Skandha 8, Adhyāya 4

तदा देवर्षिगन्धर्वा ब्रह्मेशानपुरोगमाः ।मुमुचुः कुसुमासारं शंसन्तः कर्म तद्धरेः॥ 1 ॥

tadā devarṣigandharvā brahmeśānapurogamāḥ | mumucuḥ kusumāsāraṃ śaṃsantaḥ karma taddhareḥ

नेदुर्दुन्दुभयो दिव्या गन्धर्वा ननृतुर्जगुः ।ऋषयश्चारणाः सिद्धास्तुष्टुवुः पुरुषोत्तमम्॥ 2 ॥

nedurdundubhayo divyā gandharvā nanṛturjaguḥ | ṛṣayaścāraṇāḥ siddhāstuṣṭuvuḥ puruṣottamam

योऽसौ ग्राहः स वै सद्यः परमाश्चर्यरूपधृक् ।मुक्तो देवलशापेन हूहूर्गन्धर्वसत्तमः॥ 3 ॥

yo'sau grāhaḥ sa vai sadyaḥ paramāścaryarūpadhṛk | mukto devalaśāpena hūhūrgandharvasattamaḥ

प्रणम्य शिरसाधीशमुत्तमश्लोकमव्ययम् ।अगायत यशोधाम कीर्तन्यगुणसत्कथम्॥ 4 ॥

praṇamya śirasādhīśamuttamaślokamavyayam | agāyata yaśodhāma kīrtanyaguṇasatkatham

सोऽनुकम्पित ईशेन परिक्रम्य प्रणम्य तम् ।लोकस्य पश्यतो लोकं स्वमगान्मुक्तकिल्बिषः॥ 5 ॥

so'nukampita īśena parikramya praṇamya tam | lokasya paśyato lokaṃ svamagānmuktakilbiṣaḥ

गजेन्द्रो भगवत्स्पर्शाद्विमुक्तोऽज्ञानबन्धनात् ।प्राप्तो भगवतो रूपं पीतवासाश्चतुर्भुजः॥ 6 ॥

gajendro bhagavatsparśādvimukto'jñānabandhanāt | prāpto bhagavato rūpaṃ pītavāsāścaturbhujaḥ

स वै पूर्वमभूद्राजा पाण्ड्यो द्रविडसत्तमः ।इन्द्रद्युम्न इति ख्यातो विष्णुव्रतपरायणः॥ 7 ॥

sa vai pūrvamabhūdrājā pāṇḍyo draviḍasattamaḥ | indradyumna iti khyāto viṣṇuvrataparāyaṇaḥ

स एकदाऽऽराधनकाल आत्मवान् गृहीतमौनव्रत ईश्वरं हरिम् ।जटाधरस्तापस आप्लुतोऽच्युतं समर्चयामास कुलाचलाश्रमः॥ 8 ॥

sa ekadā''rādhanakāla ātmavān gṛhītamaunavrata īśvaraṃ harim | jaṭādharastāpasa āpluto'cyutaṃ samarcayāmāsa kulācalāśramaḥ

यदृच्छया तत्र महायशा मुनिः समागमच्छिष्यगणैः परिश्रितः ।तं वीक्ष्य तूष्णीमकृतार्हणादिकं रहस्युपासीनमृषिश्चुकोप ह॥ 9 ॥

yadṛcchayā tatra mahāyaśā muniḥ samāgamacchiṣyagaṇaiḥ pariśritaḥ | taṃ vīkṣya tūṣṇīmakṛtārhaṇādikaṃ rahasyupāsīnamṛṣiścukopa ha

तस्मा इमं शापमदादसाधु- रयं दुरात्माकृतबुद्धिरद्य ।विप्रावमन्ता विशतां तमोऽन्धं यथा गजः स्तब्धमतिः स एव॥ 10 ॥

tasmā imaṃ śāpamadādasādhu- rayaṃ durātmākṛtabuddhiradya | viprāvamantā viśatāṃ tamo'ndhaṃ yathā gajaḥ stabdhamatiḥ sa eva

एवं शप्त्वा गतोऽगस्त्यो भगवान् नृप सानुगः ।इन्द्रद्युम्नोऽपि राजर्षिर्दिष्टं तदुपधारयन्॥ 11 ॥

evaṃ śaptvā gato'gastyo bhagavān nṛpa sānugaḥ | indradyumno'pi rājarṣirdiṣṭaṃ tadupadhārayan

आपन्नः कौञ्जरीं योनिमात्मस्मृतिविनाशिनीम् ।हर्यर्चनानुभावेन यद्गजत्वेऽप्यनुस्मृतिः॥ 12 ॥

āpannaḥ kauñjarīṃ yonimātmasmṛtivināśinīm | haryarcanānubhāvena yadgajatve'pyanusmṛtiḥ

एवं विमोक्ष्य गजयूथपमब्जनाभ- स्तेनापिपार्षदगतिं गमितेन युक्तः ।गन्धर्वसिद्धविबुधैरुपगीयमान- कर्माद्भुतं स्वभवनं गरुडासनोऽगात्॥ 13 ॥

evaṃ vimokṣya gajayūthapamabjanābha- stenāpipārṣadagatiṃ gamitena yuktaḥ | gandharvasiddhavibudhairupagīyamāna- karmādbhutaṃ svabhavanaṃ garuḍāsano'gāt

एतन्महाराज तवेरितो मया कृष्णानुभावो गजराजमोक्षणम् ।स्वर्ग्यं यशस्यं कलिकल्मषापहं दुःस्वप्ननाशं कुरुवर्य शृण्वताम्॥ 14 ॥

etanmahārāja taverito mayā kṛṣṇānubhāvo gajarājamokṣaṇam | svargyaṃ yaśasyaṃ kalikalmaṣāpahaṃ duḥsvapnanāśaṃ kuruvarya śṛṇvatām

यथानुकीर्तयन्त्येतच्छ्रेयस्कामा द्विजातयः ।शुचयः प्रातरुत्थाय दुःस्वप्नाद्युपशान्तये॥ 15 ॥

yathānukīrtayantyetacchreyaskāmā dvijātayaḥ | śucayaḥ prātarutthāya duḥsvapnādyupaśāntaye

इदमाह हरिः प्रीतो गजेन्द्रं कुरुसत्तम ।शृण्वतां सर्वभूतानां सर्वभूतमयो विभुः॥ 16 ॥

idamāha hariḥ prīto gajendraṃ kurusattama | śṛṇvatāṃ sarvabhūtānāṃ sarvabhūtamayo vibhuḥ

ये मां त्वां च सरश्चेदं गिरिकन्दरकाननम् ।वेत्रकीचकवेणूनां गुल्मानि सुरपादपान्॥ 17 ॥

ye māṃ tvāṃ ca saraścedaṃ girikandarakānanam | vetrakīcakaveṇūnāṃ gulmāni surapādapān

शृङ्गाणीमानि धिष्ण्यानि ब्रह्मणो मे शिवस्य च ।क्षीरोदं मे प्रियं धाम श्वेतद्वीपं च भास्वरम्॥ 18 ॥

śṛṅgāṇīmāni dhiṣṇyāni brahmaṇo me śivasya ca | kṣīrodaṃ me priyaṃ dhāma śvetadvīpaṃ ca bhāsvaram

श्रीवत्सं कौस्तुभं मालां गदां कौमोदकीं मम ।सुदर्शनं पाञ्चजन्यं सुपर्णं पतगेश्वरम्॥ 19 ॥

śrīvatsaṃ kaustubhaṃ mālāṃ gadāṃ kaumodakīṃ mama | sudarśanaṃ pāñcajanyaṃ suparṇaṃ patageśvaram

शेषं च मत्कलां सूक्ष्मां श्रियं देवीं मदाश्रयाम् ।ब्रह्माणं नारदमृषिं भवं प्रह्लादमेव च॥ 20 ॥

śeṣaṃ ca matkalāṃ sūkṣmāṃ śriyaṃ devīṃ madāśrayām | brahmāṇaṃ nāradamṛṣiṃ bhavaṃ prahlādameva ca

मत्स्यकूर्मवराहाद्यैरवतारैः कृतानि मे ।कर्माण्यनन्तपुण्यानि सूर्यं सोमं हुताशनम्॥ 21 ॥

matsyakūrmavarāhādyairavatāraiḥ kṛtāni me | karmāṇyanantapuṇyāni sūryaṃ somaṃ hutāśanam

प्रणवं सत्यमव्यक्तं गोविप्रान् धर्ममव्ययम् ।दाक्षायणीर्धर्मपत्नीः सोमकश्यपयोरपि॥ 22 ॥

praṇavaṃ satyamavyaktaṃ goviprān dharmamavyayam | dākṣāyaṇīrdharmapatnīḥ somakaśyapayorapi

गङ्गां सरस्वतीं नन्दां कालिन्दीं सितवारणम् ।ध्रुवं ब्रह्मऋषीन् सप्त पुण्यश्लोकांश्च मानवान्॥ 23 ॥

gaṅgāṃ sarasvatīṃ nandāṃ kālindīṃ sitavāraṇam | dhruvaṃ brahmaṛṣīn sapta puṇyaślokāṃśca mānavān

उत्थायापररात्रान्ते प्रयताः सुसमाहिताः ।स्मरन्ति मम रूपाणि मुच्यन्ते ह्येनसोऽखिलात्॥ 24 ॥

utthāyāpararātrānte prayatāḥ susamāhitāḥ | smaranti mama rūpāṇi mucyante hyenaso'khilāt

ये मां स्तुवन्त्यनेनाङ्ग प्रतिबुध्य निशात्यये ।तेषां प्राणात्यये चाहं ददामि विमलां मतिम्॥ 25 ॥

ye māṃ stuvantyanenāṅga pratibudhya niśātyaye | teṣāṃ prāṇātyaye cāhaṃ dadāmi vimalāṃ matim

इत्यादिश्य हृषीकेशः प्रध्माय जलजोत्तमम् ।हर्षयन् विबुधानीकमारुरोह खगाधिपम्॥ 26 ॥

ityādiśya hṛṣīkeśaḥ pradhmāya jalajottamam | harṣayan vibudhānīkamāruroha khagādhipam

अष्टमस्कन्धे गजेन्द्रमोक्षणं नाम चतुर्थोऽध्यायः॥ 4b ॥

aṣṭamaskandhe gajendramokṣaṇaṃ nāma caturtho'dhyāyaḥ