Skandha 5, Adhyāya 12

नमो नमः कारणविग्रहाय स्वरूपतुच्छीकृतविग्रहाय ।नमोऽवधूतद्विजबन्धुलिङ्ग- निगूढनित्यानुभवाय तुभ्यम्॥ 1 ॥

namo namaḥ kāraṇavigrahāya svarūpatucchīkṛtavigrahāya | namo'vadhūtadvijabandhuliṅga- nigūḍhanityānubhavāya tubhyam

ज्वरामयार्तस्य यथागदं स- न्निदाघदग्धस्य यथा हिमाम्भः ।कुदेहमानाहिविदष्टदृष्टे- र्ब्रह्मन्वचस्तेऽमृतमौषधं मे॥ 2 ॥

jvarāmayārtasya yathāgadaṃ sa- nnidāghadagdhasya yathā himāmbhaḥ | kudehamānāhividaṣṭadṛṣṭe- rbrahmanvacaste'mṛtamauṣadhaṃ me

तस्माद्भवन्तं मम संशयार्थं प्रक्ष्यामि पश्चादधुना सुबोधम् ।अध्यात्मयोगग्रथितं तवोक्त- माख्याहि कौतूहलचेतसो मे॥ 3 ॥

tasmādbhavantaṃ mama saṃśayārthaṃ prakṣyāmi paścādadhunā subodham | adhyātmayogagrathitaṃ tavokta- mākhyāhi kautūhalacetaso me

यदाह योगेश्वर दृश्यमानं क्रियाफलं सद्व्यवहारमूलम् ।न ह्यञ्जसा तत्त्वविमर्शनाय भवानमुष्मिन् भ्रमते मनो मे॥ 4 ॥

yadāha yogeśvara dṛśyamānaṃ kriyāphalaṃ sadvyavahāramūlam | na hyañjasā tattvavimarśanāya bhavānamuṣmin bhramate mano me

अयं जनो नाम चलन् पृथिव्यां यः पार्थिवः पार्थिव कस्य हेतोः ।तस्यापि चाङ्घ्र्योरधिगुल्फजङ्घा- जानूरुमध्योरशिरोधरांसाः॥ 5 ॥

ayaṃ jano nāma calan pṛthivyāṃ yaḥ pārthivaḥ pārthiva kasya hetoḥ | tasyāpi cāṅghryoradhigulphajaṅghā- jānūrumadhyoraśirodharāṃsāḥ

अंसेऽधि दार्वी शिबिका च यस्यां सौवीरराजेत्यपदेश आस्ते ।यस्मिन् भवान् रूढनिजाभिमानो राजास्मि सिन्धुष्विति दुर्मदान्धः॥ 6 ॥

aṃse'dhi dārvī śibikā ca yasyāṃ sauvīrarājetyapadeśa āste | yasmin bhavān rūḍhanijābhimāno rājāsmi sindhuṣviti durmadāndhaḥ

शोच्यानिमांस्त्वमधिकष्टदीनान् विष्ट्या निगृह्णन् निरनुग्रहोऽसि ।जनस्य गोप्तास्मि विकत्थमानो न शोभसे वृद्धसभासु धृष्टः॥ 7 ॥

śocyānimāṃstvamadhikaṣṭadīnān viṣṭyā nigṛhṇan niranugraho'si | janasya goptāsmi vikatthamāno na śobhase vṛddhasabhāsu dhṛṣṭaḥ

यदा क्षितावेव चराचरस्य विदाम निष्ठां प्रभवं च नित्यम् ।तन्नामतोऽन्यद्व्यवहारमूलं निरूप्यतां सत्क्रिययानुमेयम्॥ 8 ॥

yadā kṣitāveva carācarasya vidāma niṣṭhāṃ prabhavaṃ ca nityam | tannāmato'nyadvyavahāramūlaṃ nirūpyatāṃ satkriyayānumeyam

एवं निरुक्तं क्षितिशब्दवृत्त- मसन्निधानात्परमाणवो ये ।अविद्यया मनसा कल्पितास्ते येषां समूहेन कृतो विशेषः॥ 9 ॥

evaṃ niruktaṃ kṣitiśabdavṛtta- masannidhānātparamāṇavo ye | avidyayā manasā kalpitāste yeṣāṃ samūhena kṛto viśeṣaḥ

एवं कृशं स्थूलमणुर्बृहद्य- दसच्च सज्जीवमजीवमन्यत् ।द्रव्यस्वभावाशयकालकर्म- नाम्नाजयावेहि कृतं द्वितीयम्॥ 10 ॥

evaṃ kṛśaṃ sthūlamaṇurbṛhadya- dasacca sajjīvamajīvamanyat | dravyasvabhāvāśayakālakarma- nāmnājayāvehi kṛtaṃ dvitīyam

ज्ञानं विशुद्धं परमार्थमेक- मनन्तरं त्वबहिर्ब्रह्म सत्यम् ।प्रत्यक्प्रशान्तं भगवच्छब्दसंज्ञं यद्वासुदेवं कवयो वदन्ति॥ 11 ॥

jñānaṃ viśuddhaṃ paramārthameka- manantaraṃ tvabahirbrahma satyam | pratyakpraśāntaṃ bhagavacchabdasaṃjñaṃ yadvāsudevaṃ kavayo vadanti

रहूगणैतत्तपसा न याति न चेज्यया निर्वपणाद्गृहाद्वा ।न छन्दसा नैव जलाग्निसूर्यै- र्विना महत्पादरजोऽभिषेकम्॥ 12 ॥

rahūgaṇaitattapasā na yāti na cejyayā nirvapaṇādgṛhādvā | na chandasā naiva jalāgnisūryai- rvinā mahatpādarajo'bhiṣekam

यत्रोत्तमश्लोकगुणानुवादः प्रस्तूयते ग्राम्यकथाविघातः ।निषेव्यमाणोऽनुदिनं मुमुक्षो- र्मतिं सतीं यच्छति वासुदेवे॥ 13 ॥

yatrottamaślokaguṇānuvādaḥ prastūyate grāmyakathāvighātaḥ | niṣevyamāṇo'nudinaṃ mumukṣo- rmatiṃ satīṃ yacchati vāsudeve

अहं पुरा भरतो नाम राजा विमुक्तदृष्टश्रुतसङ्गबन्धः ।आराधनं भगवत ईहमानो मृगोऽभवं मृगसङ्गाद्धतार्थः॥ 14 ॥

ahaṃ purā bharato nāma rājā vimuktadṛṣṭaśrutasaṅgabandhaḥ | ārādhanaṃ bhagavata īhamāno mṛgo'bhavaṃ mṛgasaṅgāddhatārthaḥ

सा मां स्मृतिर्मृगदेहेऽपि वीर कृष्णार्चनप्रभवा नो जहाति ।अथो अहं जनसङ्गादसङ्गो विशङ्कमानोऽविवृतश्चरामि॥ 15 ॥

sā māṃ smṛtirmṛgadehe'pi vīra kṛṣṇārcanaprabhavā no jahāti | atho ahaṃ janasaṅgādasaṅgo viśaṅkamāno'vivṛtaścarāmi

तस्मान्नरोऽसङ्गसुसङ्गजात- ज्ञानासिनेहैव विवृक्णमोहः ।हरिं तदीहाकथनश्रुताभ्यां लब्धस्मृतिर्यात्यतिपारमध्वनः॥ 16 ॥

tasmānnaro'saṅgasusaṅgajāta- jñānāsinehaiva vivṛkṇamohaḥ | hariṃ tadīhākathanaśrutābhyāṃ labdhasmṛtiryātyatipāramadhvanaḥ

पञ्चमस्कन्धे ब्राह्मणरहूगणसंवादे द्वादशोऽध्यायः॥ 12b ॥

pañcamaskandhe brāhmaṇarahūgaṇasaṃvāde dvādaśo'dhyāyaḥ