Skandha 8, Adhyāya 17

इत्युक्ता सादिती राजन् स्वभर्त्रा कश्यपेन वै ।अन्वतिष्ठद्व्रतमिदं द्वादशाहमतन्द्रिता॥ 1 ॥

ityuktā sāditī rājan svabhartrā kaśyapena vai | anvatiṣṭhadvratamidaṃ dvādaśāhamatandritā

चिन्तयन्त्येकया बुद्ध्या महापुरुषमीश्वरम् ।प्रगृह्येन्द्रियदुष्टाश्वान् मनसा बुद्धिसारथिः॥ 2 ॥

cintayantyekayā buddhyā mahāpuruṣamīśvaram | pragṛhyendriyaduṣṭāśvān manasā buddhisārathiḥ

मनश्चैकाग्रया बुद्ध्या भगवत्यखिलात्मनि ।वासुदेवे समाधाय चचार ह पयोव्रतम्॥ 3 ॥

manaścaikāgrayā buddhyā bhagavatyakhilātmani | vāsudeve samādhāya cacāra ha payovratam

तस्याः प्रादुरभूत्तात भगवानादिपुरुषः ।पीतवासाश्चतुर्बाहुः शङ्खचक्रगदाधरः॥ 4 ॥

tasyāḥ prādurabhūttāta bhagavānādipuruṣaḥ | pītavāsāścaturbāhuḥ śaṅkhacakragadādharaḥ

तं नेत्रगोचरं वीक्ष्य सहसोत्थाय सादरम् ।ननाम भुवि कायेन दण्डवत्प्रीतिविह्वला॥ 5 ॥

taṃ netragocaraṃ vīkṣya sahasotthāya sādaram | nanāma bhuvi kāyena daṇḍavatprītivihvalā

सोत्थाय बद्धाञ्जलिरीडितुं स्थिता नोत्सेह आनन्दजलाकुलेक्षणा ।बभूव तूष्णीं पुलकाकुलाकृति- स्तद्दर्शनात्युत्सवगात्रवेपथुः॥ 6 ॥

sotthāya baddhāñjalirīḍituṃ sthitā notseha ānandajalākulekṣaṇā | babhūva tūṣṇīṃ pulakākulākṛti- staddarśanātyutsavagātravepathuḥ

प्रीत्या शनैर्गद्गदया गिरा हरिं तुष्टाव सा देव्यदितिः कुरूद्वह ।उद्वीक्षती सा पिबतीव चक्षुषा रमापतिं यज्ञपतिं जगत्पतिम्॥ 7 ॥

prītyā śanairgadgadayā girā hariṃ tuṣṭāva sā devyaditiḥ kurūdvaha | udvīkṣatī sā pibatīva cakṣuṣā ramāpatiṃ yajñapatiṃ jagatpatim

यज्ञेश यज्ञपुरुषाच्युत तीर्थपाद तीर्थश्रवः श्रवणमङ्गलनामधेय ।आपन्नलोकवृजिनोपशमोदयाद्य शं नः कृधीश भगवन्नसि दीननाथः॥ 8 ॥

yajñeśa yajñapuruṣācyuta tīrthapāda tīrthaśravaḥ śravaṇamaṅgalanāmadheya | āpannalokavṛjinopaśamodayādya śaṃ naḥ kṛdhīśa bhagavannasi dīnanāthaḥ

विश्वाय विश्वभवनस्थितिसंयमाय स्वैरं गृहीतपुरुशक्तिगुणाय भूम्ने ।स्वस्थाय शश्वदुपबृंहितपूर्णबोध- व्यापादितात्मतमसे हरये नमस्ते॥ 9 ॥

viśvāya viśvabhavanasthitisaṃyamāya svairaṃ gṛhītapuruśaktiguṇāya bhūmne | svasthāya śaśvadupabṛṃhitapūrṇabodha- vyāpāditātmatamase haraye namaste

आयुः परं वपुरभीष्टमतुल्यलक्ष्मी- र्द्योर्भूरसाः सकलयोगगुणास्त्रिवर्गः ।ज्ञानं च केवलमनन्त भवन्ति तुष्टा- त्त्वत्तो नृणां किमु सपत्नजयादिराशीः॥ 10 ॥

āyuḥ paraṃ vapurabhīṣṭamatulyalakṣmī- rdyorbhūrasāḥ sakalayogaguṇāstrivargaḥ | jñānaṃ ca kevalamananta bhavanti tuṣṭā- ttvatto nṛṇāṃ kimu sapatnajayādirāśīḥ

अदित्यैवं स्तुतो राजन् भगवान् पुष्करेक्षणः ।क्षेत्रज्ञः सर्वभूतानामिति होवाच भारत॥ 11 ॥

adityaivaṃ stuto rājan bhagavān puṣkarekṣaṇaḥ | kṣetrajñaḥ sarvabhūtānāmiti hovāca bhārata

देवमातर्भवत्या मे विज्ञातं चिरकाङ्क्षितम् ।यत्सपत्नैर्हृतश्रीणां च्यावितानां स्वधामतः॥ 12 ॥

devamātarbhavatyā me vijñātaṃ cirakāṅkṣitam | yatsapatnairhṛtaśrīṇāṃ cyāvitānāṃ svadhāmataḥ

तान् विनिर्जित्य समरे दुर्मदानसुरर्षभान् ।प्रतिलब्धजयश्रीभिः पुत्रैरिच्छस्युपासितुम्॥ 13 ॥

tān vinirjitya samare durmadānasurarṣabhān | pratilabdhajayaśrībhiḥ putrairicchasyupāsitum

इन्द्रज्येष्ठैः स्वतनयैर्हतानां युधि विद्विषाम् ।स्त्रियो रुदन्तीरासाद्य द्रष्टुमिच्छसि दुःखिताः॥ 14 ॥

indrajyeṣṭhaiḥ svatanayairhatānāṃ yudhi vidviṣām | striyo rudantīrāsādya draṣṭumicchasi duḥkhitāḥ

आत्मजान् सुसमृद्धांस्त्वं प्रत्याहृतयशःश्रियः ।नाकपृष्ठमधिष्ठाय क्रीडतो द्रष्टुमिच्छसि॥ 15 ॥

ātmajān susamṛddhāṃstvaṃ pratyāhṛtayaśaḥśriyaḥ | nākapṛṣṭhamadhiṣṭhāya krīḍato draṣṭumicchasi

प्रायोऽधुना तेऽसुरयूथनाथा अपारणीया इति देवि मे मतिः ।यत्तेऽनुकूलेश्वरविप्रगुप्ता न विक्रमस्तत्र सुखं ददाति॥ 16 ॥

prāyo'dhunā te'surayūthanāthā apāraṇīyā iti devi me matiḥ | yatte'nukūleśvaravipraguptā na vikramastatra sukhaṃ dadāti

अथाप्युपायो मम देवि चिन्त्यः सन्तोषितस्य व्रतचर्यया ते ।ममार्चनं नार्हति गन्तुमन्यथा श्रद्धानुरूपं फलहेतुकत्वात्॥ 17 ॥

athāpyupāyo mama devi cintyaḥ santoṣitasya vratacaryayā te | mamārcanaṃ nārhati gantumanyathā śraddhānurūpaṃ phalahetukatvāt

त्वयार्चितश्चाहमपत्यगुप्तये पयोव्रतेनानुगुणं समीडितः ।स्वांशेन पुत्रत्वमुपेत्य ते सुतान् गोप्तास्मि मारीचतपस्यधिष्ठितः॥ 18 ॥

tvayārcitaścāhamapatyaguptaye payovratenānuguṇaṃ samīḍitaḥ | svāṃśena putratvamupetya te sutān goptāsmi mārīcatapasyadhiṣṭhitaḥ

उपधाव पतिं भद्रे प्रजापतिमकल्मषम् ।मां च भावयती पत्यावेवं रूपमवस्थितम्॥ 19 ॥

upadhāva patiṃ bhadre prajāpatimakalmaṣam | māṃ ca bhāvayatī patyāvevaṃ rūpamavasthitam

नैतत्परस्मा आख्येयं पृष्टयापि कथञ्चन ।सर्वं सम्पद्यते देवि देवगुह्यं सुसंवृतम्॥ 20 ॥

naitatparasmā ākhyeyaṃ pṛṣṭayāpi kathañcana | sarvaṃ sampadyate devi devaguhyaṃ susaṃvṛtam

एतावदुक्त्वा भगवांस्तत्रैवान्तरधीयत ।अदितिर्दुर्लभं लब्ध्वा हरेर्जन्मात्मनि प्रभोः॥ 21 ॥

etāvaduktvā bhagavāṃstatraivāntaradhīyata | aditirdurlabhaṃ labdhvā harerjanmātmani prabhoḥ

उपाधावत्पतिं भक्त्या परया कृतकृत्यवत् ।स वै समाधियोगेन कश्यपस्तदबुध्यत॥ 22 ॥

upādhāvatpatiṃ bhaktyā parayā kṛtakṛtyavat | sa vai samādhiyogena kaśyapastadabudhyata

प्रविष्टमात्मनि हरेरंशं ह्यवितथेक्षणः ।सोऽदित्यां वीर्यमाधत्त तपसा चिरसम्भृतम् ।समाहितमना राजन् दारुण्यग्निं यथानिलः॥ 23 ॥

praviṣṭamātmani hareraṃśaṃ hyavitathekṣaṇaḥ | so'dityāṃ vīryamādhatta tapasā cirasambhṛtam | samāhitamanā rājan dāruṇyagniṃ yathānilaḥ

अदितेर्धिष्ठितं गर्भं भगवन्तं सनातनम् ।हिरण्यगर्भो विज्ञाय समीडे गुह्यनामभिः॥ 24 ॥

aditerdhiṣṭhitaṃ garbhaṃ bhagavantaṃ sanātanam | hiraṇyagarbho vijñāya samīḍe guhyanāmabhiḥ

ब्रह्मोवाच ।जयोरुगाय भगवन्नुरुक्रम नमोऽस्तु ते ।नमो ब्रह्मण्यदेवाय त्रिगुणाय नमो नमः॥ 25 ॥

brahmovāca | jayorugāya bhagavannurukrama namo'stu te | namo brahmaṇyadevāya triguṇāya namo namaḥ

नमस्ते पृश्निगर्भाय वेदगर्भाय वेधसे ।त्रिनाभाय त्रिपृष्ठाय शिपिविष्टाय विष्णवे॥ 26 ॥

namaste pṛśnigarbhāya vedagarbhāya vedhase | trinābhāya tripṛṣṭhāya śipiviṣṭāya viṣṇave

त्वमादिरन्तो भुवनस्य मध्य- मनन्तशक्तिं पुरुषं यमाहुः ।कालो भवानाक्षिपतीश विश्वं स्रोतो यथान्तः पतितं गभीरम्॥ 27 ॥

tvamādiranto bhuvanasya madhya- manantaśaktiṃ puruṣaṃ yamāhuḥ | kālo bhavānākṣipatīśa viśvaṃ sroto yathāntaḥ patitaṃ gabhīram

त्वं वै प्रजानां स्थिरजङ्गमानां प्रजापतीनामसि सम्भविष्णुः ।दिवौकसां देव दिवश्च्युतानां परायणं नौरिव मज्जतोऽप्सु॥ 28 ॥

tvaṃ vai prajānāṃ sthirajaṅgamānāṃ prajāpatīnāmasi sambhaviṣṇuḥ | divaukasāṃ deva divaścyutānāṃ parāyaṇaṃ nauriva majjato'psu

अष्टमस्कन्धे वामनप्रादुर्भावे सप्तदशोऽध्यायः॥ 17b ॥

aṣṭamaskandhe vāmanaprādurbhāve saptadaśo'dhyāyaḥ