Parva 3, Adhyāya 133

त्रिपुरवधस्य कथा त्र्यक्षाद् वधमहं ब्रह्मञ्छ्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।त्रयाणां पुरसंज्ञानां खेचराणां समासतः॥ 1 ॥

tripuravadhasya kathā tryakṣād vadhamahaṃ brahmañchrotumicchāmi tattvataḥ | trayāṇāṃ purasaṃjñānāṃ khecarāṇāṃ samāsataḥ

शृणु विस्तरतः सर्वं यन्मां पृच्छसि नैधनम् ।दैत्यानां बाहुबलिनां सर्वप्राणिविरोधिनाम्॥ 2 ॥

śṛṇu vistarataḥ sarvaṃ yanmāṃ pṛcchasi naidhanam | daityānāṃ bāhubalināṃ sarvaprāṇivirodhinām

शङ्करेण वधं राजञ्शूलैस्त्रिभिरजिह्मगैः ।कृतं पुरासुरेन्द्राणां सर्वभूतवधैषिणाम्॥ 3 ॥

śaṅkareṇa vadhaṃ rājañśūlaistribhirajihmagaiḥ | kṛtaṃ purāsurendrāṇāṃ sarvabhūtavadhaiṣiṇām

त्रिपुरं पुरुषव्याघ्र वृहद्धातुसमीरितम् ।विक्रामति नभोमध्ये मेघवृन्दमिवोत्थितम्॥ 4 ॥

tripuraṃ puruṣavyāghra vṛhaddhātusamīritam | vikrāmati nabhomadhye meghavṛndamivotthitam

प्राकारेण प्रवृद्धेन काञ्चनेन विराजता ।मणिभिश्च प्रकाशद्भिः सर्वरत्नैश्च तोरणैः॥ 5 ॥

prākāreṇa pravṛddhena kāñcanena virājatā | maṇibhiśca prakāśadbhiḥ sarvaratnaiśca toraṇaiḥ

बभासे नभसो मध्ये श्रिया परमया ज्वलत् ।गन्धर्वाणामिवोदग्रं कर्मणा साधितं पुरम्॥ 6 ॥

babhāse nabhaso madhye śriyā paramayā jvalat | gandharvāṇāmivodagraṃ karmaṇā sādhitaṃ puram

वाजिनः पक्षसंयुक्ता वहन्ति बलदर्पिताः ।पुरं प्रभाकरश्रेष्ठं मनोभिः कामबृंहणैः॥ 7 ॥

vājinaḥ pakṣasaṃyuktā vahanti baladarpitāḥ | puraṃ prabhākaraśreṣṭhaṃ manobhiḥ kāmabṛṃhaṇaiḥ

धावन्ति ह्रेषमाणास्ते विक्रमैः प्राणसम्भृतैः ।आहूयत इवाकाशं खुरैः श्यामदलप्रभैः॥ 8 ॥

dhāvanti hreṣamāṇāste vikramaiḥ prāṇasambhṛtaiḥ | āhūyata ivākāśaṃ khuraiḥ śyāmadalaprabhaiḥ

वायुवेगसमैर्वेगैः कालयन्त इवाम्बरम् ।असुराः समदृश्यन्त चक्षुर्भिर्विदितात्मभिः॥ 9 ॥

vāyuvegasamairvegaiḥ kālayanta ivāmbaram | asurāḥ samadṛśyanta cakṣurbhirviditātmabhiḥ

ऋषिभिर्ज्वलनप्रख्यैस्तपसा दग्धकिल्बिषैः ।गीतवादित्रबहुलं गन्धर्वनगरोपमम्॥ 10 ॥

ṛṣibhirjvalanaprakhyaistapasā dagdhakilbiṣaiḥ | gītavāditrabahulaṃ gandharvanagaropamam

चित्रायुधसमाकीर्णैः प्रतप्तकनकप्रभैः ।भवनैर्बहुभिश्चैव प्रांशुभिः समलङ्कृतैः॥ 11 ॥

citrāyudhasamākīrṇaiḥ prataptakanakaprabhaiḥ | bhavanairbahubhiścaiva prāṃśubhiḥ samalaṅkṛtaiḥ

देवेन्द्रभवनाकारैः शुशुभे तन्महाद्युति ।प्रासादाग्रैः प्रवृद्धैश्च कैलासशिखरप्रभैः॥ 12 ॥

devendrabhavanākāraiḥ śuśubhe tanmahādyuti | prāsādāgraiḥ pravṛddhaiśca kailāsaśikharaprabhaiḥ

शुशुभे दैत्यनगरं बहुसूर्यमिवाम्बरम् ।वराट्टालकसम्पन्नं तप्तकाञ्चनसप्रभम्॥ 13 ॥

śuśubhe daityanagaraṃ bahusūryamivāmbaram | varāṭṭālakasampannaṃ taptakāñcanasaprabham

प्रदीप्तमिव तेजोभी रराजाथ महाप्रभो ।क्ष्वेडितोत्क्रुष्टबहुलं सिंहनादविनादितम्॥ 14 ॥

pradīptamiva tejobhī rarājātha mahāprabho | kṣveḍitotkruṣṭabahulaṃ siṃhanādavināditam

बभौ वल्गुजनाकीर्ण वनं चैत्ररथं यथा ।समुच्छ्रितपताकं तदसिभिश्च विराजितम्॥ 15 ॥

babhau valgujanākīrṇa vanaṃ caitrarathaṃ yathā | samucchritapatākaṃ tadasibhiśca virājitam

रराज त्रिपुरं राजन् महाविद्युदिवाम्बरे ।सूर्यनाभश्च दैत्येन्द्रश्चन्द्रनाभश्च भारत॥ 16 ॥

rarāja tripuraṃ rājan mahāvidyudivāmbare | sūryanābhaśca daityendraścandranābhaśca bhārata

तथान्ये च महावीर्या दानवा बलदर्पिताः ।ममृदुश्च बभञ्जुश्च मोहिताः परमेष्ठिना॥ 17 ॥

tathānye ca mahāvīryā dānavā baladarpitāḥ | mamṛduśca babhañjuśca mohitāḥ parameṣṭhinā

पन्थानं देवगमनं पितृयानं च भारत ।तैरेवमसुराग्रैश्च प्रगृहीतशरासनैः॥ 18 ॥

panthānaṃ devagamanaṃ pitṛyānaṃ ca bhārata | tairevamasurāgraiśca pragṛhītaśarāsanaiḥ

दानवैर्नरशार्दूल देवयाने महापथे ।पितृवह्नियलोपेते हृते भरतसत्तम॥ 19 ॥

dānavairnaraśārdūla devayāne mahāpathe | pitṛvahniyalopete hṛte bharatasattama

ब्रह्माणमभ्यधावन्त सर्वे सुरगणास्तथा ।विवर्णवदना दीनाश्छिन्ने वै गतिकर्मणि॥ 20 ॥

brahmāṇamabhyadhāvanta sarve suragaṇāstathā | vivarṇavadanā dīnāśchinne vai gatikarmaṇi

अब्रुवंश्च गताः स्थित्वा स्वरेणार्तनिनादिना ।हन्यामहे शत्रुगणैर्भागोच्छेदेन भागद॥ 21 ॥

abruvaṃśca gatāḥ sthitvā svareṇārtaninādinā | hanyāmahe śatrugaṇairbhāgocchedena bhāgada

तेषां चैव वधोपायं वदस्व वदतां वर ।यं ज्ञात्वा बाहुबलिनो बाधेम समरे परान्॥ 22 ॥

teṣāṃ caiva vadhopāyaṃ vadasva vadatāṃ vara | yaṃ jñātvā bāhubalino bādhema samare parān

सान्त्वयित्वा तु वरदो ब्रह्मा प्रोवाच देवताः ।शृणुध्वं देवताः सर्वाः शत्रुप्रतिकृतिं पराम्॥ 23 ॥

sāntvayitvā tu varado brahmā provāca devatāḥ | śṛṇudhvaṃ devatāḥ sarvāḥ śatrupratikṛtiṃ parām

अवध्या दानवाः सर्वे ऋते शङ्करमव्ययम् ।प्रतिगृह्य च तद् वाक्यं मनोभिर्वाग्भिरेव च॥ 24 ॥

avadhyā dānavāḥ sarve ṛte śaṅkaramavyayam | pratigṛhya ca tad vākyaṃ manobhirvāgbhireva ca

भूमौ प्रपेदिरे सर्वे सह रुद्रैश्च भारत ।विन्ध्यपादे च मेरौ च मध्ये च पृथिवीतले॥ 25 ॥

bhūmau prapedire sarve saha rudraiśca bhārata | vindhyapāde ca merau ca madhye ca pṛthivītale

तपसोग्रेण योगज्ञा सर्वे ते मुनयोऽभवन् ।काश्यपेयं हरं प्राप्ता जपन्तो ब्रह्मसंहिताम्॥ 26 ॥

tapasogreṇa yogajñā sarve te munayo'bhavan | kāśyapeyaṃ haraṃ prāptā japanto brahmasaṃhitām

तेषां च परदाराणामभवद् वन्ध्यता जने ।विन्यस्तदर्भनिचये ताम्रलोहं च भूषणम्॥ 27 ॥

teṣāṃ ca paradārāṇāmabhavad vandhyatā jane | vinyastadarbhanicaye tāmralohaṃ ca bhūṣaṇam

परिधानानि चर्माणि मृदूनि च शुभानि च ।स्वयं मृतानां कृष्णानां मृगाणां कुरुसत्तम॥ 28 ॥

paridhānāni carmāṇi mṛdūni ca śubhāni ca | svayaṃ mṛtānāṃ kṛṣṇānāṃ mṛgāṇāṃ kurusattama

गृहीतानि विमुक्तानि देहेभ्यो वनचारिणाम् ।अन्तरिक्षमथोपेत्य विविशुर्माययाऽऽवृताः॥ 29 ॥

gṛhītāni vimuktāni dehebhyo vanacāriṇām | antarikṣamathopetya viviśurmāyayā''vṛtāḥ

हरालयं सुराः सर्वे व्याघ्रचर्भनिवासिनः ।प्रणिपत्याथ ते दीना भगवन्तं जगत्पतिम्॥ 30 ॥

harālayaṃ surāḥ sarve vyāghracarbhanivāsinaḥ | praṇipatyātha te dīnā bhagavantaṃ jagatpatim

सुव्यक्तेनाभिधानेन प्रभाषन्त हरं ततः ।हविर्दत्तमविज्ञानाद् भस्मच्छन्नेषु वह्निषु॥ 31 ॥

suvyaktenābhidhānena prabhāṣanta haraṃ tataḥ | havirdattamavijñānād bhasmacchanneṣu vahniṣu

वरदानं वृथास्मासु भगवन् विमुखे त्वयि ।यथादेशं यथाकालं क्रियतां ब्रह्मणो वचः॥ 32 ॥

varadānaṃ vṛthāsmāsu bhagavan vimukhe tvayi | yathādeśaṃ yathākālaṃ kriyatāṃ brahmaṇo vacaḥ

यदुक्तं देवदेवेन खेचराणां समीपतः ।एवं देववचोभिश्च भाविनोऽर्थस्य वैभवात्॥ 33 ॥

yaduktaṃ devadevena khecarāṇāṃ samīpataḥ | evaṃ devavacobhiśca bhāvino'rthasya vaibhavāt

समनह्यन्महादेवो देवैः सह सवासवैः ।आदित्यपथमास्थाय सन्नद्धाः समलङ्कृताः॥ 34 ॥

samanahyanmahādevo devaiḥ saha savāsavaiḥ | ādityapathamāsthāya sannaddhāḥ samalaṅkṛtāḥ

सर्वे काञ्चनवर्णाभा बभुर्दीप्ता इवाग्नयः ।रुद्रेण सहिता रुद्रा दहन्त इव तेजसा॥ 35 ॥

sarve kāñcanavarṇābhā babhurdīptā ivāgnayaḥ | rudreṇa sahitā rudrā dahanta iva tejasā

सन्नद्धाः कुशलाः सर्वे प्रांशवः पर्वता इव ।विश्वे विश्वेन वपुषा बलिनः कामरूपिणः॥ 36 ॥

sannaddhāḥ kuśalāḥ sarve prāṃśavaḥ parvatā iva | viśve viśvena vapuṣā balinaḥ kāmarūpiṇaḥ

समनह्यन्महात्मानो दानवान्तं विधित्सवः ।एभिः सहधनाध्यक्षैः समन्तात् परिवारितः॥ 37 ॥

samanahyanmahātmāno dānavāntaṃ vidhitsavaḥ | ebhiḥ sahadhanādhyakṣaiḥ samantāt parivāritaḥ

त्रिपुरं योधयत् त्र्यक्षः प्रगृह्य सशरं धनुः ।अथ दैत्या भिन्नदेहाः पुराट्टालं गता इव॥ 38 ॥

tripuraṃ yodhayat tryakṣaḥ pragṛhya saśaraṃ dhanuḥ | atha daityā bhinnadehāḥ purāṭṭālaṃ gatā iva

न्यपतन्त विदेहास्ते विशीर्णा इव पर्वताः ।अ तिविद्धाः सुविद्धाश्च रणमध्यगता नृप॥ 39 ॥

nyapatanta videhāste viśīrṇā iva parvatāḥ | a tividdhāḥ suviddhāśca raṇamadhyagatā nṛpa

न्यपतन् दैत्यसङ्घाता वज्रेणेव हता नगाः ।असिभिश्च हता देवैः शक्तिचक्रपरश्वधैः॥ 40 ॥

nyapatan daityasaṅghātā vajreṇeva hatā nagāḥ | asibhiśca hatā devaiḥ śakticakraparaśvadhaiḥ

बाणैश्च भिन्नमर्माणो दैत्येन्द्रा युद्धगोचरे ।प्रपेतुः सहिता उर्व्यां छिन्नपक्षा इवाचलाः॥ 41 ॥

bāṇaiśca bhinnamarmāṇo daityendrā yuddhagocare | prapetuḥ sahitā urvyāṃ chinnapakṣā ivācalāḥ

तत्र संज्ञां विमुञ्चन्ति दीप्यमानेन तेजसा ।एवं तेऽन्योन्यसम्बाधे क्षीयन्ते क्षयकर्मणा॥ 42 ॥

tatra saṃjñāṃ vimuñcanti dīpyamānena tejasā | evaṃ te'nyonyasambādhe kṣīyante kṣayakarmaṇā

नोपालभ्यन्त चक्षुर्भ्यामपि दिव्येन चक्षुषा ।अस्तं प्राप्ते दिनकरे सुरेन्द्रास्ते निशामुखे ।छिन्नभिन्नक्षतमुखा निपेतुर्वसुधातले॥ 43 ॥

nopālabhyanta cakṣurbhyāmapi divyena cakṣuṣā | astaṃ prāpte dinakare surendrāste niśāmukhe | chinnabhinnakṣatamukhā nipeturvasudhātale

अथ दैत्या जयं प्राप्ता निशायां निशितैः शरैः ।विनेदुर्विपुलैर्नादैर्मेघा इव महारवाः॥ 44 ॥

atha daityā jayaṃ prāptā niśāyāṃ niśitaiḥ śaraiḥ | vinedurvipulairnādairmeghā iva mahāravāḥ

जयप्राप्त्यासुराश्चैव तेऽन्योन्यमभिजल्पिरे ।त्रासितास्त्रिदशाः सर्वे सङ्ग्रामजयकाङ्क्षिणः॥ 45 ॥

jayaprāptyāsurāścaiva te'nyonyamabhijalpire | trāsitāstridaśāḥ sarve saṅgrāmajayakāṅkṣiṇaḥ

अस्माभिर्बलसम्पन्नैः सह प्रासासितोमरैः ।विरेजुश्च जयं प्राप्ता उशनोहव्यबोधिताः॥ 46 ॥

asmābhirbalasampannaiḥ saha prāsāsitomaraiḥ | virejuśca jayaṃ prāptā uśanohavyabodhitāḥ

समरे ब लसम्पन्नाः सायुधा दैत्यसत्तमाः ।सुरैश्च सहितः सर्वै रथमास्थाय शङ्करः॥ 47 ॥

samare ba lasampannāḥ sāyudhā daityasattamāḥ | suraiśca sahitaḥ sarvai rathamāsthāya śaṅkaraḥ

दर्पितान् निनदन् दैत्यान् प्रदहन्निव तेजसा ।युगान्तकाले वितते रश्मिवानिव निर्दहन्॥ 48 ॥

darpitān ninadan daityān pradahanniva tejasā | yugāntakāle vitate raśmivāniva nirdahan

सर्वभूतानि भूताग्र्यः प्रलये समुपस्थिते ।स रथो वाजिभिः शीघ्रैरुह्यमानो मनोजवैः॥ 49 ॥

sarvabhūtāni bhūtāgryaḥ pralaye samupasthite | sa ratho vājibhiḥ śīghrairuhyamāno manojavaiḥ

विबभौ नभसो मध्यं सविद्युदिव तोयदः ।वृषभेण ध्वजाग्रेण गर्जमानेन भारत॥ 50 ॥

vibabhau nabhaso madhyaṃ savidyudiva toyadaḥ | vṛṣabheṇa dhvajāgreṇa garjamānena bhārata

भाति स्म स रथो राजन्सेन्द्रायुध इवाम्बुदः ।ततोऽम्बरगताः सिद्धास्तुष्टुवुर्वृषभध्वजम्॥ 51 ॥

bhāti sma sa ratho rājansendrāyudha ivāmbudaḥ | tato'mbaragatāḥ siddhāstuṣṭuvurvṛṣabhadhvajam

कर्मभिः पूर्वजं पूर्वैः शुचिभिस्त्र्यम्बकं तदा ।ऋषयश्च तपःशान्ताः सत्यव्रतपरायणाः॥ 52 ॥

karmabhiḥ pūrvajaṃ pūrvaiḥ śucibhistryambakaṃ tadā | ṛṣayaśca tapaḥśāntāḥ satyavrataparāyaṇāḥ

अमृतप्राशिनश्चैव सुरसङ्घास्तथैव च ।गन्धर्वाप्सरसश्चैव गान्धर्वेण स्वरेण वै॥ 53 ॥

amṛtaprāśinaścaiva surasaṅghāstathaiva ca | gandharvāpsarasaścaiva gāndharveṇa svareṇa vai

प्रहृष्टवदनाः सौम्याः पैत्र्ये स्थानान्तरे नृप ।चयाट्टालकसम्पन्ने शतघ्नीशतसङ्कुले॥ 54 ॥

prahṛṣṭavadanāḥ saumyāḥ paitrye sthānāntare nṛpa | cayāṭṭālakasampanne śataghnīśatasaṅkule

तस्मिंस्तु दैत्यनगरे सर्वभूतभयावहे ।ततस्तु शरवर्षाणि मुमुचुर्दैत्यदानवाः॥ 55 ॥

tasmiṃstu daityanagare sarvabhūtabhayāvahe | tatastu śaravarṣāṇi mumucurdaityadānavāḥ

सुराणामरयो मध्ये तीक्ष्णाग्राणि समन्ततः ।शतघ्नीभिश्च निघ्नन्तो भल्लैः शूलैश्च भारत॥ 56 ॥

surāṇāmarayo madhye tīkṣṇāgrāṇi samantataḥ | śataghnībhiśca nighnanto bhallaiḥ śūlaiśca bhārata

ते चक्रिरे महत्कर्म दानवा युद्धकोविदाः ।गदाभिश्च गदा जघ्नुर्भल्लैर्भल्लांश्च चिच्छिदुः॥ 57 ॥

te cakrire mahatkarma dānavā yuddhakovidāḥ | gadābhiśca gadā jaghnurbhallairbhallāṃśca cicchiduḥ

अस्त्रैरस्त्राण्यबाधन्त माया मायाभिरेव च ।ततोऽपरे समुद्यम्य शरशक्तिपरश्वधान्॥ 58 ॥

astrairastrāṇyabādhanta māyā māyābhireva ca | tato'pare samudyamya śaraśaktiparaśvadhān

अशनींश्च महाघोरानमुञ्चन्त सहस्रशः ।असिभिर्मायाविहितैर्मृत्योर्विषयगोचरे॥ 59 ॥

aśanīṃśca mahāghorānamuñcanta sahasraśaḥ | asibhirmāyāvihitairmṛtyorviṣayagocare

ते वध्यमाना विबुधाः शरवर्षैरवस्थिताः ।गन्धर्वनगराकारः सोऽसीदत् सहरो रथः॥ 60 ॥

te vadhyamānā vibudhāḥ śaravarṣairavasthitāḥ | gandharvanagarākāraḥ so'sīdat saharo rathaḥ

हन्यमानोऽसुरगणैः प्रासासिशरतोमरैः ।तैश्च दैत्यप्रहरणैर्गुरुभिर्भारसाहिभिः ।चित्रैश्च बहुभिः शस्त्रैरतिष्ठत शचीपतिः॥ 61 ॥

hanyamāno'suragaṇaiḥ prāsāsiśaratomaraiḥ | taiśca daityapraharaṇairgurubhirbhārasāhibhiḥ | citraiśca bahubhiḥ śastrairatiṣṭhata śacīpatiḥ

ततो मध्ये दिव्यशब्दः प्रादुरासीन्महीपते ।ऋषीणां ब्रह्मपुत्राणां महतामपि भारत॥ 62 ॥

tato madhye divyaśabdaḥ prādurāsīnmahīpate | ṛṣīṇāṃ brahmaputrāṇāṃ mahatāmapi bhārata

स एष शङ्करस्याग्रे रथो भूमिं प्रतिष्ठितः ।अजेयो जय्यतां प्राप्तः सर्वलोकस्य पश्यतः॥ 63 ॥

sa eṣa śaṅkarasyāgre ratho bhūmiṃ pratiṣṭhitaḥ | ajeyo jayyatāṃ prāptaḥ sarvalokasya paśyataḥ

तस्मिन्निपतिते राजन् रथानां प्रवरे रथे ।निपेतुः सर्वभूतानि भूतले वसुधाधिप॥ 64 ॥

tasminnipatite rājan rathānāṃ pravare rathe | nipetuḥ sarvabhūtāni bhūtale vasudhādhipa

विचेलुः पर्वताग्राणि चेलुश्चैव महाद्रुमाः ।विचुक्षुभुः समुद्राश्च न रेजुश्च दिशो दश॥ 65 ॥

viceluḥ parvatāgrāṇi celuścaiva mahādrumāḥ | vicukṣubhuḥ samudrāśca na rejuśca diśo daśa

वृद्धाश्च ब्राह्मणास्तत्र जेपुश्च परमं जपम् ।यत्तद् ब्रह्ममयं तेजः सर्वत्र विजयैषिणाम्॥ 66 ॥

vṛddhāśca brāhmaṇāstatra jepuśca paramaṃ japam | yattad brahmamayaṃ tejaḥ sarvatra vijayaiṣiṇām

शान्त्यर्थं सर्वभूतानामिह लोके परत्र च ।समाधायात्मनाऽऽत्मानं योगप्राप्तेन हेतुना॥ 67 ॥

śāntyarthaṃ sarvabhūtānāmiha loke paratra ca | samādhāyātmanā''tmānaṃ yogaprāptena hetunā

रथन्तरेण साम्नाथ ब्रह्मभूतेन भारत ।तेजसा ज्वलयन्विष्णोस्त्र्यक्षस्य च महात्मनः॥ 68 ॥

rathantareṇa sāmnātha brahmabhūtena bhārata | tejasā jvalayanviṣṇostryakṣasya ca mahātmanaḥ

सर्वेषां चैव देवानां बलिनां कामरूपिणाम् ।ऋषीणां तपसाऽऽढ्यानां वसतां विजने वने॥ 69 ॥

sarveṣāṃ caiva devānāṃ balināṃ kāmarūpiṇām | ṛṣīṇāṃ tapasā''ḍhyānāṃ vasatāṃ vijane vane

अथ विष्णुर्महायोगी सर्वतोदृश्य तत्त्वतः ।वृषरूपं समास्थाय प्रोज्जहार रथोत्तमम्॥ 70 ॥

atha viṣṇurmahāyogī sarvatodṛśya tattvataḥ | vṛṣarūpaṃ samāsthāya projjahāra rathottamam

समाक्रान्तं देवगणैः समग्रबलपौरुषैः ।बलवांस्तोलयित्वा तु विषाणाभ्यां महाबलः ।ननाद प्राणयोगेन मथ्यमान इवार्णवः॥ 71 ॥

samākrāntaṃ devagaṇaiḥ samagrabalapauruṣaiḥ | balavāṃstolayitvā tu viṣāṇābhyāṃ mahābalaḥ | nanāda prāṇayogena mathyamāna ivārṇavaḥ

तृतीयं वायुविषयं समाक्रम्य विषाणवान् ।ननाद बलवान् नादं समुद्र इव पर्वणि॥ 72 ॥

tṛtīyaṃ vāyuviṣayaṃ samākramya viṣāṇavān | nanāda balavān nādaṃ samudra iva parvaṇi

ततो नादेन वित्रस्ता दैतेया युद्धदुर्मदाः ।पुनस्ते कृतसन्नाहा युयुधुः सुमहाबलाः॥ 73 ॥

tato nādena vitrastā daiteyā yuddhadurmadāḥ | punaste kṛtasannāhā yuyudhuḥ sumahābalāḥ

सर्वे वै बाहुबलिनः समर्थबलपौरुषाः ।सुरसैन्यं प्रमर्दन्तः प्रगृहीतशरासनाः॥ 74 ॥

sarve vai bāhubalinaḥ samarthabalapauruṣāḥ | surasainyaṃ pramardantaḥ pragṛhītaśarāsanāḥ

अग्निं सन्धाय धनुषि शितं बाणं सुपत्रिणम् ।ब्रह्मास्त्रेणाभिसंयोज्य ब्रह्मदण्डं शिवोऽव्ययः ।मुमोच दैत्यनगरे त्रिधाशब्देन संज्ञितम्॥ 75 ॥

agniṃ sandhāya dhanuṣi śitaṃ bāṇaṃ supatriṇam | brahmāstreṇābhisaṃyojya brahmadaṇḍaṃ śivo'vyayaḥ | mumoca daityanagare tridhāśabdena saṃjñitam

तं बाणं त्रिविधं वीर्यात् सन्धाय मनसा प्रभुः ।सत्येन ब्रह्मयोगेन तपसोग्रेण भारत॥ 76 ॥

taṃ bāṇaṃ trividhaṃ vīryāt sandhāya manasā prabhuḥ | satyena brahmayogena tapasogreṇa bhārata

मुमोच दैत्यनगरे सर्वप्राणहराञ्छरान् ।दीप्तान्कनकवर्णाभान् सुवर्णांश्च सुनिर्मलान्॥ 77 ॥

mumoca daityanagare sarvaprāṇaharāñcharān | dīptānkanakavarṇābhān suvarṇāṃśca sunirmalān

मुक्त्वा वरशरान् घोरान् सविषानिव पन्नगान् ।सुप्रदीप्तैस्त्रिभिर्बाणैर्वेगिभिस्तद्विदारितम्॥ 78 ॥

muktvā varaśarān ghorān saviṣāniva pannagān | supradīptaistribhirbāṇairvegibhistadvidāritam

शरघातप्रदीप्तानि विन्ध्याग्राणीव भारत ।गोपुराणि पुरैः सार्धं व्यशीर्यन्त नराधिप॥ 79 ॥

śaraghātapradīptāni vindhyāgrāṇīva bhārata | gopurāṇi puraiḥ sārdhaṃ vyaśīryanta narādhipa

अग्निना सम्प्रदीप्तानि वह्निगर्भाणि भारत ।धरणीं सम्प्रपद्यन्त पुराणि वसुधाधिप॥ 80 ॥

agninā sampradīptāni vahnigarbhāṇi bhārata | dharaṇīṃ samprapadyanta purāṇi vasudhādhipa

तानि वैदूर्यवर्णानि शिखराणि गिरेरिव ।शङ्करेण प्रदग्धानि ब्रह्मास्त्रेणापतन्नृप॥ 81 ॥

tāni vaidūryavarṇāni śikharāṇi gireriva | śaṅkareṇa pradagdhāni brahmāstreṇāpatannṛpa

हते च त्रिपुरे देवैर्वाचो हर्षात् किलेरिताः ।सर्वाञ्जहीति शत्रूंस्त्वं प्रवृद्धान् पुरुषोत्तम॥ 82 ॥

hate ca tripure devairvāco harṣāt kileritāḥ | sarvāñjahīti śatrūṃstvaṃ pravṛddhān puruṣottama

विष्णुरेव महायोगी योगेन प्रस्मयन्निव ।स्तूयते ब्रह्मसदृशैरृषिभिः शङ्करेण च ।ब्रह्मणा सहितैर्देवैः सम्पन्नबलपौरुषैः॥ 83 ॥

viṣṇureva mahāyogī yogena prasmayanniva | stūyate brahmasadṛśairṛṣibhiḥ śaṅkareṇa ca | brahmaṇā sahitairdevaiḥ sampannabalapauruṣaiḥ