Paṭala 4

आदौ पूरक योगेन स्वाधारे पूरयेन्मनः ।गुदमेढ्रान्तरे योनिस्तामाकुञ्च्य प्रवर्तते॥ 1 ॥

ādau pūraka yogena svādhāre pūrayenmanaḥ | gudameḍhrāntare yonistāmākuñcya pravartate

योनिमुद्राकथनम् ।ब्रह्मयोनिगतं ध्यात्वा कामं कन्दुकसन्निभम् ।सूर्यकोटिप्रतीकाशं चन्द्रकोटिसुशीतलम्॥ 2 ॥

yonimudrākathanam | brahmayonigataṃ dhyātvā kāmaṃ kandukasannibham | sūryakoṭipratīkāśaṃ candrakoṭisuśītalam

तस्योर्ध्वं तु शिखासूक्ष्मा चिद्रूपा परमाकला ।तया सहितमात्मानमेकीभूतं विचिन्तयेत्॥ 3 ॥

tasyordhvaṃ tu śikhāsūkṣmā cidrūpā paramākalā | tayā sahitamātmānamekībhūtaṃ vicintayet

गच्छति ब्रह्ममार्गेण लिङ्गत्रयक्रमेण वै ।सूर्यकोटिप्रतीकाशं चन्द्रकोटिसुशीतलम्॥ 4 ॥

gacchati brahmamārgeṇa liṅgatrayakrameṇa vai | sūryakoṭipratīkāśaṃ candrakoṭisuśītalam

अमृतं तद्धि स्वर्गस्थं परमानन्दलक्षणम् ।श्वेतरक्तं तेजसाढ्यं सुधाधाराप्रवर्षिणम् ।पीत्वा कुलामृतं दिव्यं पुनरेव विशेत्कुलम्॥ 5 ॥

amṛtaṃ taddhi svargasthaṃ paramānandalakṣaṇam | śvetaraktaṃ tejasāḍhyaṃ sudhādhārāpravarṣiṇam | pītvā kulāmṛtaṃ divyaṃ punareva viśetkulam

पुनरेव कुलं गच्छेन्मात्रायोगेन नान्यथा ।सा च प्राणसमाख्याता ह्यस्मिंस्तन्त्रे मयोदिता॥ 6 ॥

punareva kulaṃ gacchenmātrāyogena nānyathā | sā ca prāṇasamākhyātā hyasmiṃstantre mayoditā

पुनः प्रलीयते तस्यां कालाग्न्यादिशिवात्मकम् ।योनिमुद्रा परा ह्येषा बन्धस्तस्याः प्रकीर्तितः॥ 7 ॥

punaḥ pralīyate tasyāṃ kālāgnyādiśivātmakam | yonimudrā parā hyeṣā bandhastasyāḥ prakīrtitaḥ

तस्यास्तु बन्धामत्रेण तन्नास्ति यन्न साधयेत्॥ 8 ॥

tasyāstu bandhāmatreṇa tannāsti yanna sādhayet

छिन्नरूपास्तु ये मन्त्राः कीलिताः स्तम्भिताश्च ये ।दग्धामन्त्राः शिरोहीना मलिनास्तु तिरस्कृताः॥ 9 ॥

chinnarūpāstu ye mantrāḥ kīlitāḥ stambhitāśca ye | dagdhāmantrāḥ śirohīnā malināstu tiraskṛtāḥ

मन्दा बालास्तथा वृद्धाः प्रौढा यौवनगर्विताः ।भेदिनो भ्रमसंयुक्ताः सप्ताहं मूर्च्छिताश्चये॥ 10 ॥

mandā bālāstathā vṛddhāḥ prauḍhā yauvanagarvitāḥ | bhedino bhramasaṃyuktāḥ saptāhaṃ mūrcchitāścaye

अरिपक्षे स्थिता ये च निर्वीर्याः सत्त्ववर्जिताः ।तथा सत्त्वेन हीनाश्च खण्डिताः शतधाकृताः॥ 11 ॥

aripakṣe sthitā ye ca nirvīryāḥ sattvavarjitāḥ | tathā sattvena hīnāśca khaṇḍitāḥ śatadhākṛtāḥ

विधिनानेन च संयुक्तः प्रभवन्त्यचिरेण तु ।सिद्धिमोक्षप्रदाः सर्वे गुरुणा विनियोजिताः॥ 12 ॥

vidhinānena ca saṃyuktaḥ prabhavantyacireṇa tu | siddhimokṣapradāḥ sarve guruṇā viniyojitāḥ

यद्युच्चरते योगी मन्त्ररूपं शुभाशुभम् ।तत्सिद्धिं समवाप्नोति योनिमुद्रानिबन्धनात्॥ 13 ॥

yadyuccarate yogī mantrarūpaṃ śubhāśubham | tatsiddhiṃ samavāpnoti yonimudrānibandhanāt

दीक्षयित्वा विधानेन अभिषिञ्च्य सहस्रधा ।ततो मन्त्राधिकारार्थमेषा मुद्रा प्रकीर्तिता॥ 14 ॥

dīkṣayitvā vidhānena abhiṣiñcya sahasradhā | tato mantrādhikārārthameṣā mudrā prakīrtitā

ब्रह्महत्यासहस्राणि त्रैलोक्यमपि घातयेत् ।नासौ लिप्यति पापेन योनिमुद्रानिबन्धनात्॥ 15 ॥

brahmahatyāsahasrāṇi trailokyamapi ghātayet | nāsau lipyati pāpena yonimudrānibandhanāt

गुरुहा च सुरापी च स्तेयी च गुरुतल्पगः ।एतैः पापैर्न बध्येत योनिमुद्रानिबन्धनात्॥ 16 ॥

guruhā ca surāpī ca steyī ca gurutalpagaḥ | etaiḥ pāpairna badhyeta yonimudrānibandhanāt

तस्मादभ्यासनं नित्यं कर्तव्यं मोक्षकाङ्क्षिभिः ।अभ्यासाज्जायते सिद्धिरभ्यासान्मोक्षमाप्नुयात्॥ 17 ॥

tasmādabhyāsanaṃ nityaṃ kartavyaṃ mokṣakāṅkṣibhiḥ | abhyāsājjāyate siddhirabhyāsānmokṣamāpnuyāt

संविदं लभतेऽभ्यासाद्योगोभ्यासात्प्रवर्तते ।मुद्राणां सिद्धिरभ्यासादभ्यासाद्वायुसाधनम्॥ 18 ॥

saṃvidaṃ labhate'bhyāsādyogobhyāsātpravartate | mudrāṇāṃ siddhirabhyāsādabhyāsādvāyusādhanam

कालवञ्चनमभ्यासात्तथा मृत्युञ्जयो भवेत् ।वाक्सिद्धिः कामचारित्वं भवेदभ्यासयोगतः॥ 19 ॥

kālavañcanamabhyāsāttathā mṛtyuñjayo bhavet | vāksiddhiḥ kāmacāritvaṃ bhavedabhyāsayogataḥ

योनिमुद्रा परं गोप्या न देया यस्य कस्यचित् ।सर्वथा नैव दातव्या प्राणैः कण्ठगतैरपि॥ 20 ॥

yonimudrā paraṃ gopyā na deyā yasya kasyacit | sarvathā naiva dātavyā prāṇaiḥ kaṇṭhagatairapi

अधुना कथयिष्यामि योगसिद्धिकरं परम् ।गोपनीयं सुसिद्धानां योगं परमदुर्लभम्॥ 21 ॥

adhunā kathayiṣyāmi yogasiddhikaraṃ param | gopanīyaṃ susiddhānāṃ yogaṃ paramadurlabham

सुप्ता गुरुप्रसादेन यदा जागर्ति कुण्डली ।तदा सर्वाणि पद्मानि भिद्यन्ते ग्रन्थयोपि च॥ 22 ॥

suptā guruprasādena yadā jāgarti kuṇḍalī | tadā sarvāṇi padmāni bhidyante granthayopi ca

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन प्रबोधयितुमीश्वरीम् ।ब्रह्मरन्ध्रमुखे सुप्तां मुद्राभ्यासं समाचरेत्॥ 23 ॥

tasmātsarvaprayatnena prabodhayitumīśvarīm | brahmarandhramukhe suptāṃ mudrābhyāsaṃ samācaret

महामुद्रा महाबन्धो महावेधश्च खेचरी ।जालन्धरो मूलबन्धो विपरीतकृतिस्तथा॥ 24 ॥

mahāmudrā mahābandho mahāvedhaśca khecarī | jālandharo mūlabandho viparītakṛtistathā

उड्डानं चैव वज्रोणी दशमे शक्तिचालनम् ।इदं हि मुद्रादशकं मुद्राणामुत्तमोत्तमम्॥ 25 ॥

uḍḍānaṃ caiva vajroṇī daśame śakticālanam | idaṃ hi mudrādaśakaṃ mudrāṇāmuttamottamam

महामुद्राकथनम् ।महामुद्रां प्रवक्ष्यामि तन्त्रेऽस्मिन्ममवल्लभे ।यां प्राप्य सिद्धाः सिद्धिं च कपिलाद्याः पुरागताः॥ 26 ॥

mahāmudrākathanam | mahāmudrāṃ pravakṣyāmi tantre'sminmamavallabhe | yāṃ prāpya siddhāḥ siddhiṃ ca kapilādyāḥ purāgatāḥ

अपसव्येन सम्पीड्य पादमूलेन सादरम् ।गुरूपदेशतो योनिं गुदमेढ्रान्तरालगाम्॥ 27 ॥

apasavyena sampīḍya pādamūlena sādaram | gurūpadeśato yoniṃ gudameḍhrāntarālagām

सव्यं प्रसारितं पादं धृत्वा पाणियुगेन वै ।नवद्वाराणि संयम्य चिबुकं हृदयोपरि॥ 28 ॥

savyaṃ prasāritaṃ pādaṃ dhṛtvā pāṇiyugena vai | navadvārāṇi saṃyamya cibukaṃ hṛdayopari

चित्तं चित्तपथे दत्त्वा प्रभवेद्वायुसाधनम् ।महामुद्राभवेदेषा सर्वतन्त्रेषु गोपिता॥ 29 ॥

cittaṃ cittapathe dattvā prabhavedvāyusādhanam | mahāmudrābhavedeṣā sarvatantreṣu gopitā

वामाङ्गेन समभ्यस्य दक्षाङ्गेनाभ्यसेत् पुनः ।प्राणायामं समं कृत्वा योगी नियतमानसः॥ 30 ॥

vāmāṅgena samabhyasya dakṣāṅgenābhyaset punaḥ | prāṇāyāmaṃ samaṃ kṛtvā yogī niyatamānasaḥ

अनेन विधिना योगी मन्दभाग्योऽपि सिध्यति ।सर्वासामेव नाडीनां चालनं बिन्दुमारणम्॥ 31 ॥

anena vidhinā yogī mandabhāgyo'pi sidhyati | sarvāsāmeva nāḍīnāṃ cālanaṃ bindumāraṇam

जीवनन्तु कषायस्य पातकानां विनाशनम् ।कुण्डालीतापनं वायोर्ब्रह्मरन्ध्रप्रवेशनम्॥ 32 ॥

jīvanantu kaṣāyasya pātakānāṃ vināśanam | kuṇḍālītāpanaṃ vāyorbrahmarandhrapraveśanam

सर्वरोगोपशमनं जठराग्निविवर्धनम् ।वपुषा कान्तिममलां जरामृत्युविनाशनम्॥ 33 ॥

sarvarogopaśamanaṃ jaṭharāgnivivardhanam | vapuṣā kāntimamalāṃ jarāmṛtyuvināśanam

वाञ्छितार्थफलं सौख्यमिन्द्रियाणाञ्च मारणम् ।एतदुक्तानि सर्वाणि योगारूढस्य योगिनः ।भवेदभ्यासतोऽवश्यं नात्र कार्या विचारणा॥ 34 ॥

vāñchitārthaphalaṃ saukhyamindriyāṇāñca māraṇam | etaduktāni sarvāṇi yogārūḍhasya yoginaḥ | bhavedabhyāsato'vaśyaṃ nātra kāryā vicāraṇā

गोपनीया प्रयत्नेन मुद्रेयं सुरपूजिते ।यान्तु प्राप्य भवाम्भोधेः पारं गच्छन्ति योगिनः॥ 35 ॥

gopanīyā prayatnena mudreyaṃ surapūjite | yāntu prāpya bhavāmbhodheḥ pāraṃ gacchanti yoginaḥ

मुद्रा कामदुघा ह्येषा साधकानां मयोदिता ।गुप्ताचारेण कर्तव्या न देया यस्य कस्यचित्॥ 36 ॥

mudrā kāmadughā hyeṣā sādhakānāṃ mayoditā | guptācāreṇa kartavyā na deyā yasya kasyacit

महाबन्धकथनम् ।ततः प्रसारितः पादो विन्यस्य तमुरूपरि॥ 37 ॥

mahābandhakathanam | tataḥ prasāritaḥ pādo vinyasya tamurūpari

गुदयोनिं समाकुञ्च्य कृत्वा चापानमूर्ध्वगम् ।योजयित्वा समानेन कृत्वा प्राणमधोमुखम्॥ 38 ॥

gudayoniṃ samākuñcya kṛtvā cāpānamūrdhvagam | yojayitvā samānena kṛtvā prāṇamadhomukham

बन्धयेदूर्ध्वगत्यर्थं प्राणापानेन यः सुधीः ।कथितोऽयं महाबन्धः सिद्धिमार्गप्रदायकः॥ 39 ॥

bandhayedūrdhvagatyarthaṃ prāṇāpānena yaḥ sudhīḥ | kathito'yaṃ mahābandhaḥ siddhimārgapradāyakaḥ

नाडीजालाद्रसव्यूहो मूर्धानं याति योगिनः ।उभाभ्यां साधयेत्पद्भ्यामेकैकं सुप्रयत्नतः॥ 40 ॥

nāḍījālādrasavyūho mūrdhānaṃ yāti yoginaḥ | ubhābhyāṃ sādhayetpadbhyāmekaikaṃ suprayatnataḥ

भवेदभ्यासतो वायुः सुषुम्णामध्यसङ्गतः ।अनेन वपुषः पुष्टिर्दृढबन्धोऽस्थिपञ्जरे॥ 41 ॥

bhavedabhyāsato vāyuḥ suṣumṇāmadhyasaṅgataḥ | anena vapuṣaḥ puṣṭirdṛḍhabandho'sthipañjare

सम्पूर्णहृदयो योगी भवत्न्येतानि योगिनः ।बन्धेनानेन योगीन्द्रः साधयेत्सर्वमीप्सितम्॥ 42 ॥

sampūrṇahṛdayo yogī bhavatnyetāni yoginaḥ | bandhenānena yogīndraḥ sādhayetsarvamīpsitam

महावेधकथनम् ।अपानप्राणयोरैक्यं कृत्वा त्रिभुवनेश्वरि ।महावेधस्थितो योगी कुक्षिमापूर्य वायुना ।स्फिचौ सन्ताडयेद्धीमान्वेधोऽयं कीर्तितो मया॥ 43 ॥

mahāvedhakathanam | apānaprāṇayoraikyaṃ kṛtvā tribhuvaneśvari | mahāvedhasthito yogī kukṣimāpūrya vāyunā | sphicau santāḍayeddhīmānvedho'yaṃ kīrtito mayā

वेधेनानेन संविध्य वायुना योगिपुङ्गवः ।ग्रन्थिं सुषुम्णामार्गेण ब्रह्मग्रन्थिं भिनत्त्यसौ॥ 44 ॥

vedhenānena saṃvidhya vāyunā yogipuṅgavaḥ | granthiṃ suṣumṇāmārgeṇa brahmagranthiṃ bhinattyasau

यः करोति सदाभ्यासं महावेधं सुगोपितम् ।वायुसिद्धिर्भवेत्तस्य जरामरणनाशिनी॥ 45 ॥

yaḥ karoti sadābhyāsaṃ mahāvedhaṃ sugopitam | vāyusiddhirbhavettasya jarāmaraṇanāśinī

चक्रमधे स्थिता देवाः कम्पन्ति वायुताडनात् ।कुण्डल्यपि महामाया कैलासे सा विलीयते॥ 46 ॥

cakramadhe sthitā devāḥ kampanti vāyutāḍanāt | kuṇḍalyapi mahāmāyā kailāse sā vilīyate

महामुद्रामहाबन्धौ निष्फलौ वेधवर्जितौ ।तस्माद्योगी प्रयत्नेन करोति त्रितयं क्रमात्॥ 47 ॥

mahāmudrāmahābandhau niṣphalau vedhavarjitau | tasmādyogī prayatnena karoti tritayaṃ kramāt

एतत्त्रयं प्रयत्नेन चतुर्वारं करोति यः ।षण्मासाभ्यन्तरं मृत्युञ्जयत्येव न संशयः॥ 48 ॥

etattrayaṃ prayatnena caturvāraṃ karoti yaḥ | ṣaṇmāsābhyantaraṃ mṛtyuñjayatyeva na saṃśayaḥ

एतत्त्रयस्य माहात्म्यं सिद्धो जानाति नेतरः ।यज्ज्ञात्वा साधकाः सर्वे सिद्धिं सम्यग्लभन्ति वै॥ 49 ॥

etattrayasya māhātmyaṃ siddho jānāti netaraḥ | yajjñātvā sādhakāḥ sarve siddhiṃ samyaglabhanti vai

गोपनीया प्रयत्नेन साधकैः सिद्धिमीप्सुभिः ।अन्यथा च न सिद्धिः स्यान्मुद्राणामेष निश्चयः॥ 50 ॥

gopanīyā prayatnena sādhakaiḥ siddhimīpsubhiḥ | anyathā ca na siddhiḥ syānmudrāṇāmeṣa niścayaḥ

खेचरीमुद्राकथनम् ।भ्रुवोरन्तर्गतां दृष्टिं विधाय सुदृढां सुधीः॥ 51 ॥

khecarīmudrākathanam | bhruvorantargatāṃ dṛṣṭiṃ vidhāya sudṛḍhāṃ sudhīḥ

उपविश्यासने वज्रे नानोपद्रववर्जितः ।लम्बिकोर्ध्वं स्थिते गर्ते रसनां विपरीतगाम्॥ 52 ॥

upaviśyāsane vajre nānopadravavarjitaḥ | lambikordhvaṃ sthite garte rasanāṃ viparītagām

संयोजयेत्प्रयत्नेन सुधाकूपे विचक्षणः ।मुद्रैषा खेचरी प्रोक्ता भक्तानामनुरोधतः॥ 53 ॥

saṃyojayetprayatnena sudhākūpe vicakṣaṇaḥ | mudraiṣā khecarī proktā bhaktānāmanurodhataḥ

सिद्धीनां जननी ह्येषा मम प्राणाधिकप्रिया ।निरन्तरकृताभ्यासात्पीयूषं प्रत्यहं पिबेत् ।तेन विग्रहसिद्धिः स्यान्मृत्युमातङ्गकेसरी॥ 54 ॥

siddhīnāṃ jananī hyeṣā mama prāṇādhikapriyā | nirantarakṛtābhyāsātpīyūṣaṃ pratyahaṃ pibet | tena vigrahasiddhiḥ syānmṛtyumātaṅgakesarī

अपवित्रः पवित्रो वा सर्वावस्थां गतोऽपि वा ।खेचरी यस्य शुद्धा तु स शुद्धो नात्र संशयः॥ 55 ॥

apavitraḥ pavitro vā sarvāvasthāṃ gato'pi vā | khecarī yasya śuddhā tu sa śuddho nātra saṃśayaḥ

क्षणार्धं कुरुते यस्तु तीर्त्वा पापमहार्णवम् ।दिव्यभोगान्प्रभुक्त्वा च सत्कुले स प्रजायते॥ 56 ॥

kṣaṇārdhaṃ kurute yastu tīrtvā pāpamahārṇavam | divyabhogānprabhuktvā ca satkule sa prajāyate

मुद्रैषा खेचरी यस्तु स्वस्थचित्तो ह्यतन्द्रितः ।शतब्रह्मगतेनापि क्षणार्धं मन्यते हि सः॥ 57 ॥

mudraiṣā khecarī yastu svasthacitto hyatandritaḥ | śatabrahmagatenāpi kṣaṇārdhaṃ manyate hi saḥ

गुरूपदेशतो मुद्रां यो वेत्ति खेचरीमिमाम् ।नानापापरतो धीमान् स याति परमां गतिम्॥ 58 ॥

gurūpadeśato mudrāṃ yo vetti khecarīmimām | nānāpāparato dhīmān sa yāti paramāṃ gatim

सा प्राणसदृशी मुद्रा यस्मिन्कस्मिन्न दीयते ।प्रच्छाद्यते प्रयत्नेन मुद्रेयं सुरपूजिते॥ 59 ॥

sā prāṇasadṛśī mudrā yasminkasminna dīyate | pracchādyate prayatnena mudreyaṃ surapūjite

जालन्धरबन्धकथनम् ।बद्धागलशिराजालं हृदये चिबुकं न्यसेत् ।बन्धोजालन्धरः प्रोक्तो देवानामपि दुर्लभः॥ 60 ॥

jālandharabandhakathanam | baddhāgalaśirājālaṃ hṛdaye cibukaṃ nyaset | bandhojālandharaḥ prokto devānāmapi durlabhaḥ

नाभिस्थवह्निर्जन्तूनां सहस्रकमलच्युतम् ।पिबेत्पीयूषविस्तारं तदर्थं बन्धयेदिमम्॥ 61 ॥

nābhisthavahnirjantūnāṃ sahasrakamalacyutam | pibetpīyūṣavistāraṃ tadarthaṃ bandhayedimam

बन्धेनानेन पीयूषं स्वयं पिबति बुद्धिमान् ।अमरत्वञ्च सम्प्राप्य मोदते भुवनत्रये॥ 62 ॥

bandhenānena pīyūṣaṃ svayaṃ pibati buddhimān | amaratvañca samprāpya modate bhuvanatraye

जालन्धरो बन्ध एष सिद्धानां सिद्धिदायकः ।अभ्यासः क्रियते नित्यं योगिना सिद्धिमिच्छता॥ 63 ॥

jālandharo bandha eṣa siddhānāṃ siddhidāyakaḥ | abhyāsaḥ kriyate nityaṃ yoginā siddhimicchatā

मूलबन्धकथनम् ।पादमूलेन सम्पीड्य गुदमार्गेषु यन्त्रितम्॥ 64 ॥

mūlabandhakathanam | pādamūlena sampīḍya gudamārgeṣu yantritam

बलादपानमाकृष्य क्रमादूर्ध्वं सुचारयेत् ।कल्पितोऽयं मूलबन्धो जरामरणनाशनः॥ 65 ॥

balādapānamākṛṣya kramādūrdhvaṃ sucārayet | kalpito'yaṃ mūlabandho jarāmaraṇanāśanaḥ

अपानप्राणयोरैक्यं प्रकरोत्यधिकल्पितम् ।बन्धेनानेन सुतरां योनिमुद्रा प्रसिद्ध्यति॥ 66 ॥

apānaprāṇayoraikyaṃ prakarotyadhikalpitam | bandhenānena sutarāṃ yonimudrā prasiddhyati

सिद्धायां योनिमुद्रायां किं न सिद्ध्यति भूतले ।बन्धस्यास्य प्रसादेन गगने विजितानिलः ।पद्मासने स्थितो योगी भुवमुत्सृज्य वर्तते॥ 67 ॥

siddhāyāṃ yonimudrāyāṃ kiṃ na siddhyati bhūtale | bandhasyāsya prasādena gagane vijitānilaḥ | padmāsane sthito yogī bhuvamutsṛjya vartate

सुगुप्ते निर्जने देशे बन्धमेनं समभ्यसेत् ।संसारसागरं तर्तुं यदीच्छेद्योगि पुङ्गवः॥ 68 ॥

sugupte nirjane deśe bandhamenaṃ samabhyaset | saṃsārasāgaraṃ tartuṃ yadīcchedyogi puṅgavaḥ

विपरीतकरणीमुद्राकथनम् ।भूतले स्वशिरोदत्त्वा खे नयेच्चरणद्वयम् ।विपरीतकृतिश्चैषा सर्वतन्त्रेषु गोपिता॥ 69 ॥

viparītakaraṇīmudrākathanam | bhūtale svaśirodattvā khe nayeccaraṇadvayam | viparītakṛtiścaiṣā sarvatantreṣu gopitā

एतद्यः कुरुते नित्यमभ्यासं याममात्रतः ।मृत्युञ्जयति स योगी प्रलयेनापि सीदति॥ 70 ॥

etadyaḥ kurute nityamabhyāsaṃ yāmamātrataḥ | mṛtyuñjayati sa yogī pralayenāpi sīdati

कुरुतेऽमृतपानं यः सिद्धानां समतामियात् ।स सेव्यः सर्वलोकानां बन्धमेनं करोति यः॥ 71 ॥

kurute'mṛtapānaṃ yaḥ siddhānāṃ samatāmiyāt | sa sevyaḥ sarvalokānāṃ bandhamenaṃ karoti yaḥ

उड्डयानबन्धकथनम् ।नाभेरूर्ध्वमधश्चापि तानं पश्चिममाचरेत् ।उड्ड्यानबन्ध एष स्यात्सर्वदुःखौघनाशनः॥ 72 ॥

uḍḍayānabandhakathanam | nābherūrdhvamadhaścāpi tānaṃ paścimamācaret | uḍḍyānabandha eṣa syātsarvaduḥkhaughanāśanaḥ

उदरे पश्चिमं तानं नाभेरूर्ध्वं तु कारयेत् ।उड्ड्यानाख्योऽत्र बन्धोऽयं मृत्युमातङ्गकेसरी॥ 73 ॥

udare paścimaṃ tānaṃ nābherūrdhvaṃ tu kārayet | uḍḍyānākhyo'tra bandho'yaṃ mṛtyumātaṅgakesarī

नित्यं यः कुरुते योगी चतुर्वारं दिने दिने ।तस्य नाभेस्तु शुद्धिः स्याद्येन सिद्धो भवेन्मरुत्॥ 74 ॥

nityaṃ yaḥ kurute yogī caturvāraṃ dine dine | tasya nābhestu śuddhiḥ syādyena siddho bhavenmarut

षण्मासमभ्यसन्योगी मृत्युञ्जयति निश्चितम् ।तस्योदराग्निर्ज्वलति रसवृद्धिः प्रजायते॥ 75 ॥

ṣaṇmāsamabhyasanyogī mṛtyuñjayati niścitam | tasyodarāgnirjvalati rasavṛddhiḥ prajāyate

अनेन सुतरां सिद्धिर्विग्रहस्य प्रजायते ।रोगाणां सङ्क्षयश्चापि योगिनो भवति ध्रुवम्॥ 76 ॥

anena sutarāṃ siddhirvigrahasya prajāyate | rogāṇāṃ saṅkṣayaścāpi yogino bhavati dhruvam

गुरोर्लब्ध्वा प्रयत्नेन साधयेत्तु विचक्षणः ।निर्जने सुस्थिते देशे बन्धं परमदुर्लभम्॥ 77 ॥

gurorlabdhvā prayatnena sādhayettu vicakṣaṇaḥ | nirjane susthite deśe bandhaṃ paramadurlabham

वज्रोलीमुद्राकथनम् ।वज्रोलीं कथयिष्यामि संसारध्वान्तनाशिनीम् ।स्वेभक्तेभ्यः समासेन गुह्याद्गुह्यतमामपि॥ 78 ॥

vajrolīmudrākathanam | vajrolīṃ kathayiṣyāmi saṃsāradhvāntanāśinīm | svebhaktebhyaḥ samāsena guhyādguhyatamāmapi

स्वेच्छया वर्तमानोऽपि योगोक्तनियमैर्विना ।मुक्तो भवति गार्हस्थो वज्रोल्यभ्यसयोगतः॥ 79 ॥

svecchayā vartamāno'pi yogoktaniyamairvinā | mukto bhavati gārhastho vajrolyabhyasayogataḥ

वज्रोल्यभ्यासयोगोऽयं भोगे युक्तेऽपि मुक्तिदः ।तस्मादतिप्रयत्नेन कर्तव्यो योगिभिः सदा॥ 80 ॥

vajrolyabhyāsayogo'yaṃ bhoge yukte'pi muktidaḥ | tasmādatiprayatnena kartavyo yogibhiḥ sadā

आदौ रजः स्त्रियो योन्याः यत्नेन विधिवत्सुधीः ।आकुञ्च्य लिङ्गनालेन स्वशरीरे प्रवेशयेत्॥ 81 ॥

ādau rajaḥ striyo yonyāḥ yatnena vidhivatsudhīḥ | ākuñcya liṅganālena svaśarīre praveśayet

स्वकं बिन्दुश्च सम्बन्ध्य लिङ्गचालनमाचरेत् ।दैवाच्चलति चेदूर्ध्वं निबद्धो योनिमुद्रया॥ 82 ॥

svakaṃ binduśca sambandhya liṅgacālanamācaret | daivāccalati cedūrdhvaṃ nibaddho yonimudrayā

वाममार्गेऽपि तद्बिन्दुं नीत्वा लिङ्गं निवारयेत् ।क्षणमात्रं योनितो यः पुमांश्चालनमाचरेत्॥ 83 ॥

vāmamārge'pi tadbinduṃ nītvā liṅgaṃ nivārayet | kṣaṇamātraṃ yonito yaḥ pumāṃścālanamācaret

गुरूपदेशतो योगी हुंहुङ्कारेण योनितः ।अपानवायुमाकुञ्चय बलादाकृष्य तद्रजः॥ 84 ॥

gurūpadeśato yogī huṃhuṅkāreṇa yonitaḥ | apānavāyumākuñcaya balādākṛṣya tadrajaḥ

अनेन विधिना योगी क्षिप्रं योगस्य सिद्धये ।भव्यभुक्कुरुते योगी गुरुपादाब्जपूजकः॥ 85 ॥

anena vidhinā yogī kṣipraṃ yogasya siddhaye | bhavyabhukkurute yogī gurupādābjapūjakaḥ

बिन्दुर्विधुमयो ज्ञेयो रजः सूर्यमयस्तथा ।उभयोर्मेलनं कार्यं स्वशरीरे प्रवेशयेत्॥ 86 ॥

bindurvidhumayo jñeyo rajaḥ sūryamayastathā | ubhayormelanaṃ kāryaṃ svaśarīre praveśayet

अहं बिन्दू रजः शक्तिरुभयोर्मेलनं यदा ।योगिनां साधनावस्था भवेद्दिव्यं वपुस्तदा॥ 87 ॥

ahaṃ bindū rajaḥ śaktirubhayormelanaṃ yadā | yogināṃ sādhanāvasthā bhaveddivyaṃ vapustadā

मरणं बिन्दुपातेन जीवनं बिन्दुधारणे ।तस्मादतिप्रयत्नेन कुरुते बिन्दुधारणम्॥ 88 ॥

maraṇaṃ bindupātena jīvanaṃ bindudhāraṇe | tasmādatiprayatnena kurute bindudhāraṇam

जायते म्रियते लोके बिन्दुना नात्र संशयः ।एतज्ज्ञात्वा सदा योगी बिन्दुधारणमाचरेत्॥ 89 ॥

jāyate mriyate loke bindunā nātra saṃśayaḥ | etajjñātvā sadā yogī bindudhāraṇamācaret

सिद्धे बिन्दौ महायत्ने किं न सिध्यति भूतले ।यस्य प्रसादान्महिमा ममाप्येतादृशो भवेत्॥ 90 ॥

siddhe bindau mahāyatne kiṃ na sidhyati bhūtale | yasya prasādānmahimā mamāpyetādṛśo bhavet

बिन्दुः करोति सर्वेषां सुखं दुःखञ्च संस्थितः ।संसारिणां विमूढानां जरामरणशालिनाम्॥ 91 ॥

binduḥ karoti sarveṣāṃ sukhaṃ duḥkhañca saṃsthitaḥ | saṃsāriṇāṃ vimūḍhānāṃ jarāmaraṇaśālinām

अयं च शाङ्करो योगो योगिनामुत्तमोत्तमः॥ 92 ॥

ayaṃ ca śāṅkaro yogo yogināmuttamottamaḥ

अभ्यासात्सिद्धिमाप्नोति भोगयुक्तोऽपि मानवः ।सकलः साधितार्थोऽपि सिद्धो भवति भूतले॥ 93 ॥

abhyāsātsiddhimāpnoti bhogayukto'pi mānavaḥ | sakalaḥ sādhitārtho'pi siddho bhavati bhūtale

भुक्त्वा भोगानशेषान् वै योगेनानेन निश्चितम् ।अनेन सकला सिद्धिर्योगिनां भवति ध्रुवम् ।सुखभोगेन महता तस्मादेनं समभ्यसेत्॥ 94 ॥

bhuktvā bhogānaśeṣān vai yogenānena niścitam | anena sakalā siddhiryogināṃ bhavati dhruvam | sukhabhogena mahatā tasmādenaṃ samabhyaset

सहजोल्यमरोली च वज्रोल्या भेदतो भवेत् ।येन केन प्रकारेण बिन्दुं योगी प्रधारयेत्॥ 95 ॥

sahajolyamarolī ca vajrolyā bhedato bhavet | yena kena prakāreṇa binduṃ yogī pradhārayet

दैवाच्चलति चेद्वेगे मेलनं चन्द्रसूर्ययोः ।अमरोलिरियं प्रोक्ता लिङ्गनालेन शोषयेत्॥ 96 ॥

daivāccalati cedvege melanaṃ candrasūryayoḥ | amaroliriyaṃ proktā liṅganālena śoṣayet

गतं बिन्दुं स्वकं योगी बन्धयेद्योनिमुद्रया ।सहजोलीरियं प्रोक्ता सर्वतन्त्रेषु गोपिता॥ 97 ॥

gataṃ binduṃ svakaṃ yogī bandhayedyonimudrayā | sahajolīriyaṃ proktā sarvatantreṣu gopitā

संज्ञाभेदाद्भवेद्भेदः कार्यं तुल्यगतिर्यदि ।तस्मात्सर्वप्रयत्नेन साध्यते योगिभिः सदा॥ 98 ॥

saṃjñābhedādbhavedbhedaḥ kāryaṃ tulyagatiryadi | tasmātsarvaprayatnena sādhyate yogibhiḥ sadā

अयं योगो मया प्रोक्तो भक्तानां स्नेहतः प्रिये ।गोपनीयः प्रयत्नेन न देयो यस्य कस्यचित्॥ 99 ॥

ayaṃ yogo mayā prokto bhaktānāṃ snehataḥ priye | gopanīyaḥ prayatnena na deyo yasya kasyacit

एतद्गुह्यतमं गुह्यं न भूतं न भविष्यति ।तस्मादेतत्प्रयत्नेन गोपनीयं सदा बुधैः॥ 100 ॥

etadguhyatamaṃ guhyaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati | tasmādetatprayatnena gopanīyaṃ sadā budhaiḥ

स्वमूत्रोत्सर्गकाले यो बलादाकृष्य वायुना ।स्तोकं स्तोकं त्यजेन्मूत्रमूर्ध्वमाकृष्य तत्पुनः॥ 101 ॥

svamūtrotsargakāle yo balādākṛṣya vāyunā | stokaṃ stokaṃ tyajenmūtramūrdhvamākṛṣya tatpunaḥ

गुरूपदिष्टमार्गेण प्रत्यहं यः समाचरेत् ।बिन्दुसिद्धिर्भवेत्तस्य महासिद्धिप्रदायिका॥ 102 ॥

gurūpadiṣṭamārgeṇa pratyahaṃ yaḥ samācaret | bindusiddhirbhavettasya mahāsiddhipradāyikā

षण्मासमभ्यसेद्यो वै प्रत्यहं गुरुशिक्षया ।शताङ्गनाविभोगेऽपि तस्य बिन्दुर्न नश्यति॥ 103 ॥

ṣaṇmāsamabhyasedyo vai pratyahaṃ guruśikṣayā | śatāṅganāvibhoge'pi tasya bindurna naśyati

सिद्धे बिन्दौ महायत्ने किं न सिद्ध्यति पार्वति ।ईशत्वं यत्प्रसादेन ममापि दुर्लभं भवेत्॥ 104 ॥

siddhe bindau mahāyatne kiṃ na siddhyati pārvati | īśatvaṃ yatprasādena mamāpi durlabhaṃ bhavet

शक्तिचालनमुद्राकथनम् ।आधारकमले सुप्तां चालयेत्कुण्डलीं दृढाम् ।अपानवायुमारुह्य बलादाकृष्य बुद्धिमान् ।शक्तिचालनमुद्रेयं सर्वशक्तिप्रदायिनी॥ 105 ॥

śakticālanamudrākathanam | ādhārakamale suptāṃ cālayetkuṇḍalīṃ dṛḍhām | apānavāyumāruhya balādākṛṣya buddhimān | śakticālanamudreyaṃ sarvaśaktipradāyinī

शक्तिचालनमेवं हि प्रत्यहं यः समाचरेत् ।आयुर्वृद्धिर्भवेत्तस्य रोगाणां च विनाशनम्॥ 106 ॥

śakticālanamevaṃ hi pratyahaṃ yaḥ samācaret | āyurvṛddhirbhavettasya rogāṇāṃ ca vināśanam

विहाय निद्रा भुजगी स्वयमूर्ध्वे भवेत्खलु ।तस्मादभ्यासनं कार्यं योगिना सिद्धमिच्छता॥ 107 ॥

vihāya nidrā bhujagī svayamūrdhve bhavetkhalu | tasmādabhyāsanaṃ kāryaṃ yoginā siddhamicchatā

यः करोति सदाभ्यासं शक्तिचालनमुत्तमम् ।येन विग्रहसिद्धिः स्यादणिमादिगुणप्रदा॥ 108 ॥

yaḥ karoti sadābhyāsaṃ śakticālanamuttamam | yena vigrahasiddhiḥ syādaṇimādiguṇapradā

गुरूपदेशविधिना तस्य मृत्युभयं कुतः ।मुहूर्तद्वयपर्यन्तं विधिना शक्तिनाशनम्॥ 109 ॥

gurūpadeśavidhinā tasya mṛtyubhayaṃ kutaḥ | muhūrtadvayaparyantaṃ vidhinā śaktināśanam

यः करोति प्रयत्नेन तस्य सिद्धिरदूरतः ।युक्तासनेन कर्तव्यं योगिभिः शक्तिचालनम्॥ 110 ॥

yaḥ karoti prayatnena tasya siddhiradūrataḥ | yuktāsanena kartavyaṃ yogibhiḥ śakticālanam

एतत्सुमुद्रादशकं न भूतं न भविष्यति ।एकैकाभ्यासने सिद्धिः सिद्धो भवति नान्यथा॥ 111 ॥

etatsumudrādaśakaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati | ekaikābhyāsane siddhiḥ siddho bhavati nānyathā