattarau

आमुक्तकवचौ वीरावजय्यौ देवदानवैः ।अत्यन्तभक्तौ देवेशे शङ्करे नीललोहिते॥ 19 ॥

āmuktakavacau vīrāvajayyau devadānavaiḥ | atyantabhaktau deveśe śaṅkare nīlalohite

नित्योत्सवकरौ देवे भस्मोद्धूलनशोभिनौ ।कृतत्रिपुण्ड्रकौ नित्यं जटायुक्तशिरोधरौ॥ 20 ॥

nityotsavakarau deve bhasmoddhūlanaśobhinau | kṛtatripuṇḍrakau nityaṃ jaṭāyuktaśirodharau

रुद्राक्षार्पितसर्वाङ्गौ व्याघ्रचर्माम्बरावृतौ ।नमः शिवाय शान्ताय महादेवाय धीमते॥ 21 ॥

rudrākṣārpitasarvāṅgau vyāghracarmāmbarāvṛtau | namaḥ śivāya śāntāya mahādevāya dhīmate

इत्यादिभिर्महादेवं स्तुवन्तौ नामभिः शिवम् ।साक्षादिव महादेवौ रेजतुर्जलधारिणौ॥ 22 ॥

ityādibhirmahādevaṃ stuvantau nāmabhiḥ śivam | sākṣādiva mahādevau rejaturjaladhāriṇau

ततः स्वभवनं गत्वा पितुः पादावगृह्यताम् ।पितुश्च सख्युर्बलिनौ मातुश्च चरणौ तदा॥ 23 ॥

tataḥ svabhavanaṃ gatvā pituḥ pādāvagṛhyatām | pituśca sakhyurbalinau mātuśca caraṇau tadā

जनार्दनोऽपि धर्मात्मा कालेन महता नृप ।विद्यापारं महाबुद्धिर्युक्तेनासावुपेयिवान्॥ 24 ॥

janārdano'pi dharmātmā kālena mahatā nṛpa | vidyāpāraṃ mahābuddhiryuktenāsāvupeyivān

स च विष्णुं हृषीकेशं पीतकौशेयवाससम् ।ब्रह्मतत्त्वपरो नित्यमुपास्ते विजितेन्द्रियः॥ 25 ॥

sa ca viṣṇuṃ hṛṣīkeśaṃ pītakauśeyavāsasam | brahmatattvaparo nityamupāste vijitendriyaḥ

हंसश्च डिम्भकश्चैव कृतदारो बभूवतुः ।जनार्दनोऽपि धर्मात्मा कृतदारो बभूव ह॥ 26 ॥

haṃsaśca ḍimbhakaścaiva kṛtadāro babhūvatuḥ | janārdano'pi dharmātmā kṛtadāro babhūva ha

सर्वे ते यज्ञनिरताः पञ्चयज्ञपरास्तथा ।स्वदारनिरताः सर्वे गुरुशुश्रूषणे रताः ।धर्म एव परं श्रेय इति ते मेनिरे नृप॥ 27 ॥

sarve te yajñaniratāḥ pañcayajñaparāstathā | svadāraniratāḥ sarve guruśuśrūṣaṇe ratāḥ | dharma eva paraṃ śreya iti te menire nṛpa