Skandha 6, Adhyāya 13

वृत्रे हते त्रयो लोका विना शक्रेण भूरिद ।सपाला ह्यभवन् सद्यो विज्वरा निर्वृतेन्द्रियाः॥ 1 ॥

vṛtre hate trayo lokā vinā śakreṇa bhūrida | sapālā hyabhavan sadyo vijvarā nirvṛtendriyāḥ

देवर्षिपितृभूतानि दैत्या देवानुगाः स्वयम् ।प्रतिजग्मुः स्वधिष्ण्यानि ब्रह्मेशेन्द्रादयस्ततः॥ 2 ॥

devarṣipitṛbhūtāni daityā devānugāḥ svayam | pratijagmuḥ svadhiṣṇyāni brahmeśendrādayastataḥ

राजोवाच ।इन्द्रस्यानिर्वृतेर्हेतुं श्रोतुमिच्छामि भो मुने ।येनासन् सुखिनो देवा हरेर्दुःखं कुतोऽभवत्॥ 3 ॥

rājovāca | indrasyānirvṛterhetuṃ śrotumicchāmi bho mune | yenāsan sukhino devā harerduḥkhaṃ kuto'bhavat

वृत्रविक्रमसंविग्नाः सर्वे देवाः सहर्षिभिः ।तद्वधायार्थयन्निन्द्रं नैच्छद्भीतो बृहद्वधात्॥ 4 ॥

vṛtravikramasaṃvignāḥ sarve devāḥ saharṣibhiḥ | tadvadhāyārthayannindraṃ naicchadbhīto bṛhadvadhāt

स्त्रीभूजलद्रुमैरेनो विश्वरूपवधोद्भवम् ।विभक्तमनुगृह्णद्भिर्वृत्रहत्यां क्व मार्ज्म्यहम्॥ 5 ॥

strībhūjaladrumaireno viśvarūpavadhodbhavam | vibhaktamanugṛhṇadbhirvṛtrahatyāṃ kva mārjmyaham

ऋषयस्तदुपाकर्ण्य महेन्द्रमिदमब्रुवन् ।याजयिष्याम भद्रं ते हयमेधेन मा स्म भैः॥ 6 ॥

ṛṣayastadupākarṇya mahendramidamabruvan | yājayiṣyāma bhadraṃ te hayamedhena mā sma bhaiḥ

हयमेधेन पुरुषं परमात्मानमीश्वरम् ।इष्ट्वा नारायणं देवं मोक्ष्यसेऽपि जगद्वधात्॥ 7 ॥

hayamedhena puruṣaṃ paramātmānamīśvaram | iṣṭvā nārāyaṇaṃ devaṃ mokṣyase'pi jagadvadhāt

ब्रह्महा पितृहा गोघ्नो मातृहाऽऽचार्यहाघवान् ।श्वादः पुल्कसको वापि शुद्ध्येरन् यस्य कीर्तनात्॥ 8 ॥

brahmahā pitṛhā goghno mātṛhā''cāryahāghavān | śvādaḥ pulkasako vāpi śuddhyeran yasya kīrtanāt

तमश्वमेधेन महामखेन श्रद्धान्वितोऽस्माभिरनुष्ठितेन ।हत्वापि सब्रह्मचराचरं त्वं न लिप्यसे किं खलनिग्रहेण॥ 9 ॥

tamaśvamedhena mahāmakhena śraddhānvito'smābhiranuṣṭhitena | hatvāpi sabrahmacarācaraṃ tvaṃ na lipyase kiṃ khalanigraheṇa

एवं सञ्चोदितो विप्रैर्मरुत्वानहनद्रिपुम् ।ब्रह्महत्या हते तस्मिन्नाससाद वृषाकपिम्॥ 10 ॥

evaṃ sañcodito viprairmarutvānahanadripum | brahmahatyā hate tasminnāsasāda vṛṣākapim

तयेन्द्रः स्मासहत्तापं निर्वृतिर्नामुमाविशत् ।ह्रीमन्तं वाच्यतां प्राप्तं सुखयन्त्यपि नो गुणाः॥ 11 ॥

tayendraḥ smāsahattāpaṃ nirvṛtirnāmumāviśat | hrīmantaṃ vācyatāṃ prāptaṃ sukhayantyapi no guṇāḥ

तां ददर्शानुधावन्तीं चाण्डालीमिव रूपिणीम् ।जरया वेपमानाङ्गीं यक्ष्मग्रस्तामसृक्पटाम्॥ 12 ॥

tāṃ dadarśānudhāvantīṃ cāṇḍālīmiva rūpiṇīm | jarayā vepamānāṅgīṃ yakṣmagrastāmasṛkpaṭām

विकीर्य पलितान् केशांस्तिष्ठ तिष्ठेति भाषिणीम् ।मीनगन्ध्यसुगन्धेन कुर्वतीं मार्गदूषणम्॥ 13 ॥

vikīrya palitān keśāṃstiṣṭha tiṣṭheti bhāṣiṇīm | mīnagandhyasugandhena kurvatīṃ mārgadūṣaṇam

नभो गतो दिशः सर्वाः सहस्राक्षो विशाम्पते ।प्रागुदीचीं दिशं तूर्णं प्रविष्टो नृप मानसम्॥ 14 ॥

nabho gato diśaḥ sarvāḥ sahasrākṣo viśāmpate | prāgudīcīṃ diśaṃ tūrṇaṃ praviṣṭo nṛpa mānasam

स आवसत्पुष्करनालतन्तू- नलब्धभोगो यदिहाग्निदूतः ।वर्षाणि साहस्रमलक्षितोऽन्तः स चिन्तयन् ब्रह्मवधाद्विमोक्षम्॥ 15 ॥

sa āvasatpuṣkaranālatantū- nalabdhabhogo yadihāgnidūtaḥ | varṣāṇi sāhasramalakṣito'ntaḥ sa cintayan brahmavadhādvimokṣam

तावत्त्रिणाकं नहुषः शशास विद्यातपोयोगबलानुभावः ।स सम्पदैश्वर्यमदान्धबुद्धि- र्नीतस्तिरश्चां गतिमिन्द्रपत्न्या॥ 16 ॥

tāvattriṇākaṃ nahuṣaḥ śaśāsa vidyātapoyogabalānubhāvaḥ | sa sampadaiśvaryamadāndhabuddhi- rnītastiraścāṃ gatimindrapatnyā

ततो गतो ब्रह्मगिरोपहूत ऋतम्भरध्याननिवारिताघः ।पापस्तु दिग्देवतया हतौजा- स्तं नाभ्यभूदवितं विष्णुपत्न्या॥ 17 ॥

tato gato brahmagiropahūta ṛtambharadhyānanivāritāghaḥ | pāpastu digdevatayā hataujā- staṃ nābhyabhūdavitaṃ viṣṇupatnyā

तं च ब्रह्मर्षयोऽभ्येत्य हयमेधेन भारत ।यथावद्दीक्षयाञ्चक्रुः पुरुषाराधनेन ह॥ 18 ॥

taṃ ca brahmarṣayo'bhyetya hayamedhena bhārata | yathāvaddīkṣayāñcakruḥ puruṣārādhanena ha

अथेज्यमाने पुरुषे सर्वदेवमयात्मनि ।अश्वमेधे महेन्द्रेण वितते ब्रह्मवादिभिः॥ 19 ॥

athejyamāne puruṣe sarvadevamayātmani | aśvamedhe mahendreṇa vitate brahmavādibhiḥ

स वै त्वाष्ट्रवधो भूयानपि पापचयो नृप ।नीतस्तेनैव शून्याय नीहार इव भानुना॥ 20 ॥

sa vai tvāṣṭravadho bhūyānapi pāpacayo nṛpa | nītastenaiva śūnyāya nīhāra iva bhānunā

स वाजिमेधेन यथोदितेन वितायमानेन मरीचिमिश्रैः ।इष्ट्वाधियज्ञं पुरुषं पुराण- मिन्द्रो महानास विधूतपापः॥ 21 ॥

sa vājimedhena yathoditena vitāyamānena marīcimiśraiḥ | iṣṭvādhiyajñaṃ puruṣaṃ purāṇa- mindro mahānāsa vidhūtapāpaḥ

इदं महाख्यानमशेषपाप्मनां प्रक्षालनं तीर्थपदानुकीर्तनम् ।भक्त्युच्छ्रयं भक्तजनानुवर्णनं महेन्द्रमोक्षं विजयं मरुत्वतः॥ 22 ॥

idaṃ mahākhyānamaśeṣapāpmanāṃ prakṣālanaṃ tīrthapadānukīrtanam | bhaktyucchrayaṃ bhaktajanānuvarṇanaṃ mahendramokṣaṃ vijayaṃ marutvataḥ

पठेयुराख्यानमिदं सदा बुधाः शृण्वन्त्यथो पर्वणि पर्वणीन्द्रियम् ।धन्यं यशस्यं निखिलाघमोचनं रिपुञ्जयं स्वस्त्ययनं तथायुषम्॥ 23 ॥

paṭheyurākhyānamidaṃ sadā budhāḥ śṛṇvantyatho parvaṇi parvaṇīndriyam | dhanyaṃ yaśasyaṃ nikhilāghamocanaṃ ripuñjayaṃ svastyayanaṃ tathāyuṣam

षष्ठस्कन्धे इन्द्रविजये त्रयोदशोऽध्यायः॥ 13b ॥

ṣaṣṭhaskandhe indravijaye trayodaśo'dhyāyaḥ