कुण्डलिनी-अमृत — महायोग एवं कैवल्य (श्लोक २०१-३०८)
The awakening of Kundalini energy ascending to Sahasrara, showering soma/amrita throughout the physical and subtle nadis, dissolving decay and culminating in Samadhi.
अध्याय 3
देहः शून्यो भवेत्सर्वो जगद्विस्मरणं भवेत् ।स्वप्रकाशे परानंदे मनोवृत्तिर्विलीयते
dehaḥ śūnyo bhavetsarvo jagadvismaraṇaṃ bhavet | svaprakāśe parānaṃde manovṛttirvilīyate
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 201: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 201 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
निमग्नस्तन्मयो भूत्वा तस्मिन्नानंदसागरे ।दीर्घकाले गते योगी क्षणमात्रं हि मन्यते
nimagnastanmayo bhūtvā tasminnānaṃdasāgare | dīrghakāle gate yogī kṣaṇamātraṃ hi manyate
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 202: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 202 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
शिष्यो विज्ञातसंकेतो योगिनं बोधयेत्ततः ।कर्णनादैः शिरस्तालैरुष्णवारिनिषेचनैः
śiṣyo vijñātasaṃketo yoginaṃ bodhayettataḥ | karṇanādaiḥ śirastālairuṣṇavāriniṣecanaiḥ
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 203: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 203 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
शिष्यं विनापि शक्नोति योगी प्राणावरोहणम् ।स्वयं कर्तुं न संदेहः कालेनाभ्यासपाटवात्
śiṣyaṃ vināpi śaknoti yogī prāṇāvarohaṇam | svayaṃ kartuṃ na saṃdehaḥ kālenābhyāsapāṭavāt
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 204: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 204 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
अवतार्य ततो योगी प्राणं संकल्पयोगतः ।स्थापयित्वा यथास्थानं स्वस्थदेहः सुखं चरेत्
avatārya tato yogī prāṇaṃ saṃkalpayogataḥ | sthāpayitvā yathāsthānaṃ svasthadehaḥ sukhaṃ caret
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 205: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 205 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
अथवोत्कर्षयेत्प्राणं पूर्वोक्तविधिना सुधीः ।पश्चिमेनैव मार्गेण नित्यं केवलकुंभकात्
athavotkarṣayetprāṇaṃ pūrvoktavidhinā sudhīḥ | paścimenaiva mārgeṇa nityaṃ kevalakuṃbhakāt
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 206: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 206 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
आपूर्य कुंभितो वायुः पृष्ठमार्गेण मस्तकम् ।अल्पमल्पं व्रजेदादौ पश्चात्पूर्णं प्ररोहति
āpūrya kuṃbhito vāyuḥ pṛṣṭhamārgeṇa mastakam | alpamalpaṃ vrajedādau paścātpūrṇaṃ prarohati
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 207: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 207 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
यदा तु कुंभिते प्राणे रेचनं नैव जायते ।तदा पश्चिममार्गेण समाधिर्जायते ध्रुवम्
yadā tu kuṃbhite prāṇe recanaṃ naiva jāyate | tadā paścimamārgeṇa samādhirjāyate dhruvam
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 208: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 208 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
समाध्यभ्यासतः प्राणो योगिनोवशितामियात् ।स यथा प्रेरयत्येनं तत्रैवायाति सत्वरम्
samādhyabhyāsataḥ prāṇo yoginovaśitāmiyāt | sa yathā prerayatyenaṃ tatraivāyāti satvaram
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 209: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 209 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
संकल्पानुविधायित्वं यदा प्राणस्य जायते ।तदा विचित्रसामर्थ्यं योगिनो भवति ध्रुवम्
saṃkalpānuvidhāyitvaṃ yadā prāṇasya jāyate | tadā vicitrasāmarthyaṃ yogino bhavati dhruvam
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 210: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 210 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
बहिर्देशे यदा योगी धारणां कुरुते चिरम् ।त्यक्त्वा देहं व्रजेत्प्राणो बहिरेव न संशयः
bahirdeśe yadā yogī dhāraṇāṃ kurute ciram | tyaktvā dehaṃ vrajetprāṇo bahireva na saṃśayaḥ
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 211: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 211 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
कायः शवत्वमायाति योगी वायुसमो भवेत् ।देहबंधाद्विनिर्मुक्तः स्वातंत्र्यं परमं व्रजेत्
kāyaḥ śavatvamāyāti yogī vāyusamo bhavet | dehabaṃdhādvinirmuktaḥ svātaṃtryaṃ paramaṃ vrajet
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 212: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 212 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
अणुवत्सूक्ष्मरूपोसौ विचरेद्भुवनत्रये ।इयमेवाणिमा नाम सिद्धिः सिद्धैरुदीरिता
aṇuvatsūkṣmarūposau vicaredbhuvanatraye | iyamevāṇimā nāma siddhiḥ siddhairudīritā
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 213: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 213 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
स्वदेहे परदेहे वा जीविते वा मृतेऽथवा ।यत्रांतर्गंतुमीहेत प्रविशत्यचिरं ध्रुवम्
svadehe paradehe vā jīvite vā mṛte'thavā | yatrāṃtargaṃtumīheta praviśatyaciraṃ dhruvam
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 214: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 214 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
प्रविश्य धनिनां देहे नृपादीनामवारितः ।भुक्त्वा भोगानशेषेण स्वदेहं पुनराविशेत्
praviśya dhanināṃ dehe nṛpādīnāmavāritaḥ | bhuktvā bhogānaśeṣeṇa svadehaṃ punarāviśet
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 215: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 215 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
आकाशे दीर्घमध्वानं गत्वा दृष्ट्वा च तद्गतान् ।पदार्थानखिलाँस्तूर्णं स्वदेहं पुनराविशेत्
ākāśe dīrghamadhvānaṃ gatvā dṛṣṭvā ca tadgatān | padārthānakhilā~stūrṇaṃ svadehaṃ punarāviśet
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 216: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 216 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
स्वदेहे वृद्धतां याते क्षीणे वा व्याधिसंयुते ।हित्वा देहं विशेदन्यं कायं वा नवयौवनम्
svadehe vṛddhatāṃ yāte kṣīṇe vā vyādhisaṃyute | hitvā dehaṃ viśedanyaṃ kāyaṃ vā navayauvanam
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 217: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 217 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
जीवन्मुक्तिरियं प्रोक्ता जीवतां बंधहारिणी ।शास्त्रावलोकनेनैव जीवन्मुक्तो न जायते
jīvanmuktiriyaṃ proktā jīvatāṃ baṃdhahāriṇī | śāstrāvalokanenaiva jīvanmukto na jāyate
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 218: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 218 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
सिद्धयोऽन्याश्च कालेन जायंते स्वयमेव हि ।योगिनो नित्ययुक्तस्य मुक्तस्य देहबंधनात्
siddhayo'nyāśca kālena jāyaṃte svayameva hi | yogino nityayuktasya muktasya dehabaṃdhanāt
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 219: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 219 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
राजयोगसमाधेस्तु भेदा बहुविधा मताः ।तेषु मार्गद्वयं वक्ष्ये सत्वरं योगसिद्धिदम्
rājayogasamādhestu bhedā bahuvidhā matāḥ | teṣu mārgadvayaṃ vakṣye satvaraṃ yogasiddhidam
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 220: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 220 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
खेचरीमुद्रया वापि नादश्रवणतस्तथा ।निर्विकल्पसमाधिः स्यात्कालेनाभ्यासयोगतः
khecarīmudrayā vāpi nādaśravaṇatastathā | nirvikalpasamādhiḥ syātkālenābhyāsayogataḥ
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 221: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 221 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
खेचरीसाधनं तत्र प्रथमं परिकीर्त्यते ।मुख्या सा सर्वमुद्रासु सेविता योगिपुंगवैः
khecarīsādhanaṃ tatra prathamaṃ parikīrtyate | mukhyā sā sarvamudrāsu sevitā yogipuṃgavaiḥ
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 222: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 222 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
जिह्वाधो नाडिका सूक्ष्मा जिह्वांतर्गतिरोधिका ।छेदयेत्तां क्रमाद्धीरः सूक्ष्मशस्त्रेण युक्तितः
jihvādho nāḍikā sūkṣmā jihvāṃtargatirodhikā | chedayettāṃ kramāddhīraḥ sūkṣmaśastreṇa yuktitaḥ
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 223: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 223 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
यावज्जिह्वा परावृत्य संस्पृशेन्नैव घंटिकाम् ।शिरां संछेदयेत्तावदल्पमल्पं न वै सकृत्
yāvajjihvā parāvṛtya saṃspṛśennaiva ghaṃṭikām | śirāṃ saṃchedayettāvadalpamalpaṃ na vai sakṛt
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 224: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 224 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
छेदस्थाने शिवाचूर्णं सैंधवेन समन्वितम् ।दद्यादल्पं प्रतिच्छेदं व्रणस्तेन प्रपूर्यते
chedasthāne śivācūrṇaṃ saiṃdhavena samanvitam | dadyādalpaṃ praticchedaṃ vraṇastena prapūryate
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 225: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 225 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
व्रणे पूर्णे पुनश्छेदो रोपणं छेदनं पुनः ।एवंक्रमेण षण्मासाच्छिराबंधो विनश्यति
vraṇe pūrṇe punaśchedo ropaṇaṃ chedanaṃ punaḥ | evaṃkrameṇa ṣaṇmāsācchirābaṃdho vinaśyati
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 226: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 226 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
छेदनानंतरं कुर्याच्चालनं दोहनं तथा ।जिह्वाग्रं करयुग्मेन गृहीत्वा घृतयोगतः
chedanānaṃtaraṃ kuryāccālanaṃ dohanaṃ tathā | jihvāgraṃ karayugmena gṛhītvā ghṛtayogataḥ
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 227: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 227 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
क्रमेण वृद्धिमायातां निष्पीड्यांगुलितः शनैः ।जिह्वां प्रवेशयेद्योगी कपालकुहरे ततः
krameṇa vṛddhimāyātāṃ niṣpīḍyāṃgulitaḥ śanaiḥ | jihvāṃ praveśayedyogī kapālakuhare tataḥ
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 228: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 228 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
तर्जन्या घंटिकां पूर्वं गृहीत्वाकर्षयेद्बहिः ।ततः प्रवेशयेज्जिह्वां शीघ्रं विशति नान्यथा
tarjanyā ghaṃṭikāṃ pūrvaṃ gṛhītvākarṣayedbahiḥ | tataḥ praveśayejjihvāṃ śīghraṃ viśati nānyathā
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 229: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 229 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
कपालकुहरे जिह्वा प्रविष्टा विपरीतगा ।ध्यानं भ्रूमध्यदेशे च मुद्रा भवति खेचरी
kapālakuhare jihvā praviṣṭā viparītagā | dhyānaṃ bhrūmadhyadeśe ca mudrā bhavati khecarī
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 230: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 230 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
यथायथा भवेद्दीर्घा जिह्वा यत्नेन योगिनः ।तथातथा गुणाधिक्यं विज्ञेयं योगसाधने
yathāyathā bhaveddīrghā jihvā yatnena yoginaḥ | tathātathā guṇādhikyaṃ vijñeyaṃ yogasādhane
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 231: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 231 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
खेचरीमुद्रिकाभ्यासं नित्यमेव समाचरेत् ।संध्ययोरुभयोर्योगी जितप्राणो मिताशनः
khecarīmudrikābhyāsaṃ nityameva samācaret | saṃdhyayorubhayoryogī jitaprāṇo mitāśanaḥ
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 232: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 232 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
दिनैः कतिपयैरेवमभ्यासं कुर्वतः सदा ।योगिनो योगनिद्रा वै समुदेति सुखप्रदा
dinaiḥ katipayairevamabhyāsaṃ kurvataḥ sadā | yogino yoganidrā vai samudeti sukhapradā
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 233: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 233 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
योगनिद्राचिराभ्यासान्निर्विकल्पः प्रजायते ।विस्मृत्य सकलं बाह्यं समाधिस्थो भवेन्नरः
yoganidrācirābhyāsānnirvikalpaḥ prajāyate | vismṛtya sakalaṃ bāhyaṃ samādhistho bhavennaraḥ
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 234: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 234 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
अथवा खेचरीकाले कुर्यात्केवलकुंभकम् ।प्राणस्यारोहणं तेन मेरुदंडे प्रजायते
athavā khecarīkāle kuryātkevalakuṃbhakam | prāṇasyārohaṇaṃ tena merudaṃḍe prajāyate
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 235: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 235 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
क्रमेणाभ्यासतो नित्यं प्राणो हित्वा गमागमौ ।ब्रह्मरंध्रे लयं याति समाधिस्थो भवेन्नरः
krameṇābhyāsato nityaṃ prāṇo hitvā gamāgamau | brahmaraṃdhre layaṃ yāti samādhistho bhavennaraḥ
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 236: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 236 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
खेचरीमुद्रिकाभ्यासादानंदः स्याद्दिनेदिने ।सर्वसंकल्पसंत्यागाज्जगद्विस्मरणं भवेत्
khecarīmudrikābhyāsādānaṃdaḥ syāddinedine | sarvasaṃkalpasaṃtyāgājjagadvismaraṇaṃ bhavet
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 237: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 237 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
निर्विकल्पसमाधाने मनसो विलयो भवेत् ।बाह्यविस्मरणादंतर्दृष्टिः समुपजायते
nirvikalpasamādhāne manaso vilayo bhavet | bāhyavismaraṇādaṃtardṛṣṭiḥ samupajāyate
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 238: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 238 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
अंतर्दृष्टिप्रकाशो तु त्रैलोक्यं सचराचरम् ।दृश्यते स्वसमीपस्थं करामलकवत्स्वयम्
aṃtardṛṣṭiprakāśo tu trailokyaṃ sacarācaram | dṛśyate svasamīpasthaṃ karāmalakavatsvayam
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 239: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 239 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
बाह्यं विस्मृत्य निद्रायां स्वप्नं पश्येन्नरो यथा ।समाधिसमये तद्वद्योगी विश्वं प्रपश्यति
bāhyaṃ vismṛtya nidrāyāṃ svapnaṃ paśyennaro yathā | samādhisamaye tadvadyogī viśvaṃ prapaśyati
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 240: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 240 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
स्वप्नदृष्टपदार्थौघो मृषा भवति निश्चितम् ।समाधौ त्वमृषा सर्वं वस्तु कार्यकरं तथा
svapnadṛṣṭapadārthaugho mṛṣā bhavati niścitam | samādhau tvamṛṣā sarvaṃ vastu kāryakaraṃ tathā
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 241: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 241 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
खेचरीयोगतो योगी शिरश्चंद्रादुपागतम् ।रसं दिव्यं पिबेन्नित्यं सर्वव्याधिविनाशनम्
khecarīyogato yogī śiraścaṃdrādupāgatam | rasaṃ divyaṃ pibennityaṃ sarvavyādhivināśanam
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 242: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 242 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
प्रथमं लवणं पश्चात्क्षारं क्षीरोपमं ततः ।द्राक्षारससमं पश्चात्सुधासारमयं ततः
prathamaṃ lavaṇaṃ paścātkṣāraṃ kṣīropamaṃ tataḥ | drākṣārasasamaṃ paścātsudhāsāramayaṃ tataḥ
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 243: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 243 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
अमृतास्वादनाद्देहो योगिनो दिव्यतामियात् ।जरारोगविनिर्मुक्तश्चिरं जीवति भूतले
amṛtāsvādanāddeho yogino divyatāmiyāt | jarārogavinirmuktaściraṃ jīvati bhūtale
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 244: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 244 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
अथ नादानुसंधानं प्रवक्ष्यामि यथाक्रमम् ।यस्यानुष्ठानतो योगी परं ब्रह्माधिगच्छति
atha nādānusaṃdhānaṃ pravakṣyāmi yathākramam | yasyānuṣṭhānato yogī paraṃ brahmādhigacchati
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 245: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 245 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
पद्मासनं समास्थाय स्वस्तिकं वा यथासुखम् ।कर्णरंध्रयुगं पश्चादंगुलिभ्यां निरोधयेत्
padmāsanaṃ samāsthāya svastikaṃ vā yathāsukham | karṇaraṃdhrayugaṃ paścādaṃgulibhyāṃ nirodhayet
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 246: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 246 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
निमील्य नयने चित्तं कृत्वैकाग्रमनन्यधीः ।शृणुयाद्दक्षिणे कर्णे नादमंतर्गतं शुभम्
nimīlya nayane cittaṃ kṛtvaikāgramananyadhīḥ | śṛṇuyāddakṣiṇe karṇe nādamaṃtargataṃ śubham
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 247: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 247 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
कर्णयोस्त्वेकतानेन रोधनं नैव कारयेत् ।त्यक्त्वात्यक्त्वांगुलिं मध्ये नादाभ्यासं समाचरेत्
karṇayostvekatānena rodhanaṃ naiva kārayet | tyaktvātyaktvāṃguliṃ madhye nādābhyāsaṃ samācaret
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 248: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 248 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
अधस्ताद्भुजयोर्द्व्यादाधारं काष्ठनिर्मितम् ।श्रवणे तेन नादस्य नैव बाहुश्रमो भवेत्
adhastādbhujayordvyādādhāraṃ kāṣṭhanirmitam | śravaṇe tena nādasya naiva bāhuśramo bhavet
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 249: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 249 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
श्रूयते प्रथमाभ्यासे ध्वनिर्नादस्य मिश्रितः ।ततोभ्यासे स्थिरीभूते श्रूयते तु पृथक्पृथक्
śrūyate prathamābhyāse dhvanirnādasya miśritaḥ | tatobhyāse sthirībhūte śrūyate tu pṛthakpṛthak
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 250: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 250 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
घंटानादसमः पूर्वं ततः शंखसमो ध्वनिः ।वीणारवसमः पश्चात्तालनादोपमस्ततः
ghaṃṭānādasamaḥ pūrvaṃ tataḥ śaṃkhasamo dhvaniḥ | vīṇāravasamaḥ paścāttālanādopamastataḥ
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 251: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 251 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
वंशीशब्दनिभश्चाथो मृदंगसदृशो ध्वनिः ।भेरीरवसमः पश्चान्मेघगर्जनसंनिभः
vaṃśīśabdanibhaścātho mṛdaṃgasadṛśo dhvaniḥ | bherīravasamaḥ paścānmeghagarjanasaṃnibhaḥ
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 252: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 252 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
क्रमेणाभ्यासतश्चैवं श्रूयतेऽनाहतो ध्वनिः ।पृथग्विमिश्रितश्चापि मनस्तत्र नियोजयेत्
krameṇābhyāsataścaivaṃ śrūyate'nāhato dhvaniḥ | pṛthagvimiśritaścāpi manastatra niyojayet
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 253: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 253 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
नादारंभे भवेत्सर्वगात्राणां भंजनं ततः ।शिरसः कंपनं पश्चात्सर्वदेहस्य कंपनम्
nādāraṃbhe bhavetsarvagātrāṇāṃ bhaṃjanaṃ tataḥ | śirasaḥ kaṃpanaṃ paścātsarvadehasya kaṃpanam
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 254: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 254 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
अमृतास्वादनं पश्चाज्जिह्वाग्रे संप्रवर्तते ।रोमांचश्च तथानंदः प्रकर्षेणोपजायते
amṛtāsvādanaṃ paścājjihvāgre saṃpravartate | romāṃcaśca tathānaṃdaḥ prakarṣeṇopajāyate
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 255: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 255 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
नादश्रवणतो योऽसावानंदो योगिनो भवेत् ।शक्यते स गिरा वक्तुं मया नात्र कथंचन
nādaśravaṇato yo'sāvānaṃdo yogino bhavet | śakyate sa girā vaktuṃ mayā nātra kathaṃcana
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 256: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 256 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
आरंभो योगनिद्रायास्ततः समुपजायते ।सर्वं देहादि विस्मृत्य समाधिस्थो भवेन्नरः
āraṃbho yoganidrāyāstataḥ samupajāyate | sarvaṃ dehādi vismṛtya samādhistho bhavennaraḥ
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 257: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 257 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
अथवा नादयोगेन शरीरे कृशतां गते ।सर्वांगेभ्यो भवेत्तूर्णं प्राणस्याकर्षणं ध्रुवम्
athavā nādayogena śarīre kṛśatāṃ gate | sarvāṃgebhyo bhavettūrṇaṃ prāṇasyākarṣaṇaṃ dhruvam
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 258: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 258 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
तं ध्यानेनोर्ध्वमानीय ब्रह्मरंध्रे प्रवेशयेत् ।तत्रैव स्थिरतां नीत्वा समाधिस्थो भवेन्नरः
taṃ dhyānenordhvamānīya brahmaraṃdhre praveśayet | tatraiva sthiratāṃ nītvā samādhistho bhavennaraḥ
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 259: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 259 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
नादश्रवणतो नित्यमंतर्लीनं भवेन्मनः ।न च बाह्यं विजानाति कूपे मग्न इव द्विपः
nādaśravaṇato nityamaṃtarlīnaṃ bhavenmanaḥ | na ca bāhyaṃ vijānāti kūpe magna iva dvipaḥ
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 260: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 260 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
अंतर्लीनमना योगी जगत्सर्वं प्रपश्यति ।सर्वगुप्तपदार्थानां प्रत्यक्षत्वं च जायते
aṃtarlīnamanā yogī jagatsarvaṃ prapaśyati | sarvaguptapadārthānāṃ pratyakṣatvaṃ ca jāyate
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 261: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 261 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
अंतर्धानस्य शक्तिश्च योगिनो भवति ध्रुवम् ।सङ्कल्पानुविधायित्वं शरीरस्योपजायते
aṃtardhānasya śaktiśca yogino bhavati dhruvam | saṅkalpānuvidhāyitvaṃ śarīrasyopajāyate
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 262: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 262 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
यथा संकल्पयेद्देहं यथारूपं यथागुणम् ।तथैव जायते सद्यः शरीरं योगिनो ध्रुवम्
yathā saṃkalpayeddehaṃ yathārūpaṃ yathāguṇam | tathaiva jāyate sadyaḥ śarīraṃ yogino dhruvam
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 263: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 263 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
एकस्मिन्नेव काले च शरीराणि बहून्यपि ।निर्माय विहरेल्लोके पुनश्चैको भवेत्क्षणात्
ekasminneva kāle ca śarīrāṇi bahūnyapi | nirmāya viharelloke punaścaiko bhavetkṣaṇāt
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 264: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 264 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
भूतं भव्यं भविष्यं च वेत्ति सर्वं सकारणम् ।ध्यानमात्रेण सर्वेषां भूतानां च मनोगतम्
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca vetti sarvaṃ sakāraṇam | dhyānamātreṇa sarveṣāṃ bhūtānāṃ ca manogatam
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 265: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 265 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
स्वर्गेऽन्तरिक्षे पाताले तथा भूमंडलेऽखिले ।अव्याहतगतिर्योगी स्वेच्छया विचरेच्चिरम्
svarge'ntarikṣe pātāle tathā bhūmaṃḍale'khile | avyāhatagatiryogī svecchayā vicarecciram
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 266: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 266 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
त्राटकाभ्यासतश्चापि कालेन क्रमयोगतः ।राजयोगसमाधिः स्यात्तत्प्रकारोऽधुनोच्यते
trāṭakābhyāsataścāpi kālena kramayogataḥ | rājayogasamādhiḥ syāttatprakāro'dhunocyate
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 267: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 267 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
श्वेतमृत्स्ना प्रलिप्तायां भित्तौ कृत्वा मसीमयम् ।वर्तुलाकारकं बिंदुं दूरस्थस्तं विलोकयेत्
śvetamṛtsnā praliptāyāṃ bhittau kṛtvā masīmayam | vartulākārakaṃ biṃduṃ dūrasthastaṃ vilokayet
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 268: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 268 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
सुखासने समासीनो निर्जनस्थानगः सदा ।निमेषवर्जितं नेत्रं शनैस्तत्र नियोजयेत्
sukhāsane samāsīno nirjanasthānagaḥ sadā | nimeṣavarjitaṃ netraṃ śanaistatra niyojayet
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 269: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 269 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
दृष्ट्या समं मनश्चापि लक्ष्यस्थाने प्रवेशयेत् ।लक्ष्यं विहाय नैवान्यच्चिंतयेन्नावलोकयेत्
dṛṣṭyā samaṃ manaścāpi lakṣyasthāne praveśayet | lakṣyaṃ vihāya naivānyacciṃtayennāvalokayet
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 270: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 270 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
दिवा निरीक्षयेद्बिंदुं रात्रौ नक्षत्रमुज्ज्वलम् ।दीपं वा दूरतो धृत्वा क्रमान्नित्यं समभ्यसेत्
divā nirīkṣayedbiṃduṃ rātrau nakṣatramujjvalam | dīpaṃ vā dūrato dhṛtvā kramānnityaṃ samabhyaset
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 271: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 271 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
यथा धन्वी स्वकं लक्ष्यं वेधयत्यचलेक्षणः ।तथैव त्राटकाभ्यासं कुर्यादेकाग्रमानसः
yathā dhanvī svakaṃ lakṣyaṃ vedhayatyacalekṣaṇaḥ | tathaiva trāṭakābhyāsaṃ kuryādekāgramānasaḥ
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 272: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 272 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
यदा मुहूर्तपर्यंतं निमेषोन्मेषवर्जिता ।स्थिरा दृष्टिर्भवेत्तत्र सिद्धः स्यात्त्राटकस्तदा
yadā muhūrtaparyaṃtaṃ nimeṣonmeṣavarjitā | sthirā dṛṣṭirbhavettatra siddhaḥ syāttrāṭakastadā
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 273: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 273 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
दृश्यते प्रथमाभ्यासे तेजो बिंदुसमीपगम् ।चक्षुषो रश्मिजालानि प्रसरंति समंततः
dṛśyate prathamābhyāse tejo biṃdusamīpagam | cakṣuṣo raśmijālāni prasaraṃti samaṃtataḥ
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 274: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 274 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
तेजसा संवृतं लक्ष्यं क्षणं लुप्तं भवेत्ततः ।क्षणं दृष्टिगतं भूत्वा पुनर्लुप्तं भवेत्क्षणात्
tejasā saṃvṛtaṃ lakṣyaṃ kṣaṇaṃ luptaṃ bhavettataḥ | kṣaṇaṃ dṛṣṭigataṃ bhūtvā punarluptaṃ bhavetkṣaṇāt
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 275: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 275 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
वर्धमाने ततोऽभ्यासे लक्ष्यं हित्वा शनैःशनैः ।दृष्टिरंतर्मुखत्वेन लीयते मनसा समम्
vardhamāne tato'bhyāse lakṣyaṃ hitvā śanaiḥśanaiḥ | dṛṣṭiraṃtarmukhatvena līyate manasā samam
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 276: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 276 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
यथैवावस्थितं तत्र शरीरं योगिनो भवेत् ।तथैव प्रतिमाकारं निश्चलं जायते ध्रुवम्
yathaivāvasthitaṃ tatra śarīraṃ yogino bhavet | tathaiva pratimākāraṃ niścalaṃ jāyate dhruvam
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 277: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 277 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
क्षणमंतर्मुखो भूत्वा पुनरुत्थानकं व्रजेत् ।ततो निरीक्षयेल्लक्ष्यं पुनरंतर्मुखो भवेत्
kṣaṇamaṃtarmukho bhūtvā punarutthānakaṃ vrajet | tato nirīkṣayellakṣyaṃ punaraṃtarmukho bhavet
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 278: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 278 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
एवं कुर्वन्सदाभ्यासं त्राटकस्य विधानतः ।चिराभ्यासवशाद्योगी समाधिस्थो भवेद्ध्रुवम्
evaṃ kurvansadābhyāsaṃ trāṭakasya vidhānataḥ | cirābhyāsavaśādyogī samādhistho bhaveddhruvam
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 279: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 279 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
समाध्यभ्यासतो नित्यं जायतेऽंतर्मनोलयः ।अंतर्दृष्टिप्रकाशश्च तस्य संजायते क्रमात्
samādhyabhyāsato nityaṃ jāyate'ṃtarmanolayaḥ | aṃtardṛṣṭiprakāśaśca tasya saṃjāyate kramāt
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 280: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 280 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
करामलकवद्विश्वं तेन योगी प्रपश्यति ।दूरतो दर्शनं दूरश्रवणं चापि जायते
karāmalakavadviśvaṃ tena yogī prapaśyati | dūrato darśanaṃ dūraśravaṇaṃ cāpi jāyate
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 281: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 281 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
यदुक्तं खेचरीयोगे यच्चोक्तं नादचिंतने ।तत्सर्वं त्राटकाभ्यासाद्योगिनो भवति ध्रुवम्
yaduktaṃ khecarīyoge yaccoktaṃ nādaciṃtane | tatsarvaṃ trāṭakābhyāsādyogino bhavati dhruvam
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 282: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 282 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
अणिमादिगुणैर्युक्तो विचरेद्भुवनत्रये ।स्वेच्छया देहमुत्सृज्य कैवल्यं पदमश्नुते
aṇimādiguṇairyukto vicaredbhuvanatraye | svecchayā dehamutsṛjya kaivalyaṃ padamaśnute
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 283: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 283 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
एतत्संक्षेपतः प्रोक्तं योगस्यांगाष्टकं क्रमात् ।सर्वेषां योगतंत्राणां सारभूतमसंशयम्
etatsaṃkṣepataḥ proktaṃ yogasyāṃgāṣṭakaṃ kramāt | sarveṣāṃ yogataṃtrāṇāṃ sārabhūtamasaṃśayam
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 284: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 284 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
नात्र किंचिदयुक्तं वा नाधिकं किंचिदीरितम् ।यथानुभूतं दृष्टं च तदेवात्र निरूपितम्
nātra kiṃcidayuktaṃ vā nādhikaṃ kiṃcidīritam | yathānubhūtaṃ dṛṣṭaṃ ca tadevātra nirūpitam
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 285: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 285 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
तस्मादास्तिकभावेन कुर्याद्योगस्य साधनम् ।अवश्यं सिद्धिमाप्नोति निर्वेदान्न जहाति चेत्
tasmādāstikabhāvena kuryādyogasya sādhanam | avaśyaṃ siddhimāpnoti nirvedānna jahāti cet
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 286: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 286 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
प्रायशो योगयुक्तीनां संनिवेशोऽत्र विद्यते ।तथापि गुरुवक्त्रेण विज्ञेयास्ता विचक्षणैः
prāyaśo yogayuktīnāṃ saṃniveśo'tra vidyate | tathāpi guruvaktreṇa vijñeyāstā vicakṣaṇaiḥ
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 287: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 287 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
हठयोगस्य सम्प्रोक्तो राजयोगस्य वै तथा ।विधिरत्र समासेन क्रमादभ्यासमाचरेत्
haṭhayogasya samprokto rājayogasya vai tathā | vidhiratra samāsena kramādabhyāsamācaret
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 288: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 288 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
सततं तु हठाभ्यासं नैव कुर्याद्विचक्षणः ।साधयित्वा हठं पूर्वं राजयोगं ततोऽभ्यसेत्
satataṃ tu haṭhābhyāsaṃ naiva kuryādvicakṣaṇaḥ | sādhayitvā haṭhaṃ pūrvaṃ rājayogaṃ tato'bhyaset
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 289: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 289 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
सर्वेषु योगमार्गेषु शरीरं कृशतां व्रजेत् ।भयं तत्र न कुर्वीत युक्त्या रक्षेत्कलेवरम्
sarveṣu yogamārgeṣu śarīraṃ kṛśatāṃ vrajet | bhayaṃ tatra na kurvīta yuktyā rakṣetkalevaram
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 290: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 290 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
वर्जयेद्दशनं रूक्षं स्नानं शीतांबुना तथा ।पथ्यां पर्यटनं चैव स्त्रियं चापि विशेषतः
varjayeddaśanaṃ rūkṣaṃ snānaṃ śītāṃbunā tathā | pathyāṃ paryaṭanaṃ caiva striyaṃ cāpi viśeṣataḥ
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 291: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 291 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
नातिशीते न चात्युष्णे नातिवर्षति तोयदे ।अभ्यासं वर्धयेद्योगी नो चेद्रोगभयं ध्रुवम्
nātiśīte na cātyuṣṇe nātivarṣati toyade | abhyāsaṃ vardhayedyogī no cedrogabhayaṃ dhruvam
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 292: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 292 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
देशोऽनुकूले काले च समे स्थाने च निर्मले ।वर्धयन्नित्यमभ्यासं ध्रुवं सिद्धिमवाप्नुयात्
deśo'nukūle kāle ca same sthāne ca nirmale | vardhayannityamabhyāsaṃ dhruvaṃ siddhimavāpnuyāt
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 293: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 293 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
प्राणस्यारोहणे वापि परकायप्रवेशने ।शरीरमोक्षणे चादौ भोजनं परिवर्जयेत्
prāṇasyārohaṇe vāpi parakāyapraveśane | śarīramokṣaṇe cādau bhojanaṃ parivarjayet
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 294: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 294 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
निराशनादग्निस्तूर्णं जाठरो दाहकृद्भवेत् ।काले तदुपशांत्यर्थं क्षीरं नीरान्वितं पिबेत्
nirāśanādagnistūrṇaṃ jāṭharo dāhakṛdbhavet | kāle tadupaśāṃtyarthaṃ kṣīraṃ nīrānvitaṃ pibet
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 295: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 295 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
स्वतो वा परतो वापि प्रबंधं सर्वमादितः ।स्थानशिष्याशनादीनां कृत्वा योगं समभ्यसेत्
svato vā parato vāpi prabaṃdhaṃ sarvamāditaḥ | sthānaśiṣyāśanādīnāṃ kṛtvā yogaṃ samabhyaset
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 296: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 296 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
योगाभ्यासे प्रवृत्तस्तु शीघ्रं सिद्धिं न कामयेत् ।कालेन दुरिते क्षीणे स्वतः सिद्धिः प्रजायते
yogābhyāse pravṛttastu śīghraṃ siddhiṃ na kāmayet | kālena durite kṣīṇe svataḥ siddhiḥ prajāyate
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 297: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 297 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
शास्त्रवाक्येषु विश्वासो गुरुपादाब्जसेवनम् ।भक्तिर्विष्णौ शिवे वापि योगस्य सिद्धिहेतवः
śāstravākyeṣu viśvāso gurupādābjasevanam | bhaktirviṣṇau śive vāpi yogasya siddhihetavaḥ
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 298: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 298 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
पथ्याशिनो विरक्तस्य शांतस्यैकांतवासिनः ।दृढचित्तस्य धीरस्य योगः सिद्ध्यति सत्वरम्
pathyāśino viraktasya śāṃtasyaikāṃtavāsinaḥ | dṛḍhacittasya dhīrasya yogaḥ siddhyati satvaram
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 299: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 299 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
विघ्ना बहुविधा योगे भवंतीति विनिश्चितम् ।तथापि साधयेद्योगी योगं धृतिपरायणः
vighnā bahuvidhā yoge bhavaṃtīti viniścitam | tathāpi sādhayedyogī yogaṃ dhṛtiparāyaṇaḥ
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 300: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 300 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
प्रणवस्य जपं कुर्याद्योगारंभे सदा बुधः ।तदर्थमीश्वरं चापि चिंतयेच्चेतसा मुहुः
praṇavasya japaṃ kuryādyogāraṃbhe sadā budhaḥ | tadarthamīśvaraṃ cāpi ciṃtayeccetasā muhuḥ
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 301: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 301 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
सर्वज्ञं सर्वगं शुद्धं दयालुं सर्वकारणम् ।विघ्नास्तेन विनश्यंति तमांस्यर्कोदये यथा
sarvajñaṃ sarvagaṃ śuddhaṃ dayāluṃ sarvakāraṇam | vighnāstena vinaśyaṃti tamāṃsyarkodaye yathā
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 302: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 302 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
अभ्यासानंतरं कुर्यादगच्छंस्तिष्ठन्स्वपन्नपि ।चिंतनं हंसमंत्रस्य योगसिद्धिकरं परम्
abhyāsānaṃtaraṃ kuryādagacchaṃstiṣṭhansvapannapi | ciṃtanaṃ haṃsamaṃtrasya yogasiddhikaraṃ param
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 303: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 303 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
हकारेण बहिर्याति सकारेण पुनर्विशेत् ।प्राणः सर्वशरीरेषु श्वासोच्छ्वासक्रमेण वै
hakāreṇa bahiryāti sakāreṇa punarviśet | prāṇaḥ sarvaśarīreṣu śvāsocchvāsakrameṇa vai
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 304: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 304 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
हंसोहंसोहमित्येवं पुनरावर्त्तनक्रमात् ।सोहं सोहं भवेन्नूनमिति योगविदो विदुः
haṃsohaṃsohamityevaṃ punarāvarttanakramāt | sohaṃ sohaṃ bhavennūnamiti yogavido viduḥ
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 305: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 305 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
अजपानाम गायत्री निरंतरजपात्मिका ।गिरिजायै पुरा प्रोक्ता शिवेनेयं सुसिद्धिदा
ajapānāma gāyatrī niraṃtarajapātmikā | girijāyai purā proktā śiveneyaṃ susiddhidā
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 306: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 306 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
अस्याश्चिंतनतो नित्यं सर्वदुष्कृतराशयः ।योगिनां नाशमायांति तृणभारा यथाग्निना
asyāściṃtanato nityaṃ sarvaduṣkṛtarāśayaḥ | yogināṃ nāśamāyāṃti tṛṇabhārā yathāgninā
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 307: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 307 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
अध्याय 3
क्रमेणाभ्यासयोगेन जायतेंऽतर्मनोलयः ।प्राणश्च क्षीणतां याति योगनिद्रा प्रजायते
krameṇābhyāsayogena jāyateṃ'tarmanolayaḥ | prāṇaśca kṣīṇatāṃ yāti yoganidrā prajāyate
हिन्दी अर्थ
योगरसायनम् श्लोक 308: योग, देह-साधना एवं अमृतत्व का प्रामाणिक उपदेश।
English
Verse 308 of Yoga Rasayanam expounding the alchemical purification of the body, prana, and meditative consciousness.
पाठ सेटिंग्स · Reading settings
भाषा एवं सामग्री · Language and layers
धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded
धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।
अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)
मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।
पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)
व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।
आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)
प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।
भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)
आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।
समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)
दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।
पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)
पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।
Collated with original Pushkar printed text and Ayurvedic rasayana commentaries.