Parva 3, Adhyāya 106

हंसडिम्भकाभ्यां मृगया ततः कदाचित् तौ वीरौ मृगयामाटतुः किल ।जनार्दनेन सहितौ रथैरश्वैर्गजैरपि॥ 1 ॥

haṃsaḍimbhakābhyāṃ mṛgayā tataḥ kadācit tau vīrau mṛgayāmāṭatuḥ kila | janārdanena sahitau rathairaśvairgajairapi

वनं गत्वा तु तौ वीरौ सिंहव्याघ्रांश्च जघ्नतुः ।शितैर्बाणैर्महाराज वराहानथ सर्वशः॥ 2 ॥

vanaṃ gatvā tu tau vīrau siṃhavyāghrāṃśca jaghnatuḥ | śitairbāṇairmahārāja varāhānatha sarvaśaḥ

व्यालानन्यान् मृगान् हिंस्राञ्छ्वभिश्च सहितौ नृप ।एष आयाति विपुलो वराहो दीर्घलोचनः॥ 3 ॥

vyālānanyān mṛgān hiṃsrāñchvabhiśca sahitau nṛpa | eṣa āyāti vipulo varāho dīrghalocanaḥ

एनं वाणेन सञ्छिन्धि याति चायं मृगाधिपः ।अयमन्योऽथ महिषः शृङ्गप्रोतसरीसृपः॥ 4 ॥

enaṃ vāṇena sañchindhi yāti cāyaṃ mṛgādhipaḥ | ayamanyo'tha mahiṣaḥ śṛṅgaprotasarīsṛpaḥ

एते खलु मृगाः सार्धं शावैर्बाधन्ति सर्वशः ।एतद् भ्रमति सर्वत्र भीतं शशकुलं महत्॥ 5 ॥

ete khalu mṛgāḥ sārdhaṃ śāvairbādhanti sarvaśaḥ | etad bhramati sarvatra bhītaṃ śaśakulaṃ mahat

शावं स्तनं पिबत्साधु न हन्तव्यमिदं शुभम् ।ग्रहीतव्यमिदं सर्वं निरुध्य श्वगणैरिह॥ 6 ॥

śāvaṃ stanaṃ pibatsādhu na hantavyamidaṃ śubham | grahītavyamidaṃ sarvaṃ nirudhya śvagaṇairiha

इत्यादिशब्दः सुमहान् मृगयां कुर्वतां नृप ।क्षत्रियाणां नृपश्रेष्ठ व्याधानां चैव धावताम्॥ 7 ॥

ityādiśabdaḥ sumahān mṛgayāṃ kurvatāṃ nṛpa | kṣatriyāṇāṃ nṛpaśreṣṭha vyādhānāṃ caiva dhāvatām

हत्वा मृगान् सुबहुशो व्याघ्रान् सिंहान् नृपोत्तमौ ।श्रमं च जग्मतुर्वीरौ मध्यं याते दिवाकरे॥ 8 ॥

hatvā mṛgān subahuśo vyāghrān siṃhān nṛpottamau | śramaṃ ca jagmaturvīrau madhyaṃ yāte divākare

अलं हि मृगयास्माकं श्रमः समुपजायते ।इत्यूचतुर्महाराज पुष्करं जग्मतुः सरः॥ 9 ॥

alaṃ hi mṛgayāsmākaṃ śramaḥ samupajāyate | ityūcaturmahārāja puṣkaraṃ jagmatuḥ saraḥ

सरःसमीपमागम्य मुनिसिद्धनिषेवितम् ।वीजन् मारुतसानूपं श्रमात् तत्र सुखस्थितौ॥ 10 ॥

saraḥsamīpamāgamya munisiddhaniṣevitam | vījan mārutasānūpaṃ śramāt tatra sukhasthitau

ततो जनाः सरः सर्वे विगाह्य श्रमकर्षिताः ।बिसान् प्रवालान् पद्मानां भक्षयामासुरार्तवत्॥ 11 ॥

tato janāḥ saraḥ sarve vigāhya śramakarṣitāḥ | bisān pravālān padmānāṃ bhakṣayāmāsurārtavat

जनार्दनेन सहितौ हंसो डिम्भक एव च ।सरः क्वचित् समाश्रित्य श्रमं सन्त्यज्य तिष्ठतः॥ 12 ॥

janārdanena sahitau haṃso ḍimbhaka eva ca | saraḥ kvacit samāśritya śramaṃ santyajya tiṣṭhataḥ

विश्रम्य सरसस्तीरे तदाऽऽसाते सुखं नृपौ ।अशृण्वातां परं ब्रह्म मुनिमुख्यैः समीरितम्॥ 13 ॥

viśramya sarasastīre tadā''sāte sukhaṃ nṛpau | aśṛṇvātāṃ paraṃ brahma munimukhyaiḥ samīritam

मध्यन्दिनं तथा सर्वैः सवनं सस्वरं नृपौ ।ततः प्रीतौ नृपौ भूत्वा श्रुत्वा वेदध्वनिं तदा॥ 14 ॥

madhyandinaṃ tathā sarvaiḥ savanaṃ sasvaraṃ nṛpau | tataḥ prītau nṛpau bhūtvā śrutvā vedadhvaniṃ tadā

ऐच्छेतां तौ तदा द्रष्टुं यज्ञं मुनिकृतं तदा ।स्थापयित्वा ततः सेनां सर्वां मृगसमन्विताम्॥ 15 ॥

aicchetāṃ tau tadā draṣṭuṃ yajñaṃ munikṛtaṃ tadā | sthāpayitvā tataḥ senāṃ sarvāṃ mṛgasamanvitām

आदाय च महाचापे शरान् कतिचिदेव च ।जनार्दनस्तदा वीरौ हंसो डिम्भक एव च॥ 16 ॥

ādāya ca mahācāpe śarān katicideva ca | janārdanastadā vīrau haṃso ḍimbhaka eva ca

पदातिनौ महाराज जग्मतुश्चाश्रमं किल ।महर्षेः काश्यपस्याथ सत्रं वैष्णवसंज्ञकम् ।यजतो मुनिभिः सार्धं जपहोमपरायणैः॥ 17 ॥

padātinau mahārāja jagmatuścāśramaṃ kila | maharṣeḥ kāśyapasyātha satraṃ vaiṣṇavasaṃjñakam | yajato munibhiḥ sārdhaṃ japahomaparāyaṇaiḥ